K’bhụm ta roọm nắc bh’rợ ty đanh âng acoon cóh Thái Tây Bắc, pa bhlầng nắc đoọng bhrợ têng bhiệc íh xa nập lâng pr’đươi cóh đong. Tợơ đanh a hay, pazêng xa nập ta roọm tăm âng ma nuýh pậnnuýh, kkhăn piêu âng apêê pân đil zêng nắc pr’đươi bơơn k’bhụm tợơ t’nơơm hỏm, ta roọm lâng nắc váih chr’nắp văn hoá ty đanh âng đhanuôr acoon cóh Thái bơơn ta zư đớc tợơ bấc lang a hay. Lường Hạnh, PV đài TNVN ăt đhị zr’lụ Tây Bắc vêy bh’ar x’rắ đắh bh’rợ k’bhụm ta roọm ty đanh nâu

        Ting cơnh apêê ta coóh đhị vel đhanuôr Thái Tây Bắc, tợơ đanh a hay, bh’rợ k’bhụm ta roọm ơy pa tếêt lâng pr’ắt tr’mông âng đhanuôr. Ma nuýh pân đil acoon cóh Thái đhơ đhơ ngai zêng choom k’bhụm ta roọm. a đhi a moó đhị apêê vel zêng tự k’bhụm lâng nắc bhrợ pazêng xa nập, đhr’nuum đoọng ha c’la đay lâng ma nuýh đong. A ngắh Quàng Thị Xen, ắt đhị vel Ngoang, chr’val Thẳm Dương, chr’hông Văn Bàn, tỉnh Lào Cai đoọng năl:

        K’bhụm hỏm, k’bhụm ta roọm ơy vêy tợơ đanh a hay. Pân Thái zập ngai cung choom bhrợ, đong bấc manuýh nắc bhrợ bấc vại, bấc chum đớc ta roọm đoọng k’bhụm bhai, íh xa nập đoọng k’díc ca coon. C’la a zi nắc dzợ zư liêm cơnh k’bhụm bhai thủ công nâu.

        Pr’đươi âng đhanuôr buôn đươi dua đoọng k’bhụm ta roọm nắc t’nơơm hỏm, t’nơơm ta roọm, 2 râu t’nơơm chóh đhị toor tâm, t’huung đhị k’tiếc dzệêp dzong, liêm, vêy gâm ngút. Tu hỏm, ta roọm nvêy đác pr’hoọm n’tăm tu cơnh đếêc nắc đhanuôr đươi dua đác âng 2 râu t’nơơm nâu đoọng k’bhụm bhai bhoóc váih bhai n’tăm. Đoọng k’bhụm bhai ta roọm liêm choom, a đhi amoó nắc pếêh a xậ n’loong, a xậ ta roọm, hỏm chô trâm cóh vại, dâng 3,4 t’ngay nắc pị pay đác lơi m’bắh. xang đếêc nắc a đhi moon bhrợ têng 2 cơnh k’bhụm đoọng zư liêm pr’hoọm ta roọm. cơnh muy nắc pay bloo t’pếêh, bloo liêm sạch xang nắc n’tóh ooy sọt, xang nắc n’tóh đác r’dợ. đác tước cóh dứp đáy, pay k’thau k’độ đác hooi tợơ dứp n’nặc, dác nâu k’ría tu nắc đác bloo. Pay muy choom đác bloo, bơr choom đác hỏm, ta roọm t’moót ooy vại ( apêê cóh đâu moon nắc tun nin). Đoọng m’bứi vôi, m’bứi bhăng xi, n’căr n’loong lúc lắc, muy choom a lắc, a xậ vón vén trâm dâng 9 t’ngay nắc choom k’bhụm. ha dợ tun nin nâu cắh choom đớc đanh, nắc ta luôn xăl pr’đươi âng ta roọm. cơnh bơr nắc a đhi a moó pay đác ta roọm, hỏm ty ơy vêy, đoọng đác lúc đh’rứah lâng đác bloo, zập râu zr’ma âng hỏm, ta roọm trâm đớc dâng 25 t’ngay nắc đoọng k’bhụm bhai, cơnh k’bhụm nâu nắc đanh lấh. lêy cơnh đươi dua, đhanuôr choom k’bhụm tợơ 6-10 chu nắc choom đươi dua. Mơ chu k’bhụm nắc đoọng m’bứi đác hỏm, ta roọm đoọng pr’đươi liêm lấh. a ngắh Hà Thị Quỳ ắt đhị vel Ngoang, chr’val Thẳm Dương, chr’hoong Văn Bàn, tỉnh Lào Cai đoọng năl:

        K’bhụm hỏm, k’bhụm ta roọm lấh muy g’lúh nắc đoọng pr’đươi âng hỏm, âng ta roọm nắc vêy đanh mâng, liêm pr’họm, t’mêê đha hum. Ha dang cắh vêy a xậ vón vén nắc cắh choom zư pr’họm liêm, đhị đong a zi nắc vêy đớc k’bhụm hỏm, k’bhụm ta roọm, lướt đhơ đhơ ooy nắc vêy manuýh đong bhrợ đoọng, cóh a zi ắt mamông đhanuôr dzợ bhrợ ha rêê chóh bhai, taanh bhai, k’bhụm bhai cắh choom lơi.

        Bêl k’bhụm hỏm, ta roọm, kiêng bhai k’bhụm ta roọm liêm cơnh a đay kiêng nắc a đhi a moó dzợ p’niên nắc pay t’nơơm cram dal dâng 120cm, xang chiếh taanh cơnh chr’đhung, chuụi đhiệp mơ k’đhợơng, muy đắh toọch, muy đắh pậ bhrợ cơnh phễu. apêê pay phễu nâu đoọng k’luốh đác ta roọm váih pa pô, bele đác hỏm, ta roọm pa pô vêy pr’hoọm t’viêng tăm nắc choom ặ.

        Bhai bêl k’bhụm xang nắc vêy  pr’hoọm t’viêng tăm, lâng vêy đh’huum lâng hỏm, ta roọm. bêl pướh rao đác âng hỏm, âng ta roọm nắc doó choom bil. K’bhụm hỏm nắc pr’đươi vêy pr’hoọm t’viêng tăm, k’bhụm ta roọm bắc vêy pr’hoọm t’viêng luúc. Cơnh k’bhụm ta roọm nâu k’đháp pa bhlầng, k’đươi ma nuýh k’bhụm nắc zay, ta béch. Ha dang cắh bhrợ têng cơnh quy  trình nắc hỏm ta roọm hư lứch, k’bhụm cắh glúh pr’họm. k’bhụm xang, kiêng bhai griing liêm, pay đoọng bhrợ khăn piêu nắc đhanuôr pay p’lêê nâu cắh cợ n’căr n’loong crâng đoọng trâm. Lêy cơnh đươi dua, đhanuôr choom k’bhụm váih pr’hoọm lalay cơnh. A ngắh Lù Thị Ban ắt đhị vel Bó, phường Chiềng An, thành phố Sơn La ma nuýh vêy kinh nghiệm cóh bhiệc k’bhụm hỏm, k’bhụm ta roọm đoọng năl:

        Tợơ đanh a hay, zập ch’nắc pân đil zêng vêy muy “ tung nin” đoọng k’bhụm bhai. Hỏm lalay lâng ta roọm đhơ cơnh đếêc nắc mr’cơnh zêng zư pr’hoọm n’tăm. K’bhụm xang muy chu nắc lêy pa xoọng đác cốt âng hỏm, ta roọm lâng zập zr’ma đoọng t’ngay t’tun k’bhụm cớ, bhai lalăm bele k’bhụm nắc lêy pướh rao đoọng liêm sạch…

        Pr’ắt tr’mông tong t’ngay ting tr’xăl, bhiệc chóh hỏm, ta roọm lâng k’bhụm hỏm, ta roọm âng đhanuôr Thái Tây Bắc nắc r’dợ bil pất, cắh vêy bấc cơnh lalăm âhy đhị apêê vel bhươl. Lâng zập bhiệc pa liêm pa dưr đhị vel ty đanh cóh zr’lụ Tây Bắc xoọc đâu, rơơm kiêng nắc bh’rợ k’bhụm ta roọm ty đanh âng đhanuôr Thái nắc bơơn zư đớc, pa dưr liêm c’rơ./.