Tổ hợp cà phê, nhà hàng Backfire ắt đhị zr’lụ trung tâm thành phố Hạ Long nắc mưy ooy đợ đhị lêy pa câl moon cắh lâng g’doọc hót. Đhị ắt pậ bhứah lâng bấc tơơm n’loong t’viêng, lấh mơ nắc doọ váih g’doọc hót... nắc đoo bhrợ bấc ngai hơnh déh, yêm loom bêl chô cóh đâu. Zâp bàn cà phê zêng vêy mưy đhị bha ar ta xrặ đợc “Cảm ơn pr’zợc doọ ôộm hót” lâng quán vêy bhrợ têng mưy đhị ắt cóh tang đoọng ha đợ apêê ôộm hót. P’căn Nguyễn Bảo Thoa-c’la nhà hàng, ca phê Backfire đoọng năl: “Vêy đợ ta mooi cung xay moon, mốp loom, lấh mơ nắc apêê lơi cà phê lâng dưr chô hân đhơ cơnh đêếc, azi cung yêm loom. Râu hơnh déh lấh mơ nắc lêy apêê cung rạch chô moót cớ. Cắh mưy cơnh đêếc, apêê nắc dzợ âng đơơng k’điêl k’coon moót. Azi nắc lêy k’rêệm loom, hơnh déh tu apêê moon chô moót cớ cóh đâu tu nắc cóh đâu k’coon vêy đhị ắt chi ớh bhui har doọ váih g’doọc hót.”

Zâp đhị chợ, trung tâm thương mại, khách sạn, ch’nang bhuông ta mooi quốc tế Tuần Châu cắh cậ đhị zâp bhuông du lịch cóh Vịnh Hạ Long... doọ vêy k’đhạp đoọng ta mooi vêy choom bơơn lêy đợ c’lặ lêy xrặ moon cắh đoọng ôộm hót lâng bấc râu p’rá Việt, Anh lâng Trung Quốc. T’coóh Raymond Harkness, mưy ta mooi manứih Mỹ nắc ơy bấc chô tước lưm lêy đhị vịnh Hạ Long xay moon: “Hạ Long liêm bhlâng. Zâp đhị acoon bhuông lướy lêy cóh vịnh cắh cậ zâp đhị khách sạn ga mắc acu zêng lêy vêy clặ đợc c’lặ xay moon cắh đoọng ôộm hót. Zêng lêy zâp ngai bhrợ têng liêm ta níh quy định nâu. Acu k’noọ đợ đhị ắt chi ớh cha ngaách liêm cơnh đâu nắc vêy t’pấh bấc ta mooi, tu cắh vêy ngai kiêng ắt lâng bhrợ bhiệc đợ đhị vêy bấc g’doọc hót.”

P’căn Vũ Thị Hoà, manứih đương pa câl đhị chợ Hạ Long 1 đoọng năl, cr’noọ bh’rợ âng zâp ngai nắc ơy bơơn padưr liêm choom ooy đắh bhiệc bhrợ têng quy định cắh đoọng ôộm hót đhị đâu: “K’dâng k’zệt c’moo ahay, đhanuôr dzợ bấc ma ôộm hót. Tước đâu đhanuôr ma tự năl, doọ dzợ ôộm bấc cơnh ahay, dzợ m’bứi apêê đenh ặ ôộm nắc cắh mặ lơi cung moon p’too apêê nắc lêy ặt ôộm hót đhị lơơng.”

Nắc đoo đợ râu tr’xăl liêm gít xang 10 c’moo bhrợ padưr thành phố Hạ Long xay bhrợ bh’rợ Padưr Hạ Long-thành phố du lịch doọ váih g’doọc hót. Ting cơnh xay moon, lêy cha mêết âng Phòng Y tế thành phố, ha dang cơnh c’moo 2009 nắc vêy k’noọ 50% đhanuôr nălgít lâng tự lêy bhrợ têng bh’rợ zêl cha groong râu cắh liêm crêê âng hót đhạ, nắc c’moo 2018 dưr dzoọc lấh mơ, lấh 80%. Bhiệc padưr dal c’năl bh’rợ đoọng ha tổ chức, cha nặc manứih đắh râu cắh liêm choom âng bhiệc ôộm hót đhạ lâng zâp quy định cắh đoọng ôộm hót cung bơơn bhrợ têng lâng bấc xa’nay bh’rợ bhrợ têng liêm choom cơnh bhrợ têng zâp g’lúh thi chấc lêy năl đắh c’cir Vịnh Hạ Long pazưm lâng bhiệc xay moon, zêl cha groong râu cắh liêm crêê âng hót đhạ...

Đhị lalua lêy, zêng đhanuôr lâng ta mooi doọ vêy ôộm hót zâp đhị zr’lụ bhui har ặt chi ớh, bệnh viện cắh cậ trường học. Hân đhơ cơnh đêếc, ooy đợ đhị nhà hàng, đông cha cha... bhiệc ôộm hót cung dzợ váih bấc. P’căn Nguyễn Thị Len, Trưởng phòng y tế thành phố Hạ Long đoọng năl “Xoọc đâu azi cung lêy k’đhạp bhlâng nắc ooy c’bhúh apêê nhà hàng, đhị pazưm bấc đhanuôr lâng ta mooi zâp đắh. Bêl ôộm cha nắc apêê ôộm hót. Moon pa glúh quy định cắh đoọng ôộm nắc zâp cơ sở nâu k’pân bil ta mooi âng đay, cắh vêy bơơn zên. Azi nắc t’bhlâng bhrợ k’rơ bhiệc xay moon ooy đợ đhị apêê học sinh, lướt moót pa xoọng cóh zâp doanh nghiệp, cán bộ, công nhân, manứih pa bhrợ đoọng zâp ngai năl liêm gít lấh mơ ooy Luật zêl cha groong râu cắh liêm crêê âng hót đhạ. Acu moon pa zêng đhanuôr nắc lêy năl liêm gít, xay moon cơnh đêếc, hân đhơ nắc lêy đhanuôr cắh vêy đươi bhrợ nắc cung cắh râu choom lêy bhrợ.”

Xang đợ râu t’bhlâng âng zâp ngành, vel đông, đơn vị cóh vel đông thành phố, c’moo 2018 thành phố Hạ Long đh’rứah lâng thành phố Hôịi An vinh dự nắc 2 thành phố du lịch âng Việt Nam dzợ bơơn ta hơnh déh đhị Hội nghị zâp k’tiếc k’ruung zr’lụ ASEAN đắh bhrợ padưr thành phố cắh váih g’doọc hót. Cắh mưy pa đhêy đợ mơ bh’nơơn ơy bơơn, c’moo 2019 tỉnh Quảng Ninh bhrợ têng bh’rợ âng c’moo nắc Padưr dal chất lượng lâng liêm choom dịch vụ, đoọng bhrợ padưr thành phố Hạ Long ma mơ lâng Singapore ooy ha y chroo cắh ha mơ đenh dzợ. Bhiệc bhrợ padưr mưy đhị du lịch doọ váih g’doọc hót cắh mưy zúp đoọng bhrợ padưr c’léh pr’dzoọng du lịch t’viêng, liêm cóh mắt ta mooi bha lang k’tiếc nắc dzợ zư lêy c’rơ đoọng ha zâp ngai./.

Hạ Long-thành phố du lịch không khói thuốc

Là một trong những địa điểm du lịch nổi tiếng, thành phố Hạ Long tỉnh Quảng Ninh đang từng bước hoàn thiện để nâng cao chất lượng dịch vụ và môi trường du lịch. “Xây dựng Hạ Long – Thành phố du lịch không khói thuốc” là một trong những sáng kiến nhằm tăng cường nhận thức về tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe bản thân và cộng đồng. Sau 10 năm thực hiện, đề án này đã đạt được những thành công nhất định, đặc biệt là sự chuyển biến trong ý thức của người dân, góp phần tạo dựng hình ảnh thành phố du lịch trong lành, không khói thuốc.

Tổ hợp cà phê, nhà hàng Backfire nằm tại khu vực trung tâm thành phố Hạ Long là một trong những điểm kinh doanh “nói không với thuốc lá”. Không gian rộng rãi cùng nhiều cây xanh và đặc biệt không khói thuốc là điều mà nhiều người ấn tượng khi đến đây. Mỗi bàn cà phê đều có một tấm biển “Cảm ơn bạn đã không hút thuốc!” và quán có thiết kế riêng một không gian nhỏ ngoài trời dành cho những người hút thuốc. Bà Nguyễn Bảo Thoa - Chủ nhà hàng, cà phê Backfire cho biết: “Có những khách hàng cũng phản ứng rất kịch liệt, thậm chí họ bỏ lại cốc cà phê và đi về nhưng chúng tôi vẫn rất vui vẻ. Điều đáng mừng là sau đó thì tôi thấy họ quay lại. Không những vậy họ còn đưa vợ, đưa con đến. Chúng tôi cảm thấy rất xúc động vì họ nói rằng tôi quay lại đây bởi vì ở đây con tôi có một không gian vui chơi không khói thuốc.”

Tại các chợ, trung tâm thương mại, khách sạn, cảng tàu khách quốc tế Tuần Châu hay trên các tàu du lịch trên Vịnh Hạ Long,… không khó để du khách có thể nhận thấy những chiếc biển cấm hút thuốc lá bằng nhiều ngôn ngữ như tiếng Việt, tiếng Anh và cả tiếng Trung Quốc. Ông Raymond Harkness một du khách người Mỹ đã nhiều lần đến tham quan vịnh Hạ Long chia sẻ: “Hạ Long thật đẹp. Trên các con tàu thăm vịnh hay các khách sạn lớn tôi đều quan sát thấy có treo biển cấm hút thuốc lá. Hầu hết mọi người đều thực hiện nghiêm túc quy định này. Tôi nghĩ rằng những môi trường trong lành như vậy sẽ thu hút được nhiều du khách, bởi vì không ai thích sống và làm việc ở những nơi tràn ngập khói thuốc.”

Bà Vũ Thị Hòa, tiểu thương tại chợ Hạ Long I  cho biết, ý thức của mọi người đã được nâng lên trong việc thực hiện quy định không hút thuốc tại đây: “Khoảng chục năm trước, người dân còn hút thuốc nhiều. Đến giờ người dân rất tự giác, không còn hút thuốc nhiều như trước, chỉ còn một vài người hút lâu năm khó bỏ thì cũng có nhắc nhở họ ra khu vực không có người để hút.”

Đó là những thay đổi rõ rệt sau 10 năm thành phố Hạ Long triển khai đề án “Xây dựng Hạ Long – Thành phố du lịch không khói thuốc lá”. Theo khảo sát của Phòng Y tế thành phố, nếu như năm 2009 chỉ mới có 49,5% người dân hiểu và tự nguyện thực hiện công tác phòng chống tác hại thuốc lá, thì năm 2018 con số này đã tăng lên trên 80%. Việc nâng cao nhận thức cho tổ chức, cá nhân về tác hại của thuốc lá và các quy định cấm hút thuốc lá cũng được thực hiện bằng nhiều chương trình hành động thiết thực như tổ chức các cuộc thi tìm hiểu di sản vịnh Hạ Long lồng ghép tuyên truyền về phòng, chống tác hại của thuốc lá,…

Trên thực tế, hầu như người dân và du khách không hút thuốc lá tại các khu vui chơi giải trí, bệnh viện hay trường học. Tuy nhiên ở những nhà hàng, quán ăn,…tình trạng hút thuốc lá vẫn diễn ra. Bà Nguyễn Thị Len, Trưởng phòng Y tế thành phố Hạ Long cho biết: “Hiện tại chúng tôi cũng thấy khó nhất là nhóm nhà hàng, nơi tập trung nhiều người dân và du khách thập phương. Khi ăn uống thì người ta hút thuốc. Đưa ra quy định cấm thì các chủ cơ sở lại sợ mất khách, giảm thu nhập. Chúng tôi sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền ở những lứa tuổi học sinh, đi thêm vào các doanh nghiệp, cán bộ, công nhân, người lao động để mọi người hiểu thêm về Luật phòng chống tác hại thuốc lá. Tôi cho rằng toàn dân phải có ý thức, truyên truyền như vậy, nhưng người dân không có ý thức thì cũng không thể làm được.”

Sau  những nỗ lực của các ngành, địa phương, đơn vị trên địa bàn thành phố, năm 2018 thành phố Hạ Long cùng với thành phố Hội An vinh dự là 2 thành phố du lịch của Việt Nam được tôn vinh tại Hội nghị các nước khu vực ASEAN về xây dựng thành phố không thuốc lá (SCAN). Không chỉ dừng lại ở những kết quả đã đạt được, năm 2019 tỉnh Quảng Ninh thực hiện chủ đề công tác năm là “Nâng cao chất lượng và hiệu quả dịch vụ”, nhằm xây dựng thành phố Hạ Long tương đương với Singapore trong tương lai không xa. Việc xây dựng một môi trường du lịch không khói thuốc không những giúp tạo dựng hình ảnh du lịch xanh, sạch đẹp trong mắt du khách quốc tế mà còn bảo vệ sức khỏe cho mọi người./.