Lứch c’xêê 3 hanua, Sở Lao động thương binh lâng xã hội tỉnh Gia Lai pa glúh quyết định pa đhêy bhiệc chroót đoọng zên, lâng lêy chấc pay pa chô k’tỷ đồng zên chế độ t’đui đoọng lâng manứih ting kháng chiến crêê chất độc hoá học lâng 8 cha nặc đươi dua bha ar chứng sinh cắh liêm crêê. T’coóh Đỗ Ngọc Thiện, Phó Trưởng phòng Lao động thương binh lâng xã hội chr’hoong Mang Yang đoọng năl, râu zr’nưm âng zâp apêê nâu nắc zêng đươi dua zâp bha ar chứng sinh g’lợc ch’chơơr tơợ cơ sở y tế cóh zâp tỉnh đắh Bắc, bhrợ lưm bấc zr’nắh k’đhạp đoọng ha bhiệc lêy cha mêết. Lấh mơ, bấc ngai ooy đâu nắc ơy bơơn 1 cha nặc vêy pr’đợc Du, đông cóh thị trấn Kon Tầng, chr’hoong Mang Yang, nắc lêy ta moóh, k’đươi moon bhrợ bha ar pa tơ cắh liêm crêê bha ar chứng sinh lâng zên 10 ực đồng. bha ar pa tơ g’lớc ch’chơơr ooy zâp vòng lêy cha mêết âng cơ quan nhà nước, vêy bấc apêê bơơn đươi chế độ lấh 20 c’moo, bơơn chroót lấh 200 ực nắc vêy bơơn lêy: “Đợ apêê chất độc hoá học nắc đợ apêê ting pấh kháng chiến, vêy 1 ooy 17 cr’ay âng Bộ y tế quy định. Ooy đâu, vêy 1 cr’ay nắc n’niên k’coon khuých goo, cắh liêm. 8 cha nặc nâu pay bha ar chứng sinh cóh Hải Hưng ty, xoọc đâu nắc Hải Dương, Hưng Yên pa xoọng bha ar pa tơ. Bha ar nâu ngai bhrợ ha cơnh nắc mưy cơ quan chuyên môn moót lêy bhrợ nắc vêy năl, ha dợ ahêê cắh choom năl.”

        Lalua lêy, đhị Gia Lai, bhiệc câl bha ar bhrợ g’lợc ch’chơơr đoọng bhrợ pa xang bha ar pa tơ đươi chế độ t’đui đoọng lâng manứih ting kháng chiến ahay crêê boọ chất độc hoá học ta bhrợ ooy bấc đhị cơnh thành phố Pleiku, zâp chr’hoong Mang Yang, Chư Prông, Đăk Đoa, Kbang, Chư Sê. Ting đêếc, bhiệc bhrợ bha lâng âng zâp apêê nâu nắc đươi dua acoon dấu, chữ ký g’lợc ch’chơơr đoọng bhrợ bha ar chứng sinh ch’chơơr, cắh cậ p’têết pazưm lâng cán bộ y tế bhrợ cr’ay cắh liêm crêê. Lâng ahêê, cán bộ chính sách nắc cắh choom bơơn năl, tước bêl bơơn ta xay moon p’cắh, cơ quan chức năng k’đươi moon lêy cha mêết nắc vêy choom bơơn lêy.

         Râu k’rang moon, đhr’năng nâu nắc dzợ dưr váih k’rơ bấc. T’coóh Nguyễn Văn Xuân, mưy thương binh cóh thành phố Pleiku đoọng năl, t’coóh nắc ơy vêy bơơn mưy cựu chiến binh ta moóh zooi zúp bhrợ bha ar pa tơ chất độc hoá học g’lợc ch’chơơr zâp zêng lâng zên 40 ực đồng: “Acu lướt khám, cung váih tỉêu đường, hân đhơ cơnh đêếc doọ tước type 2. Bêl lướt họp cựu chiến binh, ađoo moon nắc vêy bhrợ hay cắh, acu nắc đươi bhrợ. Tu lalua lêy, acu vêy cr’chăl ặt cóh chiến trường Quảng Trị, đhị ta luôn ta pa zroọ chất độc hoá học dioxin. T’coóh nắc âng đơơng lướt ooy mưy bệnh viện quân đội đoọng khám. Moót bệnh viện cắh khám, hân đhơ cơnh đêếc cắh ha mơ đenh nắc vêy bha ar chứng nhận tiểu đường type 2. T’coóh moon nắc váih 40 ực nắc t’coóh lêy k’rang đoọng bha ar pa tơ âng Sở Lao động-Thương binh lâng xã hội đoọng. acu xoọc đâu k’noọ 70 c’moo ơy, cắh bơơn ma mung ha mơ đenh dzợ, nắc acu cắh đoọng zên, cắh dzợ bhrợ.”

         Xoọc đâu, đhị Gia Lai vêy 2.211 manứih xoọc lêy bơơn đươi chế độ chất độc hoá học. Tơợ c’moo 2013 tước đâu, cơ quan chức năng tỉnh nắc ơy bơơn lêy 305 cha nặc bhrợ g’lợc bha ar pa tơ. Ha dợ c’moo 2018, vêy 76 cha nặc crêê Thanh tra Bộ Lao động-Thương binh lâng Xã hội bơơn lêy. T’coóh Mai Xuân Khiêm, Phó Chánh thanh tra Sở Lao động Thương binh lâng xã hội tỉnh Gia Lai đoọng năl, xoọc đâu nắc vêy 2 cơnh đoọng choom bơơn năl bha ar pa tơ g’lợc ch’chơơr. Mưy nặc ooy bh’rợ thanh tra. 2 nặc cơ quan công an lêy moót bhrợ ting đơn thư tố cáo âng đhanuôr. bơơn lêy ơy k’đhạp, chấc lêy pay pa chô zên nắc ting zr’nắh lấh mơ: “Pa đhang moon cơnh râu xay moon pr’lứch âng Thanh tra bộ Lao động-Thương binh lâng xã hội thanh tra đhị Quân khu 5, vêy 37 cha nặc bhrợ g’lợc bha ar pa tơ, k’đươi moon chấc lêy pay pa chô lấh 5 tỷ 150 ực nắc xoọc đâu vêy choom pa chô lấh 700 ực. Zâp apêê nâu ha dang bơơn trực tiếp nắc lấh mơ apêê t’coóh, đhưr. Ha dợ gián tiếp nắc khuých goo nắc pr’ắt tr’mung zr’nắh k’đhạp, nắc zên pay pa chô cắh đấh.”

         Manứih vêy bha ar pa tơ g’lợc ch’chơơr n’jứah bil zên đoọng ha môi giới, nắc n’jứah lâng ta chấc lêy pay pa chô zên, ngân sách nhà nước, hân đhơ cơnh đêếc, cắh vêy bool manứih môi giới, bhrợ têng g’lợc bha ar pa tơ ta toom coọp. Lalua lêy, tơợ c’moo 2013 tước đâu, Sở lao động thương binh lâng xã hội Gia Lai nắc ơy pa glúh quyết định cắt chế độ chất độc hoá học lâng 217 cha nặc, k’đươi moon pay pa chô k’zệt tỷ đồng. hân đhơ cơnh đêếc, đợ zên pay pa chô nắc bơơn lấh 4 tỷ đồng ha dợ. Hân đhơ cơnh đêếc, tước đâu nắc vêy 1 cha nặc ha dợ crêê tước ta khởi tố bh’rợ g’lợc ch’chơơr tông pay pr’đươi cr’van.

        T’coóh Nguyễn Thành Huế, Phó Gíam đốc Sở lao động thương binh lâng xã hội Gia Lai đoọng năl, xoọc đâu đơn vị nắc ơy bơơn độp k’zệt đơn khiếu nại tơợ đhanuôr ooy zâp apêê bhrợ mốp lết bhrợ g’lợc bha ar pa tơ chất độc hoá học. Sở Lao động thương binh lâng xã hội xoọc t’bhlâng pazưm lâng Công an tỉnh Gia Lai đoọng lêy cha mêết bhrợ gít: “Lalua lêy cóh Gia Lai cung váih apêê bhrợ g’lợc ch’chơơr bha ar pa tơ chất độc hoá học g’lợc ch’chơơr. Cr’noọ âng bh’cộ sở nắc lâng manứih vêy c’rơ g’lêếh nắc bhrợ zâp pr’đơợ liêm buôn đoọng bhrợ đoọng chế độ. Hân đhơ cơnh đêếc, cung lêy t’bhlâng zêl cha groong lâng bh’rợ g’lợc ch’chơơr bha ar pa tơ đoọng lêy pay zên chính sách âng manứih vêy công âng Đảng lâng Nhà nước.”

        Chế độ t’đui đoọng lâng manứih ting zêl penh ahay crêê chất độc hoá học nắc mưy chính sách liêm chr’nắp âng Đảng lâng Nhà nước hêê. Tu cơnh đâu, đoọng chính sách nâu lalua lướt moót ooy pr’ắt tr’mung, zâp cơ quan zư lêy pháp luật tỉnh Gia Lai nắc lêy moót cha mêết lêy, toom coọp lâng đợ apêê vêy bh’rợ bhrợ g’lợc ch’chơơr bha ar pa tơ đoọng lêy pay pa chô zên tơợ ngân sách nhà nước./.

Gia Lai: hàng trăm đối tượng

làm giả hồ sơ nhiễm chất độc hóa học trục lợi chính sách

                                                                                             Nguyễn Thảo

        Trong vòng 5 năm trở lại đây, các cơ quan chức năng tỉnh Gia Lai phát hiện hàng trăm hồ sơ hưởng chế độ ưu đãi người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học bị làm giả. Tương ứng là hàng tỷ đồng ngân sách nhà nước bị trục lợi. Tuy nhiên, việc điều tra, xử lý đối tượng làm giả hồ sơ; thu hồi tiền ngân sách tại địa phương là vấn đề nan giải.

         Cuối tháng 3 vừa qua, Sở Lao động- Thương binh và Xã hội tỉnh Gia Lai ra quyết định đình chỉ việc chi trả, đồng thời truy thu hàng tỷ đồng tiền chế độ ưu đãi người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học đối với 8 đối tượng sử dụng giấy chứng sinh giả. Ông Đỗ Ngọc Thiện, Phó Trưởng phòng Lao động Thương binh- Xã hội huyện Mang Yang cho biết, điểm chung của các trường hợp này là đều sử dụng các giấy chứng sinh giả từ cơ sở y tế ở các tỉnh phía bắc, gây nhiều khó khăn cho việc kiểm tra, thẩm định. Nhiều người trong số này cho biết đã được 1 đối tượng tên Du, nhà ở thị trấn Kon Dơng (đọc là Kon Tầng) huyện Mang Yang, chủ động liên hệ, đề nghị làm giả giấy chứng sinh với giá 10 triệu đồng. Hồ sơ giả qua các vòng thẩm định của cơ quan nhà nước, có nhiều người hưởng chế độ hơn 20 năm, được chi trả hơn 200 triệu thì mới bị phát hiện:“Đối tượng chất độc hoá học là đối tượng tham gia kháng chiến, có 1 trong 17 bệnh Bộ Y tế quy định. Trong đó, có 1 bệnh là sinh con ra bị dị dạng, dị tật, chết yểu. 8 đối tượng này lấy giấy chứng sinh ở Hải Hưng cũ (nay là Hải Dương, Hưng Yên) bổ sung hồ sơ. Giấy đó ai làm như thế nào thì chỉ có cơ quan chuyên môn vào cuộc mới biết, chứ mắt thường không biết được.”

        Thực tế, tại Gia Lai, việc mua giấy tờ giả để hoàn thiện hồ sơ hưởng chế độ ưu đãi người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học diễn ra ở nhiều nơi như thành phố Pleiku, các huyện Mang Yang, Chư Prông, Đăk Đoa, Kbang, Chư Sê. Theo đó, cách thức chính của các đối tượng là sử dụng con dấu, chữ ký giả để làm giấy chứng sinh giả, hoặc móc nối với cán bộ y tế làm bệnh án giả. Bằng mắt thường, cán bộ chính sách không thể nhận biết, chỉ tới khi nhận được tố giác, cơ quan chức năng yêu cầu giám định thì mới có thể phát hiện.

        Điều đáng lo ngại, tình trạng này vẫn đang diễn ra phức tạp. Ông Nguyễn Văn Xuân (một thương binh ở thành phố Pleiku) cho biết, ông đã từng được một cựu chiến binh liên hệ để giúp làm hồ sơ chất độc hoá học giả trọn gói với giá 40 triệu đồng: “Tôi đi khám, cũng có tiểu đường, nhưng chưa tới type 2. Lúc đi họp cựu chiến binh, ông ấy bảo có làm không, tôi đồng ý . Vì thực tế, tôi có thời gian ở chiến trường Quảng Trị (nơi từng bị rải thảm chất độc hoá học dioxin). Ông ấy dẫn đến một bệnh viện quân đội để khám. Vào bệnh viện không khám nhưng mấy ngày sau thì có giấy chứng nhận tiểu đường type 2. Ông ấy nói bây giờ có 40 triệu rồi thì ông ấy lo cho giấy của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội cấp. Tôi bây giờ gần 70 tuổi rồi, không sống được bao lâu nên tôi không đưa tiền, không làm nữa.”

        Hiện nay, tại Gia Lai có 2.211 người đang hưởng chế độ chất độc hoá học. Từ năm 2013 đến nay, cơ quan chức năng tỉnh đã phát hiện 305 trường hợp làm giả hồ sơ. Riêng năm 2018, có 76 trường hợp bị Thanh tra Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội phát hiện. Ông Mai Xuân Khiêm, Phó Chánh thanh tra Sở Lao động Thương binh và Xã hội tỉnh Gia Lai cho biết, hiện nay chỉ có 2 cách phát hiện hồ sơ giả. Một là qua hoạt động thanh tra. Hai là cơ quan công an vào cuộc theo đơn thư tố giác của quần chúng nhân dân. Phát hiện đã khó, truy thu tiền chế độ càng khó khăn hơn:“Ví dụ như theo kết luận của Thanh tra bộ Lao động- Thương binh và Xã hội thanh tra tại Quân khu 5, có 37 trường hợp làm giả hồ sơ, yêu cầu truy thu hơn 5 tỷ 150 triệu thì giờ này mới thu được hơn 700 triệu. Các đối tượng này nếu hưởng trực tiếp thì chủ yếu già , mất khả năng lao động. Còn gián tiếp thì dị dạng, dị tật thì hoàn cảnh khó khăn, nên thu hồi tiền rất chậm.”

Người có hồ sơ giả vừa mất tiền cho môi giới, lại vừa bị truy thu tiền, ngân sách nhà nước bị trục lợi, nhưng rất hiếm khi đối tượng môi giới, làm giả hồ sơ bị xử lý. Thực tế, từ 2013 tới nay, Sở Lao động- Thương binh và Xã hội Gia Lai đã ra quyết định cắt chế độc chất độc hoá học với 217 trường hợp, yêu cầu thu hồi hàng chục tỷ đồng. Tuy nhiên, số tiền thu hồi mới được hơn 4 tỷ đồng. Nhưng từ đó tới nay, mới chỉ có 1 đối tượng liên quan bị khởi tố hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Ông Nguyễn Thành Huế, Phó Giám đốc Sở Lao động- Thương binh và Xã hội Gia Lai cho biết, hiện nay đơn vị đã nhận được hàng chục đơn khiếu nại từ quần chúng nhân dân về các đối tượng và đường dây làm giả hồ sở chất độc hoá học. Sở Lao động- Thương binh và Xã hội đang tích cực phối hợp với Công an tỉnh Gia Lai để điều tra, làm rõ: “Thực tế ở Gia Lai cũng có đường dây làm giả hồ sơ chất độc hoá học giả rồi. Quan điểm của lãnh đạo sở là đối với người có công là tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để giải quyết chế độ. Nhưng cũng kiên quyết đấu tranh với hành vi gian dối làm giải hồ sơ để trục lợi chính sách cho người có công của Đảng và Nhà nước.”

Chế độ ưu đãi người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hoá học là một chính sách nhân văn của Đảng và Nhà nước ta. Vì thế, để chính sách này thực sự đi vào cuộc sống, các cơ quan bảo vệ pháp luật tỉnh Gia Lai cần vào cuộc để điều tra, xử lý những đối tượng có hành vi làm giả hồ sơ, giấy tờ nhằm trục lợi từ ngân sách nhà nước./.