Mơ 31 c’moo, amoo Y Gam, cr’noon Kon Plông, chr’val Hiếu, chr’hoong Kon Plông ơy vêy 5 c’moo bhrợ Bí thư Chi bộ. N’niên lâh mơ amoó Y Gam 1 c’moo, trưởng cr’noon Y On công ơy vêy 2 c’moo bhrợ têng bh’rợ trưởng cr’noon. Coh tỉnh Kon Tum, pa bhlâng năc zr’lụ đhanuôr acoon coh, bh’rợ muy bhươl cr’noon năc mị Bí thư Chi bộ lâng Trưởng cr’noon năc lưch pân đil tơợ bêl ahay căh bool vêy, căh cậ moon cơnh lơơng muy a năm căh vêy bơr. Rau bhrợ ha zập ngai chăp hơnh bhlâng năc đhị rau k’đhơợng xay âng bơr a nhi pân đil n’nâu, bh’rợ zazum âng bhươl cr’noon căh cậ âng pazêng pr’loong đong zập bêl công liêm crêê. Amoo Y Gam, Bí thư Chi bộ xay moon, vêy cơnh đêêc năc đươi Chi bộ ơy bhrợ têng liêm choom, crêê cơnh xa nay bh’rợ học tập lâng ting bhrợ têng cơnh pr’ăt bh’rợ âng Ava Hồ: “Chi bộ cr’noon Kon Plông zập c’xêê năc lưch bhrợ sinh hoạt muy chu. Coh pr’họp lưch xay bhrợ học tập lâng bhrợ têng cơnh pr’ăt bh’rợ âng Ava Hồ. Xa nay học tập lâng bhrợ têng cơnh Ava coh pazêng c’xêê năc ghit liêm. Ba bi cơnh đảng viên ta nih đha nâng coh bh’rợ pa bhrợ pa dưr kinh tế coh pr’loọng đong. Đươi vêy cơnh đêêc năc pr’ăt tr’mông âng pr’loọng đong đảng viên z’zăng lâh mơ ahay bâc pa bhlâng.”

Pa choom tơợ Ava Hồ tơợ pazêng rau bh’rợ ghit bhlâng, Bí thư Y Gam lâng 15 đảng viên Chi bộ cr’noon Kon Plông năc manuyh ta nih đha nâng xay bhrợ l’lăm pazêng xa nay, bh’rợ ghit liêm đoọng 122 pr’loọng đong ting lêy bhrợ. Lêy coh truyền hình lêy Ava Hồ bêl dzợ mamông công băn axiu, choh r’veh, pa liêm pa crêê đhị ăt tợt, zr’lụ pa bhrợ sạch liêm, l’thai, Bí thư Y Gam lâng trưởng cr’noon Y On ta đang moon pazêng pr’loọng đong xay bhrợ cơnh Ava Hồ. Đươi vêy cơnh đêếc, pr’loọng đong đhanuôr năc ma bhrợ g’roong coh toor đong, bhrợ c’rol bh’năn coh zr’lụ ch’ngai, đươi k’tiêc coh bhươn đoọng choh ha bhêy đoọng vêy pr’dzăm coh chr’na. Ting pa choom cơnh cr’noọ xa nay đoàn kết, loom cr’er acoon manuyh âng Ava Hồ, đhanuôr cr’noon Kon Plông ơy tr’zup tr’zooi coh bh’rợ pa bhrợ, k’rang lêy manuyh t’cooh đhur, p’niên k’tứi lâng đợ pr’loọng đong zr’năh k’đhap… Trưởng cr’noon Y On xay truih, kiêng đhanuôr ting xay bhrợ, c’la đay năc bhrợ têng ta nih đha nâng. Hân đhơ căh vêy rau zup zooi âng k’diic tu a đoo pa bhrợ coh chr’val n’lơơng ch’ngai đong, năc amoo Y On công xay bhrợ liêm choom xa nay bh’rợ âng trưởng cr’noon lâng bh’rợ âng manuyh k’điêl, manuyh k’căn. Amoo n’jưah băn par k’coon liêm crêê, n’jưah bhrợ 5 sào cà phê đhăm k’tiêc chrộ, bêệt ha roo, băn t’rí pa dưr pr’ăt tr’mông: “Ađay năc bhrợ têng bh’rợ trưởng cr’noon năc ng’ta nih đha nâng coh zập bh’rợ tr’nêng. Tơợ bh’rợ chr’năp bhlâng năc học tập lâng bhrợ têng ting cơnh Ava Hồ, ting n’năc ađay công n’năl ghit ooy khoa học đoọng pa bhrợ lâng bhrợ kinh tế liêm choom lâh mơ. Cơnh bh’rợ choh cà phê, lúc phân crêê cơnh. N’năl cơnh bêêt ha roo, choh pazêng rau t’nơơm pay cha p’lêê, cơnh cam, choh a bhoo pay bha lâng, băn t’rí, c’rooc năc vêy c’rooc coh c’rol đoọng t’ri c’rooc ngăn. Cơnh đêêc, đhanuôr coh bhươl cr’noon năc vêy đươi a đay, mr’cơnh lâng ađay học tập lâng bhrợ têng ting cơnh Ava Hồ.”

Tơợ k’đhơợng xay âng pân đil Bí thư Y Gam lâng pân đil Trưởng cr’noon Y On, pr’ăt tr’mông âng đhanuôr cr’noon Kon Plông ting t’ngay liêm pr’hay lâh mơ. Tươc nâu cơy pazêng pr’loọng đong đhanuôr coh cr’noon ơy choh 12 héc ta cà phê đhăm k’tiêc chrộ; t’bhlâng choh bhrợ đhăm ha roo ruộng, a rong coh 60 héc ta; pa dưr t’rí tươc k’nặ 200 p’nong; t’bhlâng đươi m’ma chr’noh t’mêê ooy bh’rợ pa bhrợ lâng choh lêy muy bơr t’nơơm chr’noh vêy chr’năp ooy kinh tế bâc pa bhlâng, cơnh cam, hồng cr’dzăm; zư lêy liêm choom k’nặ 1 r’bhâu héc ta crâng… C’moo 2019 cr’noon Kon Plông ơy vêy 13 pr’loong đong choom t’bil lơi đharựt, pa xiêr đợ pr’loọng đong đharựt mơ 24 pr’loọng đong. Đhanuôr coh bhươl cr’noon ơy vặ 1 tỷ 500 ức đồng k’rong bhrợ ooy bh’rợ pa bhrợ. Amoo Y Oanh, đhanuôr Kon Plông xay moon: “L’lăm ahay acu căh n’năl choh cà phê, công căh vêy zên đoọng choh cà phê. Nâu cơy acu lâng pr’loong đong ơy choh 1 sào m’pâng. Công đươi Bí thư lâng trưởng cr’noon zêng. Kỹ thuật zư lêy, phân bón, đh’leh đoong ha t’nơơm cà phê công năc đươi vêy Bí thư, Trương cr’noon lưch.”

C’moo 2019 bêl đêêc ahay cr’noon Kon Plông năc đhị cr’noon liêm choom bhlâng âng chr’val Hiếu coh bh’rợ học tập lâng bhrợ têng ting cơnh pr’ăt bh’rợ âng Ava Hồ. Tơợ rau đoàn kết chrooi đoọng g’lêêh c’rơ âng đhanuôr, bâc c’lâng lươt gluh ooy zr’lụ pa bhrợ năc lứch vêy ta bhrợ têng lâng bê tông, c’lâng lươt coh bhươl cr’noon năc lưch vêy ta pih dooh, tal xraach l’thai. Pr’loọng đong hân đoo công k’rang tươc ooy bh’rợ học tập âng k’coon ch’chau, jeh k’ăy tươc ooy Trạm y tế, lơi bh’rợ bhuôih t’bil a bhuy. Coh đong Văn hoá âng bhươl cr’noon t’mêê vêy ta bhrợ têng xang, đhanuôr Kon Plông bhui har bhrợ têng bh’rợ haanh deh Đảng, haanh deh hân noo ha pruôt. T’cooh Hoàng Văn Đạo, Phó Chủ tịch UBND chr’val Hiếu prá xay ooy bơr a nhi pân đil Bí thư lâng Trưởng cr’noon bhươl cr’noon Kon Plông: “Lâng bơr a nhi đồng chí Bí thư lâng Trưởng cr’noon Kon Plông, Đảng uỷ, UBND chr’val xay moon dal bh’rợ tr’nêng âng bơr đồng chí. Hân đhơ dzợ p’niên năc cr’noọ bh’rợ âng a nhi đoo coh bh’rợ pa bhrợ năc vêy đhanuôr chăp hơnh pa bhlâng. Bơr đồng chí công năc manuyh đoọng đhanuôr lêy ting bhrợ têng coh bh’rợ pa dưr pr’ăt tr’mông.”

Lâng cr’noọ bh’rợ trách nhiệm dal âng manuyh đảng viên coh vel đong, Bí thư Y Gam đh’rưah lâng Trưởng cr’noon T On ơy bhrợ bâc bh’rợ liêm choom ha đhanuôr coh bhươl cr’noon. Apêê đoo năc đợ pô liêm bhlâng âng manuyh Xơ đăng chrooi đoọng ooy bhươn pô k’ha riêng rau đha hum lâng k’r’bhâu cơnh pr’họm âng acoon manuyh Việt Nam, đh’rưah lâng hơnh deh hân noo ha pruôt t’mêê, muy c’moo t’mêê lâng bâc rau bhui har./.

Những bông hoa đẹp dân tộc Xơ đăng ở vùng cao Kon Tum

                                                                       Khoa Điềm

        Ở phía Đông dãy Trường Sơn hùng vỹ, làng Kon Plông, xã Hiếu, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum đẹp như một bức tranh. Góp phần làm nên sự tươi đẹp thơ mộng ở Kon Plông có sự đóng góp của 2 bông hoa đẹp người Xơ Đăng: nữ bí thư Bí thư Y Gam và nữ Thôn trưởng Y On. Từ sự hướng dẫn, giúp đỡ của họ, dân làng đã chấm dứt nhiều thói quen lạc hậu, vươn lên phát triển kinh tế thoát nghèo bền vững và có cuộc sống ngày càng no ấm.

Bước sang tuổi 31, chị Y Gam, làng Kon Plông, xã Hiếu, huyện Kon Plông đã có 5 năm làm Bí thư Chi bộ. Kém chị Y Gam 1 tuổi, thôn trưởng Y On cũng đã có 2 năm đảm nhiệm công việc này. Ở tỉnh Kon Tum, nhất là trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc một làng mà cả Bí thư Chi bộ và Thôn trưởng đều là phụ nữ xưa nay chưa từng có, hay nói cách khác là “độc nhất vô nhị”. Điều khiến mọi người cảm phục là dưới sự điều hành của hai người phụ nữ này, việc chung của cả làng hay việc riêng từng gia đình lúc nào cũng thuận buồm xuôi gió, trong ấm ngoài êm. Chị Y Gam, Bí thư Chi bộ bộc bạch, được như thế là nhờ Chi bộ đã triển khai, thực hiện hiệu quả, thiết thực việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh: “Chi bộ làng Kon Plông hàng tháng đều tổ chức sinh hoạt một lần. Trong cuộc họp đều triển khai học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Nội dung học và làm theo Bác trong từng tháng đều rất cụ thể. Ví dụ như đảng viên gương mẫu trong sản xuất phát triển kinh tế trong gia đình. Nhờ vậy mà cuộc sống của gia đình đảng viên khá hơn trước đây rất nhiều”.

        Học Bác Hồ từ những điều giản dị nhất, Bí thư Y Gam và 15 đảng viên Chi bộ làng Kon Plông luôn gương mẫu làm trước từng nội dung, công việc cụ thể để 122 hộ dân làm theo. Xem trên truyền hình thấy Bác Hồ lúc sinh thời cũng nuôi cá, trồng rau, sắp xếp nơi ở, nơi làm việc sạch sẽ, ngăn nắp gọn gàng, Bí thư Y Gam và Thôn trưởng Y On vận động các hộ làm theo Bác. Nhờ vậy nhiều hộ dân đã tự giác rào chắn quanh nhà, nhốt gia súc ra xa nơi ở, tận dụng đất trong vườn trồng rau xanh cải thiện bữa ăn. Học tinh thần đoàn kết, lòng nhân ái yêu thương con người của Bác, dân làng Kon Plông hỗ trợ giúp đỡ nhau trong lao động sản xuất, quan tâm đến người già, trẻ em và những gia đình có hoàn cảnh khó khăn… Thôn trưởng Y On chia sẻ, muốn bà con làm theo, bản thân phải làm tốt vai trò nêu gương. Dù không có sự hỗ trợ của chồng do anh làm việc ở xã khác xa nhà, song chị Y On vẫn hoàn thành tốt vai trò của thôn trưởng và trách nhiệm của người vợ, người mẹ đảm đang. Chị vừa nuôi dạy hai con chăm ngoan, vừa chăm sóc tốt 5 sào cà phê xứ lạnh, trồng lúa nước, nuôi trâu phát triển kinh tế:“Mình là một thôn trưởng thì phải gương mẫu đi đầu trong mọi việc. Từ việc quan trọng nhất là học tập và làm theo gương Bác, mình còn phải nắm chắc khoa học kỹ thuật để sản xuất và làm kinh tế tốt. Như việc biết trồng cây cà phê, bón phân đúng cách. Biết trồng lúa, trồng các loại cây ăn quả, như cam, trồng ngô lấy thân, chăn nuôi trâu bò phải có chuồng trại mái che để trâu bò ấm. Như vậy bà con dân làng mới tin mình, giống như mình học tập làm theo Bác Hồ”.

       Từ chỉ đạo, điều hành của nữ Bí thư Y Gam và nữ Thôn trưởng Y On, cuộc sống của người dân làng Kon Plông ngày càng tốt đẹp. Đến nay các hộ dân trong làng đã trồng được trên 12ha cà phê xứ lạnh; duy trì diện tích lúa nước, sắn trên 60ha; phát triển đàn trâu gần 200 con; tích cực đưa giống mới vào sản xuất và trồng thử nghiệm một số loại cây có giá trị kinh tế cao, như cam, hồng giòn; quản lý bảo vệ tốt gần 1.000ha rừng… Năm 2019 làng Kon Plông có 13 hộ thoát nghèo, giảm số hộ nghèo xuống còn 24 hộ. Người dân trong làng đã mạnh dạn vay 1 tỷ 500 triệu đồng đầu tư phát triển sản xuất. Chị Y Oanh, một người dân làng Kon Plông cho biết: “Trước đây mình không biết trồng cà phê, cũng không có tiền để trồng cà phê. Nay mình và gia đình trồng được 1,5 sào rồi. Cũng nhờ Bí thư và thôn trưởng cả đấy. Kỹ thuật chăm sóc, bón phân, tỉa cành cho cây cà phê cũng là nhờ Bí thư, thôn trưởng cả đấy”.

        Năm 2019 vừa qua làng Kon Plông là ngọn cờ đầu của xã Hiếu trong việc học tập và làm theo Bác Hồ. Từ sự đoàn kết đóng góp công sức của người dân, nhiều tuyến đường ra khu sản xuất được bê tông hóa, đường làng ngõ xóm phong quang sạch sẽ. Gia đình nào cũng quan tâm đến việc học tập của con cái, ốm đau tới Trạm y tế, bỏ hẳn việc cúng bái đuổi ma, trừ tà. Trong Nhà văn hóa cộng đồng mới hoàn thành, dân làng Kon Plông phấn khởi tổ chức các hoạt động mừng Đảng, mừng Xuân. Ông Hoàng Văn Đạo, Phó Chủ tịch UBND xã Hiếu nói về hai nữ Bí thư và Thôn trưởng làng Kon Plông: “Đối với hai đồng chí Bí thư và Thôn trưởng thôn Kon Plông, Đảng ủy, UBND xã rất đánh giá cao vai trò của hai đồng chí. Mặc dù tuổi rất trẻ nhưng tinh thần trách nhiệm và gương mẫu trong lao động sản xuất được bà con trong làng rất yêu mến. Hai đồng chí cũng là một tấm gương để Nhân dân noi theo trong làm ăn phát triển kinh tế”.

        Với tinh thần trách nhiệm của người đảng viên ở cơ sở, Bí thư Y Gam cùng thôn trưởng Y On đã làm được nhiều việc tốt cho bà con dân làng. Họ là những bông hoa đẹp của người Xơ đăng góp vào vườn hoa trăm hương ngàn sắc của các dân tộc Việt Nam, cùng chào đón một mùa Xuân mới, một năm mới với nhiều niềm vui./.