Bh’rớ bhrợ têng chính sách acoon coh coh pazêng c’moo ahay ơy bơơn đợ bh’nơơn bh’rớ chr’năp, pr’ăt tr’mông âng đhanuôr acoon coh ting t’ngay vêy ta ha dưr dal, hân đhơ cơnh đêếc năc dzợ 1 r’bhâu 957 chr’val lâng 20 r’bhâu 176 bhươl cr’noon pa bhlâng zr’năh k’đhap. Nâu đoo năc zr’lụ dzợ vaih 5 rau bha lâng t’piing lâng prang k’tiếc k’ruung: zr’lụ cruung đác zr’năh k’đhap pa bhlâng; rau liêm choom âng manuyh pa bhrợ ếp bhlâng; kinh tế - xã hội vaih zih bhlâng; bơơn đươi dua pazêng rau xa nay bh’rớ xã hội bha lâng m’bưi bhlâng; lâng đợ manuyh đharưt bâc bhlâng.

Bh’rớ Quốc hội xay moon năc prá xay xang Đề án pa dưr xã hội zr’lụ pa bhlâng zr’năh k’đhap vêy apêê đại biểu Quốc hội mr’cơnh cr’noọ xa nay lâng xay moon nâu đoo năc bh’rớ chr’năp liêm pa bhlâng. Coh đêêc, xa nay xay moon nắc bhrợ t’vaih rau liêm crêê ooy xa nay pháp lý đoọng pa dưr zr’lụ n’nâu. Rau t’mêê âng Đề án năc Quốc hội bhrợ têng chính sách lâng xang n’năc đoọng c’rơ đoọng nhâm mâng Đề án vêy ta bhrợ têng liêm choom. Muy bơr boóp p’rá xay moon, rau zr’năh k’đhp pa bhlâng âng đề án coh g’luh n’nâu nắc bhrợ têng chính sách pa dưr ma bhrợ c’la âng đhanuôr. Đại biểu Nguyễn Tiến Sinh, c’bhuh Hoà Bình xay moon: “Nắc ng’bhrợ têng cơnh ooy đoỌng đh’rưah lâng pazêng c’rơ âng nhà nươc, xã hội k’rong bhrợ năc choom pa dưr xa nay ma bhrợ c’la, lêy đhanuôr năc bha lâng năc Đề án vêy la lua vaih rau lieme choom, dưr vaih muy cơnh nhâm mâng đợ chính sách zup zooi, chính sach bhrợ t’vaih pr’đơợ, vêy cơnh cậ nắc k’rong bhrợ ooy c’lâng p’rang, đong xang, ha dang đhanuôr coh zr’lụ acoon coh pa bhlâng zr’năh k’đhap căh pa dưr c’rơ anag đay đoọng đơơh loon đh’rưah lâng pazêng cr’noọ bh’rớ, chính sách nắc đhiệp đương g’nưưm rơơm kiêng tơợ lơơng zúp zooi năc coh x’rịa âng xa nay bh’rớ năc căh rau bơơn pa chô cơnh cr’noọ cr’niêng.”

Muy bơr boóp p’rá xay moon, năc k’rang bhrợ bhr’lậ đợ rau zr’năh k’đhap, rau đơơh hân coh xoọc đâu âng zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong, t’đui bhrợ ma tơợ cơnh: bhrợ bhr’lậ đhr’năng ta bhuch k’tiếc ăt, k’tiêc pa bhrợ, đac đươi dua; quy hoạch, ra pặ đhị zr’lụ đhanuôr ăt mamông coh zr’lụ liêm choom; pa dưr bh’rớ tr’nêng đươi dua khoa học công nghệ, t’hươc ooy bh’rớ bhrợ têng hàng hoá ting cơnh rau đơ chr’năp, pa dưr rau liêm choom, c’rơ coh zr’lụ đhanuôr acoon coh lâng da ding k’coong; k’rong bhrợ c’lâng p’rang đong xang ma nuyh pa bhrợ; pa dưr văn hoá – du lịch đh’rưah lâng zư lêy, pa dưr văn hoá, rau tr’bech g’lăng âng đhanuôr, bhrợ têng chính trị, nhâm mâng quốc phòng, an ninh… Đại biểu Tô Thị Bích Châu, c’bhuh thành phố Hồ Chí Minh prá: “Zr’lụ da ding k’coong dhanuôr acoon coh vêy đợ văn hoá la lay tu cơnh đêêc bh’rớ chăp văn hoá công j’niêng cr’bưn âng apêê đoo. Đươi ooy đêêc năc t’mot ooy pazêng bh’rơ đoọng bhrợ cơnh ooy apêê đoo choom zư lêy j’niêng cr’bưn chr’năp liêm, đoọng văn hoá acoon coh choom vaih đanh. Rau bơr cậ năc bhrợ cơnh ooy đoọng pa dưr bh’rớ tr’nêng âng đay, zup zooi đhanuôr coh đêêc dưr vaih, g’đech bh’rớ đhanuôr tơơi ăt ooy lơơng ha dzợ ahêê năc xay bhrợ đợ bh’rớ tr’nêng năc căh lâh liêm choom.”

Mr’cơnh cr’noọ lâng xa nay n’nâu, đại biểu Phạm Văn Hoà, c’bhuh Đồng Tháp xay moon, Đề án lâng rau t’bhlâng bhrợ têng đoọng pa dưr dal pr’ăt tr’mông thu nhập âng đhanuôr zr’lụ acoon coh zr’lụ pa bhlâng zr’năh k’đhap bhlâng năc rau chr’năp pa bhlâng, hân đhơ cơnh đêêc, ha dang c’lâng xa nay liêm crêê, ha dzợ bhrợ têng căh lâh liêm choom nắc đợ rau lieme choom công căh vêy: “Chính phủ ơy bhrợ têng bâc bha ar bha tơ chính sach ghit lâh mơ, hân đhơ cơnh đêếc năc choom moon bêl bhrợ têng năc dzợ rau căh liêm choom, rau đêếc năc: ooy a coon manuyh, zên bạc, ting cơnh acu rau bha lâng năc zên bạc. Tu cơnh đêêc coh g’luh n’nâu acu k’noọ năc Chính phủ công pac hân noo đớc đoọng ngân sách coh cr’chăl z’zăng đanh lâng đanh đoọng bhrợ têng k’rơ lâh mơ ha zr’lụ n’nâu lâng chr’năp bhlâng năc coh bh’rớ văn hoá, xã hội.”

Tu cơnh đêếc, ting cơnh apêê đại biểu Quốc hội: Đề án pa dưr kinh tế xã hội zr’lụ pa bhlâng zr’năh k’đháp pa dưr rau lieme choom, năc xay moon cr’noọ bh’rớ pa dưr coh pazêng rau zazum ooy pazêng rau xa nay, kinh tế - văn hoá- xã hội- an ninh- quốc phòng, tơợ đêêc pa dưr rau liêm choom âng pazêng zr’lụ, t’hươc pa xiêr bhlưa da ding k’coong lâng coh xuôi./.

Cần chính sách tổng thể cho vùng có điều kiện đặc biệt khó khăn 

                                        Minh Long - Phương Thoa

        Góp ý Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện đặc biệt khó khăn bên  hành lang Quốc hội, nhiều đại biểu cho rằng cần  quan tâm tập trung giải quyết những vấn đề khó khăn, bức thiết nhất hiện nay của vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo thứ tự ưu tiên, đồng thời ban hành chính sách phải đi đôi với nguồn lực thực hiện.

Việc triển khai thực hiện chính sách dân tộc trong những năm qua đã đạt được những thành tựu quan trọng, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào từng bước được nâng cao, tuy nhiên vẫn còn tới 1 nghìn 957 xã và 20 nghìn 176 thôn đặc biệt khó khăn. Đây là khu vực còn tồn tại "5 nhất" so với cả nước : vùng có điều kiện tự nhiên khó khăn nhất; chất lượng nguồn nhân lực thấp nhất; kinh tế - xã hội phát triển chậm nhất; tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản thấp nhất; và tỷ lệ người nghèo cao nhất.

Việc Quốc hội dự kiến thông qua Đề án phát triển xã hội vùng đặc biệt khó khăn được các đại biểu Quốc hội đồng tình và nhận định đây là một bước tiến lớn. Trong đó, vấn đề đặt ra là tạo cơ sở hàng lang pháp lý hiệu quả để thúc đẩy phát triển khu vực này. Điểm mới của Đề án là Quốc hội ban hành chính sách và sau đó bố trí nguồn lực đảm bảo cho Đề án hoạt động có hiệu quả. Một số ý kiến cho rằng, thách thức khó khăn lớn nhất của đề án lần này là tạo ra cơ ché chính sách phát huy tính tự chủ của  người dân . Đại biểu Nguyễn Tiến Sinh, đoàn Hòa Bình phân tích: “Cần thực hiện như thế nào để cùng với các nguồn lực của nhà nước, xã hội đầu tư phải khơi dậy được tính tự chủ, coi người dân là trung tâm thì Đề án mới thực sự đạt được hiệu quả, phát triển một cách bền vững những chính sách hỗ trợ, chính sách tạo điều kiện, thậm chí là đầu tư về cơ sở hạ tầng, bởi nếu người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số vùng đặc biệt khó khăn không phát huy nội lực của mình để bắt kịp được các mục tiêu, chính sách mà chỉ là trông chờ rồi mong muốn nguồn lực từ bên ngoài thì khi kết thúc chương trình sẽ không thu được kết quả như mong đợi.”       

        Một số ý kiến cho rằng, cần quan tâm tập trung giải quyết những vấn đề khó khăn, bức thiết nhất hiện nay của vùng dân tộc thiểu số và miền núi, theo thứ tự ưu tiên như: giải quyết tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt; quy hoạch, sắp xếp, bố trí dân cư ở nơi cần thiết; phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp gắn với ứng dụng khoa học công nghệ, hướng đến sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị; khơi dậy, phát huy tiềm năng, thế mạnh ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi; đầu tư cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ sản xuất, đời sống; phát triển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; phát triển văn hóa – du lịch, gắn với bảo tồn, phát huy văn hóa, tri thức của đồng bào các dân tộc; xây dựng hệ thống chính trị, bảo đảm quốc phòng, an ninh…Đại biểu Tô Thị Bích Châu, đoàn thành phố Hồ Chí Minh nêu ý kiến: “Vùng miền núi dân tộc thiểu số có những văn hóa riêng vì vậy giải pháp phải tôn trọng văn hóa cũng như tập quán của họ. Dựa vào đó đưa vào những giải pháp làm sao họ có thể giữ được tập tục, tập quán để tồn tại trong văn hóa dân tộc. Thứ hai làm thế nào phát triển nghề của mình, giúp người dân ở đó phát triển, tránh việc người dân phải di dân, tha hương rồi chúng ta mới đưa ra những giải pháp nhưng không hiệu quả.”

        Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Phạm Văn Hòa, đoàn Đồng Tháp cho rằng, Đề án và quyết tâm thực hiện để nâng cao đời sống thu nhập của người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số vùng đặc biệt khó khăn là hết sức cần thiết, tuy nhiên, nếu chủ trương đúng mà quá trình thực thi chưa tốt thì hiệu quả cũng sẽ không được cao: “Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chính sách cụ thể, tuy nhiên phải nói rằng trong quá trình tổ chức thực hiện còn những mặt khiếm khuyết đó là: vấn đề con người, tài chính tôi cho rằng cốt lõi đó là vấn đề tài chính. Cho nên lần này tôi nghĩ là Chính phủ cũng phải có phân kỳ dự trù ngân sách phân bổ vốn là trung và dài hạn để đầu tư quyết liệt cho vùng miền này mà đặc biệt trên lĩnh vực văn hóa, xã hội.”

       Vì vậy, theo các đại biểu Quốc hội: để Đề án Phát triẻn kinh tế xã hội vùng đặc biệt khó khăn phát huy hiệu quả, cần phải đặt mục tiêu phát triển trong tổng hòa các yếu tố, kinh tế- văn hóa- xã hội- an ninh- quốc phòng, từ đó phát huy lợi thế từng vùng, tiến tới thu hẹp khoảng cách giữa miền núi và miền xuôi./.