Bấc t’ngay n’nâu, tước apêê vel bhươl Cơ Tu cóh chr’hoong Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, a hêê buôn lum lêy apêê a đhi a moó p’niên k’tứi tợt dhị toor c’lâng ga mắc đương pa câl bh’nơơn ha rêê đhuốch. Bhui har, b’blaanh hơnh déh t’mooi booi câl đươi apêê pr’đươi cơnh prí, đu đủ, pa néh, ca đấc, bí đao…, a moó Ríah Pon ặt cóh vel Bút Nga, chr’val Sông Kôn xay moon, bơr pêê c’moo đăn đâu, bơơn cán bộ chr’val xiêr p’too moon đha nuôr Cơ Tu pa dưr apêê pr’đhang bhrợ cha, zooi đoọng tơơm chr’nóh, acoon bh’năn, pa choom đoọng ng’cơnh choom băn chóh, díc điêl a moó âi k’rong bhrợ bhr’lậ zr’lụ k’tiếc ta lơi đoọng chóh prí c’chăl lâng đu đủ, ca đấc… A moó Pon xay moon: “Bêl a hay đong k’díc cu đha rựt căh râu cha, đợ a rong căh vêy. N’đhang tơợ bêl vêy bơơn apẻê pa choom đoọng prđhang bh’rợ bhrợ cha, a cu lêy pr’đhang bh’rợ chóh băn nắc liêm glặp, tu cơnh đêếc a cu âi vặ zên tơợ Hội Nông dân lâng n’đắh Pân đil chr’val k’rong cal a óc lâng chóh bêệt. Đươi cơnh đêếc nắc nâu câi pr’loọng đong zi z’zăng ta clơ, muy c’moo công bơơn dâng muy ha riêng ức đồng.”

Trồng cây ăn quả kết hợp chăn nuôi, tăng thu nhập

Cóh bấc c’moo ha nua, chr’hoong da ding ca coong Đông Giang ta luôn t’bhlâng chơớc lêy c’lâng lướt t’mêê liêm glặp lâng pr’đơợ âng vel đong đoọng pa dưr tr’mông tr’méh ha đha nuôr. Tước nâu câi, cóh vel đong chr’hoong âi r’dợ dưr váih apêê zr’lụ bhrợ têng k’rong muy đhị bhứah ga mắc cơnh: 620 ha tơơm cao su đhị chr’val Ba lâng chr’val Tư; 15.000 ha keo lâng choh lấh 750 ha prí. Lấh đhị đêếc, chr’hoong Đông Giang công âu bơơn bhrợ pa dưr chr’nắp buốh lang a hay âng Đông Giang đhị vel Tà Vạc, thị trấn Prao; bh’rợ taanh dzắc đhị vel Bhờhôồng 1, chr’val Sông Kôn; bh’rợ taanh a din đhị vel Đh’rôồng, chr’val Tà Lu; chr’nắp chè ra zeh, chr’val Tư, Prớ a riêu, chr’val Ma Cooih…

T’coóh Phạm Quốc Phòng, ặt cóh vel Đha Nghi, chr’val Tư, chr’hoong Đông Giang đoọng năl, xang bấc c’moo bhrợ têng chủ trương k’rong pa dưr pr’đhang bh’rợ chóh cè ra zeg âi zooi pr’loọng đong đoo bơơn bhrợ pa dưr đong xang ga mắc. Xoọc cơnh lâng đhăm bhứah lấh 1 hécta chè ra zeh, muy c’moo pr’lọong đong t’coóh pa chô lấh 300 ức đồng: “A cu bhui har bhlâng bêl bơơn đớp râu tơơm n’nâu. Muy g’lúh pay nắc 1-2 tạ ra zeh goóh, pa câl công vêy bơr pêê zệt ức. Cơnh đêếc, muy bơr c’xêê nắc a đay vêy cậ k’zệt ức. Nâu đoo nắc đhị pa chô pa bhlâng liêm choom. Ha dang vel đong k’rang lấh mơ đọong đha nuôr ma chóh padưr bhứah acu pa chăp nâu đoo nắc pr’đơợ đoọng ha chr’val Tư pa dưr”

  Đươi vêy bhrợ têng mr’cơnh bấc c’lâng xa nay, tước x’ría c’moo 2018, đợ pr’loọng đha rựt coh vel đong chr’hoong Đông Giang xiêr dzợ 29%, pa chô muy cha nắc bơơn lấh 22,3 ức đồng/c’moo. T’coóh Đinh Văn Hươm, Chủ tịch UBND chr’hoong Đông Giang đoọng năl, tợợ bh’nơơn tr’nơợp âng apêê pr’đhang pa dưr bhrợ têng nông – lâm nghiệp ting c’lâng k’rong pa zum lâng băn rơơi ting c’lâng công nghệ dal, chr’hoong Đông Giang t’bhlâng bhrợ k’rơ t’đang moon apêê dự án k’rong bhrợ pa dưr du lịch p’têệt lâng bh’rợ zư đớc c’léh văn hóa lâng apêê đhị tước la lêy c’kir lịch sử, cruung đác crâng a bhuy: “ Xoọc đâu chr’hoong âi lâng xoọc xay bhrợ muy bơr bh’rợ xa nay dự án crêê tước bh’rợ pa dưr pr’ặt tr’mông âng đha nuôr. Pa dhang moon cơnh dự án chóh n’loong ga mắc, bh’rợ, bh’rợ zư lêy crâng, zư đợ apêê chr’nắp văn hóa p’têệt dh’rứah lâng pa dưr du lịch cóh vel đong xoọc đâu. Cóh vel đong chr’hoong công âi dưr váih bơr zr’lụ du lịch ga mắc nắc Cổng trời lâng Tây Bà Nà xoọc cóh cr’chăl bhrợ têng. Xoọc đâu, UBND chr’hoong âi vêy kế hoạch ch’mêệt lêy, p’têệt lâng doanh nghiệp, lâng đha nuôr. Zấp zr’lụ, zấp vel đong công âi bhrợ pa dưr ha đay muy bh’nơơn la lay âng đay. Đh’rứah lâng n’nắc, nâu đoo nắc pr’đơợ đoọng đha nuôr bhrợ t’váih đợ bh’nơơn, vêy c’lâng lúh lâng bhrợ pa dưr p\too moon đha nuôr cóh bh’rợ bhrợ têng hàng hóa dưr váih muy bh’nơơn liêm la lay âng vel đong.”./.

Nấu rượu, nuôi heo phát triển kinh tế

Đông Giang: Nỗ lực xóa đói, giảm nghèo bền vững

                  ( Alăng Lợi, Hốih Nhàn)

Những năm qua, công tác xóa đói giảm nghèo luôn được các cấp, các ngành của huyện miền núi Đông Giang, tỉnh Quảng Nam tập trung đẩy mạnh. Cùng với việc hỗ trợ sắp xếp, ổn định dân cư gắn với xây dựng nông thôn mới, huyện Đông Giang chú trọng  công tác đầu tư cơ sở hạ tầng, xây dựng nhiều mô hình phát triển kinh tế lâm nghiệp và du lịch. Từ đó, tạo bước chuyển trong công tác giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của bà con.

Những ngày này, đến các thôn bản Cơ Tu ở huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam, dễ dàng bắt gặp hình ảnh các chị, mẹ và các em nhỏ ngồi bên lề đường Quốc lộ chào bán hàng nông sản. Vồn vã chào đón khách ghé xem mua chuối, đu đủ,  mít, bí đỏ, bí đao…, chị Ríah Pon, ở thôn Bút Nga, xã Sông Kôn chia sẻ, vài năm trở lại đây, được cán bộ xã xuống vận động bà con Cơ Tu phát triển các mô hình kinh tế, hỗ trợ cây con giống cây, hướng dẫn kỹ thuật trồng và chăm sóc, vợ chồng chị đã mạnh dạn đầu tư cải tạo khu vườn tạp để trồng chuối xen đu đủ,  bí đỏ… .Chị Pon thổ lộ: “Hồi xưa, gia đình nghèo lắm, sắn khoai cũng không có mà ăn. Nhưng từ khi được xã vận động triển khai nhiều mô hình phát triển kinh tế, tôi thấy mô hình trồng trọt chăn nuôi phù hợp nên đã mạnh dạn vay vốn từ Hội Nông dân và bên Phụ nữ xã để đầu tư mua heo và trồng trọt. Nhờ đó mà nay cuộc sống gia đình đã khấm khá hơn nhiều. Thu nhập từ nuôi heo, trồng chuối, trồng keo, nấu rượu và mấy cái lặt vặt bán ngoài lề đường cũng trả được nợ ngân hàng và lo cho con cái ăn học đàng hoàng.”

Trong những năm qua, huyện miền núi Đông Giang luôn nỗ lực tìm hướng đi mới phù hợp với thế mạnh của địa phương để phát triển kinh tế cho đồng bào dân tộc thiểu số. Đến nay, trên địa bàn huyện đã hình thành các vùng sản xuất tập trung có quy mô lớn như: 620ha cây cao su tại xã Ba và xã Tư; 15.000ha cây keo nguyên liệu và trồng thâm canh hơn 750ha chuối. Bên cạnh đó, huyện Đông Giang cũng đã xây dựng được thương hiệu rượu cần truyền thống Đông Giang tại thôn Tà Vạc, thị trấn Prao; nghề đan lát tại thôn Bhơhôồng 1, xã Sông Kôn; nghề dệt thổ cẩm tại thôn Đhrồông, xã Tà Lu; thương hiệu Chè dây Ra Zéh, xã Tư; Ớt A riêu, xã Mà Cooih...

Ông Phạm Quốc Phòng, ở thôn Đha Nghi, xã Tư, huyện Đông Giang cho hay, sau nhiều năm thực hiện chủ trương đầu tư phát triển mô hình trồng chè dây razéh đã giúp gia đình ông xây dựng được cơ ngơi khang trang. Hiện với diện tích hơn 1 héc ta chè dây, mỗi năm gia đình ông thu về  hơn 300 triệu đồng: “ Tôi rất phấn khởi khi tiếp nhận được cây này. Mỗi một đợt cắt 1- 2 tạ chè dây khô, mình bán cũng được vài chục triệu. Như vậy, một vài tháng mình có vài chục triệu. Đây là nguồn thu rất hấp dẫn.  Nếu mà địa phương mà quan tâm hơn để bà con phổ cập thì tôi nghĩ đây là cái đột phá của xã Tư.”

Nhờ thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, đến cuối năm 2018, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn huyện Đông Giang giảm xuống còn 29%, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 22,3 triệu đồng/năm. Ông Đinh Văn Hươm, Chủ tịch UBND huyện Đông Giang, cho biết, từ hiệu quả bước đầu của các mô hình phát triển sản xuất nông - lâm nghiệp theo hướng tập trung và chăn nuôi theo hướng công nghệ cao, huyện Đông Giang  tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến kêu gọi các dự án đầu tư phát triển du lịch gắn với công tác bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống và các điểm tham quan di tích lịch sử, sinh thái tự nhiên: “ Trên địa bàn huyện cũng đã xuất hiện hai khu du lịch cộng đồng, sinh thái tầm cỡ lớn là Cổng Trời và Tây Bà Nà đang trong quá trình xây dựng. Hiện nay, UBND huyện đã có kế hoạch rà soát, liên kết với doanh nghiệp, với người dân. Mỗi vùng, mỗi địa phương cũng đã xây dựng cho mình một sản phẩm đặc trưng riêng. Đồng thời, đây là cơ hội để bà con tạo ra những sản phẩm, có đầu ra và thúc đẩy tinh thần bà con trong vấn đề sản xuất ra hàng hóa thành một sản phẩm cụ thể của người địa phương.”./.