Bệnh viện Phổi Đà Nẵng coh pazêng t’ngay n’nâu doọ bâc manuyh tươc khám pa dưah đh’reh cr’ăy cơnh cr’chăl c’xu. Đhị zr’lụ khoa Nội 3 nâu cơy năc zr’lụ đơc ăt pa dưah la lay đợ cr’ăy ngân. Bác sĩ Nguyễn Thị Thuỳ Dương xoọc trực đhị đâu xay moon, ađoo vêy 2 p’nong k’coon, mị bơr diic điêl năc lưch bác sĩ coh đâu, ha dzợ k’conh k’căn năc coh chr’hoong Anh Sơn, tỉnh Nghệ An năc căh ngai pa ắt k’coon. Tơợ bêl vaih pr’luh, 2 k’coon âng anhi năc đoọng ăt lâng manuyh coh zr’lụ ăt mamông bâc lâh mơ coh đong. Hân đhơ k’coon k’tưi mơ 6 c’xêê, dzợ băm toh k’căn năc tu bh’rợ tr’nêng zâl cha groong pr’luh cr’ăy, năc bác sĩ Dương ăt coh bệnh viện bâc lâh mơ coh đong. Bêl đâu, bác sĩ Thuỳ Dương năc tươc ooy ca trực âng đay, đương pa dưah manuyh vêy cơnh crêê pr’luh cr’ăy Covid-19. Bh’rợ tr’nêng coh t’ngay 11/2 trơ vâng lâh mơ, tu ha bu xoọc đêêc năc ng’bhrợ bha ar đoọng chô ooy đong ha 10 cha năc manuyh vêy cơnh crêê pr’luh cr’ăy Covid-19 năc vêy ta lêy ch’mêệt ghit doọ crêê pr’luh cr’ăy. Điện thoại âng bác sĩ Dương công vêy ta tôm cẹch pa bhlâng coh ch’đhung ni lông. Tơợ t’ngay 3 Tết, bêl bệnh viện Phổ Đà Nẵng vêy ta k’dua bhrợ têng bh’rợ năc bệnh viện đương pa dưah ha manuyh vêy cơnh crêê pr’luh cr’ăy Covid-19, pazêng apêê bác sĩ coh đâu bhrợ c’bhuh pr’zơc coh zalo, viber pazêng vêy apêê bác sĩ lâng manuyh vêy cơnh crêê pr’luh cr’ăy xoọc ăt la lay đoọng đương ch’mêệt lêy c’rơ. Bác sĩ Dương xay truih, bâc manuyh vêy cơnh crêê pr’luh cr’ăy mọt ooy đâu năc dzợ k’rơ, đhiệp k’hiir a năm lâng n’leh vaih đhr’năng cơnh pr’luh năc đoọng ăt la lay ting cơnh xa nay. Tu cơnh đêêc, apêê đoo căh kiêng, môp loom bêl ng’ăt đanh coh zr’lụ đoọng ăt la lay. Bác sĩ Dương xay moon, bêl manuyh k’ăy coh zr’lụ ăt la lay ta đang moon câl chr’na đha năh, đac ộm, họm rao căh cậ câl pr’đươi, apêê bác sĩ, điều dưỡng lưch xay bhrợ crêê cơnh cr’noọ, prá xay liêm crêê ha dang căh bhrợ cơnh cr’noọ âng apêê đoo: “Zr’lụ n’năc năc zr’lụ đoọng ăt la lay, tu cơnh đêêc năc đoo bêl xấp xa nâp t’mêê tr’lum trực tiếp lâng apêê đoo. Lâh đợ cr’chăl tr’lum trực tiếp n’năc, azi ơy prá xay lâng apêê đoo coh c’lâng zalo, coh c’lâng điện thoại đoọng apêê đoo prá xay. Vêy cơnh cậ apêê đoo môp loom, vêy cơnh cậ apêê prá xay cr’noọ cr’niêng âng đay, căh cậ apêê đoo ta mooh xa nay ooy bh’rợ pa dưah âng đay. Vêy ngai apêê đoo căh tộ xơợng đươi cơnh ađay moon. Apêê đoo moon, hau tu đoọng ađay mọt ăt ooy zr’lụ n’nâu. Apêê t’bhlâng chêệc bhrợ bâc cơnh đoọng choom gluh tơợ zr’lụ n’năc, t’bhlâng tông xó mụt. Vêy ngai căh tộ xơợng đươi coh cr’chăl pa dưah.”

Bác sĩ Lê Thành Phúc, Giám đốc Bệnh viện Phổi Đà Nẵng công vêy bâc rau xa nay bhui har, công cơnh xa nay căh yêm loom coh pazêng t’ngay bệnh viện vêy ta k’dua bhrợ têng bh’rợ đoọng ăt la lay, đương ch’mêệt lêy c’rơ âng manuyh vêy cơnh crêê pr’luh cr’ăy Covid-19 (nCoV). Bác sĩ Phúc xay truih, bêl 12 giờ ha dum, manuyh jeh k’ăy nhắn tin coh zalo năc kiêng ộm sữa Ensua, manuyh n’lơơng năc k’dua câl đoọng ha đay muy za hương bún p’lâu a ọc năc p’lâu bâc lêệ. Cơnh đêêc năc bác sĩ lượt câl đoọng ha apêê đoo. Ting cơnh bác sĩ Lê Thanh Phúc bâc y bác sĩ pa gơi k’coon chô ooy k’conh k’căn đay đoỌng ăt coh bệnh viện bêl vêy manuyh crêê pr’luh cr’ăy nCoV: “Vêy đợ manuyh k’ăy mot ooy đâu năc ngoọ cơnh ta k’dua, tu cơnh đêêc pa bhlâng mốp loom. 12 giờ ha dum nhăn ộm trà sữa, xang n’năc vêy manuyh ta đang moon oó căh lượt câl p’răh acọ âng đay prăh, acu t’mêê prăh acọ, ta đang moon oó căh vêy đác puyh đoọng ađay họm. Acu công p’too moon apêê cán bộ, manuyh pa bhrợ năc xay bhrợ lưch c’rơ âng đay. Apêê đoo kiêng cha đăh, ộm n’hau năc t’bhlâng lươt câl đoọng ha apêê đoo crêê chr’na đha năh, pr’ộm n’năc. Ba bi cơnh apêê đoo kiêng cha avị vêy pr’dzăm năc atưch ta địa năc ng’câl crêê cơnh đêêc. Bêl lươt câl azi lưch pay zên âng zi, bêl apêê đoo gluh tơợ viện, azi xay moon cớ lâng k’dua apêê đoo chroọt pa chô.”

Ha dzợ lâng bác sĩ Nguyễn Hữu Thọ, coh Khoa Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Đà Nẵng căh choom ha vil lâng manuyh vêy cơnh crêê nCoV tr’nơơp âng Khoa Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Đà Nẵng đương pa dưah. Năc đoo năc xa nay dưr vaih coh t’ngay 14/1, muy cha năc manuyh Trung Quốc clơợng lâh 1 tạ, tơợ thành phố Vũ Hán, tươc ooy Đà Nẵng du lịch năc crêê k’hiir. Coh tr’nơơp, ađoo n’nâu tươc khám đhị bệnh viện Hoàm Mỹ, bệnh viện n’nâu k’noọ vêy cơnh crêê pr’luh cr’ăy năc đơơng âng ooy Bệnh viện Đà Nẵng. Zập ngai lưch hay, xoọc đêêc 1 cha năc manuyh pân juyh ga măc dal gr’hô gr’hăm moon ha apêê bác sĩ, căh tộ đoọng ng’pay aham, pa bhlâng căh đoọng năc nhăn lum Lãnh sự quán Trung Quốc đhị Đà Nẵng. Bệnh viện năc ta đang ta mooh Lãnh sự, năc vêy manuyh coh lãnh sự xay moon năc ha dzợ ađoo n’nâu tộ đoọng azi pa dưah.

Bác sĩ Nguyễn Hữu Thọ năc manuyh ơy z’lâh đợ cr’chăl vaih pr’luh Sar, Mer CoV tu cơnh đêêc năc doọ lâh k’rang đoo bêl zâl cha groong pr’luh cr’ăy c’lâng pr’hơơm tu Covid-19 (nCoV). Rau âng ađoo k’rang bhlâng năc đhr’năng manuyh n’lơơng điêng, viêr, k’rang, g’đech âng manuyh bhuh xoọng, apêê pr’zơc. Bác sĩ Thọ xay moon, hân đhơ coh Đà Nẵng doọ ơy vêy manuyh hân đoo crêê nCoV năc đoo bêl xơợng ng’moon a noo bhrợ coh Khoa Y học Nhiệt đới, pr’zơc, manuyh coh zr’lụ ăt mamông căh kiêng lum anoo, năc anoo xay moon, bhrợ ha apêê đoo oó lâh k’rang, k’pân. Ting cơnh bác sĩ Nguyễn Hữu Thọ, đhr’năng bác sĩ crêê pr’luh cr’ăy công k’rơ bhlâng bêl coh zập t’ngay ăt pa dưah manuyh jeh k’ăy: “Chế độ zư lêy, đợ chu ng’khám, bh’rợ zư lêy ađay căh cơnh lâng manuyh jeh k’ăy. Ba bi cơnh đoo bêl tươc khám manuyh jeh k’ăy năc azi xâp xa nấp zâl pr’luh, xang n’năc lươt khám muy chu coh zr’lụ zâl pr’luh. Zr’lụ n’năc vêy 3 zr’lụ pazêng zr’lụ t’viêng, zr’lụ rơợc, zr’lụ bhrôông. Bêl gluh n’đăh đêêc năc ng’xăl xa nâp, pa nor boop, x’rọp têy xang n’năc năc lươt họm, xang n’năc xấp xa nập sạch. Đoo bêl lươt khám năc bh’rợ cơnh đêêc. Vêy t’ngay khám 10 chu năc xăl xa nâp 10 chu, họm 10 chu, khám 20 chu năc họm 20 chu.”

Coh phòng bhrợ bhiệc âng bác sĩ Nguyễn Thành Trung, Phó Giám đốc, Trưởng Ban k’đhơợng xay zâl cha groong pr’luh, bệnh viện Đà Nẵng chuôn điện thoại ta luôn u xul. Xang bêl vaih pr’luh, Đà Nẵng năc zr’lụ bâc ta mooi Trung Quốc tu cơnh đêêc pazêng rau xa nay căh la lua bhrợ ha bệnh viện ta luôn đương xay moon. Tươc cr’chăl n’nâu, pazêng bh’rợ năc ơy z’zăng nhâm mâng lâh mơ, bâc trang web bha lâng vêy ta bhrợ t’vaih, xa moon loon đơơh ooy đhr’năng âng pr’luh cr’ăy bhrợ đoọng ha bâc ngai nhâm loom lâh mơ. Bác sĩ Trung xay moon, bh’rợ zâl pr’luh, đoọng ăt pa dưah la lay doọ lâh k’rang mơ bh’rợ xay moon pa liêm pa zêng rau xa nay căh crêê cơnh: “Xa nay năc bâc cơnh, tu cơnh đêêc cr’noọ âng manuyh k’ăy năc k’rang k’pân. Tu cơnh đêêc đhi noo ta luôn đương xay moon đoọng n’jưah pa dưah, n’jưah zâl cha groong lâng xa nay căh la lua, nhâm mâng cr’noọ âng manuyh ăt pa dưah. Nâu cơy apêê đoo công căh n’năl ghit đhr’năng âng pr’luh cr’ăy, tu cơnh đêêc năc t’ngay hân đoo apêê đoo công điện ta mooh.”

Đhị Đà Nẵng crêê bêl đhâng 30 Tết, Chủ tịch UBND thành phố n’nâu ơy k’đhơợng xay pr’họp đơơh hân lâng pazêng sở ban ngành prá xay ooy bh’rợ zâl cha groong pr’luh. T’ngay 1 Tết, xa nay ooy c’bhuh ta mooi 218 cha năc manuyh Vũ Hán ăt coh thành phố Đà Nẵng năc bhrợ ha bâc ngai k’rang lâh mơ. Ha bu t’ngay 1 Tết, Chủ tịch lâng Phó Chủ tịch UBND thành phố lâng Bệnh viện họp prá xay zâl cha groong pr’luh. Xang n’năc ra pặ, đơơng âng ta mooi Vũ Hán chô ooy k’tiêc k’ruung, đương 14 apêê học sinh tơợ Vũ Hán chô ooy Đà Nẵng. Xang n’năc Thứ trưởng mọt ch’mêệt lêy bh’rợ zâl cha groong pr’luh coh m’pâng ha dum. Coh Tết, prang thành phố t’bhlâng xay bhrợ zâl pr’luh cr’ăy. K’ưc manuyh k’rang ooy c’rơ âng đay lâng manuyh bhuh xoọng. Lâng trách nhiệm lâng cr’noọ bh’rợ liêm crêê âng manụyh pa dưah đh’reh cr’ăy, đợ apêê bác sĩ coh Đà Nẵng t’bhlâng toong t’ngay ha dum đương pa dưah manuyh jeh k’ăy, lưch loom tu manuyh jeh k’ăy, zup zooi zập ngai z’lâh cr’chăl zr’năh k’đhap n’nâu./.

Những chiến sĩ thầm lặng nơi tuyến đầu chống dịch

                                 PV Thanh Hà

Đà Nẵng là nơi đón hàng ngàn khách Trung Quốc đến làm việc, học tập, du lịch, cũng là nơi đón tiếp theo dõi sức khỏe nhiều bệnh nhân nghi ngờ viêm đường hô hấp cấp do virus Covid-19. Ngay từ giữa tháng 1, bệnh viện Đà Nẵng đã tiếp nhận và điều trị cho bệnh nhân bị sốt, viêm đường hô hấp nghi do virus Covid-19. Hơn 1 tháng vất vả với nhiệm vụ phòng chống dịch, các bác sĩ ở các bệnh viện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng được phân công thu dung, theo dõi, điều trị đã làm việc hết mình, tích cực điều trị, chăm sóc bệnh nhân.  Nhiều bác sĩ quên cả Tết tập trung phòng chống dịch bệnh để lại tình cảm tốt đẹp trong lòng mọi người.

Bệnh viện Phổi Đà Nẵng những ngày này không đông người đến khám chữa bệnh như mọi khi. Dãy hành lang khoa Nội 3 bây giờ là khu cách ly đặc biệt. Bác sĩ Nguyễn Thị Thùy Dương đang trực tại đây trải lòng, cô có 2 con nhỏ, cả 2 vợ chồng đều là bác sĩ ở đây, còn ông bà ở tận huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An nên không ai giúp trông cháu được. Từ khi có dịch, 2 chị em ở với hàng xóm nhiều hơn ở nhà. Mặc dù đứa nhỏ mới 6 tháng tuổi, còn bú sữa mẹ nhưng vì công việc phòng chống dịch, bác sĩ Dương phải ở bệnh viện nhiều hơn ở nhà. Hôm nay, bác sĩ Thùy Dương lại vào ca, trực tiếp chăm sóc bệnh nhân nghi nhiễm Covid-19. Công việc ngày 11/2 bận rộn hơn bởi chiều hôm ấy phải làm thủ tục xuất viện cho 10 bệnh nhân nghi nhiễm Covid-19 đã có kết quả âm tính. Chiếc điện thoại của bác sĩ Dương cũng được bọc kỹ bằng túi ni lông. Từ ngày mồng 3 Tết, khi bệnh viện Phổi Đà Nẵng được giao nhiệm vụ là bệnh viện thu dung cách ly để theo dõi sức khỏe bệnh nhân nghi nhiễm nCoV, các bác sĩ ở đây lập nhóm bạn bè trên zalo, viber gồm các bác sĩ và bệnh nhân để tương tác với người bệnh. Bác sĩ Dương kể, nhiều bệnh nhân nghi nhiễm khi vào đây vẫn khỏe mạnh, chỉ sốt và có yếu tố dịch tễ nên phải cách ly theo quy định. Vì vậy, họ tỏ ra sốt ruột, bức bối, khó chịu khi phải nằm dài ngày ở khu cách ly. Bác sĩ Dương tâm sự, khi người bệnh ở khu vực cách ly yêu cầu phục vụ ăn uống, tắm rửa hay mua sắm gì, các bác sĩ, điều dưỡng đều đáp ứng hoặc nhẹ nhàng từ chối, khuyên nhủ nếu không thể giúp được: “Đó là khu cách ly nên thông thường chỉ những lần chúng ta mặc đồ mới tiếp xúc trực tiếp được với họ. Ngoài những lúc tiếp xúc trực tiếp đó, chúng tôi trao đổi với họ qua zalo, qua điện thoại để họ nói. Có thể họ bức xúc, có thể họ trình bày ý kiến, hoặc họ hỏi thông tin về việc điều trị của mình. Có những người họ không hợp tác đâu. Họ bảo vì sao lại đưa tôi vào khu vực này. Họ cố tìm mọi cách để thoát khỏi khu vực cách ly đó, cố gắng để trốn. Có những người không hợp tác trong suốt quá trình điều trị.”

Bác sĩ Lê Thành Phúc, Giám đốc Bệnh viện Phổi Đà Nẵng cũng có rất nhiều chuyện vui buồn trong những ngày bệnh viện này được giao nhiệm vụ cách ly, theo dõi sức khỏe bệnh nhân nghi nhiễm Covid-19 (nCoV). Bác sĩ Phúc kể, có lúc 12 giờ đêm, bệnh nhân nhắn tin trên zalo là cần uống sữa Ensua,  người khác thì nhắn tin yêu cầu một tô bún giò mà phải là giò nạc. Vậy là các bác sĩ phải chạy đi mua bằng được cho bệnh nhân. Theo bác sĩ Lê Thành Phúc nhiều y bác sĩ gửi con về quê cho nội ngoại để sẵn sàng ở lại bệnh viện khi có bệnh nhân dương tính với nCoV: “Có những bệnh nhân vào đây giống như bị bắt buộc nên bực bội. 12h đêm đòi uống trà sữa, rồi có những bệnh nhân đòi phải mua cho tôi đúng dầu gội đầu này, tôi mới gội, đòi phải có nước nóng để tắm. Tôi cũng động viên cán bộ, nhân viên phục vụ hết mình. Họ thích ăn uống gì là chiều món ấy. Ví dụ họ thích ăn cơm gà quay thì phải mua gà quay. Tất cả chúng tôi bỏ tiền túi ra, khi bệnh nhân ra viện, chúng tôi thống kê lại và đề nghị bệnh nhân chi trả.”

Còn bác sĩ Nguyễn Hữu Thọ, ở Khoa Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Đà Nẵng nhớ mãi ca nghi nhiễm nCoV đầu tiên mà Khoa Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Đà Nẵng tiếp nhận điều trị. Đó là chuyện xảy ra ngày 14/1, một người Trung Quốc nặng hơn 1 tạ, ở TP Vũ Hán, qua Đà Nẵng du lịch thì phát sốt. Ban đầu, anh này đến khám tại bệnh viện Hoàn Mỹ, bệnh viện này nghi ngờ nên chuyển sang Bệnh viện Đà Nẵng. Mọi người nhớ, lúc ấy 1 người đàn ông to lớn hùng hổ quát nạt các bác sĩ, một mực không cho lấy máu, nhất quyết không hợp tác và nặng nặc đòi gặp Lãnh sự quán Trung Quốc tại Đà Nẵng. Bệnh viện phải liên lạc với Lãnh sự quán, được nhân viên lãnh sự quán vào giải thích thì bệnh nhân này mới hợp tác, điều trị.

Bác sĩ Nguyễn Hữu Thọ là người từng trải qua những đợt dịch Sar, Mer CoV nên không quá lo lắng khi phòng chống dịch viêm đường hô hấp cấp do Covid-19 (nCoV). Điều mà anh ái ngại nhất là sự kỳ thị, lo sợ của người thân, bạn bè. Bác sĩ Thọ chân tình, mặc dù ở Đà Nẵng chưa có ca nào dương tính với nCoV nhưng khi nghe nói anh làm ở Khoa Y học Nhiệt đới, bạn bè hàng xóm đã tránh gặp, anh phải giải thích, trấn an mọi người. Theo bác sĩ Nguyễn Hữu Thọ, nguy cơ bác sĩ bị lây bệnh cũng không phải là thấp khi phải trực tiếp hàng ngày tiếp xúc, chăm sóc bệnh nhân: “Chế độ bảo vệ, số lần khám, cách thức mình bảo vệ mình không như bệnh nhân bình thường. Ví dụ  như mỗi lần lên thăm khám bệnh nhân thì phải mặc đồ chống dịch vào rồi đi khám một chiều trong khu chống dịch. Khu đó có 3 khu gồm khu xanh, khu vàng, khu đỏ. Khi ra khỏi khu đó thì phải thay áo quần, khẩu trang, găng tay rồi mới tắm rửa, rồi mới mặc đồ sạch lại. Mỗi lần đi khám là quy trình như vậy. Có ngày khám 10 lần thì thay đồ 10 lần, tắm 10 lần, khám 20 lần là tắm 20 lần.”

Trong phòng làm việc của bác sĩ Nguyễn Thành Trung, Phó Giám đốc, Trưởng Ban Chỉ đạo phòng chống dịch, bệnh viện Đà Nẵng chuông điện thoại cứ đổ liên hồi. Sau khi xảy ra dịch, Đà Nẵng là nơi có nhiều khách Trung Quốc nên các kiểu thông tin lệch lạc khiến bệnh viện phải liên tục giải thích. Đến thời điểm này, mọi việc đã ổn hơn, nhiều trang web chính thức ra đời, thông tin kịp thời về dịch bệnh làm cho nhiều  người an tâm. Bác sĩ Trung cho rằng, việc chống dịch, cách ly điều trị không đáng lo bằng việc xử lý thông tin nhiễu loạn: “Thông tin rất là nhiễu nên tâm lý bệnh nhân rất hoảng loạn. Bởi vậy anh em rất căng thẳng trong vấn đề vừa điều trị, vừa đối phó với thông tin nhiễu loạn, tâm lý bệnh nhân. Bây giờ bệnh nhân họ cũng chưa nắm được tình hình bệnh cũng như yếu tố dịch tễ nên hầu như ngày nào họ cũng điện 24/24.”

  Tại Đà Nẵng đúng trưa 30 Tết, Chủ tịch UBND thành phố này đã chủ trì họp khẩn với các sở ban ngành bàn biện pháp phòng chống dịch. Ngày Mồng 1 Tết, tin tức về đoàn khách 218 người Vũ Hán ở lại TP Đà Nẵng càng làm nóng dư luận. Chiều mồng Một Tết, Chủ tịch và Phó Chủ tịch UBND TP vào Bệnh viện họp ban chỉ đạo chống dịch. Sau đó là sắp xếp, đưa đoàn khách Vũ Hán về nước, đón 14 du học sinh từ Vũ Hán về Đà Nẵng. Rồi Thứ trưởng Bộ Y tế vào kiểm tra công tác phòng chống dịch lúc nửa đêm. Trong Tết, cả thành phố căng cứng vì thông tin dịch bệnh. Cả triệu người lo lắng về sức khỏe của mình và người thân. Với trách nhiệm và lương tâm thầy thuốc, những bác sĩ ở  Đà Nẵng miệt mài ngày đêm chăm sóc người bệnh, hết lòng vì bệnh nhân, giúp mọi người vượt qua thời điểm khó khăn này./.