Biên An Bàng coh phường Cẩm An ch’ngai tơợ zr’lụ thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam lâh 3 cây số. Zập t’ngay, mơ 9 giờ ra diu, ta mooi năc tơợp tươc họm biển, ăt t’bệch đhị tr’nợt dal đọc sách, đhăn p’răng đhị biển… Lâng apêê ta mooi blo tơợ k’tiêc k’ruung châu Á lứch đươi pa nor boop zâl cha groong pr’luh cr’ăy nCoV năc đợ ta mooi Tây năc apêê đoo căh chêêc đươi pa nor boop. Muy cha năc manuyh ta mooi blo tơợ k’tiêc k’ruung Mỹ bhui har prá: “Acu k’noọ zập ngai công k’pân trơơi boọ pr’luh cr’ăy. Acu công chêêc n’năl ooy pr’luh cr’ăy corona, năc acu n’năl zr’lụ n’nâu doọ vaih pr’luh, tu cơnh đêêc năc doọ lâh k’rang k’pân.”

Pazêng apêê c’la pa câl hàng coh toor biển An Bàng, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam xay moon, l’lăm Tết, ta mooi châu Á bâc pa bhlâng, năc xang Tết căh dzợ lâh bâc, manuyh Trung Quốc năc căh vêy ngai. T’cooh Nguyễn Văn Lanh, Trường phòng Văn hoá Thông tin thành phố Hội An xay moon, coh 3 t’ngay Tết (tơợ t’ngay 30 tươc t’ngay 2) vêy 800 ta mooi Trung Quốc tươc la lêy, ăt đhêy đhị Hội An. Tươc t’ngay 3/2, đhị zr’lụ thành phố dzợ k’dâng 600 ta mooi Trung Quốc, t’ngay 5/2 dzợ mơ k’dâng 151 cha năc ăt đhêy coh 16 khách sạn, homestay. Ting cơnh t’cooh Nguyễn Văn Lanh đợ ta mooi n’nâu tươc ooy Việt Nam coh cr’chăl doọ ơy vaih pr’luh cr’ăy. Năc tơợ bêl Chính phủ Trung Quốc đhêy căh đoỌng bhuông păr tươc lâng blo tơợ zr’lụ pr’luh, bâc ngai năc ăt coh Việt Nam. Đoọng k’đhơợng lêy crêê cơnh đợ ta mooi Trung Quốc coh Hội An, tr’nơơp cơ quan chức năng âng thành phố n’năl ghit xa nay âng cha năc manuyh ta mooi, xang n’năc xay moon xa nay ooy Ban k’đhơợng xay zâl cha groong pr’luh cr’ăy nCoV âng tỉnh, pa bhlâng năc ngành y tế. Pazêng khách sạn xoọc đâu vêy ta mooi Trung Quốc ăt năc đơơng ta mooi tươc ooy zr’lụ pa câl vé đăng lêy a chăc a zân doọ bil zên. T’cooh Nguyễn Văn Lanh, Trường Phòng Văn hoá Thông tin thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam xay moon, thành phố công pazum đh’rưah lâng Sở Giao thông Vận tải tỉnh Quảng Nam bhrợ t’vaih c’bhuh taxi pazêng vêy 5 xe, đơc zập pazêng rau pr’đươi đoọng ha manuyh k’đhơợng p’đhiêr xe công cơnh ta mooi Trung Quốc xay bhrợ đoọng ha ta mooi: “Rau xa nay bh’rợ đh’rưah bhlưa chính quyền lâng đhanuôr, xang n’năc bhlưa đhanuôr lâng ta mooi coh xa nay bh’rợ zâl cha groong pr’luh công cơnh pr’ăt bh’rợ coh zập t’ngay năc liêm crêê pa bhlâng. Nâu cơy du lịch vêy trách nhiệm lâh mơ bêl lơơng vêy ta p’căh coh đhr’năng n’nâu. Du lịch trách nhiệm êêh rau muy đoọng ha ta mooi năc du lịch trách nhiệm coh đâu năc đoọng ha manuyh bhrợ du lịch, đợ manuyh bha lâng âng pazêng rau xa nay bh’rợ. Xay p’căh tr’nơơp năc coh xa nay bh’rợ, coh bh’rợ prá xay năc h’cơnh choom liêm pr’hay pa bhlâng.”

Xay moon coh 7 t’ngay tơợ t’ngay 1 Tết tươc t’ngay 8 Tết, c’xêê 1 âm lịch, pazêng zr’lụ lươt la lêy coh tỉnh Quảng Nam, đợ ta mooi năc lưch bâc lâh mơ lâng Tết c’moo ahay. T’cooh Phan Hộ, Giám đốc Ban k’đhơợng lêy c’kir văn hoá Mỹ Sơn, chr’hoong Duy Xuyên xay moon, coh c’xêê 1 n’nâu, đợ ta mooi tươc ooy Mỹ Sơn bâc k’dâng 20% t’piing lâng c’moo ahay. Coh pazêng t’ngay tr’nơơp c’xêê 2 n’nâu, zập t’ngay đhị zr’lụ c’kir đương hơnh deh lâh 1 r’bhâu ta mooi. Công cơnh phố ty Hội An, ta mooi tươc ooy Mỹ Sơn căh muy chêêc la lêy năc dzợ chêêc n’năl ooy rau chr’năp ooy văn hoá, lịch sử c’kir. Rau đâu crêê cơnh lâng ta mooi Tây lâh mơ ta mooi châu Á: “Ta mooi Trung Quốc rau la lua cậ coh pazêng c’moo l’lăm ahay công bâc lâh mơ, tơợ 25 tươc 30%, tươc nâu cơy năc doọ rau zr’năh k’đhap lâh mơ. T’bhlâng xay p’căh coh pazêng rau pr’đươi đoọng k’đơơng t’bâc ta mooi.”

Đh’rưah lâng bh’rợ ta bơơn ta mooi tơợ lơơng đoọng p’xoọng ooy ta bhuch ta mooi Trung Quốc, t’cooh xa nay tỉnh Quảng Nam ta luôn p’too moon pazêng đong pa câl chr’na đha năh, khách sạn, zr’lụ pa câl vé lươt la lêy công cơnh đhanuôr coh vel đong xay bhrợ crêê liêm, căh choom k’đị, g’đech ta mooi Trung Quốc. T’cooh Trần Văn Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam prá: “Coh đhr’năng cơnh xoỌc đâu năc azi xay bhrợ đoọng ha ta mooi liêm choom bhlâng, liêm pr’hay bhlâng, cơnh đêêc năc la lua cơnh j’niêng cr’bưn liêm crêê âng acoon manuyh Quảng Nam. Căh nhâm mâng zập cha năc ta mooi, coh đêêc vêy manuyh Trung Quốc lưch vêy pr’luh cr’ăy. Ha dang doọ vaih pr’luh cr’ăy năc doọ rau lâng apêê đoo năc ăt đhêy cơnh c’xu. Coh đhr’năng cơnh xoọc đâu năc choom xay bhrợ cơnh đêêc năc chr’va chr’đhô bâc ooy, liêm pr’hay ooy xa nay bh’rợ du lịch, rau chr’năp pr’hay du lịch anag Quảng Nam vêy ta ha dưr dal lâh mơ./.”

Du lịch Quảng Nam trước dịch nCoV

                     PV Hoài Nam

      Thống kê của ngành du lịch tỉnh Quảng Nam, từ sau Tết Nguyên đán đến nay, lượng khách quốc tế đến tham quan, lưu trú tại các điểm du lịch trên địa bàn giảm nhẹ hơn so với cùng kỳ năm trước, mặc dù khách Trung Quốc giảm mạnh.

         Biển An Bàng ở phường Cẩm An cách trung tâm thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam hơn 3 cây số. Mỗi ngày, tầm 9 giờ sáng trở lên, du khách bắt đầu kéo đến tắm biển, nằm dài trên ghế đọc sách, phơi mình trong nắng biển, ngắm đảo Cù Lao Chàm hoặc tham gia các trò chơi ném bóng dưới nước, nhảy sóng, lướt ván…. Trong khi khách châu Á hầu hết đeo khẩu trang phòng ngừa dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp (nCoV) thì khách Tây vô tư nô đùa, không cần đeo khẩu trang. Một du khách người Mỹ vui vẻ nói: “Tôi nghĩ ai cũng sợ lây bệnh. Tôi cũng đã tìm hiểu kỹ về dịch bệnh corona, nhưng tôi biết vùng này không có dịch nên không vấn đề gì phải lo sợ.”

       Những chủ hàng quán ở bãi biển An Bàng, thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam cho rằng, trước Tết, khách châu Á khá đông nhưng sau Tết thì vắng dần, khách Trung Quốc gần như vắng bóng. Ông Nguyễn Văn Lanh, Trưởng Phòng Văn hóa Thông tin thành phố Hội An cho biết, trong 3 ngày Tết (từ 30 đến Mồng 2) có trên dưới 800 khách Trung Quốc đến tham quan, lưu trú tại Hội An. Đến ngày 3/2, trên địa bàn thành phố còn khoảng 600 khách Trung Quốc, ngày 5/2 còn lại khoảng 151 khách lưu trú rải rác ở 16 khách sạn, homestay. Theo ông Nguyễn Văn Lanh, số khách này đến Việt Nam từ khi chưa bùng phát dịch bệnh. Kể từ khi Chính phủ Trung Quốc tạm dừng các chuyến bay đến và đi từ vùng dịch, nhiều người ở lại Việt Nam. Để quản lý số du khách Trung Quốc ở Hội An, trước mắt cơ quan chức năng ở thành phố nắm toàn bộ thông tin cá nhân của khách, sau đó cung cấp thông tin cho Ban chỉ đạo phòng chống dịch nCoV của tỉnh, nhất là ngành y tế. Các khách sạn hiện có khách Trung Quốc lưu trú đưa khách đến tại các điểm bán vé đo thân nhiệt miễn phí. Ông Nguyễn Văn Lanh, Trưởng Phòng Văn hóa Thông tin thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam cho biết, thành phố cũng đã phối hợp với Sở Giao thông Vận tải tỉnh Quảng Nam thành lập đội taxi gồm 5 xe, trang bị đầy đủ trang thiết bị dành cho tài xế cũng như khách Trung Quốc sẵn sàng phục vụ khách: “Sự tương hợp giữa chính quyền và người dân, rồi giữa người dân với du khách trong vấn đề ứng xử với dịch bệnh cũng như ứng xử với nhau rất tình người. Bây giờ du lịch trách nhiệm hơn lúc nào hết sẽ được thể hiện ở những bối cảnh, tình huống thế này. Du lịch trách nhiệm không phải chỉ riêng cho du khách mà du lịch trách nhiệm ở đây trước hết là cho những người làm du lịch, những chủ thể của dịch vụ. Thể hiện trước hết trong ứng xử, trong giao tiếp làm sao cho tế nhị.”

       Thống kê trong 7 ngày  từ Mồng 1 Tết đến Mồng 8, tháng Giêng, hầu hết các điểm tham quan ở tỉnh Quảng Nam, số lượng khách tham quan đều tăng hơn so với Tết năm ngoái. Ông Phan Hộ, Giám đốc Ban Quản lý Di sản văn hóa Mỹ Sơn, huyện Duy Xuyên cho biết, trong tháng 1 năm nay, lượng khách đến Mỹ Sơn tăng khoảng 20% so với cùng kỳ năm trước. Những ngày đầu tháng 2 này, mỗi ngày Khu di tích đón trên dưới 1.000 khách. Cũng như phố cổ Hội An, khách đến Mỹ Sơn không chỉ để tham quan mà tìm hiểu kỹ về những giá trị văn hóa, lịch sử di tích. Điều này phù hợp với khách Tây hơn là khách châu Á: “Khách Trung Quốc thực ra những năm trước cũng tương đối đông, từ 25 đến 30%, đến giờ chừ thì chưa ảnh hưởng lắm. Cố gắng quảng bá trên các phương tiện để thu hút khách Việt.”

       Bên cạnh việc tập trung cơ cấu lại nguồn khách để bù vào khoảng sụt giảm của khách Trung Quốc, lãnh đạo tỉnh Quảng Nam thường xuyên nhắc nhở các chủ nhà hàng, khách sạn, địa điểm bán vé tham quan cũng như người dân địa phương ứng xử văn hóa, không kỳ thị với khách Trung Quốc. Ông Trần Văn Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết: “Trong điều kiện hiện nay mà chúng ta chăm sóc du khách thật tốt, thật văn minh, thân thiện như thế mới xứng với truyền thống nhân văn của Quảng Nam. Chưa chắc chắn mọi du khách, trong đó có du khách Trung Quốc mang bệnh, nghi nhiễm. Nếu không có yếu tố dịch tễ gì là bình thường và họ được đối xử bình thường. Trong bối cảnh hiện nay mà chăm sóc được như thế thì tiếng vang, tiếng thơm về môi trường du lịch, đẳng cấp du lịch của Quảng Nam nâng lên gấp bội lần./.”