6 giờ ra diu zập t’ngay, Y Noen Lào, 9 c’moo, ặt đhị vel Tun, chr’val E Wer, chr’hoong Buôn Đôn p’loon cha a vị chrộ xang nắc pa tang cr’năn k’roọc 13 p’nong moọt ooy crâng. Y Noen đọong năl, t’ngay cha noọng zập đoo cung cơnh đếêc, Y Noen lâng a noo ta ha 10 c’moo nắc zooi aconh căn bhrợ têng bh’rợ cóh đong xang. Ha dang a noo n’jứih bhrợ ha rêê nắc a đhi lướt pa tang k’roọc. Bhui har ặt cha ớh cóh t’ngay cha noọng nắc rau a đhi căh ơy pa chắp tước:“Cha noọng c’moo đâu nắc  acu pa tang k’roọc zooi a a mế a ma, muy a cu pa tang lêy 13 p’nong k’roọc.A cu lướt tợơ 7 giờ đấh ra diu, chô tước đong bêl 7 giờ ha dưm, jâng cha đhâng, ha dưm chô nắc vêy bơơn cha cha”

Ha dợ lâng a đhi Huỳnh Chí Thuận, 12 c’moo, ặt đhị  vel Sân bay, chr’val Bông Krang, chr’hoong Lắk, pazêng t’ngay cha noọng âng a đhi nắc cung ặt cóh đong zúp zooi a mế a ma bh’rợ đong xang, đhị doó trơ nắc cha ớh điện tử:“Đhêy cha noọng a cu ặt cóh đong zooi a mế a ma, cơnh dzút pa liêm đong xang, zệê a vị, k’rang lêy a đhi. Zr’lụ đong zi căh vêy tang cha ớh. Tu căh vêy đhị cha ớh nắc a cu ặt cóh đong zooi a mế a ma bh’rợ cóh đong xang, đhị doó vâng nắc lêy ti vi lâng cha ớh điện tử. Acu kiêng bhlầng cóh đâu vêy đhị đoọng ặt cha ớh, vêy a bóc bha luốh đác”.

Cơnh lơơng, cóh 3 c’xêê đhêy cha noọng nắc cr’chalư ặt cha ớh bhui har ha dợ nâu kêi nắc váih pazêng t’ngay căh bhui har lâng bấc apêê p’niên. Căh zập đhị ặt cha ớh nắc bấc apêêa  đhi cha ớh rau chr’ớh điện tử, lêy ti vi, máy tính bấc căh cợ nắc p’lớơp aconh căn tước k’ruung họom đác lang bhrợ  váih rau căh liêm lơơng. T’coóh Trần Văn Sơn, ặt đhị vel Ea Mar, chr’val Krông Na, chr’hoong Buôn Đôn đọong năl:“Moon za zưm cóh dứp đâu p’niên lướt hoọm đác đơ bhlầng, p’niên lướt pa tang t’rị k’roọc nắc pr’zuớc hoọm. A cu cung cơnh apêê aconh căn lơơng, kiêng chr’val vêy dự án đoọng pa choom p’niên cơnh bha luốh đác ha dang apêê rự lướt họom năn choom bha luốh. Cóh đhr’năng lalua cóh vel bhươl căh vêy ngai pa choom  bha luốh đác, apêê p’niên p’lớơp aconh căn toon lướt hoọm, ngai căh choom bha luốh nắc váih đhr’năng hr’lệêng đác, a dô bhlầng”.

Đhr’năng căh zập tang cha ớh đoỌng ha p’niên k’tứi cóh hân noo cha noọng nắc căh muy đhị chr’hoong Buôn Đôn, chr’hoong Lắk nắc nâu cung đhr’năng âng bấc vel đong lơơng âng tỉnh Đắk Lắk. N’đhơ cóh cr’chăl đhêy cha noọng apêê vel đong ơy pa ghít bhrợ têng, t’váih apêê bh’rợ cha ớh đoọng ha pêê p’niên ha dợ tu căh vêy đhị bhrợ têng tang cha ớh đoọng ha pêê, muy đăh nắc apêê p’niên zooi aconh căn bhrợ têng bh’rợ cóh đong xang tu cơnh đếêc đợ p’niên tước pấh cung căh vêy bấc: “Buôn Đôn nắc muy cóh pazêng chr’hoong k’đháp bhlầng âng Đắk Lắk bh’rợ bhrợ t’váih tang cha ớh đoọng ha p’niên k’tứi ting k’đháp k’ra lấh mơ. Zên bhrợ têng apêê cr’noọ bh’rợ nâu zăng bấc tu cơnh đếêc nắc Ban thường vụ huyện đoàn cung căh ơy choom bhrợ têng. Rau bơr nắc lâng apêê p’niên k’tứi bấc bhlầng nắc pr’loọng đong k’đháp đha rựt, apêê ta luôn zúp zooi aconh căn bhrợ têng bh’rợ đong xang, pa  bhlầng nắc bêl k’rong t’pấh p’niên đoọng xay moon đhr’năng g’đéch cha groong hr’lệêng đác căh cợ pa choom cơnh ặt ma mông bhrợ k’đháp pa bhlầng .”

Ting cơnh Sở Lao động Thương binh lâng Xã hội tỉnh Đắk Lắk, tợơ tợơp c’moo tước đâu, prang tỉnh ơy dưr váih 19 đhr’năng hr’lệêng đác, vêy 118 p’niên pa bhrợ tợơ dzợ k’tứi, pa bhrợ lết xa nay pháp luật. Đhr’năng p’niên crêê bhrêy tắh cơnh z’luôr, ha bhuốh, bhrêy tắh nắc moọt viện cóh pazêng t’ngay cha noọng zập đoo t’ngay cung vêy. Pa căn Lại Thị Loan, Phó Giám đốc Sở lao động thương binh lâng Xã hội tỉnh Đắk Lắk đoọng năl n’đhơ cóh pazêng c’moo hay zập cấp chính quyền ơy đớc bấc rau t’đui đoọng t’váih tang cha ớh đoọng ha p’niên k’tứi, pa bhlầng nắc p’niên ặt đhị zr’lụ ch’ngai bha dăh, zr’lụ k’đháp k’ra. Đhơ cơnh đếêc nắc pazêng rau pa zay nắc đoo cung căh zập cơnh rơơm kiêng âng a pêê a đhi:“Tang cha ớh đoọng ha p’niên k’tứi xoọc nắc bh’rợ bơơn zập cấp chính quyền, cấp ủy đảng k’rang tước, chếêc lêy bhrợ têng zập cơnh, cơnh a hêê ơy năl nắc k’rong zập đăh c’rơ zêng lâng zên bac nhà nước đh’rứah lâng apêê cơ quan zập cấp, ngành crêê tước, apêê tổ chức đoàn thể  ơy t’đang k’dua apêê doanh nghiệp, apêê đong liêm loom k’rong bhrợ têng  zr’lụ ặt cha ớh đoọng ha p’niên k’tứi ha dợ nắc cung cắh ơy bhrợ têng liêm cơnh kiêng đươi dua âng p’noên tu cơnh đếêc bhrợ váih đhr’năng p’niên lướt hoọm cóh đác k’ruung, bhrợ váih đhr’năng bhrêy tắh, hr’lệêng đác”.

Lêy bhrợ sinh hoạt cha noọng đhị vel đong nắc bh’rợ chr’nắp liêm bhlầng, chroi k’rong t’váih tang cha ớh đoọng ha p’niên lâng zooi pr’loọng đong, vel bhươl k’rang zư lêy apêê p’niên k’tứi. Đọong bhrợ têng liêm rau đâu, chính quyền apêê vel đong lâng ngành chức năng ra pặ đhăm k’tiếc, bhrợ têng apêê zr’lụ ặt cha ớh, sinh hoạt tập thể đoọng ha pêê p’niên k’tứi./.

Nan giải bài toán sân chơi hè

cho trẻ em vùng sâu tại tỉnh Đắk Lắk

 PV Nam Trang

Trong khi tại thành thị, hè về, trẻ em có rất nhiều hoạt động để vui chơi, giải trí thì ở những vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa, hè lại là dịp để các em phụ giúp cha mẹ việc đồng áng, trông em, chăn trâu, cắt cỏ… Thú vui lớn nhất của các em gắn liền với những con sông, con suối, nơi luôn rình rập hiểm nguy.

6 giờ sáng hàng ngày, Y Noen Lào, 9 tuổi, ở buôn Tun, xã E Wer, huyện Buôn Đôn lại ăn vội chén cơm nguội rồi lùa đàn bò 13 con vào rừng. Y Noen cho biết, ngày hè nào cũng vậy, Y Noen và anh trai 10 tuổi lại phải phụ giúp bố mẹ việc nhà. Nếu anh đi làm rẫy thì em sẽ đi chăn bò và ngược lại. Vui chơi trong những ngày hè là điều mà em chưa từng nghĩ đến:“Hè năm nay con phải chăn bò cho bố mẹ, một mình con phải chăn 13 con. Con đi từ 7 giờ sáng, về nhà lúc 7 giờ chiều, buổi trưa con phải nhịn đói, tối về con mới ăn cơm”

Còn với em Huỳnh Chí Thuận, 12 tuổi, ở thôn Sân bay, xã Bông Krang, huyện Lắk, những ngày hè của em cũng chỉ quanh quẩn ở nhà phụ giúp bố mẹ dọn dẹp nhà cửa, cơm nước. Những lúc rảnh rỗi, Thuận xem ti vi hay tìm niềm vui trong những trò chơi điện tử: “Nghỉ hè con chỉ ở nhà phụ giúp bố mẹ thôi, phụ giúp là lau nhà, quét nhà, nấu cơm, trông em. Khu nhà con không có cầu trượt, khu vui chơi, bể bơi. Vì không có khu vui chơi nên con chỉ ở nhà giúp bố mẹ rồi trong thời gian rảnh con chỉ xem ti vi với chơi game thôi. Con mong muốn ở đây có khu vui chơi, cầu trượt, bể bơi.”

Lẽ ra, 3 tháng hè lẽ ra là thời gian vui vẻ, nhiều ý nghĩa nhất đối với thiếu nhi thì nay bỗng trở thành chuỗi ngày buồn chán, tù túng với không ít trẻ nhỏ. Thiếu chỗ vui chơi, nhiều em tìm đến  các trò chơi điện tử, lệ thuộc vào ti-vi, máy tính hoặc trốn bố mẹ đi tắm sông, suối dẫn đến nhiều hệ lụy khác. Ông Trần Văn Sơn, ở buôn Ea Mar, xã Krông Na, huyện Buôn Đôn cho biết: “Nói chung ở dưới đây đa phần nó đi tắm là nhiều, trẻ con đi chăn trâu chăn bò thì chúng đi tắm là nhiều. Tôi thì cũng như bao phụ huynh khác thôi, chỉ muốn xã có dự án về tập cho các cháu có kỹ năng biết bơi để sau này các cháu có đi ra hồ ao thì nó tự xử lý được. Thực tế vùng thôn quê chẳng ai dạy bơi cho các cháu hết, toàn các cháu trốn cha mẹ đi tắm, thực tế không biết bơi rồi xảy ra đuối nước rất đáng tiếc.”

Tình trạng thiếu sân chơi cho trẻ em trong dịp hè không chỉ riêng ở huyện Buôn Đôn, huyện Lắk mà đây cũng là tình trạng chung của nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Anh Nguyễn Quang Trung – Phó Bí thư huyện đoàn Buôn Đôn cho biết, dịp hè chính quyền các địa phương đã chủ động xây dựng các hoạt động để tập hợp thiếu nhi tổ chức sinh hoạt song một  mặt do thiếu mặt bằng để xây dựng sân chơi cho trẻ em,  mặt khác các em phải phụ giúp cha mẹ làm việc nhà nên số lượng các em đến sinh hoạt cũng không nhiều: “Buôn Đôn là một trong những huyện khó khăn của Đắk Lắk công tác tạo sân chơi cho các cháu ở địa phương còn những khó khăn nhất định, đặc biệt là khu vui chơi cho thiếu nhi. Nguồn lực thực hiện các công trình này cũng khá lớn nên Ban thường vụ huyện đoàn chưa đảm bảo được hết. Thứ hai là đối với các cháu đa phần là gia đình hoàn cảnh khó khăn, về địa phương phải phụ giúp gia đình, bố mẹ như vậy thì công tác tập hợp hè, đặc biệt là việc tuyên truyền cho các cháu về phòng tránh tai nạn đuối nước hoặc các kỹ năng sống thì rất khó.”

Theo Sở Lao động Thương binh và xã hội tỉnh Đắk Lắk, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã xảy ra 19 trường hợp trẻ em bị đuối nước, 118 trẻ em lao động sớm, lao động trái pháp luật. Tình trạng trẻ em bị tai nạn thương tích như bỏng, ngã, tai nạn phải nhập viện trong những ngày hè hầu như ngày nào cũng có. Bà Lại Thị Loan, Phó Giám đốc Sở lao động thương binh và xã hội tỉnh Đắk Lắk cho biết dù trong những năm qua các cấp chính quyền đã dành nhiều ưu tiên để tạo sân chơi cho trẻ em, nhất là trẻ em vùng sâu, vùng khó khăn. Tuy nhiên những nỗ lực đó vẫn chưa tương xứng với mong muốn của các em: “Sân chơi cho trẻ em hiện nay cũng đang là một vấn đề được các cấp chính quyền, cấp ủy đảng quan tâm đang tìm mọi cách tháo gỡ bởi chúng ta biết rằng là hiện nay cũng đã đầu tư rất nhiều nguồn lực kể cả ngân sách nhà nước lẫn các cơ quan các cấp các ngành chức năng có liên quan, các tổ chức đoàn thể thì cũng đã kêu gọi các doanh nghiệp, các nhà hảo tâm đầu tư xây dựng các khu vui chơi giải trí cho trẻ em nhưng mà thực ra nó cũng chưa đáp ứng hết được yêu cầu của trẻ em nên dẫn đến trường hợp trẻ em chưa có khu vui chơi giải trí, không có điểm vui chơi giải trí nên dẫn đến việc tự do đi tắm ao hồ sông suối hoặc chơi bời nghịch ngợm dẫn đến tai nạn thương tích và đuối nước.”

Tổ chức sinh hoạt hè ở địa phương là việc làm hết sức ý nghĩa, không chỉ góp phần tạo sân chơi lành mạnh cho các em, mà còn giúp gia đình và địa phương trong việc quản lý các em. Để thực hiện tốt điều này, chính quyền các địa phương và ngành chức năng cần quan tâm bố trí quỹ đất, xây dựng các điểm vui chơi, sinh hoạt tập thể cho thiếu nhi./.