K’noọ 1 c’xêê ha nua, apêê pr’họp lâng prá xay âng Quốc hội ta luôn r’rộ r’răm cơnh lâng bấc xa nay mốp loom âng pr’ặt tr’mông. Cóh 1 t’ngay m’pâng prá xay ooy pr’ặt tr’mông xã hội lâng zên nhà nước, k’ha riêng boóp p’rá xay moon lâng prá xay âng apêê đại biểu Quốc hội cắh muy  xay moon pa zêng zấp bh’rợ nắc dzợ lướt đhộ chơớc lêy bha lâng xa nay, xay bhrợ apêê bh’rợ tr’nêng, tu bhiệc xoọc bơơn đha nuôr prang k’tiếc k’rang tước. Apêê đại biểu moon ghít: ta la tranh tr’mông tr’méh pr’ặt tr’nợt c’moo ha nua pa bhlâng liêm choom, chô đơơng râu mâng loom ha đha nuôr. N’đhơ cơnh đêếc, apêê đại biểu coong ch’ol moon râu cắh liêm choom cóh k’rong brhợ công cơnh cắh đơớh pay đoọng zên, bấc dự án dzợ z’lấh mơ zên k’rong brhợ pa zêng, muy bơr vel đong dzợ dưr váih nợ k’đoong. K’đươi lâng Chính phủ choom ch’mêệt lêy cớ, bhrợ pa ghít apêê chất lượng dưr bấc, k’rong k’đhơợng nhâm râu yêm têêm tr’mông tr’méh bhứah ga mắc, bhrợ k’rơ lấh mơ dzợ bh’rợ bhrợ bhr’lậ môi trường k’rong brhợ kinh doanh, t’bhlâng ch’mêệt lêy lâng pa xiêr apêê bh’rợ hành chính, apêê pr’đơợ pa xiêr kinh dôanh; vêy c’lâng bh’rợ đoọng loon đơớh bhrợ pa dưr râu liêm choom k’rong bhrợ lâng ch’mêệt lêy CPI, bh’rợ pa dzoóc chr’nắp muy bơr pr’đươi cơnh điện, xăng. Apêê c’lâng bh’rợ đhị đhr’năng bhrợ têng nông nghiệp ặt zâng lâng bấc râu zr’nắh k’dháp bêl pr’lúh pa zruốh a oc châu phi vêy đhr’năng dưr váih k’đháp a năm. Nâu đoo nắc dợ râu chroi đoọng tíh cluh, chr’nắp bhrợ t’váih pr’đơợ đoọng bhrợ têng liêm choom apêê bh’rợ pa dưr tr’mông tr’méh – pr’ặt tr’nợt c’moo đâu, lâng âng kế hoạch 5 c’moo. Đại biểu Tôn Ngọc Hạnh, c’bhúh Bình Phước xay moon: “Acu xay moon pa bhlâng dal apêê cr’liêng xa nay prhọp âi xay moon, apêê đại biểu công âi ting pấh prá xay r’rộ r’răm apêê cr’liêng xa nay lâng quyết định apêê xa nay chrnắp âng k’tiếc k’ruung. Pa bhlâng nắc, a cu pa bhlâng chắp lêy lâng k’rang tước nắc apêê g’lúh prá xay ooy tr’mông tr’méh pr’ặt tr’nợt, apêê đại biểu âng k’rang tước, xay moon bấc c’lâng bh’rợ lâng quốc hội, chính phủ đoọng ng’cơnh choom coh pr’đơợ k’đhơợng bhrợ tr’mông tr’méh bhứah ga mắc cóh cr’chăl tước vêy choom liêm lấh, đoọng zư đớc yêm têêm tr’mông tr’méh công cơnh k’đhơợng nhâm râu dưr k’rơ, pa dưr âng k’tiếc k’ruung.”

Cơnh âng bh’rợ dân chủ lâng trách nhiệm, pr’họp g’lúh 7 âi bhrợ têng xang bh’rợ xa nay xay moon. C’léh ga mắc cóh pr’họp n’nâu nắc bh’rợ bhrợ  pa dưr pháp luật cơnh lâng bh’rợ 7 dự án Luật lâng 3 Nghị quyết bơơn ha lỵ lêy bhrợ pr’đơợ ha bh’rợ k’đhơợng lêy, k’đhơợng bhrợ, bhrợ t’váih thể chế pa dưr nhâm mâng âng k’tiếc k’ruung. Râu choom pa ghít, cơnh lâng bh’rợ ha lỵ lêy dự án Luật Đầu tư công ( bhr’lậ), quốc hội quyết định zư đớc cr’noọ xa nay pác bhrợ dự án cơnh quy định âng Luật Đầu tư công xoọc đươi dua,  dự án đươi dua zên k’rong bhrợ coong tợợ 10 r’bhâu tỷ nắc a tếh vêy bơơn lêy nắc dự án chr’nắp k’tiếc k’ruung. Đại biểu Phạm Phú Quốc, Ủy ban Kinh tế âng Quốc hội xay moon: “Cóh Luật n’nâu xay moon c’bhúh apêê dự án đầu tư công lâng ra pặ l’lăm t’tun ting n’đoo chr’nắp bhlâng nắc l’lăm. Râu đêếc nắc râu chr’nắp. Choom năl nắc k’rong bha lâng, chr’nắp, t’đui đoọng apêê c’bhúh pr’đơợ cắh lấh liêm choom đoọng k’rong pr’đơợ chr’nắp bhrợ l’lăm ting cơnh t’đui đoọng. Chính phủ, Bộ Tài chính lâng apêê vel đong đương đớp zên lâng xơợng bhrợ  têng nắc choom năl ghít z’hai cán bộ cóh bh’rợ k’đhơợng lêy dự án ng’cơnh nắc liêm choom bhlâng. Luật n’nâu âi bơơn pa cắh râu đêếc.”

Râu choom pa ghít, Dự thảo Luạt Zêl lâng cha groong râu cắh liêm crêê âng a lắc bia bơơn Quốc hội prá xay  bấc, bhrợ púih nghị trường Quốc hội cóh prang pr’họp g’lúh 7. Cơnh lâng bh’rợ dân chủ, trách nhiệm, đhị bấc râu xay moon la lay cơnh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội âi zước pay boóp p’rá Quốc hội lâng moon: Cóh đhr’năng ting t’ngay ting dưr váih bấc g’lúh  bhrêy tắh c’lâng c’tốch crêê tước bh’rợ đươi dua a lắc, bia, cắh choom k’đhơợng lái xe nắc râu pa bhlâng. Tu cơnh đêếc, Luật zêl lâng cha groong râu cắh liêm crêê âng a lắc bia quy định pa ghít:  Cắh đoọng k’đhơợng lái xe nắc cóh a ham cắh cậ cóh pr’hơơm vêy váih cồn. Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, c’bhuh thành phố Hồ Chí Minh xay moon: “A lắc bia nắc râu loóih k’đháp lơi jợ âng bấc ngai. Choom moon Luật cr’chăl tr’nơợp dzợ cắh năl cơnh bhrợ. L’lăm âi pa cắh râu t’bhlâng lâng xang n’nắc Nghị định, thông tư pa choom pa ghít, ma mr’cơnh lâng Luật c’lâng c’tốch. Vêy cơnh đêếc, Luật vêy lướt moọt tước pr’ặt tr’mông. Ha dợ choom tr’xăl c’năl âng zấp ngai lâng apêê bh’cộ bhrợ gương. Cóh Luật công quy định ghít cóh choom k’đươi, ha zuuc, rơl g’lớc apêê n’lơơng ộm a lắc. A hêê choom pa bhlâng t’bhlâng vêy choom pa xiêr râu bhrêy tắh c’lâng p’rang tu a lắc bia.”

Cóh apêê dự án luật đoọng boóp p’rá đhị Pr’họp g’lúh 7, râu choom p’ghít Quốc hội prá xay ooy Bộ Luật Lao động (bhr’lậ). Apêê g’lúh prá xay ooy dự thảo Luật n’nâu ta luôn púih cơnh lâng c’lâng bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu. Bấc đại biểu mr’cơnh lâng c’lâng bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu lâng ting zooi quyền bơơn đhêy hưu đơớh cóh c’moo đệ lấh mơ quy định cơnh lâng c’bhúh pa bhrợ pr’đơợ la lay, n’đhơ cơnh đêếc choom quy định liêm ghít lâng  mr’cơnh cơnh lâng apêê chính sách la lay đoọng k’đhơợng nhâm pr’ặt tr’mông âng vel đong. Bhrợ pa ghít apêê xa nay đại biểu k’rang tước, Bộ trưởng Bộ Lao động, Thương binh lâng Xã hội Đào Ngọc Dung moon ghít: “Bh’rợ pa dzoóc c’moo đhêy hưu cóh pa zêng bấc c’lâng xa nay xay bhrợ bấc Luật n’lơơng cơnh: bhrợ bhr’lậ bảo hiểm, bh’rợ tr’nêng, thị trường lao động… cắh vêy nắc muy đoọng ooy Bộ Luật Lao động. Nâu đoo bhrợ bhr’lậ ting c’lâng xa nay k’zíh, tước c’moo 2028, ha dang c’lâng bh’rợ 1 cơnh Chính phủ pa cắh nắc ma nứih pân jứih đhêy hưu bêl tước 62 c’moo moọt 20135, pân đil đhêy hưu bêl đhiệp 60 c’moo. N’đhang đhêy cóh pr’đơợ pa bhrợ cơnh c’xu, c’rơ doó râu rí mốp. Ma nứih pa bhrợ bil bấc c’rơ, cóh mooi trường độc hại lâng ma nứih pa bhrợ ga lêếh ga lêêng vêy quyền bơơn đhêy hưu đơớh lấh.”

Công nắc râu ha lỵ lêy pa ghít ooy bấc râu xa nay dzợ bấc cơnh boóp p’rá la lay cơnh, Chính phủ âi ta mêệng xơợng, đương đớp boóp p’rá apêê đại biểu lâng nắc âi xay moon pa chô quy định p’xoọng t’ngay đhêy lễ moọt T’ngay Thương binh, liệt sĩ 27/7 đhị Dự thảo Bộ Luật Lao động ( bhr’lậ).

 Đha nuôr lâng pr’zớc da dêr! Đhị Pr’họp  g’luh 7, 4 Bộ trưởng nắc Bộ Công an, Boọ GTVT, Bộ VHTT&DL lâng Bộ Xây dựng âi trực tiếp t’ơơi bấc ơl râu t’moóh âng apêê đại biểu Quốc hội xay moon, t’đang t’pấh râu k’rang tước âng bấc ơl đha nuôr prang k’tiếc. G’lúh t’moóh dưr váih đhị râu dân chủ, tíh clúh, trách nhiệm lâng bhrợ pa dưr, âi vêy 230 chu đại biểu t’moóh lâng đh’rứah prá xay ooy bấc râu xa nay bhrơợng. Tổng thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc xay moon: “Cr’chăl t’moóh g’lúh n’nâu acu lêy pr’họp x’ría âng nhiệm kỳ apêê bộ trưởng vêy kinh nghiệm, z’hai lâng bơơn năl ghít lâng  nhâm bh’rợ âng ngành tu cơnh đêếc âi t’ơơi ghít, t’lăng, zấp prang apêê boóp t’moóh. N’dhơ cơnh đêếc, veye bấc bộ trưởng xay moôn la lay cơnh, apêê bộ trưởng t’ơơi liêm choom n’đhang vêy đợ bộ trưởng t’ơơi pa bhlâng dal, đanh.”

  Lấh đhị bh’rợ bhrợ têng luật lâng t’moóh, pr’họp công pa cắh ghít chức năng ch’mêệt lêy tối cao đhị bh’rợ ch’mêệt lêy âng Quốc hội cơnh lâng xa nay bhrơợng. Nắc đoo bh’rợ quy hoạch k’dhơợng lêy, đươi dua k’tiếc k’bunh ddhị đô thị tơợ bêl Luật K’tiếc k’bunh c’mô 2013 vêy pr’đươi tước lứch c’moo 2018. Năl ghít, k’tiếc k’bunh nắc cr’van pa bhlâng chr’nắp âng k’tiếc k’ruung, c’bhúh pr’đơợ chr’nắp pa dưr k’tiếc k’ruung. Cr’chăl prá xay apêê đại biểu Quốc hội âi k’rong ooy apêê  xa nay cắh âi liêm  choom âng chính sách pháp luật cóh quy hoạch, k’đhơợng lêy lâng đươi dua k’tiếc k’bunh; ooy bh’rợ ch’mêệt lêy apêê dự án cắh bhrợ têng, quy hoạch lơi; n’đắh đấu giá quyền đươi dua k’tiếc ting Luật K’tiếc k’bunh; ooy apêê râu k’đháp bêl xơợng bhrợ apêê quy định âng Pháp luật n’đắh ra li pay đhăm k’tiếc.

Đha nuôr prang k’tiếc đương kía ooy râu bhriêl g’lăng lâng loom grơơ âng Quốc hội bêl xay moon crêê, ghít hâu tu âng apêê xa nay ooy pr’ặt tr’mông, công cơnh loom ta níh cóh bh’rợ ch’mêệt lêy râu cắh liêm choom ooy z’hai k’dâng đớc lâng k’đhơợng lêy bhứah ga mắc âng apêê ngành chức năng. N’đhang râu bha lâng bhlâng lâng dal bhlâng ắnc ngai công kiêng xơợng, kiêng năl nắc đoo boóp gr’hoót lâng cơnh bhrợ âng Chính phủ, công cơnh apêê ngai cóh Chính phủ cóh bh’rợ gr’hoót xơợng bhrợ liêm choom apêê c’lâng bh’rợ xay moon, đơơng âng k’tiếc k’ruung pa dưr yêm têêm./.

 Thận trọng, trách nhiệm

trước những vấn đề hệ trọng của đất nước

                                                                                                                       Nguyên Nhung và Lại Hoa

Kỳ họp thứ 7, Quốc hội khoá 14 đã kết thúc sau gần 1 tháng làm việc nghiêm túc, dân chủ. Một kỳ họp thu hút được sự quan tâm của đông đảo đồng bào, cử tri cả nước, khi mà mỗi đại biểu đã thể hiện được sự thận trọng và trách nhiệm cao cả của mình trước khi quyết định nhiều vấn đề hệ trọng của đất nước.

Gần một tháng qua, các phiên họp và thảo luận của Quốc hội luôn sôi động với những vấn đề bức xúc của đời sống kinh tế, xã hội. Trong 1 ngày rưỡi thảo luận về kinh tế xã hội và ngân sách, hàng trăm ý kiến phát biểu và tranh luận của các đại biểu Quốc hội không chỉ bao quát mọi lĩnh vực mà còn đi sâu tìm căn nguyên giải quyết các vấn đề, vụ việc đang được cử tri và nhân dân cả nước quan tâm. Các đại biểu khẳng định: bức tranh kinh tế -xã hội năm qua “rất sáng”, mang lại niềm tin cho cử tri và nhân dân. Tuy nhiên, các đại biểu cũng chỉ ra bất cập trong đầu tư công như chậm giải ngân vốn, nhiều dự án còn vượt tổng mức đầu tư, một số địa phương còn phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản. Đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, làm rõ các yếu tố chất lượng tăng trưởng, tập trung bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, đẩy mạnh hơn nữa việc cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tiếp tục rà soát và cắt giảm các thủ tục hành chính, các điều kiện hạn chế kinh doanh; có giải pháp để kịp thời tăng hiệu quả đầu tư và kiểm soát CPI, việc tăng giá một số mặt hàng như giá điện, xăng. Các giải pháp trước tình hình sản xuất nông nghiệp đối mặt với nhiều khó khăn khi dịch tả lợn Châu phi có diễn biến ngày càng phức tạp. Đây là những đóng góp thẳng thắn, quan trọng tạo nền tảng để hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội năm nay, và của kế hoạch 5 năm. Đại biểu Tôn Ngọc Hạnh, đoàn Bình Phước đánh giá: “Tôi đánh giá rất cao các nội dung kỳ họp đã đề ra, các đại biểu cũng đã tham gia thảo luận sôi nổi các nội dung và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Đặc biệt tôi ấn tượng và quan tâm là các phiên thảo luận về kinh tế xã hội, các đại biểu đã quan tâm, đề xuất nhiều giải pháp với quốc hội, chính phủ để làm sao trong điều hành kinh tế vĩ mô trong thời gian tới sẽ tốt hơn, để giữ vững ổn định kinh tế cũng như giữ vững tăng trưởng, phát triển đất nước.”

Với tinh thần dân chủ và trách nhiệm, kỳ họp thứ 7 đã hoàn thành cơ bản chương trình đề ra. Nét nổi bật trong kỳ họp này là công tác xây dựng pháp luật với việc 7 Dự án Luật và 3 Nghị quyết được thông qua làm cơ sở cho công tác quản lý, điều hành, tạo thể chế phát triển bền vững của đất nước. Đáng chú ý, đối với việc thông qua Dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi), Quốc hội quyết định giữ tiêu chí phân loại dự án như quy định của Luật Đầu tư công hiện hành, dự án sử dụng vốn đầu tư công từ 10 nghìn tỷ đồng trở lên sẽ được coi là dự án quan trọng quốc gia. Đại biểu Phạm Phú Quốc, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đánh giá:“Trong Luật này đặt ra vấn đề danh mục các dự án đầu tư công và thứ tự ưu tiên đầu tư. Cái đó là cái quan trọng. Có nghĩa là tập trung trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các nguồn lực hạn chế để tập trung nguồn lực quan trọng làm trước theo thứ tự ưu tiên. Chính phủ, Bộ Tài chính và các địa phương tiếp nhận vốn và thực hiện phải hiểu thấu đáo được năng lực cán bộ trong vận hành quản lý dự án như thế nào là tốt nhất. Luật này đã toát lên được điều đó”.

Đáng chú ý, Dự thảo Luật Phòng chống tác hại của rượu bia được Quốc hội thảo luận sôi nổi, làm “nóng” nghị trường Quốc hội trong suốt Kỳ họp thứ 7. Với tinh thần dân chủ, trách nhiệm, trước nhiều ý kiến khác nhau, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tiếp tục xin ý kiến Quốc hội và cho rằng: trong tình hình ngày càng xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông có liên quan đến việc sử dụng rượu, bia gây ra hậu quả rất nghiêm trọng thì việc quy định cấm đã uống rượu, bia không được điều khiển phương tiện giao thông là cần thiết. Do đó, Luật phòng chống tác hại của rượu bia quy định cụ thể: nghiêm cấm điều khiển phương tiện giao thông mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn. Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, đoàn Thành phố Hồ Chí Minh nhìn nhận: “Rượu bia là thói quen ăn sâu vào tiềm thức, thói quen của nhiều. Có thể Luật thời gian đầu có lúng túng. Trước hết đã thể hiện quyết tâm và sau đó Nghị định, thông tư hướng dẫn cụ thể, tương thích với Luật giao thông đường Bộ, đường Thủy. Có như vậy Luật mới đi vào cuộc sống. Còn ta phải thay đổi ý thức xã hội và các lãnh đạo làm gương. Trong Luật cũng quy định rõ không được ép buộc, kích động, lôi kéo người khác phải uống rượu. Chúng ta phải hết sức quyết liệt mới có thể giảm tai nạn giao thông bị gây ra bởi bia rượu”.

Trong các dự án luật cho ý kiến tại kỳ họp thứ 7, đáng chú ý Quốc hội thảo luận về Bộ Luật Lao động (sửa đổi). Các phiên thảo luận về dự thảo Luật này luôn “nóng” với phương án tăng tuổi nghỉ hưu. Đa số đại biểu đồng tình với phương án tăng tuổi nghỉ hưu và ủng hộ quyền được nghỉ hưu sớm ở độ tuổi thấp hơn quy định đối với nhóm lao động đặc thù, nhưng cần quy định cụ thể và đồng bộ với các chính sách khác để đảm bảo an sinh xã hội. Làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung khẳng định:“Việc tăng tuổi nghỉ hưu nằm trong tổng thể nhiều phương án giải quyết nhiều Luật khác như: điều chỉnh bảo hiểm, công việc, thị trường lao động….chứ không phải chỉ nhằm vào Bộ Luật lao động. Đây điều chỉnh theo lộ trình chậm, đến năm 2028, nếu phương án 1 như Chính phủ trình thì người đàn ông mới nghỉ hưu ở tuổi 62 đến 2035 thì nữ mới nghỉ hưu ở tuổi 60. Nhưng nghỉ trong điều kiện lao động bình thường, sức khỏe bình thường. Người lao động suy giảm sức khỏe, trong môi trường độc hại và người lao động nặng nhọc có quyền được nghỉ hưu sớm hơn”.

Cũng chính về sự cẩn trọng về những vấn đề còn ý kiến khác nhau, Chính phủ đã lắng nghe, tiếp thu ý kiến các đại biểu và chính thức xin rút quy định bổ sung ngày nghỉ lễ vào Ngày Thương binh, liệt sĩ 27/7 khỏi Dự thảo Bộ luật lao động (sửa đổi).

Tại Kỳ họp thứ 7, 4 Bộ trưởng là Bộ Công an, Bộ GTVT, Bộ VHTT và DL, Bộ Xây dựng đã trực tiếp trả lời hàng loạt vấn đề mà các đại biểu Quốc hội đặt ra thu hút sự quan tâm theo dõi của đông đảo cử tri và nhân dân cả nước. Phiên chất vấn diễn ra trong không khí sôi nổi, dân chủ, thẳng thắn, trách nhiệm và xây dựng, đã có 230 lượt đại biểu tham gia chất vấn và tranh luận với những vấn đề nóng. Tổng thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc đánh giá: “Quá trình chất vấn lần này tôi thấy kỳ cuối của nhiệm kỳ các bộ trưởng có kinh nghiệm, kỹ năng và nắm chắc công việc của ngành nên đã trả lời chắc chắn, đầy đủ các ý kiến xác đáng. Tuy nhiên, có những bộ trưởng cách nói, diễn đạt khác nhau, các bộ trưởng trả lời tốt nhưng có những bộ trưởng trả lời rất dài”. 

Bên cạnh công tác xây dựng luật và chất vấn, kỳ họp cũng thể hiện rõ chức năng giám sát tối cao thông qua giám sát chuyên đề của Quốc hội với vấn đề nóng. Đó là việc quy hoạch quản lý, sử dụng đất đai tại đô thị từ khi Luật Đất đai năm 2013 có hiệu lực đến hết năm 2018. Xác định rõ, đất đai là nguồn tài nguyên đặc biệt của quốc gia, nguồn lực quan trọng phát triển đất nước. Quá trình thảo luận các đại biểu quốc hội đã tập trung vào những vấn đề về những hạn chế, bất cập của chính sách pháp luật trong quy hoạch, quản lý và sử dụng đất đai; về việc rà soát các dự án treo, quy hoạch treo; về đấu giá quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai; về những vướng mắc khi thực hiện các quy định của pháp luật về giải phóng mặt bằng…

Cử tri và Nhân dân cả nước trông đợi vào sự tinh tường và bản lĩnh của Quốc hội khi phân tích chính xác, khoa học nguyên nhân của những vấn đề đời sống kinh tế-xã hội, cũng như thái độ nghiêm túc trong việc nhìn nhận sự yếu kém về năng lực dự báo và quản lý vĩ mô của các ngành chức năng. Nhưng điều cốt lõi nhất và cao hơn cả mà ai cũng muốn nghe, muốn biết là những lời hứa và cách làm của Chính phủ, cũng như các thành viên Chính phủ trong việc cam kết thực thi hiệu quả các biện pháp đã đề ra, nhằm đưa đất nước phát triển ổn định./.