Bh’rợ đươi dua lâng xăl đoọng rau liêm choom âng khoa học công nghệ đươi dua cóh bh’rợ pa dưr kinh tế, xã hội bhươl cr’noon da ding k’coong nắc ơy chô đơơng rau liêm choom, chrooi đoọng pa liêm pa crêê pr’ắt tr’mông đoọng ha đhanuôr. Nâu đoo công nắc muy cóh pazêng cr’noọ xa nay chr’nắp có cr’noọ âng k’tiếc k’ruung ooy bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê cr’chăl c’moo 2010 – 2020.

Đươi vêy xa nay bh’rợ n’nâu, đhanuôr nắc n’năl đươi khoa học công nghệ đoọng pa dưr bh’rợ băn a cum tơợ 3 tước 8 chu t’piing lâng ahay. Rau liêm choom âng a cum nắc công bấc, chr’nắp bhlâng nắc rau liêm crêê ooy chr’na đha nắh. Tu cơnh đêếc, nắc cóh thị trường cắh cậ doanh nghiệp nắc lứch vêy cr’noọ đươi dua bh’nơơn bh’rợ n’nâu. Xoọc đâu, hân đhơ cắh vêy bh’rợ zúp zooi âng xa nay bh’rợ nắc bấc pr’loọng đong đhanuôr ơy đớc zên bhrợ têng bh’rợ băn. Apêê đoo công tơơm kiêng vêy ta quy hoạch ooy mặt đác đoọng apêê đoo t’bhlâng pa dưr bh’rợ băn a cum n’nâu.

Ha dzợ đhị tỉnh da ding k’coong Bắc Giang, cóh pazêng c’moo ahay ơy t’bhlâng đươi dua rau liêm choom âng khoa học công nghệ đoọng pa dưr bh’rợ nông nghiệp lâng bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Ooy bh’rợ pa chắp ch’mêết lêy khoa học, xăl đoọng công nghệ lâng zúp zooi bh’rợ nông nghiệp, cr’chăl c’moo 2011 – 2014 đhị zr’lụ tỉnh ơy bhrợ têng k’ha riêng bh’rợ, dự án. Cóh đêếc, muy bơr xa nay bh’rợ, dự dán liêm choom ơy vêy ta bhrợ têng cơnh: bh’rợ pa dưr Trung tâm m’ma tri, Trung tâm m’ma a chông axiu, Trung tâm m’ma t’nơơm pay cha p’lêê. Chr’nắp bhlâng, bêl bhrợ têng bh’rợ clung pa bhrợ ga mắc bhứah, 100% đhăm nắc lứch vêy ta xay bhrợ lâng máy móc tơợ bh’rợ bhrợ k’tiếc, bh’rợ pay pa chô ha roo, ting n’nắc p’têết doanh nghiệp cóh bh’rợ p’têết bhrợ têng lâng câl bh’nơơn bh’rợ. Tơợ xa nay bh’rợ clung pa bhrợ ga mắc ơy pa xiêr zên bhrợ têng cóh tr’nơớp, rau liêm choom âng kinh tế bấc lấh mơ lâng bh’rợ bhrợ têng bấc ooy tơợ 10- 15%. T’coóh Nguyễn Đức Kiên, Giám đốc Sở KH lâng CN tỉnh Bắc Giang ta đang moon:

Ha dang pazêng xa nay bh’rợ n’lơơng công liêm choom cơnh xa nay bh’rợ n’nâu nắc bhrợ rau liêm choom bấc pa bhlâng ooy xa nay bh’rợ t’bil ha ul pa xiêr đharứt lâng bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Rau azi k’rang pa bhlâng nắc bh’rợ bhrợ t’bhứah, ha dang bhrợ t’bhứah liêm choom rau đêếc nắc rau liêm choom âng bh’rợ đươi dua khoa học công nghệ.

Ting t’ngay vêy bấc bh’rợ pa choom rau liêm choom âng khoa học, công nghệ t’mêê nắc vêy ta đươi cóh bh’rợ bhrợ têng nông nghiệp, bhrợ đoọng ha đhanuôr bơơn đươi dua ooy xa nay bh’rợ pa bhrợ liêm choom, chrooi đoọng pa dưr đhr’năng dưr váih âng ngành Nông nghiệp. Cóh pazêng c’moo ahay, Bộ KH lâng CN ơy đươi dua lâng xăl đoọng liêm choom lấh 4.800 công nghệ lâng lấh 2.500 bh’rợ ooy đươi dua công nghệ thị 62 tỉnh thành. Pazêng bh’rợ xăl đoọng, đươi dua rau liêm choom âng khoa học lâng công nghệ vêy cr’noọ nắc p’cắh mặt vêy ta bhrợ têng đhị zr’lụ. Bộ trưởng Bộ KH lâng CN Nguyễn Quân prá:

Tơợ pazêng t’ngay c’xêê bhrợ têng, xa nay bh’rợ ơy xay p’cắh zr’lụ hân đoo bhrợ têng liêm choom xa nay bh’rợ bhươl cr’noon da ding k’coong, nắc zr’lụ n’nắc đơớh bơơn đợ rau cr’noọ bh’rợ chr’nắp âng bhươl cr’noon t’mêê lâng xay moon gít rau chr’nắp âng bhươl cr’noon t’mêê âng đay. Rau bơr cậ nắc zúp zooi đhanuôr acoon cóh đoọng pa dưr dal pr’ắt tr’mông lâng nhâm mâng an ninh quốc phòng. Cóh x’rịa nắc xay moon k’rong bhrợ ooy muy bơr bh’rợ âng k’tiếc k’ruung cơnh Thủ tướng Chính phủ ơy xay moon nắc ha roo ch’néh VN chất lượng liêm choom, axiu n’căr c’tiêr lâng tri cha, tri bhrợ z’nươu.

Tơợ c’moo 2016 tước c’moo 2025, Bộ KH lâng CN nắc t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ đươi dua khoa học lâng công nghệ đoọng bhrợ têng liêm choom pazêng rau c’rơ lâng đhr’năng la lay âng pazêng zr’lụ, pa bhlâng nắc zr’lụ bhươl cr’noon, da ding k’coong lâng zr’lụ đhanuôr acoon cóh. Ting n’nắc, bhrợ têng pazêng bh’rợ đươi dua rau liêm choom, xăl đoọng rau liêm choom âng khoa học công nghệ đoọng xay bhrợ cóh rau la lua; pa dưr xa nay bh’rợ p’têết đh’rứah ting cơnh chr’nắp liêm choom bấc, rau bha lâng nắc apêê doanh nghiệp đoọng đươi dua đơớh pazêng rau liêm choom âng khoa học công nghệ ooy bh’rợ pa bhrợ. Nâu đoo công nắc rau liêm crêê đoọng zúp zooi đhanuôr bhrợ t’váih cr’van cr’bhộ nhâm mâng tơợ bh’rợ bhrợ ha rêê đhuốch./.

KHOA HỌC CÔNG NGHỆ GĂN VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG THÔN, MIỀN NÚI

Việc ứng dụng và chuyển giao tiến bộ khoa học công nghệ phục vụ phát triển kinh tế, xã hội nông thôn miền núi đã mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội thiết thực, góp phần cải thiện đời sống người dân. Đây cũng là một trong những tiêu chí quan trọng trong Chương trình Mục tiêu quốc gia về Xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020. 

 Dự án nuôi hàu thương phẩm, chế biến thực phẩm chức năng từ hàu tại tỉnh Bình Định đã phần nào góp phần phát triển nghề nuôi hàu, giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo cho ngư dân vùng ven biển. Trước kia người dân địa phương chủ yếu nuôi hàu từ nguồn giống tự nhiên, khiến tỷ lệ hàu bị chết cao, lượng thịt ít và gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến các lứa nuôi sau. Nay người dân ven biển đã áp dụng có hiệu quả kỹ thuật sản xuất giống và nuôi thương phẩm giống hàu Thái Bình Dương và hàu muỗng Bình Định. Nhờ đó, năng suất nuôi của người dân đã tăng từ 3,2 tấn/hécta/năm lên 25 tấn/hécta/năm, giá bán thương phẩm tăng hơn 30% so với hàu tự nhiên. Bà Phạm Thị Thanh Hương, Chủ nhiệm Dự án nuôi hàu thương phẩm, chế biến thực phẩm chức năng từ hàu tại tỉnh Bình Định cho biết:  

Nhờ dự án này, người dân đã biết ứng dụng khoa học công nghệ để tăng năng suất nuôi hàu lên từ 3 đến 8 lần so với trước đây. Chất lượng hàu rất tốt, đặc biệt lại đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Vì vậy, kể cả thị trường hay doanh nghiệp đều có nhu cầu lớn cho sản phẩm từ nguồn này. Hiện nay, dù không có sự hỗ trợ của chương trình nhưng rất nhiều hộ dân đã tình nguyện bỏ kinh phí ra để đầu tư ban đầu. Họ cũng rất mong muốn được quy hoạch phân mặt nước để họ tiếp tục phát triển nghề nuôi hàu này.

Còn tại tỉnh miền núi Bắc Giang, trong những năm qua đã không ngừng áp dụng khoa học công nghệ nhằm phát triển ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới. Về công tác nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và khuyến nông nông nghiệp, giai đoạn 2011-2014 trên địa bàn tỉnh đã triển khai hàng trăm mô hình, đề tài, dự án. Trong đó, một số đề tài, dự án tiêu biểu đã được thực hiện như: dự án nâng cấp Trung tâm giống nấm, Trung tâm giống thủy sản, Trung tâm giống cây ăn quả. Đặc biệt, trong quá trình xây dựng các mô hình cánh đồng mẫu, 100% diện tích được áp dụng cơ giới hóa từ khâu làm đất, khâu thu hoạch lúa, đồng thời gắn doanh nghiệp trong việc liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Thông qua mô hình cánh đồng mẫu đã góp phần giảm chi phí đầu vào, hiệu quả kinh tế cao hơn so với sản xuất đại trà từ 10-15%. Ông Nguyễn Đức Kiên, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Giang kiến nghị:  

Nếu các chương trình khác cũng hiệu quả như chương trình này thì sẽ tác động rất lớn đến việc xóa đói giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới. Cái chúng tôi quan tâm đó là việc nhân rộng, nếu nhân rộng thành công đó chính là hiệu quả của ứng dụng khoa học công nghệ.

Ngày càng nhiều mô hình chuyển giao tiến bộ khoa học, công nghệ mới đã được ứng dụng vào sản xuất nông nghiệp, giúp cho nông dân tiếp cận với quy trình sản xuất tiên tiến góp phần thúc đẩy tổc độ tăng trưởng của ngành Nông nghiệp. Trong những năm qua, Bộ khoa học và Công nghệ đã thực hiện ứng dụng và chuyển giao có hiệu quả trên 4.800 công nghệ và hơn 2.500 mô hình về ứng dụng công nghệ tại 62 tỉnh thành. Các mô hình chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ có tính đại diện của địa bàn triển khai. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân, cho biết: 

Qua thời gian thực hiện, chương trình đã khẳng định nơi nào thực hiện được các dự án nông thôn miền núi, thì nơi đó sớm đạt được các tiêu chí cần thiết của nông thôn mới và khẳng định được vị thế nông thôn mới của mình. Hai là hỗ trợ cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số để nâng cao đời sống và đảm bảo an ninh quốc phòng. Cuối cùng là định hướng tập trung vào một số sản phẩm quốc gia như Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt là lúa gạo Việt Nam chất lượng cao, cá da trơn và sản phẩm nấm ăn, nấm dược liệu.

Từ năm 2016 đến năm 2025, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ để khai thác hiệu quả các lợi thế và điều kiện đặc thù của từng vùng, nhất là khu vực nông thôn, miền núi và vùng dân tộc thiểu số. Đồng thời, xây dựng các mô hình ứng dụng, chuyển giao tiến bộ công nghệ cụ thể để nhân rộng vào thực tiễn; thúc đẩy hình thành mối liên kết theo chuỗi giá trị có hiệu quả cao, mà hạt nhân là các doanh nghiệp để ứng dụng nhanh các thành tựu khoa học công nghệ vào sản xuất. Đây cũng là cơ hội giúp người dân làm giàu bền vững từ sản xuất nông nghiệp./.