Bhr’ươl pr’hát dưr xưl đhị kr’bhâu ping xal tr’ang nến bêl hi dưm bắt nến hay k’noọ tước apêê lấh chêết bil. Pr’hát xa’nưl “Quân t’đang vel amế Quảng Trị anh hùng” grơm priêng pazưm đh’rứah lâng g’doọc hương đhị ping xal. Xang bêl hát nắc đợ apêê cựu binh Trường Sơn ma rêên zêng. P’căn Nguyễn Thị Đức Minh, đha’đhâm c’moo xung phong cóh c’nắt c’lâng Trường Sơn ahay xay moon, c’moo đâu cung cơnh đêếc, t’coóh nắc đh’rứah lâng đồng đội cung chô ooy đâu, băt hương, bắt nến, xang nặc ặt hát đoọng zâp apêê anoo xơợng. hay k’noọ cớ đợ c’moo c’xêê zêl penh zr’nắh zr’dô, t’coóh Đức lâng zâp đồng đội âng đay nắc ơy lêy bhrợ têng tất lang p’niên xa’dơơr âng đay truíh c’lâng Trường Sơn, đoọng xang nặc zâp apêê anoo chô ooy ping xal Trường Sơn, đhị acoon c’lâng ma bhưy chr’nắp đoọng ắt bếch, xoọc dzợ đha’đhâm xa dơơr. C’moo ahay, đợ c’nắt pr’hát pr’hay, cắh váih n’jưl a’luốt nắc ơy dưr chr’va xưl cóh zâp crâng da ding Trường Sơn, zêl t’bil râu ga lêếh, padưr tinh thần zâp cán bộ chiến sĩ hêê cóh truíh acoon c’lâng ma bhưy chr’nắp. Cr’noọ âng p’căn Nguyễn Thị Đức Minh nắc bhrợ ha cơnh đoọng cr’liêng pr’hts âng đay chô tước lâng đồng đội xoọc ắt bếch coh cr’loọng k’tiếc: “Pa bhlâng kiêng rêên bêl xoọc đâu dzoọng đhị zâp apêê chiến sĩ hêê, hân đhơ manứih dzợ mamung, ma nứih lấh chêết. Cơnh azi nắc đợ apêê dzợ mamung nắc hát đoọng ha đợ apêê lấh bil xơợng, đoọng xơợng đợ đh’riêng xa nưl, t’bil lơi râu âng chiến tranh ahay đợc lơi đợ bhrêy tắh. Azi lâng cr’liêng pr’hát âng đay lêy hát đoọng ha zâp đồng đội hêê xơợng hân đhơ cắh váih manứih nắc r’vai âng apêê đồng chí nắc xơợng lâng tinh năl zêng đợ râu âng apêê ơy ta luôn zêl penh đhị Trường Sơn.”

Zâp bêl hi bu c’xêê 5 nâu, đhị ping xal liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn, ting t’nooi ma nứih zâp đắh lêy chô bắt hương hay k’noọ tước zâp apêê anh hùng liệt sỹ. Đhị zâp ping xal, pô t’mêê liêm pazưm lâng g’doọc hương têêm ngăn. Vêy bêl nắc lêy vêy 2, 3 t’nooi manứih lêy chô chơớih đợ pô ơy goóh, xăl đợ đoong pô t’mêê liêm, bắt hương, bắt nến đhị ping xal apêê anoo. Tớt đhị đăn ping xal nâu, p’căn Nguyễn Thị Đào, cựu chiến binh Trường Sơn dzoọng lêy đenh đợ ping xal đồng đội âng đay. Xang nặc t’coóh lếy tớt đhị ping xal, prá xay lâng lêy hát mưy c’nắt pr’hát, t’coóh Đào moon, ooy đợ c’moo c’xêê zêl penh zr’nắh zr’dô đhị Trường Sơn bom zroọ, cha rắh pr’tóh, moon p’too đh’rứah ha vil lơi râu k’rang k’pân, t’bhlâng bhrợ liêm xang bh’rợ ta pazao đoọng. xang nặc đồng đội t’coóh crê ê bom, c’lâm chêết bil xoọc dzợ p’niên. T’coóh Đào moon, hi dưm n’đoo cung hát đoọng ha pr’zợc đay xơợng, xoọc đâu đồng đội ắt bếch đhị đâu nắc kiêng bhlâng xơợng hát. Tu cơnh đêếc, zâp bêl lướt ooy đâu, p’căn Nguyễn Thị Đào zêng hát đhị ping xal âng đồng đội: “Xoọc bêl hát đoọng ha đồng đội xơợng nắc xơợng têêm ngăn lâng kiêng rêên. Zâp bêl cung váih, cắh choom hát đợ pr’hát pr’lứch lâng đồng đội, hooi đác mắt, pa bhlâng hay chơợ đợ đồng chí, đồng đội lấh bil, bhrợ têng tất lang đay tu lang p’niên âng đay đoọng zư lêy độc lập tự do ha k’tiếc k’ruung... đợ pr’hát, c’nắt pr’hát vêy bấc cr’noọ bh’rợ cắh choom moon pa glúh. Mưy râu vinh dự, hâng hơnh bhlâng nắc âng đơơng cr’liêng pr’hát đoọng lêy bhrợ pa ngăn ha đồng chí, đồng đội âng đay xoọc ắt bếch cóh k’tiếc.”

Đợ t’ngay nâu, prang k’tiếc k’ruung lêy chô hay k’noọ 60 c’moo t’ngay bhrợ c’lâng Trường Sơn lâng t’ngay truyền thống bộ đội Trường Sơn, bấc xa’nay bh’rợ hay k’noọ ooy tơơm ríah ơy bơơn bhrợ têng đhị ping xal liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn. Bêl hi dưm bhrợ têng xa’nay bh’rợ xrặ cớ bản hùng ca Trường Sơn, đợ manứih lính Trường Sơn c’moo ahay nắc liêm chr’nắp đhị xa’nập, dưr chô đhị đồng đội xoọc têêm ngăn ắt bếch cóh ping xal. Đợ pr’hát lướt vốch ting c’moo c’xêê cóh truíh c’lâng Trường Sơn nắc cớ bơơn pa dưr, apêê hát đoọng đợ apêê ắt bếch, hát đoọng ha lang apêê lướt t’tưn hâng hơnh ooy lang ahay grơơ nhool âng a’conh a’bhướp ahay. Cựu chiến binh Trường Sơn Thái Xuân Cừ đoọng năl, đhi noo, đồng đội âng a’conh a’bhướp hêê zêng ắt cóh ping xal liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn. Hân đhơ cơnh đêếc, cung dzợ vêy bấc đhi noo ắt bếch vêy đhị cắh bơơn ta lêy năl, a’chặc a’rang apêê nắc lêy váih boọ cóh n’loong, bhơi k’tang, acoon tâm âng crâng da ding Trường Sơn: “Zâp chu chô lưm cớ, lướt vốch đợ đhị ta lêy năl nâu cóh Trường Sơn nắc lêy hay đhi noo, a dô lêy apêê tu râu chêết bil âng apêê ađhi anoo. Zước nhăn đoọng ha pêê đồng đội lang đắh tốh lêy ắt bếch têêm ngăn, gr’hoót moon lâng apêê nắc azi t’bhlâng đoọng truyền thống bộ đội Trường Sơn ting ặt váih lâng lịch sử acoon manứih hêê.”

Ping xal liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn bêl đâu dưr váih nắc đhị c’năl cách mạng, nắc c’léh bh’rợ tr’ang liêm âng râu chêết bil tu độc lập tự do âng k’tiếc k’ruung. Zâp apêê anh hùng liệt sĩ xoọc ặt bếch đhị đâu, hân đhơ cơnh đêếc, c’léh dzung âng zâp apêê anoo dzợ ặt váih ooy truíh c’lâng Trường Sơn ma bhuy chr’nắp./.

Hát cho đồng đội ở nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn

                                                                                                                 PV Thanh Hiếu/VOV miền Trung

Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn nằm tại khu đồi Bến Tắt, trên  đường mòn Hồ Chí Minh huyền thoại là nơi an nghỉ vĩnh hằng của hơn 10.000 anh hùng liệt sĩ. Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn trở thành nơi tưởng niệm, tôn vinh những người con thân yêu của Tổ quốc đã anh dũng hy sinh xương máu của mình trên khắp nẻo đường Trường Sơn vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Trong những ngày tháng 5 lịch sử này, những người lính Bộ đội Trường Sơn năm xưa lại trở về bên đồng đội, tri ân các anh hùng liệt sĩ.

Giọng ca cất lên giữa hàng nghìn ngôi mộ liệt sĩ lung linh ánh nến trong đêm thắp nến tri ân. Âm hưởng của bài hát “Quân reo quê mẹ Quảng Trị anh hùng” trầm bổng, quyện vào làn khói hương lan tỏa khắp nghĩa trang. Câu hát vừa dứt, những cựu binh Trường Sơn nước mắt dâng trào. Bà Nguyễn Thị Đức Minh, cựu thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn kể, năm nào cũng vậy, bà cùng các đồng đội cũng về đây, dâng hương, thắp nến, rồi ở lại hát cho các anh nghe. Nhớ lại những năm tháng chiến tranh ác liệt, bà Đức và các đồng đội đã cống hiến cả tuổi thanh xuân của mình trên con đường Trường Sơn. Trên con đường huyền thoại, nhiều ngườian nghỉ vĩnh hằng, khi  mãi ở tuổi thanh xuân. Năm xưa, những câu hát mộc mạc, không cần đến đàn sáo đã lan tỏa khắp núi rừng Trường Sơn, xua đi mệt mỏi, động viên tinh thần các cán bộ chiến sĩ ta trên con đường huyền thoại. Tâm nguyện của bà Nguyễn Thị Đức Minh là làm sao lời ca tiếng hát của mình đến được với đồng đội đang yên nghỉ dưới tầng đất sâu, an ủi vỗ về linh hồn các anh: “Rất xúc động khi lúc này đứng trước các chiến sĩ ta, dù người còn người mất. Như chúng tôi là những người còn sống thì hát cho những người đã mất nghe, để nghe những âm thanh, xoa dịu những gì mà cuộc chiến tranh đã đi qua để lại những vết thương. Chúng tôi bằng lời ca tiếng hát để hát lên cho các đồng đội ta nghe dù không có người nhưng linh hồn các đồng chí sẽ nghe và cảm nhận tất cả những gì của những người từng chiến đấu trên Trường Sơn.”

Những buổi chiều tháng 5 này, tại Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn, từng dòng người từ khắp mọi miền Tổ quốc đến viếng, dâng hương tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ. Trên các phần mộ, hoa tươi quyện cùng khói hương thật ấm áp. Thỉnh thoảng lại có vài người đi từng phần mộ nhặt những nhánh hoa đã khô, thay vào đó những cành hoa tươi, thắp hương, châm nến lên các mộ phần. Lặng lẽ cuối góc nghĩa trang, bà Nguyễn Thị Đào, cựu chiến binh Trường Sơn đứng nhìn thật lâu tấm bia mộ đồng đội của mình. Rồi bà ngồi xuống cạnh mộ, thì thầm gì đó rồi ngân nga một đoạn bài hát. Bà Đào kể, trong những năm tháng ác liệt trên tuyến lửa Trường Sơn, bà và đồng đội kề vai sát cánh, ngày đêm thông đường đảm bảo cho những chuyến hàng chi viện vào miền Nam được xuyên suốt. Ngày đó, đường Trường Sơn bom cày đạn xới, khói lửa triền miên. Đi vào Trường Sơn là trao cả tuổi thanh xuân ở đó để trở thành những người con quyết tử vì non sông. Lá thư nào gửi về nhà cũng có thể là lá thư cuối cùng. Nhưng chính nhờ những lời ca tiếng hát của đồng đội khi bên nhau đã lấn át đi tiếng bom, động viên nhau quên đi nỗi sợ hãi, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ được giao. Rồi đồng đội bà bị trúng bom, ngã xuống khi mãi mãi tuổi xuân. Bà Đào nói rằng, đêm nào bà cũng hát cho bạn mình nghe, giờ đồng đội nằm lại nơi đây chắc rất muốn được nghe hát. Vì thế mỗi lần đến đây, bà Nguyễn Thị Đào đều cất lên tiếng hát bên mộ phần của đồng đội: “Không khí trong lúc hát cho đồng đội tôi nghe thấy bình yên, sâu lắng và chứa đựng cảm xúc nghẹn ngào. Lần nào cũng vậy, mình không thể cất lên nổi những câu hát cuối cùng trước đồng đội, nước mắt tuôn trào, trong lòng thổn thức, rất thương xót những đồng chí, đồng đội đã mất mát, cống hiến trọn đời mình vì tuổi thanh xuân để bảo vệ độc lập tự do cho Tổ quốc... (khóc). Những bài hát, câu hát chứa đựng những tâm trạng không thể tả được. Một điều vinh dự nhất, tự hào nhất đó là mang lời ca tiếng hát để sưởi ấm cho đồng chí, đồng đội mình đang nằm dưới cát”

  Những ngày này, cả nước hướng tới kỷ niệm 60 năm ngày mở đường Trường Sơn và Ngày truyền thống bộ đội Trường Sơn, nhiều chương trình tri ân về nguồn đã được tổ chức tại Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn. Trong đêm tổ chức chương trình “Viết tiếp bản hùng ca Trường Sơn”, những người lính Trường Sơn năm xưa gọn gàng quân phục, trở về bên đồng đội đang yên nghỉ ở nghĩa trang. Những bài ca đi cùng năm tháng trên tuyến lửa Trường Sơn thêm lần nữa lại được cất lên, họ hát cho những người đã nằm xuống, hát cho những thế hệ đi sau tự hào về quá khứ hào hùng của cha anh ngày trước. Cựu chiến binh Trường Sơn Thái Xuân Cừ cho biết, anh em, đồng đội của ông đa số nằm lại ở nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn. Nhưng cũng còn rất nhiều anh em còn nằm lại đâu đó, thân xác họ đã hóa vào cành cây, ngọn cỏ, con suối của núi rừng Trường Sơn: “Mỗi lần về thăm lại, đi qua những địa điểm quen thuộc trên đường Trường Sơn, thì thấy nhớ anh em, thương anh em, xúc động vì sự hy sinh của các anh em. Cầu nguyện cho các đồng đội dưới suối vàng được yên nghỉ, hứa với anh em rằng chúng tôi sẽ cố gắng tích cực để cho truyền thống bộ đội Trường Sơn mãi mãi tồn tại với lịch sử dân tộc.”

Nghĩa trang liệt sĩ Quốc gia Trường Sơn hôm nay trở thành địa chỉ đỏ cách mạng, là biểu tượng sáng ngời của sự hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc. Các anh hùng liệt sĩ đang yên nghỉ tại đây nhưng dấu chân của các anh vẫn còn in đậm trên những con đường Trường Sơn huyền thoại./.