Xang bêl tốt nghiệp trường Đại học Ngoại ngữ Đà Nẵng, Bhling Thị Bhênh rach chô lâng da ding ca coong c’noong k’tiêc Tây Giang cơnh lâng rơơm kiêng bơơn chroi đoọng c’rơ k’tứi ha vel đong. N’đhơ cơnh đêêc, 5 c’moo ha nua Bhênh xó lưch đhị đâu tươc đhị tôh công căh đhị đơp pay a đoo pa bhrợ. Tước c’moo pay k’dic, Bhênh pay k’dic, vaih ca coon pr’đơợ chơớc lêy bh’rợ tr’nêng bh’nhăn k’đhap. Căh vêy bh’rợ tr’nêng, pr’ătb tr’mông pr’loọng đong Bhênh năc muy đương g’nưm ooy k’díc tu cơnh đêêc ta bhuch xr’dô zâp râu. Bhling Thị Bhênh xay truih, tỵ năc tốt nghiệp Đại học Ngoại ngữ, cơnh lâng đoo pr’đơợ lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng cơnh Nhật Bản, Hàn Quốc... doó vêy k’đhap. N’đhơ cơnh đêêc, ha dang lươt năc plăm vă zên k’ha riêng ức đồng, đhị bêl a đoo dzợ vêy k’dic ca coon tu cơnh đêêc bh’rợ lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng năc râu căh vêy choom:“ C’la cu âi pa choom xang ngành Ngoại ngữ năc nâu câi moon lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng, năc lươt vă zên pa bhlâng bâc. Hâu bêl a hay căh pêê moon lươt, nâu câi xang học năc pêê moon lươt? Pr’loọng đong, k’dic ca coon ngai ngai k’rang lêy? Ăt pa chăp bâc râu, tu cơnh đêêc căh vêy pân lươt ôt.”

Xang bâc c’moo học xang ăt coh đong căh vêy bh’rợ tr’nêng, A lăng Mười lơi vel đong xiêr ooy phố chơớc bh’rợ. Pa bhrợ ch’ngai đong, bh’rợ ga lêêh ga lêêng, pa chô năc căh veye mơ, bâc bêl zên cha, ăt, Mười căh dzợ vêy muy đồng a ôt đoọng pa gơi ooy đong. N’đhơ cơnh đêêc t’mêê xơợng moon tươc lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng, Alăng Mười  ta ngâr a cọ căh tộ. A noo moon, l’lăm a hay, bâc đha dhâm c’mâr vel đong đoo công vă zên lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng cơnh lâng p’rơơm mă z’lâh đha rưt, n’đhang ca van căh âi bơơn lêy năc muy lêy nợ zên bac bâc ơl:“Cr’chăl ha nua chr’hoong vêy k’đươi apêê công ty, doanh nghiệp chô prá xay, pa choom đoọng, n’đhơ năc lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng... Ting a cu, apêê đoo moon cơnh đêêc công crêê, n’đhang lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng bêl a đay căh vêy râu coh têy, pr’đơợ pr’lọong đong căh vêy râu.  Ha dợ n’đhơ lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng căh pân moon năc vêy cơnh cr’noọ, lươt công k’rang ooy đong, k’điêl ca coon căh ngai k’rang lêy.”

Ha dang l’lăm a hay, cơnh lâng pr’đơợ ooy muy pr’ăt tr;mông têêm ngăn, ca van ca bhố đươi vêy lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng âi t’đang t’pâh đha đhâm c’mâr apêê acoon coh kiêng lướt, năc nâu câi bêl xay moon tươc bh’rợ lươt ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng, bâc ngai k’pân. Ma nưih lươt l’lăm p’too moon apêê ngai vêy k’noọ lươt năc oó châc xơợng đươi boop moon âng apêê công ty môi giới đoọng lâh năc “ zên bil, zâp râu công bil”. Ting t’cooh Bhriu Quân, Trưởng phòng Lao động – Thương binh lâng Xã hội chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, apêê doanh nghiệp, trung tâm xay truih bh’rợ tr’nêng pa zum lâng chính quyền vel đong chô tươc vel bhươl xay truih p’too moon. N’đhơ cơnh đêêc, pa bhlâng hăt ngai tộ lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng. T’cooh Bhriu Quân moon, c’moo a hay chr’hoong Tây Giang k’đươi moon 30 cha năc lươt pa bhrợ n’đhang năc đhêêng vêy 15 cha năc tươc bhrợ bha ar lâng la lua cậ năc đhêêng 3 cha năc lươt pa bhrợ đhị Đài Loan lâng Ả rập xê-út:“Đhr’năng la lua bâc ngai kiêng lươt Nhật Bản, Hàn Quốc n’dhang căh zâp pr’đơợ. Lâh p’rá, apêê k’tiêc k’ruung n’lơơng dzợ xay moon bâc râu. Đhị ch’mêêt lêy c’rơ, bâc ngai crêê viêm gan B, pậ dal công căh mă bơơn; muy bơr căh kiêng lươt ch’ngai đong; muy bơr xơợng apêê lươt l’lăm chô đui năc pa bhrợ ga lêêh ga lêêng, căh mă bhrợ têng. Xooc, chr’hoong công dzợ 7 cha nắc nợ ngân hàng chính sách tơợ c’moo 2010 tươc đâu căh mă chroot. Nâu câi ha dang lươt năc bơơn vă 100 ưc, cr’chăl đoọng chroot năc tơợ 3 tươc 5 c’moo. T’đui đoọng zên học bh’rợ, pa choom p’rá... vêy chính sách zooi đoọng ting Nghị định 71.”

C’moo đâu, chr’hoong da ding ca coong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam bhrợ kế hoạch đơơng âng 50 cha năc lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng n’đhang âi lâh lưch quý 1 công căh  âi vêy ngai xay moon. T’cooh Arất Blúi, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl:“Cơnh lâng chr’hoong vêy t’đang moon apêê công ty doanh nghiệp pa choom đoọng ooy bh’rợ tr’nêng, lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng cơnh lâng bh’rợ liêm glăp. N’đhang đợ đha đhâm c’mâr căh âi vêy bh’rợ tr’nêng công vêy p’têêt pa zum lâng ngân hàng chính sách zoio đoọng vă zên k’rong pa dưr pr’ăt tr’mông. Kiêng p’too moon lâng apêê pr’zơc p’niên nâu câi t’bhlâng bhrợ têng cha, oó muy lươt diing cha ơh... chơớc lêy đợ bh’rợ tr’nêng liêm glăp đoọng zooi c’la đay công cơnh zooi đong xang vêy pr’ăt tr’mông yêm têêm lâh.”

C’moo đâu, UBND tỉnh Quảng Nam k’đươi 1800 cr’nọo xa nay đoọng ha pêê vel đong coh tỉnh đơơng âng ma nưih lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng ting hợp đồng ( moon pa zum năc lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng). Tỉnh công k’đươi Chủ tịch UBND apêê chr’hoong, thị xã, thành phố k’đhơợng xay phòng Lao động, Thương binh lâng Xã hội k’đhơợng bhrợ, pa zum lâng apêê ngành, đơn vị crêê tươc, doanh nghiệp đơơng âng lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng lâng apêê vel đong vêy kế hoạch xay bhrợ. N’đhơ cơnh đêêc, đhị đhr’năng đha nuôr căh lâh kiêng lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng cơnh xooc đâu năc bh’rợ bhrợ têng xang cr’noọ xa nay ma nưih lươt pa bhrợ ooy k’tiêc k’ruung n’lơơng coh zr’lụ da ding ca coong, đha nuôr acoon coh năc căh vêy u buôn./.

Vì sao đồng bào Cơ Tu ở miền núi Quảng Nam

 không mặn mà với xuất khẩu lao động

                                  PV/VOV-Miền Trung

Chính quyền tạo điều kiện cho vay vốn, các doanh nghiệp, trung tâm giới thiệu việc làm về tận thôn, bản mời gọi thanh niên đi xuất khẩu lao động với nhiều hứa hẹn hấp dẫn, nhưng nhiều người dân miền núi tỉnh Quảng Nam vẫn quay lưng lại với xuất khẩu lao động. Vì sao đồng bào không mặn mà với xuất khẩu lao động, chúng ta hãy cùng PV Đài TNVN tại Miền Trung tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng này!

 Sau khi tốt nghiệp trường Đại học Ngoại ngữ Đà Nẵng, Bling Thị Bhênh trở về vùng cao biên giới Tây Giang với mong muốn được góp sức nhỏ xây dựng quê hương. Thế nhưng, 5 năm qua Bhênh chạy hết nơi này đến nơi khác xin việc mà chẳng nơi nào tiếp nhận. Đến tuổi lập gia đình, Bhênh lấy chồng, rồi sinh con, cơ hội tìm việc làm lại càng khó. Không có viêc làm, cuộc sống gia đình 3 người nhà Bhênh trông chờ cả vào mỗi người chồng nên cứ thiếu trước hụt sau. Bling Thị Bhênh tâm sự, vốn tốt nghiệp Đại học ngoại ngữ, đối với cô cơ hội đi xuất khẩu lao động ở những nước có tiềm năng như Nhật Bản, Hàn Quốc…không phải chuyện khó. Thế nhưng, nếu đi thì phải vay mượn cả trăm triệu đồng, trong khi cô còn có gia đình và con nhỏ nên việc đi xuất khẩu lao động là điều không thể: “Bản thân tôi đã đào tạo xong chuyên ngành Ngoại ngữ mà bây giờ bảo đi xuất khẩu, lại vay mượn tiền rất tốn kém. Sao trước đây không bảo đi xuất khẩu lao động mà giờ học xong cử tuyển lại bảo đi? Gia đình, chồng con ai lo? Suy nghĩ rất nhiều và thật sự chưa có ý định đi xuất khẩu.”

 Sau nhiều năm ra trường phải nằm nhà vì thất nghiệp, A Lăng Mười bỏ quê xuống phố tìm việc. Làm xa nhà, công việc nặng nhọc, thu nhập lại bấp bênh, lắm lúc chi phí ăn ở xong, Mười chẳng còn đồng nào gửi về nhà. Thế nhưng mới nghe nói đến xuất khẩu lao động, A Lăng Mười vẫn lắc đầu từ chối. Anh cho biết, trước đây, nhiều thanh niên quê anh cũng vay tiền đi xuất khẩu lao động với mong muốn thoát nghèo, nhưng rồi giàu đâu không thấy mà thấy  nợ nần đeo bám: “Thời gian qua huyện có mời các công ty, doanh nghiệp về trao đổi, hướng nghiệp, thậm chí là đi xuất khẩu lao động... Theo tôi, họ giới thiệu vậy cũng tốt, nhưng đi xuất khẩu lao động trong khi mình đang  tay trắng, điều kiện gia đình không cho phép nên rất đắn đo. Mà chưa chắc đi xuất khẩu được như ý, đi cũng lo gia đình, vợ con không ai quan tâm, chăm sóc nên không đành xa gia đình”

Nếu trước đây, với viễn cảnh về một cuộc sống sung túc, khá giả nhờ xuất khẩu lao động đã thôi thúc thanh niên các dân tộc thiểu số hăng hái đăng ký, thì bây giờ khi đề cập đến chuyện “xuất ngoại”, nhiều bà con thấy sợ. Người đi trước khuyên những người có ý định đi chớ nghe lời dụ dỗ của các công ty môi giới để rồi “tiền mất tật mang”. Theo ông B’riu Quân, Trưởng phòng Lao động-Thương binh và Xã hội huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, các doanh nghiệp, trung tâm giới thiệu việc làm phối hợp với chính quyền địa phương về tận thôn bản tuyên truyền với những lời mời gọi hấp dẫn. Thế nhưng rất ít người mặn mà với xuất khẩu lao động. Ông B’riu Quân cho biết, năm ngoái huyện Tây Giang được giao 30 chỉ tiêu đi xuất khẩu lao động nhưng chỉ có 15 người đăng ký đi và thực tế mới có 3 người đi làm việc tại Đài Loan và Ả rập xê út: “Thực tế nhiều người muốn đi Nhật Bản, Hàn Quốc nhưng không đủ điều kiện. Ngoài ngoại ngữ, các nước còn đòi hỏi nhiều thứ. Qua kiểm tra sức khỏe, nhiều người bị viêm gan B, cân nặng, chiều cao cũng không đạt; một số không muốn xa nhà; một số nghe những người đi về kể công việc nặng nhọc, làm việc theo dây chuyền không làm được. Hiện cả huyện vẫn còn 7 người nợ ngân hàng chính sách từ năm 2010 đến nay chưa trả được. Bây giờ nếu đi sẽ được vay 100 triệu, thời hạn trả từ 3 đến 5 năm; ưu đãi chi phí học tập, bồi dưỡng ngoại ngữ…có chính sách hỗ trợ theo Nghị định 71”

Năm nay, huyện miền núi Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đặt kế hoạch đưa 50 người đi xuất khẩu lao động nhưng đã hết quý 1 mà vẫn chưa có địa phương nào đăng ký. Ông A Rất Blúi, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết: “Đối với huyện có kêu gọi các công ty doanh nghiệp tư vấn về việc làm, xuất khẩu lao động với những việc làm phù hợp. Những thanh niên chưa có việc làm huyện cũng có liên kết với ngân hàng chính sách hỗ trợ cho vay đầu tư phát triển kinh tế. Muốn nhắn nhủ với các bạn trẻ bây giờ cố gắng tu chí làm ăn, không chơi bời, đua đòi... tìm kiếm những việc làm phù hợp để giúp bản thân cũng như phụ giúp gia đình có cuộc sống ổn định hơn”

Năm nay, UBND tỉnh Quảng Nam giao 1800 chỉ tiêu cho các địa phương trong tỉnh đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (gọi chung là xuất khẩu lao động). Tỉnh cũng giao Chủ tịch UBND các huyện, thị xã, thành phố chỉ đạo phòng Lao động-Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với các ngành, đơn vị liên quan, doanh nghiệp xuất khẩu lao động và các địa phương có kế hoạch triển khai thực hiện. Tuy nhiên trước thực trạng người dân không mấy mặn mà đi xuất khẩu lao động như hiện thì việc hoàn thành mục tiêu xuất khẩu lao động ở khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số không mấy dễ dàng./.