Zâp c’moo, âi  moọt cậ hân noo tal bhrợ ha rêê ha lai, đha nuôr Cơ Tu vel Đh’rôông, chr’val Tà Lu năc pa chung cậ đhị Gươl đoọng xơơng Trưởng vel, t’coóh vel, cán bộ Kiểm lâm xay trúih p’too moon ooy cr’liêng xa nay crêê tước bh’rợ k’đhơợng zư lêy crâng. Tơợ a hay, đha nuôr Cơ Tu cóh đâu ta luôn lêy crâng ắnc đhị ma mông âng đha nuôr. Tu cơnh đêếc bêl bơơn cán bộ chr’val tước đong đoọng p’too moon dha nuôr ooy bh’rợ zư lêy crâng, zêl lâng cha groong ra roóh crâng, ngai công ting xợợng đươi. T’coóh vel Pơloong Chnim, vel Đh’rôồng xay moon: Tơợ a hay a zi ma mông đươi vêy crâng tu cơnh đêếc  bêl bơơn cán bộ p’too moon đha nuôr cắh choom col pa hư crâng đh’cơnh, đha nuôr zêng ma năl ghít lâng ting t’ngay ting ma loom lấh mơ cóh bh’rợ zư lêy crâng: “Pa bhlâng nắc, bấc c’moo đăn đâu, zấp bêl tước hân noo tal bhrợ ha rêê, trưởng vel, t’coóh vel, apêê cán bộ ta luôn xiêr pa họp đha nuôr, p’too moon đha nuôr pa zum têy zư lêy crâng. Tu cơnh đêếc nâu câi a zi xoọc moọt hân noo tal ha rêê n’đhang zêng ma năl zư lêy crâng. Och ha rêê nắc choom tal bhrợ c’lâng cha groong băr ra roóh. Ngai kiêng och ha rêê nắc choom xay moon cr’chăl och liêm ghit. Cóh cr’chăl och zêng vêy đha đhâm lâng c’bhúh zư lêy crâng dhd’rứah đương goon lêy.”

Ảnh: Trần Hữu

  Đh’rứah lâng bh’rợ p’too moon ooy zư crâng, zêl lâng cha groong rooh crâng, tơợ tơợp c’moo đau, chính quyển lâng cơ quan chức năng chr’hoong Đông Giang âi ma năl bhrợ kế hoạch lâng xay bhrợ bấc c’lâng bh’rợ zêl lâng cha groong roóh crâng. T’coóh Đalay Lực, Chủ tịch chr’val Ta Lu đoọng năl, zấp c’moo chr’val zêng bhrợ têng kế hoạch zêl lâng cha groong roóh crâng cơnh lâng râu ting pấh âng apêê t’coóh vel, bí thư chi bộ vel lâng zấp apêê c’la crâng. Cóh pr’đơợ kế hoạch n’nắc, apêê trưởng vel, t’coóh vel vêy chô  xay trúih đoọng cớ ha đha nuôr, zấp ngai năl ghít bh’rợ, quyền âng zấp ngai coh bh’rợ zư lêy crâng âng đay: “Bấc nắc k’rong bhrợ p’too oon đha nuôr zêl lâng cha groong roóh crâng ting cơnh  ty a hay, bhrợ c’lâng cha groong óih. Bêl ra văng óch ha rêê nắc choom xay moon lâng chính quyền lâng k’rong pa zêng apêê ting pấh goon lêy. Bấc đha nuôr zêng ma bơơn năl bh’rợ zêl lâng cha groong ra roóh crâng lâng xơợng đươi ting hương ước, quy ước lâng bhrợ têng creee cơnh âi gr’hoót lâng chính quyền vel đong.”

Ảnh: Trần Hữu

  Chr’hoong Đông Giang xoọc vêy  bấc zr’lụ crâng ặt đhị đhr’năng vêy đhr’năng roóh crâng dal cơnh chr’val Tà Lu, Ma Coóih, Sông Kôn… Đâu noo nắc đợ chr’val vêy crâng chóh z’zăng bấc, nắc cớ bấc đha nuôr ặt ma mông, đợ mơ gâm ngút âng crâng bấc, buôn dưr váih roóh crâng. Đoọng k’đhơợng nhâm râu yêm têêm, công cơnh đương zêl loon đơớh lâng đhr’năng roóh crâng, bấc c’moo ha nua Hạt Kiểm lâm  Đông Giang – Tây Giang ta luôn pa zum  lâng UBND 11 chr’val, thị trấn xay bhrợ ký hợp đồng zấp vel đong muy cha nắc, muy đương bhrợ bh’rợ đương goon roóh lâng xay trúih loon đơớh bêl vêy ra roóh crâng. Lấh bh’rợ bhrợ bhr’lậ lâng bhrợ t’váih apêê tổ, c’bhúh đha nuôr zư lêy crâng lâng cha groong roóh crâng ting c’lâng bh’rợ “ 4 đhị đêếc” ( c’bhúh đhị đêếc, pr’đươi pr’dua đhị đêếc, râu zooi đoọng dhị đêếc lâng k’đhơợng xay đhị đêếc). C’bhúh đha đhâm c’mâr pa zum lâng dân quân tự vệ đh’rứah lâng t’coóh vel, trưởng vel cóh apêê vel bhươl vêy bh’rợ bha lâng cóh bh’rợ xay trúih đợ bh’rợ tr’nêng pa zum bhrợ zư lêy crâng. T’coóh Đinh Viết Khánh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Đông Giang – Tây Giang moon c’bhúh t’coóh vel, trưởng vel nắc c’bhúh chr’nắp cóh bh’rợ k’dhơợng lêy, zư lêy lâng cha groong ra roóh crâng: “Cóh cr’chăl ha nua, đươi vêy xay trúih p’too moon đha nuôr, pa bhlâng ắnc cóh vêy râu zooi đoọng pa bhlâng liêm choom âng apêê trưởng vel, t’coóh vel ma nứih vêy bấc ngai chắp bơơn cha groong bh’rợ moọt ooy crâng bhrợ têng, ga ría k’tiếc crâng coong cơnh roóh crâng bơơn pa xiêr đợ mơ đệ bhlâng.”

Pa xiêr đợ g’lúh roóh crâng, bil hư tu roóh crâng bhrợ t’víah cắh vêy muy bh’rợ âng cơ quan apêê ngành, nắc chr’nắp lấh mơ nắc đoo c’năl, trách nhiệm âng zấp ngai đha nuôr… Đươi vêy bh’rợ k’đhơợng zư lêy crâng lâng zêl roóh crâng bơơn xay bhrợ mr’cơnh, liêm ghít, bấc c’moo ha nua, cóh vel; đong chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam doó âi vêy g’lúh roóh crâng n’đoo./.

Đông Giang chủ động phòng chống cháy rừng

  Alăng Lợi- Hốih Nhàn

Huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam có diện tích tự nhiên hơn 81.260 héc ta, trong đó rừng chiếm hơn 80%. Nắng nóng gay gắt kéo dài nhiều tháng qua cộng với thói quen đốt rừng làm rẫy của đồng bào càng làm tăng nguy cơ cháy rừng. Chính quyền, ngành chức năng và các chủ rừng ở địa phương này đang triển khai nhiều biện pháp nhằm chủ động phòng tránh cháy rừng mùa khô.

Hàng năm, cứ vào mùa phát nương làm rẫy, bà con Cơ Tu thôn Đh’rôồng, xã Tà Lu lại tụ họp tại Gươl để nghe Ttrưởng thôn, già làng, cán bộ Kiểm lâm tuyên truyền về những nội dung liên đến công tác quản lý bảo vệ rừng. Từ bao đời nay, bà con Cơ Tu nơi đây luôn xem rừng là mạch sống của dân bản. Vì thế khi được cán bộ xã đến tận nơi vận động tuyên truyền bà con về công tác bảo vệ, phòng chống cháy rừng, ai cũng nghe theo. Già làng Pơloong Chnim, thôn Đh’rôồng chia sẻ: Từ xưa giờ chúng tôi sống nhờ rừng nên khi được cán bộ khuyên bà con không nên khai thác rừng bừa bãi, bà con đều thấu hiểu và ngày càng ý thức hơn trong việc bảo vệ rừng: “Đặc biệt, những năm gần đây, mỗi khi tới mùa phát rẫy trưởng thôn, già làng, các cán bộ thường xuyên xuống họp dân, vận động bà con chung tay bảo vệ rừng. Cho nên bây giờ chúng tôi đang vào mùa phát rẫy nhưng đều nhận thức được bảo vệ rừng. Đốt rẫy phải tạo đường luồng tránh lửa bén cháy rừng. Ai muốn đốt rẫy phải đăng ký thời gian đốt cụ thể. Trong quá trình đốt đều có bên thanh niên và nhóm bảo vệ rừng cùng canh chừng.”

Cùng với đẩy mạnh tuyên truyền về công tác bảo vệ, phòng chống cháy rừng, ngay từ đầu năm nay, chính quyền và cơ quan chức năng huyện Đông Giang đã chủ động lên kế hoạch và triển khai nhiều biện pháp phòng chống cháy rừng. Ông Đalay Lực, Chủ tịch xã Tà Lu cho hay, hàng năm xã đều xây dựng kế hoạch phòng chống cháy rừng với sự tham gia của các già làng, trưởng thôn, bí thư chi bộ thôn và cả các chủ rừng. Trên cơ sở kế hoạch đó, các trưởng bản, già làng sẽ về triển khai lại cho bà con, giúp mọi người hiểu rõ vai trò, quyền và nghĩa vụ của mỗi người trong việc bảo vệ rừng của mình: “Chủ yếu là tập trung cho công tác tuyên truyền, vận động bà con phòng cháy, chữa cháy theo truyền thống, làm ranh cản lửa,  trước khi đốt rẫy phải đăng ký với chính quyền và huy động cả lực lượng tham gia, thông báo cho chính quyền địa phương nắm bắt tình hình. Đa số bà con nhận thức được việc phòng cháy, chữa cháy rừng và chấp hành theo hương ước, quy ước và thực hiện đúng với bản cam kết với chính quyền địa phương.”

Huyện Đông Giang hiện có nhiều khu vực rừng nằm trong vùng xung yếu, nguy cơ cháy rừng cao như xã Tà Lu, Ma Cooih, Sông Kôn…. Đây là những xã có mật độ rừng trồng nguyên liệu khá lớn,  độ che phủ rừng cao. Để đảm bảo an toàn, cũng như ứng phó kịp thời với nguy cơ cháy rừng, những năm qua, Hạt Kiểm lâm Đông Giang – Tây Giang thường xuyên phối hợp với UBND 11 xã, thị trấn ký hợp đồng mỗi địa phương một người, chuyên làm nhiệm vụ trực cháy và thông báo kịp thời khi trên địa bàn xảy ra cháy rừng. Bên cạnh đó, hàng năm chính quyền địa phương đều thành lập mới và củng cố các tổ, đội quần chúng bảo vệ và phòng chống cháy rừng ở các xã, thị trấn. Đồng thời thường xuyên tổ chức diễn tập phòng chống cháy rừng theo phương châm “4 tại chỗ” (lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ, hậu cần tại chỗ và chỉ huy tại chỗ). Lực lượng đoàn thanh niên phối hợp với dân quân tự vệ  cùng các già làng, trưởng bản tại các thôn, bản giữ vai trò nòng cốt trong phòng chống cháy rừng. Ông Đinh Viết Khánh, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Đông Giang – Tây Giang cho rằng, các già làng và trưởng bản giữ vai trò đặc biệt trong công tác quản lý, bảo vệ và phòng chống cháy rừng: “Trong thời gian qua, nhờ công tác tuyên truyền người dân, đặc biệt là có sự hỗ trợ đắc lực của các trưởng bản, già làng người có uy tín mà ngăn chặn được việc khai thác lâm sản, lấn chiếm đất rừng cũng như cháy cháy rừng được hạn chế đến mức thấp nhất.”

Giảm thiểu số vụ cháy, thiệt hại do cháy gây ra không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan liên ngành mà quan trọng hơn là ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân … Nhờ làm tốt công tác quản lý bảo vệ và phòng chống cháy rừng mà nhiều năm qua, trên địa bàn huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam chưa xảy ra trường hợp cháy rừng nào./.