Lấh 1 c’xêê a hay, k’điêl a noo Đinh Thanh Ruy ặt đhị zr’lụ A Tẻ, vel Tà Vây, chr’val Sơn Long crêê cr’ay nắc moọt viện pa dứah. A noo Ruy nắc ặt cóh t’nooi pr’loọng đong đha rựt bhlầng tu cơnh đếêc bêl ma nuýh đong crêê cr’ay, pazêng ma nuýh chr’nắp liêm cóh vel nắc ơy tước t’pấh lâng zúp zooi đoọng ha noo 50kg ha roo tợơ grăng ha roo âng vel, zooi pr’loọng đong a noo z’lấh k’đháp k’ra xoọc tr’nợơp. A noo Ruy đoọng năl: “Apêê bhươl cr’noon đoọng ha roo đơơng chô ooy đong. Đhanuôr zúp zooi đh’rứah nắc a cu xợơng bhui har bhlầng”.

Ảnh: Đông Huyền

  “Grăng ha roo liêm loom” âng đhanuôr Ca Dong, đhị chr’val Sơn Long, chr’hoong Sơn Tây bơơn ta bhrợ t’váih k’nặ k’zệt c’moo đâu tợơ cr’noọ pr’chắp âng t’coóh bhươl Đinh Văn Đôn. T’coóh Đinh Văn Đôn đoọng năl, đhanuôr acoon cóh zr’lụ da ding k’coong Sơn Long pr’ặt tr’mông dzợ bấc k’đháp zr’nắh. Zập c’moo, bấc pr’loọng đong đong ha ul cha tu ca ay jéh căh cợ nắc bấc chu boo đhí, túh bhlong đanh đươnh. Tu cơnh đếêc, đhị chr’val da ding k’coong nâu nắc vêy muy g’răng ha roo nắc vêy đấh loon trôông dấc đhanuôr. T’coóh vel Đinh Văn Đôn xay moon: tợơp bhrợ t’váih, zập pr’loọng  chroi k’rong ooy g’răng tợơ 5 tước 10kg ha roo goóh. Đợ ha roo cóh g’răng nắc ting t’ngay ting bịng cha riêng, đớc đoọng ha đhanuôr cóh vel mơ chu lêy pr’hân zúp zooi: “T’pấh đhanuôr bhrợ têng ruộng tông, chóh ha roo ting k’bhúh đoọng đấh loon zúp zooi pr’loọng đong đha rựt ha ul lâng bêl ca ay jéh”.

       3 c’moo, đhanuôr Ca Dong đhị Sơn Long vêy cơnh bhrợ têng liêm t’mêê lấh nắc đoo t’pấh bơr pêê zệt pr’loọng đong đhanuôr váih muy k’bhúh đh’rứah ting tal ha rêê đoọng bhrợ za zưm muy clung ruộng ga mắc. Pazêng đợ ha roo bơơn xoót pay nắc đớc cóh grăng. Ngai căh vêy đhăm ha roo za zưm nắc tự bhrợ lalay, tự nguyện chroi đoọng ooy g’răng ha roo, đoọng zập c’moo nắc cóh grăng m’bứi bhlầng cung vêy 5-10 tấn ha roo, đớc zúp zooi ma nuýh pa  bhlầng k’đháp k’ra cóh vel. T’coóh Đinh Huy Đôi, Chủ tịch Cựu chiến binh chr’hoong Sơn Tây đoọng năl: “Grăng ha roo nâu vêy muy chr’nắp ga mắc liêm. Chr’nắp bhlầng nắc bhrợ têng đoọng ha pazêng t’ngay tợơp chóh bhrợ ha roo, ha dang đong n’đoo ha ul, k’đháp k’ra nắc đấh loon zúp zooi. Moọt hân noo boo nắc vêy chr’na đh’nắh đhị vel bhươl, doó k’pân ha ul.”

        Xọoc đâu đhị vel đong chr’val Sơn Long ơy vêy 3 “Grăng ha roo liêm loom”. Apêê grăng bơơn ta bhrợ têng cóh m’pâng vel lâng zập g’răng k’rong đớc 5-10 tấn ha roo. Bơr pêê chr’val âng chr’hoong da ding k’coong Sơn Tây lâng chr’hoong da ding k’coong Sơn Hà cung ơy pa choom bhrợ cr’noọ bh’rợ nâu lâng xay bhrợ cóh vel đong. T’coóh Lê Văn Sáu, Phó Chủ tịch UBMT tỉnh Quảng Ngãi moon, cóh apêê cr’noọ bh’rợ đoàn kết tr’zúp tr’zooi đoọng tệêm ngăn pr’ặt tr’mông cóh vel đong âng tinh nắc “Grăng ha roo liêm loom” âng đhanuôr Ca Dong đhị Sơn Tây nắc đơơng chô bh’nơơn liêm choom bhlầng. “Cóh bấc cr’noọ bh’rợ đoàn kết tr’zúp tr’zooi tệêm ngăn pr’ặt tr’mông nắc cr’noọ bhrợ “Grăng ha roo liêm loom” âng Sơn Tây nắc vêy bh’nơơn dal. Bh’rợ nâu t’pấh zập ngai cóh vel ting chroi k’rong ha roo đoọng ra pặ đoọng cớ ha ma nuýh lưm k’đháp zr’nắh. Lâng chr’hoong Sơn Tây vêy bấc zr’lụ ta luôn tr’pác cóh hân noo boo túh nắc g’răng ha roo nâu tệêm ngăn đhr’năng “4 đhị đếêc” zooi đoọng pazêng ngai lưm pa bhlầng k’đháp đha rựt, z’lấh ha u đha rựt bêl boo đhí, túh bhlong chô. XoỌc đâu, cr’noọ bh’rợ nâu ơy bấc chr’hoong bhrợ têng t’bhứah. Bh’rợ nâu liêm choom đoọng bhrợ têng, zúp zooi đhanuôr cóh bêl lưm k’đháp k’ra, pleng k’tiếc căh liêm.”

      K’nặ 10 c’moo hay, “Grăng ha roo liêm loom” ơy váih nắc lóih lâng căh choom căh vêy lâng đhanuôr Ca Dong đhị chr’hoong Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi. Tợơ grăng ha roo nâu bấc đhanuôr bơơn ta trôông dấc, zúp zooi đấh loon, z’lấh k’đháp zr’nắh. Loom luônh tu pân lơơng, loom luônh đoàn kết âng đhanuôr cóh vel bhươl Ca Dong đươi cơnh đếêc nắc tr’mông tr’méh, pr’ặt tr’nợt âng đhanuôr cóh vel bhươl ting t’ngay ting nhâm mâng lấh mơ./.

“Kho thóc nghĩa tình” của đồng bào Ca Dong

                                                            CTV Xuân Yến

Từ nhiều năm nay, hơn 400 hộ dân đồng bào dân tộc Ca Dong ở xã Sơn Long, huyện miền núi Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi đã tình nguyện cùng đóng góp lúa để xây dựng “Kho thóc nghĩa tình”. Những Kho khóc tập thể với hàng chục tấn lúa đã kịp thời hỗ trợ cho người nghèo, người gặp khó khăn, hoạn nạn hay cứu đói trong mỗi mùa mưa lũ. Kho thóc như tính cách người Ca Dong nghĩa tình, hào hiệp, kết nối cộng đồng qua bao đời nay.

Hơn 1 tháng trước, vợ anh Đinh Thanh Ruy ở Khu dân cư A Tẻ, thôn Tà Vây, xã Sơn Long bị bệnh phải nhập viện. Anh Ruy thuộc hộ gia đình khó khăn nên khi nhà có người bị bệnh, những người có uy tín trong thôn đã đến động viên và hỗ trợ cho anh 50 kg lúa từ Kho lúa của thôn, giúp gia đình anh vượt quá khó khăn trước mắt. Anh Ruy cho biết:“Hàng xóm cho lúa đem về nhà. Bà con giúp đỡ lẫn nhau thế thì mình rất vui, không vui sao được.”

“Kho thóc nghĩa tình” của người dân Ca Dong, ở xã Sơn Long, huyện Sơn Tây được thành lập cách đây gần chục năm từ ý tưởng của già làng Đinh Văn Đôn. Già Đinh Văn Đôn cho biết, đồng bào dân tộc vùng cao Sơn Long đời sống vẫn còn nhiều khó khăn. Hàng năm, nhiều hộ thiếu đói do ốm đau, bệnh tật hoặc do nhiều đợt mưa lũ kéo dài. Do đó, ở xã vùng cao này phải có một kho lúa tập thể mới kịp thời cứu đói cho bà con. Già làng Đinh Văn Đôn chia sẻ: khi mới thành lập, mỗi hộ gia đình đóng góp vào kho từ 5 đến 10kg lúa khô. Lượng lúa trong kho cứ thế ngày càng đầy lên, để dành phân phát cho người dân trong thôn khi cần thiết:“Vận động bà con làm ruộng, làm lúa tập thể để kịp thời giúp đỡ hộ nghèo đói và khi đau ốm”

      3 năm nay, đồng bào Ca Dong ở Sơn Long có cách làm sáng tạo hơn đó là vận động vài chục hộ dân thành một nhóm cùng tham gia phát rẫy để làm chung một thửa ruộng lớn. Toàn bộ số lúa thu hoạch được đem cất vào kho. Ai không có diện tích lúa chung thì tự làm riêng, của ít lòng nhiều, tự nguyện đóng góp để kho lúa hàng năm ít nhất cũng có từ 5-10 tấn để hỗ trợ cho người khó khăn trong thôn. Ông Đinh Huy Đôi, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh huyện Sơn Tây, cho biết:“Kho thóc này có một ý nghĩa nhất định. Ý nghĩa nhất là phục vụ cho những ngày giáp hạt, nếu nhà nào đói, khó khăn thì kịp thời hỗ trợ. Vào mùa mưa thì có sẵn lương thực tại chỗ vững chắc, không thiếu đói.”

Hiện nay tại địa bàn xã Sơn Long đã có 3 “Kho thóc nghĩa tình”. Các kho thóc được dựng lên giữa Khu dân cư và mỗi kho thường dự trữ từ 5- 10 tấn lúa. Một số xã của huyện miền núi Sơn Tây và huyện miền núi Sơn Hà cũng đã học hỏi mô hình này và triển khai thực hiện trên địa bàn. Ông Lê Văn Sáu, Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận tỉnh Quảng Ngãi cho rằng, trong các mô hình đoàn kết giúp nhau ổn định cuộc sống trên địa bàn tỉnh thì “Kho lúa nghĩa tình” của đồng bào Ca dong ở Sơn Tây mang lại hiệu quả nhất:“Trong nhiều mô hình đoàn kết giúp nhau ổn định cuộc sống thì mô hình “Kho thóc Nghĩa tình” của Sơn Tây có hiệu quả. Nó động viên mọi người trong thôn đóng góp, dành dụm thóc lúa để phân bổ cho người khó khăn. Với huyện Sơn Tây có nhiều vùng thường xuyên bị chia cắt trong mưa lũ nên kho khóc này nó đảm bảo “4 tại chỗ” giúp cho những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn thoát khỏi đói khi có mưa lũ xảy ra. Hiện nay mô hình này một số huyện đã nhân rộng. Việc này rất đáng làm để giúp cho bà con trong lúc thiên tai bị chia cắt họ có điều kiện giúp nhau thoát qua đói kém.”

Gần chục năm qua, “Kho thóc nghĩa tình” đã trở nên quen thuộc và không thể thiếu đối với đồng bào Ca Dong ở huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi. Từ Kho lúa này nhiều bà con được hỗ trợ kịp thời vượt qua khó khăn, hoạn nạn. Tinh thần vì cộng đồng, tình đoàn kết của bà con trong xóm làng Ca Dong vì thế cũng ngày càng thêm bền chặt và gắn bó hơn hơn./.