Tơợ muy cha năc sinh viên ngành công nghệ sinh học, năc xa nay âng anoo Trần Tài, Giám đốc Công ty TNHH Nâm sinh học Việt Nam đhị vel Tân Bình, chr’val Kim Long, TP.HCM (lalăm a hay năc chr’val Bàu Chinh, chr’hoong Châu Đức, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu), năc zr’lụ  ha rêê đhuôch bha lầng. Anoo vêy ta hơnh deh năc pr’chấc p’niên tr’haanh bhlầng TP.HCM c’moo 2025, bơơn cha ner bơr dự án tơợp bhrợ cha âng đha đhâm c’mor vel bhươl prang k’tiếc k’ruung,…

Cr’noọ tơợp bhrợ cha âng anoo Trần Tài năc tơợp tơợ đề tài pa chăp cha mêệt lê bêl dzợ học đại học. Bơơn lêy tơợ tơợ muy m’ma tri choom dưr vaih tri choom đươi coh muy cr’chăl ếp, đh’rưah vêy chr’năp bhrợ za nươu lâng dinh dưỡng bấc, anoo Tài quyết định bhrợ bh’rợ nâu tơợ xoọc học đại học tước cao học. Coh cr’chăl học, anoo buôn lướt lêy tơợ đhr’năng lalua đhị bấc vel đong đoọng chấc năl cr’noọ bh’rợ choh tri:“Acu chấc lướt lêy bấc đhanuôr bhrợ têng ha rêê đhuôch choh tri ting truyền thống a hay, ting hân noo, choh coh đong trại, bhrợ căh liêm ting c’nặt pa ghit. Acu bơơn lêy chr’năp tri ếp năc cơnh đêêc, căh vêy c’rơ tr’zêệng coh thị trường. Pa bhlầng năc đhanuôr lêy tơợ pr’đơợ tự nhiên tu cơnh đêêc chr’năp kinh tế căh dal”.

Ting cơnh anoo Trần Tài, cr’chăl tr’nơợp tơợp bhrợ, cơ sở dzợ bhrợ ting cơnh c’lâng bh’rợ ty năc bh’nơơn pa chô ếp, căh đanh mâng.

Rau liêm choom tước lâng anoo năc bêl lướt ooy Nhật Bản học tập, bơơn năl công nghệ bhrợ têng đong máy, c’bhuh máy tự động, cơnh khử trùng lâng cr’noọ bhrợ têng kiêr. Tơợ đêêc, anoo bơơn lêy bhrợ ha rêê đhuôch công nghệ dal zooi bấc c’rơ bhrợ têng, pa dưr dal bh’nơơn bhrợ têng lâng tệêm ngăn bh’nơơn pr’đươi căh mr’cơnh.

Văl chô ooy k’tiếc k’ruung hêê, pa tơơi công ty tơợ Thủ Đức chô ooy Bà Rịa – Vũng Tàu, coh đhăm bhưah lâh 1.200m2, anoo choh bhrợ đong xưởng lâng zập zr’lụ vêy pr’đươi lalay cơnh phòng vô trùng, phòng chrộ, phòng t’vaih m’ma, phòng băn lâng zr’lụ bhrợ vaih pr’đươi , tệêm ngăn zập c’nặt, bơơn cha mêệt lêy ghit.“Tơợ bêl acu đươi dua tự động zêng, đong xưởng âng cu doọ dzợ bhrợ pa sạch zập c’moo, zập c’xêê, zêng bhrợ tự động lưch. Apêê nhân viên cung doọ lâh k’đhap zr’năh, ra diu moọt lêy bhrợ zập c’nặt pa ghit a năm”.

Anoo Tài bil mơ 6 c’moo đoọng pa xang hệ thống lâng đợ zên tơợp bhrợ xoọc tr’nơợp 600 ức đồng, coh đêêc nắc 50 ức đồng năc zên ađoo, mơ dzợ năc vặ đoọng k’rang bhrợ. Tước nâu kêi, pazêng đợ zên k’rong bhrợ đong xưởng dap lêy mơ 8,2 tỷ đồng, bơơn anoo k’rong bhrợ lâng t’bhưah ting cr’chăl. Ting cơnh anoo Tài, tơợp bhrợ cha ta luôn lưm bấc rau k’đhap k’ra, pa bhlầng năc bhlưa lý thuyết coh bha ar lâng cơnh bhrợ coh đhr’năng lalua. Tu cơnh đêêc, năc tơợ tr’nơợp anoo pa ghit bhrợ liêm zập c’nặt bh’rợ bha lầng. Anoo moon “abóc k’tứi căh choom băn a xiu ga măc”, tu cơnh đêêc nắc bhiệc pa dưr lêy pa têệt lâng t’vaih chr’năp liêm đoọng ha đhanuôr lâng t’hước tước bhrợ ha rêê đhuôch công nghệ dal.

Văl chô ooy vel đong bhrợ cha, anoo Trần Tài zâng lâng bấc rau k’đhap k’ra, coh đêêc k’đhap bhlầng năc zên lâng ma nưih bhrợ. Ting cơnh anoo, ma nưih pa bhrợ đhị vel đong căh vêy, apêê t’cooh t’ha zêng, coh đêêc apêê dzợ p’niên năc kiêng bhrợ đhị zập zr’lụ công nghiệp căh cợ ặt bhrợ đhị thành phố.“Acu t’pâh muy kỹ thuật tơợ thành phố chô ooy đâu bhrợ năc apêê căh chô, lâh mơ năc ma nưih dzợ p’niên chô ooy zr’lụ la ngúa la bam cơnh đâu apêê căh kiêng”.

Bhiệc pa choom ma nưih bhrợ cung bil bấc t’ngay c’xêê. Đoọng ma nưih bhrợ năl zập c’nặt bh’rợ, anoo năc đơc mơ 6 c’xêê pa choom, lâh mơ năc zâng lâng đhr’năng pr’đươi hư coh cr’chăl tr’nơợp đoọng tệêm ngăn kỹ thuật crêê. Tước nâu kêi, công ty vêy 4 cha năc pa bhrợ ta luôn lâng k’nặ 30 cha năc pa bhrợ ting cr’chăl. Cơ sở pa dưr mơ 8 pr’đươi tơợ đông trùng hạ thảo, coh đêêc  vêy 2 pr’đươi bơơn OCOP 4 sao lâng 2 pr’đươi bơơn OCOP 3 sao.

Pa têệt lâng công ty 5 c’moo đâu, anoo Hồ Văn Dũng (39 c’moo) k’đhơợng bhrợ zập  bh’rợ cơnh zêệ phôi, tôm, đơơng hàng, lâng zên pa chô 7-8 ức đồng/c’xêê. Lalăm a hay anoo pa bhrợ ch’ngai đong, nâu kêi chô ooy đâu bhrợ đăn đong căh đhêệng 1km.“Bh’rợ nâu vêy pa chô zên tệêm ngăn đoọng ha cu, c’nặt c’lâng lướt pa  bhrơ doọ ch’ngai, liêm choom lâng pr’đơợ pr’ặt tr’mông âng cu”.

Xoọc đâu, xưởng âng anoo Trần Tài bhrợ 100- 200kg tri gooh zập c’xêê, bêl bhrợ bấc bhlầng nắc 600kg. Đhị c’moo đâu, anoo moon đơc nắc pa zưm lâng muy đơn vị bhrợ têng thực phẩm chức năng đhị Mỹ. Anoo xay moon, xoọc tr’nơợp, đối tác đặt hàng 2 tấn tri đông trung hạ thảo gooh zập c’xêê. Đhơ cơnh đêêc, cơnh lâng c’rơ bhrợ têng xoọc đâu, công ty năc prá xay cớ lâng vêy cơnh bhrợ t’bhưah zr’lụ bhrợ têng. Tơợ 4 cha năc pa bhrợ, cơ sở moon đơc nắc pa xoọng ma nưih bhrợ bấc lâh 6 chu, đh’rưah bhrợ ghit lâh mơ quy trình bhrợ têng.“Xoọc tơợp apêê k’đươi zập c’xêê bhrợ mơ đêêc bhrợ ha cu k’juột, tu xoọc đâu năc bhrợ 100-200kg, bấc bhlầng cung 600kg zập c’xêê. Xang đêêc, a cu pa chăp tước năc lêy t’bhưah bhrợ mơ 600kg zập c’xêê lalăm, apêê đối tác ting xơợng ha dợ k’đươi coh muy c’moo năc pa dzooc zâp 2 tấn đhị zập c’xêê”.

Ting cơnh anoo Tài, bêl đối tác k’đươi bấc cơnh đêêc, cơ sở cung lêy pa dưr, t’bhưah zr’lụ bhrợ, tệêm ngăn đhr’năng bhrợ têng lâng pa câl pr’đươi têệm ngăn đhị đanh đươnh. Anoo moon, bhrợ ha rêê đhuôch công nghệ dal năc t’hước cr’chăl bhrợ đanh đươnh lâh, k’rong bhrợ nhâm mang lâh tơợ tr’nơợp đoọng vêy pr’đơợ nhâm mâng.

Lâh mơ bhrợ têng, coh bấc c’moo hay, anoo dzợ zooi bấc đha đhâm c’mor tơợp bhrợ cha đhị bấc vel đong lâng pazêng kinh nghiệm lalua âng đay. Ting cơnh anoo, đăh bh’rợ bhrợ ha rêê đhuôch công nghệ dal năc lêy vêy ting pâh bhrợ âng Nhà nước, pa bhlầng năc đăh zên vặ, máy móc lâng pa đớp khoa học công nghệ, đoọng zooi pazêng manưih chăp kieng ha dợ căh ơy vêy c’lâng bh’rợ ghit liêm căh cợ đăh pa câl tệêm ngăn choom ha dưr đanh mâng./.

BỎ PHỐ VỀ QUÊ KHỞI NGHIỆP THÀNH CÔNG TỪ CÂY NẤM

Tốt nghiệp ngành công nghệ sinh học, anh Trần Tài (sinh năm 1991) lựa chọn trở về quê khởi nghiệp với mô hình nuôi trồng nấm đông trùng hạ thảo, ứng dụng công nghệ khép kín theo tiêu chuẩn Nhật Bản, mang lại doanh thu từ 1 đến 2 tỷ đồng mỗi năm.

Từ sinh viên ngành công nghệ sinh học, là câu chuyện của anh Trần Tài, Giám đốc Công ty TNHH Nấm sinh học Việt Nam tại thôn Tân Bình, xã Kim Long, TP.HCM (trước đây thuộc xã Bàu Chinh, huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu), khu vực là vùng nông nghiệp trọng điểm. Anh được vinh danh là Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM năm 2025, đạt giải Nhì dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn toàn quốc,...

Ý tưởng khởi nghiệp của anh Tài bắt nguồn từ đề tài nghiên cứu khi còn học đại học. Nhận thấy từ một mô nấm ban đầu có thể phát triển thành sản phẩm hoàn chỉnh trong thời gian ngắn, đồng thời có giá trị dược liệu và dinh dưỡng cao, anh Tài quyết tâm theo đuổi lĩnh vực này từ bậc đại học đến cao học. Trong thời gian học, anh chủ động đi thực tế tại nhiều địa phương để tìm hiểu mô hình trồng nấm:“Tôi đi mới thấy đa số bà con sản xuất nông nghiệp nấm theo truyền thống ngày xưa, theo mùa vụ, nhà trại cũng đơn sơ, không bài bản. Tôi cũng thấy được giá trị nông sản nấm thấp là như vậy, không có sức cạnh tranh thị trường. Đặc biệt người dân phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên nên giá trị kinh tế không cao”.

Theo anh Trần Tài, giai đoạn đầu khởi nghiệp, cơ sở vẫn vận hành theo phương thức truyền thống trong nước nên hiệu quả chưa cao, thiếu tính bền vững.

 Bước ngoặt đến khi anh có cơ hội sang Nhật Bản học tập, tiếp cận công nghệ vận hành nhà máy, hệ thống tự động hóa, quy trình khử trùng và mô hình sản xuất khép kín. Từ đó, anh nhận ra nông nghiệp công nghệ cao giúp tối ưu lao động, nâng cao năng suất và đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng đều.

Trở về nước, dời công ty từ Thủ Đức về Bà Rịa -Vũng Tàu, trên diện tích hơn 1.200 m2, anh xây dựng nhà xưởng với các khu chức năng riêng biệt như phòng vô trùng, phòng lạnh, phòng cấy, phòng nuôi và khu chế biến thành phẩm, đảm bảo từng công đoạn được kiểm soát chặt chẽ.“Từ ngày mà tôi áp dụng hệ thống tự động hoá, nhà xưởng của tôi không cần phải vệ sinh hằng năm, hàng tháng, đều tự động xử lý hết. Nhân viên cũng đỡ vất vả hơn, buổi sáng vào chỉ cần vào các khâu làm việc thôi”.

Anh Tài mất khoảng 6 năm để hoàn thiện hệ thống với số vốn khởi nghiệp ban đầu 600 triệu đồng, trong đó chỉ 50 triệu là vốn tự có, phần còn lại vay mượn để duy trì. Đến nay, tổng mức đầu tư cho nhà xưởng ước tính khoảng 8,2 tỷ đồng, được anh tích lũy và mở rộng dần qua từng giai đoạn. Theo anh Tài, khởi nghiệp luôn nhiều thách thức, đặc biệt là khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế. Vì vậy, ngay từ đầu anh xác định phải chuẩn hóa quy trình, xây dựng nền tảng sản xuất làm cốt lõi. Anh quan niệm “hồ nhỏ không chứa được cá lớn”, vì vậy việc phát triển phải gắn với tạo giá trị cho cộng đồng và hướng đến nông nghiệp công nghệ cao.

Trở về quê khởi nghiệp, anh Trần Tài đối mặt với nhiều khó khăn, trong đó lớn nhất là bài toán vốn và nhân lực. Theo anh, lao động tại địa phương khan hiếm, chủ yếu là người lớn tuổi, trong khi người trẻ thường chọn làm việc tại các khu công nghiệp hoặc ở lại thành phố.“Tôi tuyển một bạn kỹ thuật từ thành phố mà về đây thì họ sẽ không về, hơn nữa người trẻ mà về một nơi vắng vẻ như thế này họ sẽ không về đâu”.

Việc đào tạo nhân sự cũng mất nhiều thời gian. Để nhân viên nắm vững quy trình, anh phải dành khoảng 6 tháng hướng dẫn, thậm chí chấp nhận sản phẩm hỏng trong giai đoạn đầu để đảm bảo thao tác kỹ thuật đúng chuẩn. Đến nay, công ty có 4 lao động thường xuyên và gần 30 lao động thời vụ. Cơ sở phát triển khoảng 8 sản phẩm từ đông trùng hạ thảo, trong đó có hai sản phẩm đạt OCOP 4 sao và hai sản phẩm đạt OCOP 3 sao.

Gắn bó với công ty 5 năm, anh Hồ Văn Dũng (39 tuổi) đảm nhận các công việc như nấu phôi, đóng gói, giao hàng, với thu nhập trung bình 7–8 triệu đồng mỗi tháng. Trước đây làm việc xa nhà, nay anh chọn công việc gần nơi sinh sống, cách chưa đầy 1 km.“Công việc này lương ổn đối với tôi, đoạn đường đi làm về cũng gần, phù hợp với điều kiện của tôi”.

Hiện, xưởng của anh Trần Tài sản xuất trung bình 100–200 kg nấm khô mỗi tháng, tối đa đạt khoảng 600 kg. Trong năm nay, anh dự kiến hợp tác với một đơn vị sản xuất thực phẩm chức năng tại Mỹ. Anh chia sẻ, ban đầu, đối tác đặt hàng 2 tấn nấm đông trùng hạ thảo khô mỗi tháng. Tuy nhiên, trước năng lực sản xuất hiện tại, công ty phải thương lượng lại và tính toán phương án mở rộng quy mô. Từ 4 lao động, cơ sở dự kiến tăng nhân sự gấp 6 lần, đồng thời chuẩn hóa quy trình sản xuất nghiêm ngặt hơn nữa.“Ban đầu họ đề xuất mỗi tháng khiến tôi bị ‘dội’, vì hiện chỉ sản xuất 100–200 kg, tối đa 600 kg/tháng. Sau đó, tôi đặt vấn đề làm quy mô hiện chỉ đủ sản xuất 600 kg/tháng trước, phía đối tác đồng ý nhưng yêu cầu trong vòng một năm phải tăng lên đủ 2 tấn mỗi tháng”.

Theo anh Tài, khi đối tác đưa ra yêu cầu lớn, cơ sở cần củng cố nội lực sản xuất, đảm bảo vận hành ổn định và duy trì nguồn cung lâu dài. Anh cho rằng làm nông nghiệp công nghệ cao cần tầm nhìn dài hạn, đầu tư bài bản ngay từ đầu để tạo nền tảng vững chắc.

Ngoài sản xuất, trong nhiều năm qua, anh còn hỗ trợ nhiều bạn trẻ khởi nghiệp từ nhiều địa phương bằng những kinh nghiệm thực tế. Theo anh, lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao rất cần sự đồng hành của Nhà nước, đặc biệt về vốn vay, máy móc và chuyển giao khoa học công nghệ, nhằm giúp những người có đam mê nhưng chưa có định hướng rõ ràng hoặc đầu ra ổn định có thể phát triển bền vững./.