Xọoc đâu, Gia Lai nắc tỉnh vêy pazêng nợ đoọng vặ chóh bhrợ a moọt bấc bhlầng đhị Tây Nguyên. Dáp tước c’xêê 3/2019, pazêng nợ đoọng vặ chóh a moọt nắc 4.300 tỷ đồng, cóh đếêc, nợ la lấh đanh nắc 2.200 tỷ đồng. Ha dợ căh ơy tước 2 c’xêê t’tun, dáp tước c’xêê 5/2019, nợ lalấh đanh nắc ơy lấh 2.600 tỷ đồng, nợ vêy đhr’năng căh mặt chroót nắc lấh 450 tỷ đồng.

Đọong tự trôông dấc a đay, 15 tổ chức đọong vặ zên chóh bhrợ a moọt nắc ơy pa ghít xay bhrợ bấc cơnh đoọng pa liêm lãi suất, bhr’lậ pa crêê nợ. Đhơ cơnh đếêc, ting cơnh apêê pr’đợơ k’đháp k’ra âng Luật apêê tổ chức đọong vặ zên, đợ ma nuýh vêy bơơn đươi dua rau liêm choom nắc m’bứi. T’coóh Phạm Toàn Vượng, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp lâng Phát triển nông thôn Việt Nam, tổ chức đọong vặ zên vêy nợ bấc đoọng chóh bhrợ a moọt bấc bhlầng đhị Gia Lai xay moon, cóh cr’chăl ha y, nợ căh liêm crêê nâu nắc dưr dzoóc đấh bhlầng: “Xọoc đâu, nợ căh liêm crêê pa căh cóh bha ar lêy pa châng âng kế toán nắc 4% âng 849 tỷ. Ha dợ moon đớc tước 31/12/2019, nợ vêy đhr’năng căh mặt chroótk’nặ 10%, mơ mơ lâng k’nặ 100 tỷ. Ha dang căh vêy cơnh bhrợ têng lalua ta níh lâng ghít liêm, moon đớc pazêng c’moo t’tun, nắc dưr dzoóc lấh 200 tỷ,  nắc30% pazêng đợ nợ đoọng vặ chóh bhrợ a moọt. Bêl ơy năl mơ bil  bal nắc chr’nắp cr’van tệêm ngăn dưr xiêr bấc, pa câl căh ngai câl, đớc k’rang lêy nắc cung căh choom. A zi nắc lêy bhr’lậ đợ k’bhúh zên vặ zăng đanh lâng đanh đươnh. Ha dợ đợ zên vặ m’bứi t’ngay lalua k’đháp, ha dang đoọng vặ 1 c’moo bơơn bhr’lậ váih 2 c’moo nắc cung căh choom bhlếh lơi, váih nắc nợ căh liêm crêê.”

Ting cơnh dáp lêy âng Sở Nông nghiệp lâng Phát triển Nông thôn Gia Lai, xọoc đâu vêy lấh 6.500 hecta a moọt cóh prang tỉnh dưr răng chệêt. Dưr váih đhr’năng nâu nắc tu pleng p’răng xớơt cóh hân noo cha noọng goóh gooi moọt c’moo 2016 - 2017 lâng 4 c’xêê boo ta luôn bêl c’moo 2018. T’coóh Nguyễn Quốc Hùng, Vụ trưởng Vụ đọong vặ zên apêê ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam moon, c’lâng bh’rợ liêm choom bhlầng xoọc đâu nắc apêê tổ chức đọong vặ zên lêy ga ving nợ ting Nghị định 116/2018/NĐ-CP đăh chính sách tín dụng đọong pa dưr chr’nóh chr’bệêt, bh’năn băn đhị vel bhươl c’moo 2018 âng Chính phủ. Tu k’rong ga ving nợ nắc zooi đoọng ha đhanuôr vêy zập cr’chăl bhrợ têng cớ đoọng t’váih pr’đợơ trôông dấc c’la đay lâng chroót zên nợ. Đhơ cơnh đếêc, xoọc đâu, pr’đợơ liêm choom bhlầng nắc ga ving đớc nợ nắc xay moon đhr’năng pleng k’tiếc cắh liêm, pr’lúh cr’ay cóh đhăm a moọt tu cơnh đếêc dưr váih đhr’năng căh liêm crêê nắc đoo đhị bấc ooy ha dợ UBND tỉnh Gia Lai căh ơy bhrợ têng:“Đhị Nghị định 116, Chính phủ k’rang bhlầng, xay moon ghít. M’jứah lâng c’lâng bh’rợ pa đanh nợ, nắc cơnhliêm choom bhlầng đoọng bhrợ têng nắc k’rong ga ving nợ: cr’chăl đanh 2 c’moo, zư pa liêm k’bhúh nợi, căh pay zên lãi 2 c’moo, zên bạc vel đong căh cợ zên bạc trung ương zúp zooi zên lãi. Ha dợ  kiêng ga ving k’rong nợ nắc tỉnh cung lêy xay moon pr’lúh cr’ay, pleng k’tiếc căh liêm bhrợ a moọt răng chệêt bấc đhị. Căh cợ nắc lâng đhr’năng Nghị định 02/2017/NĐ-CP đắh cơ chế, chính sách zúp zooi bhrợ têng chr’nóh chr’bệêt, bh’năn băn đoọng pa dưr zr’lụ bhrợ têng crêê bil bal tu pleng k’tiếc căh liêm, pr’lúh cr’ay dưr váih. Xọoc đâu, nắc lêy vêy rau ting moọt bhrợ đh’rứah âng ngành ngân hàng, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp lâng Phát triển Nông thôn lâng UBND tỉnh Gia Lai.”

K’rang lêy bhrợ, pa liêm nợ ty, pazêng apêê tổ chức đọong vặ zênzêng lưm k’đháp cóh bh’rợ đoọng đhanuôr vặ zên t’mêê đoọng xăl tơơm chr’nóh, chóh bhrợ cơnh t’mêê. A moọt răng chệêt, lãi ngân hàng t’gơn cóh chr’lang, căh vêy zên đoọng bhrợ têng cha cớ, k’ra bhầu đhanuôr vel đong nắc lơi vel bhươllướt bhrợ cha cóh lơơng.

Ting cơnh dáp lêy âng UBND chr’hoong Chư Pưh, đhị vêy đhăm a moọt răng chệêt bấc bhlầng đhị Gia Lai, nắc ơy vêy lấh 3.000 cha nắc đhanuôr vel  bhươl lơi đong xang, lơi k’tiếc k’bunh đoọng bhrợ cha cóh ch’ngai. Đhr’năng nâu xoọc dưr váih đhị bấc chr’hoong lơơng cơnh Chư Sê, Chư Prông. K’ra bhầu hecta k’tiếc bazan liêm crêê ta lơi, căh cợ nắc k’rong bhrợ ting cơnh c’lâng mơ vêy mơ cha tu căh zập zên k’rong bhrợ. T’coóh Nguyễn Đức Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai moon, rau đâu nắc bhrợ ta uốh pr’đợơ liêm choom đhị vel đong: “Pazêng c’lâng bhrợ nắc ơy moon pa căh lứch, ha dợ căh choom bhrợ bh’rợ k’rong ga ving nợ nắc k’dua đhauôr chô chô bhrợ cha nắc k’đháp pa  bhlầng. Đhanuôr căh vêy chô nắc đhr’năng pa chô nợ âng ngân hàng cung ting k’đháp lấh mơ dzợ. Cơnh đếêc, muy zr’lụ k’tiếc bazan crêê ta lơi cóh cr’chăl đanh đươnh. Acu k’đươi moon Sở Nông nghiệp lâng Phát triển nông thôn pa chắp lêy cớ ha dang zập pr’đợơ nắc xay moon đhr’năng pleng k’tiếc căh liêm. Apêê ngân hàng ơy đh’rứah bhrợ têng lâng vel bhươl, vel bhươl nắc căh choom căh lêy bhrợ.”

Cóh đhr’năng xoọc đâu, bh’rợ trứah bhlếh lơi k’đháp k’ra đoọng ha đhanuôr chóh bhrợ a moọt, cung nắc boóp t’ơơi pa chô za zưm đoọng ha bh’rợ k’đháp đăh đọong vặ zên đhị  vel bhươl. Tu cơnh đếêc, t’coóh Đào Minh Tú, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam k’đươi moon apêê tổ chức đọong vặ zên nắc lêy xay bhrợ cớ apêê c’lâng bh’rợ tự trôông dấc a đay, trôông dấc apêê vặ zên.Đh’rứah Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cung k’đươi moon tỉnh Gia Lai vêy pazêng bh’rợ ghít  liêm, pa zưm đoọng đh’rứah bhlếh lơi k’đháp k’ra đoọng ha đhanuôr chóh bhrợ a moọt:“Bh’rợ âng hêê nắc đươi dua pazêng apêê c’lâng bh’rợ, apêê cơ chế, chính sách xọoc đâu, t’váih pr’đợơ đoọng ha manuýh vặ zên, zúp zooi đhanuôr nắc bh’rợ chr’nắp bhlầng; t’váih rau mr’cơnh cóh chính sách đoọng  vặ, chính sách zúp zooi âng ngân hàng lâng đhanuôr.K’rong ga ving nợ cơnh ooy, pa đanh cr’chăl chroót nợ, bhr’lậ nợ cơnh ooy nắc cơ chế Ngân hàng nhà nước ơy vêy, ha dợ ghít liêm nắc cơnh ooy, za zưm boóp p’rá cơnh ooy nắc lêy bhrợ têng đoọng choom. K’đươi moon bh’cộ tỉnh k’đươi moon apêê đơn vị chức năng âng tỉnh m’jứah lâng ngành ngân hàng xay moon đhr’năng bil bal, vêy cơnh xay moon đoọng ha đhanuôr, g’đéch đhr’năng đhanuôr tộ ỉ, m’jứah pazưm lâng ngành ngân hàng bhr’lậ pa liêm k’đháp k’ra.”

Bhlếh lơi rau k’đháp k’ra đoọng vặ zên chóh bhrợ a moọt đhị Gia Lai cung nắc muy đăh boóp p’rá t’ơơi đoọng ha đhr’năng kinh tế- xã hội xọoc đâu đhị tỉnh. Rau đâu nắc lêy vêy rau pa zưm têy âng apêêtổ chức đọong vặ zên lâng ngành chức năng vel bhươl./.

Gia Lai: Người trồng hồ tiêu nợ nần, ngân hàng lúng túng

                                                                                                                                                Nguyễn Thảo

Hơn 6.500 ha hồ tiêu tại Gia Lai bị chết khiến tổng số nợ quá hạn của nông dân trong tỉnh tại các tổ chức tín dụng đã vượt mốc 2000 tỷ đồng, trong đó có hàng trăm tỷ đồng đã chuyển sang nợ xấu. Thực trạng này không chỉ khiến người trồng hồ tiêu khốn khổ mà các tổ chức tín dụng cũng gặp khó khăn.

Hiện nay, Gia Lai là tỉnh có tổng dư nợ cho vay sản xuất hồ tiêu lớn nhất tại Tây Nguyên.Tính đến tháng 3/2019, tổng dư nợ cho vay trồng tiêu là 4.300 tỷ đồng, trong đó, nợ quá hạn là 2.200 tỷ đồng. Nhưng chưa đến 2 tháng sau, thống kê tháng 5/2019, nợ quá hạn đã vượt mốc 2.600 tỷ đồng, riêng nợ xấu là hơn 450 tỷ đồng.

Để tự cứu mình, 15 tổ chức tín dụng cho vay sản xuất hồ tiêu đã chủ động triển khai nhiều giải pháp tình thế như điều chỉnh lãi suất, cơ cấu lại nợ. Tuy vậy, theo các điều kiện ngặt nghèo của Luật Các tổ chức tín dụng, lượng khách hàng được hưởng lợi chiếm tỷ lệ thấp. Ông Phạm Toàn Vượng, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam, tổ chức tín dụng có dư nợ cho vay sản xuất hồ tiêu lớn nhất tại Gia Lai nhận định, trong thời gian tới, nợ xấu sẽ tăng nhanh:“Khi xác định được thiệt hại từ cây tiêu thì giá trị tài sản đảm bảo bị suy giảm rất nhiều, bán không ai mua, để chăm sóc thì không được. Chúng tôi đã cơ cấu lại cho các khoản vay trung, dài hạn. Nhưng khoản vay ngắn hạn thực sự khó, nếu cho vay 1 năm được cơ cấu lại thành 2 năm thì cũng không tháo gỡ được, sẽ chuyển thành nợ xấu.”

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Gia Lai, hiện nay có hơn 6.500 ha hồ tiêu trên toàn tỉnh đã bị chết. Nguyên nhân chính là do ảnh hưởng của nắng hạn trong mùa khô 2016 - 2017 và 4 tháng mưa liên tục năm 2018. Ông Nguyễn Quốc Hùng, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho rằng, giải pháp căn cơ hiện nay là các tổ chức tín dụng  thực hiện khoanh nợ theo Nghị định 116/2018/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn năm 2018 của Chính phủ. Bởi khoanh nợ sẽ giúp nông dân có đủ thời gian tái thiết sản xuất để tạo ra nguồn lực cứu mình và trả nợ. Tuy nhiên, hiện nay, điều kiện căn bản nhất để khoanh nợ là công bố thiên tai, dịch bệnh hồ tiêu xảy ra trên phạm vi rộng thì UBND tỉnh Gia Lai chưa thực hiện: “Tại Nghị định 116, Chính phủ rất quan tâm, đặt vấn đề rất rõ. Bên cạnh giải pháp giãn nợ, thì chỉ có giải pháp tốt nhất là khoanh nợ: thời gian 2 năm, giữ nguyên nhóm nợ, miễn lãi 2 năm, ngân sách địa phương hoặc ngân sách trung ương hỗ trợ tiền lãi. Nhưng muốn được khoanh nợ, thì ít nhất tỉnh phải công bố dịch bệnh, thiên tai hồ tiêu trên diện rộng. Hoặc là đối với trường hợp Nghị định 02/2017/NĐ-CP về cơ chế, chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp để khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh. Hiện nay, cần có sự vào cuộc đồng bộ của ngành ngân hàng, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn và UBND tỉnh Gia Lai.”

Loay hoay xử lý nợ cũ, hầu hết các tổ chức tín dụng đều dè dặt trong việc cho nông dân vay mới để chuyển đổi cây trồng, tái thiết sản xuất.Tiêu chết, lãi ngân hàng đè nặng trên vai, không có vốn để bắt đầu lại, hàng nghìn người dân địa phương đã bỏ xứ đi nơi khác làm ăn.

Theo thống kê của UBND huyện Chư Pưh, nơi có diện tích hồ tiêu chết lớn nhất tại Gia Lai, đã có hơn 3.000 người dân địa phương bỏ nhà, bỏ đất đi làm ăn xa.Tình trạng này đang diễn ra tượng tự tại nhiều huyện khác như Chư Sê, Chư Prông. Hàng nghìn ha đất bazan màu mỡ đang bị bỏ hoang, hoặc đầu tư theo kiểu được chăng hay chớ vì thiếu vốn. Ông Nguyễn Đức Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai cho rằng, điều này gây lãng phí nguồn lực tại địa phương: “Những giải pháp đã nói hết rồi, mà không làm được việc khoanh nợ thì bảo bà con trở về làm ăn xa vời lắm. Bà con không về thì khả năng thu hồi nợ của ngân hàng cũng xa vời luôn. Như vậy, nguyên một vùng đất bazan sẽ bị hoang hoá trong thời gian dài. Tôi đề nghị Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nghiên cứu lại nếu đủ điều kiện thì công bố thiên tai. Các ngân hàng đã đồng hành với địa phương, địa phương không thể đứng ngoài.”

Trong tình cảnh hiện nay, việc tháo gỡ khó khăn cho nông dân sản xuất hồ tiêu, cũng chính là lời giải chung cho nút thắt tín dụng tại địa phương. Do vậy, ông Đào Minh Tú, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục triển khai các giải pháp tự cứu mình, cứu khách hàng. Đồng thời, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng đề nghị tỉnh Gia Lai có những hành động cụ thể, phối hợp để cùng tháo gỡ khó khăn cho nông dân sản xuất hồ tiêu:“Câu chuyện của chúng ta là sử dụng tất cả các cơ chế, chính sách hiện nay, tạo điều kiện cho người vay vốn, hỗ trợ bà con nông dân là nhiệm vụ hết sức quan trọng; tạo sự đồng thuận trong chính sách cho vay, chính sách hỗ trợ của ngân hàng với bà con. Khoanh nợ thế nào, kéo giãn thời hạn trả nợ, tái cơ cấu nợ thế nào thì cơ chế Ngân hàng nhà nước đã có, nhưng cụ thể thế nào, thống nhất thế nào là phải giải quyết được bài toán . Đề nghị lãnh đạo tỉnh chỉ đạo các đơn vị chức năng của tỉnh cùng ngành ngân hàng đánh giá thực trạng thiệt hại, có chỉ đạo truyền thông tới bà con, tránh tâm lý ỉ lại, cùng phối hợp với ngành ngân hàng khắc phục khó khăn.”

Giải quyết nút thắt tín dụng cho vay hồ tiêu tại Gia Lai cũng chính là một phần lời giải cho bài toán kinh tế- xã hội hiện nay tại tỉnh. Điều này cần sự chung tay vào cuộc của các tổ chức tín dụng và ngành chức năng địa phương./.