Tợơ thành phố Đông Hà truíh c’lâng Hồ Chí Minh chô đăh Bắc mơ bơr pêê zệt cây số nắc tước Khe Hó, đhị tr’nợơp âng c’lâng 559. Khe Hó cọh a ral da ding Động Nóc, đăh Tây nam  chr’hoong Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị nắc đhị “K’bhúh pa bhrợ quân sự chr’nắp bhlầng” (k’bhúh 559) lêy bhrợ đhị k’rong zập hàng hoá, súng ch’rắh, tr’nợơp âng c’lâng Trường Sơn đơơng đoọng ha chiến trường Miền nam cóh g’lúh zêl a rọp Mỹ trôông dấc k’tiếc k’ruung.T’ngay 01/11/2011, Khe Hó bơơn Bộ Văn hoá, Thể thao lâng Du lịch xay moon  nắc c’cir cấp k’tiếc k’ruung. Pazêng t’ngay đâu, cóh đâu bấc ơl k’bhúh t’mooi chô lưm lêy, bắt hương.

Ặt cóh toor c’lâng Trường Sơn- c’lâng Hồ Chí Minh ma bhuy chr’nắp, ping xal liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn nắc đhị hay tước, déh hơnh pazêng apêê ơy grơơ nhoọl zêl a rọp a bhuy, lơi a ham cr’hấu âng đay cóh zập c’lâng Trường Sơn. Coh đâu nắc ơy váih đhị tước l’lêy âng đhanuôr prang k’tiếc k’ruung, t’mooi bha lang k’tiếc cóh c’lâng chô ooy tơơm ríah, hay tước apêê anh hùng liệt sĩ.  

Cóh tu k’ruung Bến Hải, đăh toor ping xal liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, poong t’dông Bến Tắt cơnh muy c’léh  pa hay ooy c’lâng Hồ Chí Minh ma bhuy chr’nắp bêl zêl a rọp Mỹ, nắc đhị tước cóh không gian du lịch “Hay tước chiến trường a hay lâng đồng đội”. T’coóh Hồ Thanh Phúc, cựu chiến binh Trường Sơn chô cớ cóh c’lâng Hồ Chí Minh ping xal liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn bắt hương đọong ha pêê đồng đội, tước lưm lêy c’cir poong t’dông Bến Tắt pa căh pazêng g’lúh tr’zêl tr’panh ác liệt xay moon: “Coh đâu nắc đhị ha âu đớc lịch sử đanh đươnh âng acoon cóh, đoọng ha lang t’tun. Đh’rứah nắc đhị laliêm pr’hay, đh’rứah nắc đhị pa căh đớc lịch sử chr’nắp âng acoon ma nuýh hêê.”

C’cirpoong t’dông Bến Tắt nắc đhị x’rịa cóh c’lâng Trường Sơn âng k’tiếc Quảng Trị. Réch chô đăh Bắc nắc pazêng vel bhươl vêy bấc bhươn tược liêm t’viêng âng vel đong tỉnh Quảng Bình.

  Pazêng c’moo chiến tranh zêl a rọp Mỹ trôông dấc k’tiếc k’ruung, vel bhươl âng cựu chiến binh Trần Xuân Điển,  ặt đhị vel Xuân Sơn, chr’val Sơn Trạch, chr’hoong Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình crêê ta pa hư ngân pa bhlầng. Tu vel ặt đăn lâng ch’nang phà Xuân Sơn cóh c’lâng âng đơơng súng ch’răh moọt ooy miền Nam. Tợơ muy zr’lụ crêê panh pa hư ác liệt bhlầng âng quân lực Hoa Kỳ, Xuân Sơn nâu kêi nắc ơy tr’lọ n’căr tr’xăl n’lang. P’rặt tr’mông âng đhanuôr Xuân Sơn ting t’ngay ting ha dưr, đong xang bấc tầng dưr chắt váih, c’lâng ta bhrợ lâng bê tông liêm sạch. Cựu binh Trần Xuân Điển đọong năl, pleng k’tiếc laliêm đhị toor k’ruung Son, c’léh liêm k’rơ âng phà Xuân Sơn ơy k’đhợơng dzung âng t’mooi cóh k’tiếc k’ruung hêê lâng k’tiếc k’ruung lơơng tước l’lêy: “Đhanuôr cóh đâu chắp, hâng hơnh bhlầng apêê t’mooi tước, chính quyền vel đong cung xay moon oó đớc váih đhr’năng t’pấh t’mooi căh liêm ta níh, lướt đhơ đhơ ooy cung bơơn xợơng t’mooi déh hơnh vel bhươl, acoon ma nuýh cóh đâu. Apêê t’mooi bấc bhlầng nắc lướt dzung căh cợ lướt lâng xe đạp trúih k’ruung Son, tước  phà Xuân Sơn nắc bêl ha bu đơ bhlầng tu ha bu nắc pleng áih l’thai, apêê moọt ặt đhêy. Đhanuôr lêy apêê cung t’pấh, chắp hơnh bhlầng.”

Xọoc đâu, prang tỉnh Quảng Bình vêy 121 c’cir lịch sử, cosh đếêc vêy 35 c’cir cấp k’tiếc k’ruung, 18 zr’lụ c’cir cấp k’tiếc k’ruung pa bhlầng chr’nắp, đơ bhlầng nắc c’cir âng apêê c’lâng Hồ Chí Minh. Cóh đếêc, choom dáp tước c’cir tr’haanh bhlầng cóh c’lâng 12A cơnh: Cổng Trời, Cha Lo, Khe Rinh, Khe Tang… Apêê c’cir cóh c’lâng 15 cơnh bọong gợp Lèn Hà, Khe Vang, tang bhuông păr Khe Gát, ch’nang phà Long Đại, pa bhlầng nắc c’cir cóh c’lâng 20 Quyết thắng cơnh ch’nang phà Xuân Sơn, gợp Tám Cô, bha lầng ATP, đhr’đấc Ba Thang...

Bh’rợ zư lêy lâng pa dưr chr’nắp apêê c’cir bơơn apêê cơ quan chức năng tỉnh Quảng Bình pa bhlầng k’rang tước. Zập c’moo, tỉnh Quảng Bình zêng vêy c’lâng bh’rợ xay bhrợ, zư lêy, pa liêm, pa mâng apêê c’cir lịch sử. Bấc c’cir cóh c’lâng Trường Sơn nắc đhị tước căh choom căh  vêy âng bấc t’mooi cung cơnh apêê  công ty du lịch lữ hành. Đhị apêê c’cir, vêy đợ k’bhúh k’đhợơng lêy crêê liêm, vêy ma nuýh đương xay moon đoọng lâng bơơn k’rong bhrợ têng liêm chr’nắp.

Ting cơnh t’coóh Đặng Đông Hà, Phó Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Quảng Bình, xọoc đâu, bơr pêê công ty lữ hành đăh du lịch  bhrợ têng đoọng ha t’mooi l’lêy, bắt hương đhị apêê c’cir ting cơnh c’lâng du lịch đơơng chr’nắp a bhô dang, hay tước apêê a hay, du lịch lưm lêy cớ chiến trường lalăm a hay. Ting cơnh dáp lêy âng c’moo hay, vêy k’nặ 350.000 chu t’mooi tước lưm lêy gợp Phong Nha, k’nặ 50.000  t’mooi tước bắt hương đhị gợp Tám Cô lâng k’nặ 18.000 t’mooi tước lưm lêy, bắt hương apêê Anh hùng liệt sĩ  cóh ch’nang phà Long Đại:“Xọoc đâu, Quảng Bình xọoc k’rang lêy đoọng cr’noọ bh’rợ du lịch chếêc lêy năl  văn hóa lịch sử, du lịch chô lưm lêy cớ trường a hay, du lịch đơơng chr’nắp a bhô dang váih nắc pr’đươi du lịch t’mêê, t’pấh t’mooi lâng apêê bh’rợ cơnh quy  hoạch apêê zr’lụ c’cir pa tệêt lâng pa dưr du lịch, bhrợ têng apêê công ty lướt lêy cha mệêt, t’bhlầng bh’rợ pa căh, xay moon c’cir laliêm pr’hay váih nắc zr’lụ tước du lịch âng tỉnh”.

T’coóh Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao lâng Du lịch tỉnh Quảng Trị đọong năl, pazêng vel đong đhị tỉnh Quảng Trị pa tệêt lâng c’lâng Hồ Chí Minh ma bhuy chr’nắp cóh đợ k’nặ 500 c’cir lịch sử cách mạng lâng văn hóa đhị  vel đong. Nâu đoo  nắc pr’đợơ liêm buôn đoọng pa dưr du lịch “Hay tước chiến trường a hay lâng đồng đội”. Tỉnh Quảng Trị rơơm kiêng bhrợ pa dưr du lịch hay tước bêl a hay nắc váih muy chr’nắp âng du lịch vel đong nâu: “Du lịch hay tước lalăm a  hay nắc đơơng chr’nắp lalay, đơơng chr’nắp liêm, tr’haanh bhlầng âng du lịch Quảng Trị. Tước lâng Quảng Trị, apêê bơơn tr’lưm, pa hay rau pr’hay cóh chiến tranh a hay, năl cơnh ooy nắc ác liệt, rau k’chệêt t’bil lâng rau lêy chroót pa chô âng bh’rợ chiến tranh tr’zêl tr’panh. Tỉnh vêy cơnh bhrợ têng đoọng k’rong apêê c’cir âng k’tiếc k’ruung cóh c’lâng Hồ Chí Minh, tợơ du lịch hay tước lalăm a hay nắc lêy pa chắp, bhrợ pa dưr rau du lịch nâu, đoọng váih nắc chr’nắp tr’haanh rau pa hay ooy tr’zêl tr’panh lâng a rọp a bhuy, rau rơơm kiêng hoà bình tệêm ngăn.”

Pazêng zr’lụ bha lầng, pleng k’tiếc liêm cra cóh c’lâng Hồ Chí Minh xọoc bơơn apêê tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị xay bhrợ, t’pấh bấc ơl t’mooi cóh k’tiếc k’ruung hêê lâng tợơ k’tiếc k’ruung lơơng. Du lịch hay tước lalăm a hay bhrợ váih muy c’lâng laliêm ga mắc đoọng tỉnh nâu pa dưr du lịch chr’nắp pr’hay lalay âng vel đong./.

Du lịch hoài niệm trên đường Trường Sơn huyền thoại

                                    PV Thanh Tuấn- Thanh Hiếu

Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đường Trường Sơn- đường Hồ Chí Minh trên đất Quảng Bình, Quảng Trị Thừa Thiên Huế đóng vai trò quan trọng trong việc vận chuyển, chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam, giải phóng dân tộc. Nhiều di tích trên hệ thống đường Trường Sơn gắn với bao chiến công hiển hách, oanh liệt của bộ đội, thanh niên xung phong và người dân đất lửa. Những địa danh như sân bay A Sờ, A Lưới; Khe Hó (Vĩnh Linh); cầu treo Bến Tắt; Trạm Chỉ huy tiền phương Bộ Tư lệnh 559, huyện Gio Linh; Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, sân bay Tà Cơn... , tỉnh Quảng Trị hay phà Xuân Sơn, đèo Đá Đẽo, Hang Tám Cô (tỉnh Quảng Bình) nằm trên tuyến đường Trường Sơn trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng. Bây giờ, những di tích ấy đã và đang được chính quyền địa phương tăng cường khai thác, quảng bá, để thu hút du khách tìm về như một địa chỉ đỏ du lịch tâm linh. Chiến tranh đã đi qua, di tích lịch sử Đường Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh tại tỉnh Quảng Trị bây giờ trở thành điểm đến của du khách trên hành trình về nguồn. 

  Từ thành phố Đông Hà theo đường Hồ Chí Minh ngược ra phía Bắc chừng vài chục cây số là đến Khe Hó, địa điểm xuất phát của Đường 559. Khe Hó nằm dưới chân núi Động Nóc, ở phía Tây nam huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị là nơi “Đoàn công tác quân sự đặc biệt” (Đoàn 559) chọn làm nơi tập kết hàng hoá, đạn dược, khởi đầu của tuyến đường Trường Sơn chi viện cho chiến trường Miền nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Ngày 01/11/2011, Khe Hó được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích cấp Quốc gia. Những ngày này, nơi đây tấp nập những đoàn khách du lịch về nguồn ghé thăm.

Nằm bên con đường Trường Sơn- Đường Hồ Chí Minh huyền thoại, Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn là nơi tưởng niệm, tôn vinh những người con thân yêu của Tổ quốc đã anh dũng chiến đấu, hy sinh xương máu của mình trên các nẻo đường Trường Sơn. Nơi đây đã trở thành điểm đến của nhân dân cả nước, du khách quốc tế trên hành trình về nguồn, tri ân các anh hùng liệt sĩ.  

Ở vào thượng nguồn sông Bến Hải, kế bên Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, cầu treo Bến Tắt như một dấu ấn nhiều nhắc nhở về tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại thời chống Mỹ, là điểm đến trong không gian du lịch “Hoài niệm về chiến trường xưa và đồng đội”. Ông Hồ Thanh Phúc, cựu chiến binh Trường Sơn trở lại trên đường Hồ Chí Minh nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn thắp hương viếng các đồng đội, đến thăm di tích cầu treo Bến Tắt ghi dấu những trận chiến ác liệt một thời bày tỏ: “Đây là nơi để lưu lại lịch sử lâu dài cho dân tộc, cho thế hệ mai sau. Đồng thời vừa là thắng cảnh, đồng thời là nơi ghi nhận lại lịch sử rất quan trọng của dân tộc mình.”

Di tích Cầu treo Bến Tắt là điểm cuối cùng trên đường Trường Sơn thuộc đất Quảng Trị. Ngược ra Bắc là những làng mạc trù phú, những vườn cao su xanh ngút ngàn thuộc địa phận tỉnh Quảng Bình.

  Những năm chiến tranh chống Mỹ cứu nước, làng mạc, thôn xóm của cựu chiến binh Trần Xuân Điển, ở thôn Xuân Sơn, xã Sơn Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình bị tàn phá nặng nề. Do làng nằm gần bến phà Xuân Sơn trên trục đường vận chuyển vũ khí, đạn dược vào miền Nam. Từ một trọng điểm bị đánh phá ác liệt của quân lực Hoa Kỳ, Xuân Sơn bây giờ đã thay da đổi thịt. Đời sống người dân thôn Xuân Sơn ngày một nâng lên, nhà cửa cao tầng san sát, đường làng ngõ xóm bê tông sạch đẹp. Cựu binh Trần Xuân Điển cho biết, cảnh đẹp đôi bờ dòng sông Son, dấu tích oai hùng của phà Xuân Sơn đã níu kéo nhiều du khách trong và ngoài nước đến tham quan:“Dân ở đây mến khách, chính quyền địa phương quán triệt nên không có vấn đề chèo kéo khách, đi đâu cũng được khách mến trọng. Du khách về chủ yếu đi bộ hoặc đi xe đạp dọc theo sông Son lên tuyến trên động, thăm phà Xuân Sơn chủ yếu vào buổi chiều vì có bóng lèn mát, họ vào đó nghỉ ngơi. Bà con mình gặp họ cũng niềm nở, vui vẻ”.

Hiện toàn tỉnh Quảng Bình có 121 di tích lịch sử, trong đó có 35 di tích cấp quốc gia, 18 điểm di tích cấp Quốc gia đặc biệt, chủ yếu là di tích thuộc hệ thống đường Hồ Chí Minh. Trong đó, có thể kể đến các di tích nổi tiếng trên đường 12A như: Cổng Trời, Cha Lo, ngầm Khe Rinh, Khe Tang… Các di tích trên đường 15 như hang Lèn Hà, Khe Vang, sân bay Khe Gát, bến phà Long Đại, đặc biệt là di tích trên đường 20 Quyết thắng như bến phà Xuân Sơn, Hang Tám Cô, trọng điểm ATP, dốc Ba Thang...

Việc bảo tồn và phát huy giá trị các di tích được các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Bình đặc biệt quan tâm. Hàng năm, tỉnh Quảng Bình đều có kế hoạch triển khai bảo vệ, trùng tu, tôn tạo các di tích lịch sử. Nhiều di tích trên đường Trường Sơn là điểm đến không thể thiếu của nhiều du khách cũng như các công ty du lịch lữ hành. Tại các di tích, có lực lượng quản lý bài bản, có thuyết minh hướng dẫn, phục vụ du khách chu đáo và được đầu tư trang trọng.

Theo ông Đặng Đông Hà, Phó Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Quảng Bình, hiện nay, một số công ty lữ hành về du lịch tổ chức cho du khách tham quan, thăm viếng các di tích theo loại hình du lịch tâm linh, hoài niệm, du lịch thăm lại chiến trường xưa. Theo thống kê năm ngoái, có gần 350.000 lượt khách đến thăm động Phong Nha, gần 50.000 khách thăm hang Tám Cô và gần 18.000 khách thăm đền tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ trên bến phà Long Đại:“Hiện tại, Quảng Bình đang quan tâm đưa loại hình du lịch tham quan, tìm hiểu văn hóa lịch sử, du lịch thăm lại chiến trường xưa, du lịch tâm linh trở thành những sản phẩm du lịch mới, thu hút du khách bằng các giải pháp như quy hoạch các điểm di tích gắn với phát triển du lịch, tổ chức các công ty khảo sát, tìm hiểu, tăng cường công tác quảng bá, giới thiệu di tích tiêu biểu trở thành điểm đến du lịch của tỉnh”.

Ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cho biết, những địa danh tại tỉnh Quảng Trị gắn liền với con đường Hồ Chí Minh huyền thoại nằm trong số gần 500 di tích lịch sử cách mạng và văn hóa tại địa phương. Đây là tiềm năng và lợi thế để phát triển loại hình du lịch “Hoài niệm chiến trường xưa và đồng đội”. Tỉnh Quảng Trị mong muốn xây dựng du lịch hoài niệm trở thành một thương hiệu của du lịch của địa phương này: “Du lịch hoài niệm mang tính đặc thù, mang tính thương hiệu của du lịch Quảng Trị. Đến với Quảng Trị, người ta gặp lại, hồi tưởng lại ký ức chiến tranh ngày xưa, hiểu thế nào là sự ác liệt, sự hủy diệt và cái giá phải trả của cuộc chiến tranh. Tỉnh có kế hoạch ưu tiên tập trung cho các di tích Quốc gia như hệ thống các di tích trên đường Hồ Chí Minh, từ du lịch hoài niệm sẽ nghiên cứu, xây dựng, nâng tầm loại hình du lịch này trở thành thương hiệu ký ức chiến tranh, khát vọng hòa bình.”

Những địa chỉ đỏ, cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp trên đường Hồ Chí Minh đang được các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị triển khai, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Du lịch hoài niệm mở ra triển vọng rất lớn để các tỉnh này phát triển du lịch đặc thù của địa phương./.