Pazêng bọong k’tiếc ơy ta pêch coh bôl k’tiếc hoọng đong t’cooh A Đúy, ặt vel Ngọc Leng, năc ơy g’lấp bịng r’dợ lâng pazêng tơơm cà phê m’ma. Ngai năc đơơng m’ma, ngai năc choh, ngai năc g’lâp k’tiếc xang năc tưới đác. Căh mơ đanh, đhăm bhươn lalăm a hay muy choh tơơm a rong năc nêu kêi ơy plung t’viêng pa xoọng chr’noh t’mêê.  K’nặ 9 sào k’tiếc âng pr’loọng tơợ bấc c’moo hay muy choh a’rong, bh’nơơn pa chô căh tệêm ngăn. Kiêng xăl choh tơơm cà phê ha dợ zên câl m’ma lâng k’dua ma nưih zooi bhrợ năc bấc zên. T’cooh A Đúy moon, g’luh nâu, tơơm m’ma bơơn ta đoọng ga gooh, choh cung vêy cán bộ lâng apêê coh vel đong zooi, năc t’vaih c’lâng bhrợ cha t’mêê đoọng ha pr’loọng t’cooh.“Vêy ta đoọng m’ma cà phê năc zooi pr’loọng đong doọ bil zên k’rong bhrợ xoọc tr’nơợp lâng vêy pr’đơợ t’bhưah đhăm choh. Azi rơơm cà phê nâu dưr pậ liêm, pa chô thu nhập tệêm ngăn”.

Căh muy pr’loọng t’cooh A Đúy, k’zệt pr’loọng đhanuôr t’cooh t’ha, ma nưih khuych goo, pr’loọng pa nar đhị Tu Mơ Rông cung bơơn zooi đhị g’luh nâu. Lâh 1 ức tơơm m’ma năc muy cơnh bhrợ têng lalay. Xăl tu đươi dua zên câl pô đoọng hơnh deh, chr’val k’đươi bhrợ “Đại hội căh vêy pô”, k’đươi zập đăh ting zooi câl cr’liêng m’ma, ươm lâng k’rang tơơm m’ma choh, xang năc cher ga gooh ha đhanuôr. Pazêng zên câl pô đoọng hơnh deh năc ơy xăl lâng pazêng tơơm cà phê nhuum, đơơng p’rơơm ooy xa nay bhrợ cha đanh mâng đoọng ha đhanuôr da ding ca coong.

Tơợ nâu kêi tước lưch c’xêê 7, chr’val Tu Mơ Rông pa zay bhrợ xang bhiệc cher đoọng lâng zooi đhanuôr choh lâh 1 ức tơơm cà phê ta choh coh đhăm bhưah mơ 200 héc ta. Bh’rợ nâu căh muy t’bhưah đhăm choh năc dzợ dưr vaih r’dợ zr’lụ choh bhrợ k’rong, t’vaih pr’đơợ đoọng ha tơơm cà phê ha dưr ting t’nooi chr’năp.

T’cooh Võ Trung Mạnh, Bí thư Đảng ủy chr’val Tu Mơ Rông đoọng năl, lâh 1 ức tơơm cà phê bơơn choh coh 1 c’moo đâu năc bh’rợ tr’nơợp. Cr’chăl 2026 – 2030, vel đong moon đơc năc zooi đhanuôr choh t’mêê 1.000 héc ta cà phê; Pa zay tước c’moo 2030, pazêng đhăm choh cà phê prang chr’val moon đơc nắc mơ 1.588 héc ta, t’hước tước zập pr’loọng vêy m’bứi bhlầng 1 héc ta cà phê đoọng pa dưr kinh tế pr’loọng đong. Đoọng bhrợ liêm  bh’rợ nâu, chr’val Tu Mơ Rông nắc bhrợ ta luôn bhiệc cher m’ma choh, k’rong bhrợ bh’nậ đác, pa choom đhanuôr cơnh choh bhrợ, pa têệt lâng doanh nghiệp k’rong câl lưch bh’nơơn  bh’rợ âng đhanuôr. Lâh mơ dzợ năc pa dưr zr’lụ bhrợ têng liêm pr’đơợ VietGAP, r’dợ pa dưr chr’năp cà phê a yêm Tu Mơ Rông.

T’cooh Võ Trung Mạnh, Bí thư Đảng ủy chr’val Tu Mơ Rông đoọng năl: Ha dang k’rang liêm choom lâng vêy đhị pa câl tệêm ngăn, lâh 1 ức tơơm cà phê nắc căh muy pa dưr t’viêng coh đhăm k’tiếc nâu năc dzợ xăl c’lâng bhrợ cha đoọng k’rơ bhầu pr’loọng đhanuôr Xơ Đăng, r’dợ đơơng cà phê vaih năc tơơm chr’noh bha lầng đhị zr’lụ k’tiếc nâu:“Đảng ủy Tu Mơ Rông ơy pa dưr đè án, pa dưr cà phê a yêm Tu Mơ Rông. Tơợ pr’đơợ năc đoo, a zi năc pa choom đoọng ha đhanuôr lêy choh, k’rang bhrợ, tệêm ngăn pr’đơợ VietGAP, pa dưr mã zr’lụ choh, đh’rưah pa têệt lâng doanh nghiệp, hợp tác xã đoọng liên doanh lâng đhanuôr, t’vaih chr’năp a yêm âng chr’val Tu Mơ Rông, tệêm ngăn chr’năp cà phê Tu Mơ Rông pa câl ooy thị trường liêm choom  bhlầng”./.

QUẢNG NGÃI: HƠN 1 TRIỆU CÂY CÀ PHÊ MỞ SINH KẾ BỀN VỮNG CHO ĐỒNG BÀO XƠ ĐĂNG

Trên những sườn đồi xã Tu Mơ Rông, tỉnh Quảng Ngãi (huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum cũ), hơn 1 triệu cây cà phê vừa được trồng mới, mở đầu việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung, tạo sinh kế bền vững cho đồng bào Xơ Đăng.

Những hố đất được đào sẵn trên triền đồi nhà ông A Đúy, ở thôn Ngọc Leng, lần lượt được lấp đầy bằng những bầu cà phê giống. Người chuyển cây, người đặt cây xuống hố, người vun đất rồi tưới nước. Chỉ trong vài giờ, mảnh vườn trước đây chủ yếu trồng cây sắn đã khoác lên màu xanh mới. Gần 9 sào đất của gia đình nhiều năm chỉ trồng sắn, thu nhập bấp bênh. Muốn chuyển sang cây cà phê nhưng tiền mua giống và thuê nhân công là khoản tiền quá lớn. Ông A Đuý nói, lần này, cây giống được cấp miễn phí, việc trồng cũng có cán bộ và lực lượng địa phương hỗ trợ tận nơi, giúp gia đình có thêm động lực để bắt đầu một hướng làm ăn mới.“Việc được hỗ trợ cây giống cà phê giúp gia đình giảm bớt chi phí đầu tư ban đầu và có điều kiện mở rộng diện tích sản xuất. Gia đình tôi kỳ vọng cây cà phê sẽ phát triển tốt, mang lại nguồn thu nhập ổn định”.

Không chỉ riêng gia đình ông A Đúy, hàng chục hộ dân thuộc diện người cao tuổi, người khuyết tật, hộ neo đơn ở Tu Mơ Rông cũng được ưu tiên hỗ trợ trong đợt triển khai đầu tiên.  Đằng sau hơn 1 triệu cây giống là một cách làm khá đặc biệt. Thay vì sử dụng kinh phí mua hoa chúc mừng các sự kiện, xã phát động mô hình "Đại hội không hoa", vận động nguồn lực xã hội hóa để mua hạt giống, tổ chức ươm và chăm sóc cây giống, rồi cấp phát miễn phí cho người dân. Những bó hoa chúc mừng đã được thay bằng những cây cà phê non, mang theo hy vọng về một sinh kế bền vững cho đồng bào vùng cao.

Từ nay đến hết tháng 7, xã Tu Mơ Rông phấn đấu hoàn thành việc cấp phát và hỗ trợ người dân trồng hơn 1 triệu cây cà phê trên diện tích khoảng 200 héc ta. Mục tiêu không chỉ là tăng diện tích cây trồng mà còn từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung, tạo nền tảng để phát triển cà phê theo chuỗi giá trị.

Ông Võ Trung Mạnh, Bí thư Đảng ủy xã Tu Mơ Rông cho biết, hơn 1 triệu cây cà phê được trồng trong năm nay mới là bước khởi đầu. Giai đoạn 2026-2030, địa phương đặt mục tiêu hỗ trợ người dân trồng mới 1.000 héc ta cà phê; Phấn đấu đến năm 2030, tổng diện tích cà phê toàn xã dự kiến đạt khoảng 1.588 héc ta, hướng tới mục tiêu mỗi hộ dân có ít nhất 1 héc ta cà phê để phát triển kinh tế hộ gia đình. Để hiện thực hóa mục tiêu này, xã Tu Mơ Rông tiếp tục duy trì chương trình cấp giống miễn phí, đầu tư hệ thống thủy lợi, hướng dẫn kỹ thuật canh tác, liên kết doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm và thu hút đầu tư chế biến sâu. Xa hơn là xây dựng vùng sản xuất đạt tiêu chuẩn VietGAP, từng bước hình thành thương hiệu cà phê đặc sản Tu Mơ Rông.

Ông Võ Trung Mạnh, Bí thư Đảng ủy xã Tu Mơ Rông cho biết thêm: Nếu được chăm sóc tốt và có đầu ra ổn định, hơn 1 triệu cây cà phê sẽ không chỉ phủ xanh những sườn đồi mà còn mở ra cơ hội đổi thay sinh kế cho hàng nghìn hộ đồng bào Xơ Đăng, từng bước đưa cà phê trở thành cây trồng chủ lực trên vùng đất này:“Đảng ủy xã Tu Mơ Rông đã xây dựng đề án xây dựng cà phê đặc sản Tu Mơ Rông. Trên cơ sở đó, chúng tôi sẽ hướng dẫn người dân tiến hành trồng, chăm sóc, đảm bảo tiêu chuẩn VietGAP, xây dựng mã vùng trồng, đồng thời liên hệ với các doanh nghiệp, hợp tác xã để liên doanh với người dân, tạo ra đặc sản của xã Tu Mơ Rông, đảm bảo thương hiệu cà phê Tu Mơ Rông sẽ tiến ra thị trường một cách chắc chắn nhất”./.