Bêl  t’mêê ăt la lay, pr’loọng đong a noo Ya Binh, ăt coh tổ phố B’Nông Jết, thị trấn Đinh Văn bơơn ca conh ca căn pac đoọng 2 sào cà phê. Muy pâng năc tu cà phê t’cooh griing, pâng cớ năc tu zr’năh k’đhao căh vêy zên câl phân tu cơnh đêêc prang c’moo pr’loọng đong căh vêy râu rí bơơn pa chô a ốt. Apêê bh’rớ coh pr’ăt tr’mông âng pr’loọng đong bâc năc za nươr ooy bh’rớ lươt bhrớ thuê âng dic điêl. Bơơn Hội Nông dân pa choom đoọng lâng zooi đoọng m’ma tơơm dâu, díc điêl a noo âi rố lơi cà phê dzang choh dâu, băn tằm, đươi cơnh đêêc pr’ăt tr’mông bh’nhăn yêm têêm. A noo Y Binh đoọng năl, pa chô tơợ băn tằm pr’loọng đong âi câl p’xoọng k’tiêc, k’rong choh bhrợ đong t’mêê lâh 100 mét vuông n’jưah đoọng ăt n’jưah đoọng vêy đhị băn p’xoọng tằm pa dưr tr’mông tr’meh.“Tơơp choh cà phê a cu lêy căh vêy râu choom đươi, zâp c’moo năc vêy đoọng pêêh ppay muy chu. Lêy apêê đoo choh dâu băn tằm a cu công ting pa choom lêy pa chô công z’zăng vêy. Tươc nâu câi năc pr’loọng đong vêy râu pa chô z’zăng bâc, tơợ pr’loọng đong đăn đha rưt nâu câi âi z’lâh đha rưt.”

Mr’cơnh cơnh đêêc, tơợ t’ngay dzang xăl choh dâu, băn tằm pau kén, muy c’xêê pr’loọng đong a noo K’Tiêu ăt coh tổ phố Ryông Srê, thị trấn Đinh Văn công pa chô lâh 12 ức đồng. A noo K’tiêu đoọng năl, xoọc pr’loọng đong âi xăl 4 sào choh ha roo ruộng muy hân noo căh liêm choom lâng 2 sào cà phê t’cooh griing dzang choh dâu bâc đoong đoọng băn tằm. Công đươi băn tằm, tu cơnh đêêc zâp c’xêê pr’loọng đong công veye zên pa gơi đoọng ha 3 p’nong ca coong xoọc học đại học coh thành phố Hồ Chí Minh:“Acu lêy băn tằm bơơn liêm choom lâh, âi băn 15 t’ngay năc choom pa câl. Zâp c’xêê a cu công băn  n’jưah vêy zên đươi dua zâp c’xêê lâng vêy coon u xưa c’bơơch m’bứi năc đoong câl p’xoọng phân bón k’rong bhrợ ha rêê cà phê”.

Ting t’cooh Trần Văn Hòa, Chủ tịch Hội Nông dân thị trấn Đinh Văn, cơnh lâng chr’năp kén tằm xoọc đâu năc chr’năp tơợp 150 r’bhâu đồng tươc 180 r’bhâu đồng muy kg, ha dang pr’loọng đông n’đoo băn  liêm choom năc zâp c’xêê công đoọng pa chô lâh 15 ưc đồng căh dap zên đươi dua:“Cơnh lâng bh’rớ choh dâu băn tằm zên k’rong doó bâc. Năc bơơn đươi dua cr’chăl doó tr’vâng âng đha nuôr. Cơnh lâng đhăm k’tiêc đha nuôr âi tr’xăl, apêê pr’đươi pr’dua đoọng băn tằm công doó râu k’đhap, dóo bâc zên, tơơm m’ma bơơn nhà nước zooi đoọng, tu cơnh đêêc pa bhlâng liêm buôn ha bh’rợ băn tằm. Vêy bâc pr’loọng xang bêl băn tằm muy bơr c’moo lêy liêm choom, apêê đoo âi ma k’rong choh bhrớ đong la lay đoọng k’đhơợng nhâm ha bh’rợ băn choh liêm buôn lâh.”

Tơợ muy zr’lụ muy choh cà phê lâng ha roo ruộng a năm, năc nâu câi prang thị trấn Đinh Văn đha nuôr âi tr’xăl k’noọ 190 ha dzang choh dâu băn tằm. Bâc pr’loọng dzợ muy choh dâu pay ha la đơơng đoọng ha pêê pr’loọng đông băn tằm coh apêê vel đong. T’cooh Nguyễn Thái Sơn, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Đinh Văn đoọng năl, âi vêy k’noọ 1000 pr’loọng đha nuôr K’ho dzang choh dâu băn tằm côh cr’chăl ha nua. Tươc nâu câi, vel đong doó dzợ vêy pr’loọng ha ul, đợ apêê đha rưt xiêr bâc, pa bhlâng năc côh đha nuôr K’ho. Đha nuôr âi năl đươi dua pr’đhang bh’rớ choh dâu băn tằm ting crêê kỹ thuật lâng m’ma t’mêê đoọng ha dưr dal râu pa chô:“ L’lăm a hay, đha nuôr năc muy choh côh 6 c’xêê hân noo boo, nâu câi năc đha nuôr đươi dua apêê c’lâng bh’rợ tưới đac phun, zooi ha tơơm dâu vêy râu pa chô zâp c’xêê ta luôn, n’đhơ năc côh hân noo p’răng. Coh cr’chăl tươc, a zi t’bhlâng bhrớ p’xoọng apêê lớp pa choom đoọng kỹ thuật n’đăh choh dâu, băn tằm ha đha nuôr.”

Đoọng đha nuôr ăt ma mông lâng bh’rợ dâu tằm, lâh tơơm cà phê lâng ha roo ruộng, Đảng ủy, chính quyền thị trấn Đinh Văn xoọc t’bhlâng zooi đoọng apêê pr’lọong tr’xăl tơợ tơơm chr’noh n’lơơng dzang choh dâu 500 r’bhâu đồng/sào đoọng đha nuôr vêy zên câl m’ma, câl phân bón zư x’mir dâu. Đh’rưah lâng n’năc, vel đong  xoọc  bhrợ t’vaih c’bhuh p’têêt pa zum, chơơc lêy doanh nghiệp đoọng dh’rưah k’rong bhrợ pay câl pa zêng bh’nơơn zooi đha nuôr yêm têêm bhrợ têng./.

Đinh Văn đổi thay từ nghề dâu tằm

                PV Tuấn Anh

Trồng dâu nuôi tằm đang là hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi của nhân dân thị trấn Đinh Văn, huyện Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng trong đó có đông đảo bà con người K’ho. Những diện tích ruộng lúa kém hiệu quả, rẫy cà phê già cỗi cho năng suất thấp đã được bà con cải tạo trồng dâu siêu cành để phục vụ cho nghề nuôi tằm lấy kén, đạt hiệu quả kinh tế.

Lúc mới ra ở riêng, gia đình anh Ya Binh, ở tổ dân phố B’Nông Jết, thị trấn Đinh Văn được cha mẹ chia cho 2 sào cà phê. Một phần do cà phê già cỗi, phần vì khó khăn không có tiền mua phân nên cả năm gia đình không dư giả được đồng nào. Các sinh hoạt của gia đình chủ yếu dựa vào tiền đi làm thuê làm mướn của hai vợ chồng. Được Hội Nông dân tập huấn và hỗ trợ cây dâu giống, vợ chồng anh đã mạnh dạn nhổ bỏ cà phê chuyển sang trồng dâu, nuôi tằm, nhờ đó cuộc sống ngày càng ổn định. Anh Y Binh cho biết, thu nhập từ nuôi tằm gia đình đã mua thêm đất, đầu tư xây nhà mới hơn 100m2 vừa để ở vừa có chỗ để nuôi thêm tằm phát triển kinh tế:“Mới đầu trồng cà phê tôi thấy không hiệu quả, mỗi năm mới cho thu một lần. Thấy họ trồng dâu nuôi tằm mình cũng học theo thấy thu nhập tương đối ổn định. Đến hiện tại thì gia đình có thu nhập khá, từ hộ cận nghèo nay đã thoát nghèo”.

Tương tự, từ ngày chuyển đổi sang nghề trồng dâu, nuôi tằm lấy kén, mỗi tháng gia đình anh K’Tiêu ở tổ dân phố Ryông Srê, thị trấn Đinh Văn cũng thu về hơn 12 triệu đồng. Anh K’Tiêu cho biết, hiện gia đình đã chuyển đổi 4 sào trồng lúa nước một vụ kém hiệu quả và 2 sào cà phê già cỗi sang trồng dâu siêu cành để nuôi tằm. Cũng nhờ nuôi tằm, nên tháng nào gia đình cũng có tiền gửi xuống cho 3 đưa con đang học đại học ở thành phố Hồ Chí Minh: “Tôi thấy nuôi tằm được hơn, cứ nuôi 15 ngày là mình có thu. Tháng nào mình cũng nuôi vừa có tiền xài hàng tháng và dư một ít thì mua thêm phân bón đầu tư cho rẫy cà phê”.

Theo ông Trần Văn Hòa, Chủ tịch Hội Nông dân thị trấn Đinh Văn, với giá kén tằm hiện nay giao động từ 150 ngàn đồng đến 180 ngàn đồng một kg, nếu gia đình nào nuôi đạt thì mỗi tháng cũng cho thu nhập hơn 15 triệu đồng sau khi trừ chi phí: “Đối với trồng dâu nuôi tăm vốn đầu tư không lớn. Nó tận dụng được công  rỗi của bà con. Với diện tích đất người dân đã chuyển đổi, các công cụ cho nuôi tằm đơn giản, rẻ, kỹ thuật, cây giống được nhà nước hỗ trợ nên rất thuận lợi cho việc nuôi tằm. Có những hộ sau khi nuôi tằm một vài năm thấy hiệu quả, họ đã đầu tư xây nhà riêng để đảm bảo cho việc nuôi được thuận lợi hơn”.

Từ một vùng chuyên canh cây cà phê và lúa nước đến nay toàn thị trấn Đinh Văn bà con đã chuyển đổi gần 190 ha sang trồng dâu nuôi tằm. Nhiều hộ còn chuyên trồng dâu hái lá, cung cấp cho các hộ nuôi tằm ở các địa phương. Ông Nguyễn Thái Sơn-Phó chủ tịch UBND Thị trấn Đinh Văn cho biết, đã có gần 1.000 hộ bà con K’ho chuyển sang trồng dâu nuôi tằm trong thời gian qua. Đến nay, địa phương không còn hộ đói, tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, đặc biệt trong đồng bào dân tộc K’ho. Bà con đã biết áp dụng mô hình trồng dâu nuôi tằm theo kỹ thuật và giống mới để nâng cao thu nhập: “Trước đây bà con chỉ trồng trong 6 tháng mùa mưa, còn hiện nay bà con đang áp dụng các biện pháp tưới phun, giúp cho cây dâu có thu nhập hàng tháng liên tục, kể cả trong mùa nắng. Trong thời gian tới chúng tôi tiếp tục mở thêm các lớp hướng dẫn kỹ thuật về trồng dâu, nuôi tằm cho bà con”.

Để bà con gắn bó với nghề dâu tằm, bên cạnh cây cà phê và lúa nước truyền thống, Đảng ủy, chính quyền thị trấn Đinh Văn đang hỗ trợ cho các hộ chuyển đổi từ cây trồng khác sang cây dâu 500 ngàn đồng/sào để bà con có kinh phí mua giống, mua phân bón chăm sóc dâu. Đồng thời, địa phương đang tạo chuỗi liên kết, tìm doanh nghiệp để cùng đầu tư bao tiêu sản phẩm giúp bà con ổn định sản xuất./.