C’nặt c’lâng 9 âng tỉnh tơợ Krông Bông tước Krông Pách, p’teeẹt lâng C’lâng 26 âng k’tiếc k’ruung crêê k’đoong tu poong Cư Đăm lâh crêê tuh p’loong x’ría c’moo 2017. Zấp râu bh’rợ lướt ra vạch lâng n’đăh n’lơơng âng chr’hoong Krông Bông k’rong chô ooy c’lâng 12 âng tỉnh p’têệt lâng c’lâng 27 âng k’tiếc k’ruung. C’lâng 12 âng tỉnh bơơn bhrợ têng đhị đâu k’noọ 20 c’moo, cơnh lâng n’juôi k’noọ 50 km, âi xiêr hư zớch năc cớ bh’nhăn hư zơch ha lêêng. Nắc đhêêng 1 c’nặt cắh âi tước 14km tơợ p’lêếh Pêê Ya Ré moọt ooy trung tâm chr’hoong, ô tô nắc lướt k’noọ 1 tiếng đồng hồ. Đong âng t’coóh Phan Văn Xuân ặt cóh vel 3, chr’val Hòa Lễ ặt đăn c’lâng 12 âng tỉnh. T’coốh Xuân c’moo đâu 69 c’moo, moọt ooy đâu bhrợ cha c’moo 1976. Lấh 40 c’moo p’zay bhrợ têng lâng nang chr’nóh nắc pr’ặt tr’mông công dzợ zr’năh k’đháp zấp râu. Muy coh bấc ru bhrợ ha đha rựt đha rắh zr’nắh k’đháp ặt váih lâng đha nuôr cốh đâu nắc c’lâng c’tốch pa bhlâng zr’nắh k’đháp: C’lâng nắc hụ hấp, lướt ra vạch pa bhlâng zr’nắh k’đháp. Họp HĐND tỉnh, chr’hoong công âi k’đươi moon, n’dhdang công cắh âi bơơn lêy c’lâng đoọng đha nuôr liêm buôn lướt chô. Acoon c’lâng n\nâu ha dang cơnh liêm buôn nắc ma nứih luh moọt tr’tước nắc đha nuôr doó lấh ga lêêh. N’đhang nắc moọt ooy đâu pa bhlâng ch’ngai, pr’loọng đha rựt dzợ bấc, zr’lụ n’nâu pa bhlâng zr’năh k’đháp.

Chr’val Cư Pui đhị trung tâm chr’hoong Krông Bông ch’ngai 25km. Cư Pui nắc 1 cóh 5 chr’val cóh Krông Bông bơơn Nhà nước đoọng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang. Pr’ặt tr’mông âng đha nuôr cóh zr’lụ căn cứ cách mạng công dzợ bấc râu zr’nắh k’đháp, ta bhuch zấp râu. Cư Pui vêy 2.450 pr’loọng nắc vêy tước 47% pr’loọng đha rựt, 27% pr’loọng đăn đha rựt. T’coóh Nguyễn Văn Tâm, CHủ tịch UBND chr’val Cư Pui đoọng năl, bình quân  pa zêng pa chô c’moo 2018 âng đha nuôr cóh chr’val nắc đhêêng mặ 15 ức đồng. Bh’nơơn âng đha nuôr bhrợ t’váih pa câl pa bhlâng đệ, pa rạch cớ, zấp râu pr’đươi pay câl nắc pa bhlâng dal. Nâu đoo nắc tu đha nuôr cắh mặ z’lấh đha rựt haul: “Bh’nơơn ha rêê đhuốch âng đha nuôr bhrợ t’váih, kiêng pa câl ooy lơơng nắc crêê apêê đoo k’đị, tu zên đơơng âng ooy c’lâng pa bhlâng dal. Râu bơr nắc đha nuôr câl đươi pr’đươi pr’dua nắc crêê apêê đoo pa dzoóc zên dal, moon nắc tu zên đơơng âng ooy zr’lụ n’nâu lum bấc zr’nắh k’đháp. Tu cơnh đêếc, đha nuôr cóh zr’lụ n’nâu tơợ bh’rợ đơơng âng, câl bhlêy, pa câl bh’nơn công zêng ta bhúch xr’dô. Cơnh lâng đhr’năng cơnh đêếc, đha nuôr công rơơm kiêng bơơn Nhà nước k’rong bhrợ, k’rang lêy tước bhrợ bhr’lậ c’lâng 12 âng tỉnh. Zấp c’moo, UBND tỉnh, Sở Giao thông vận tải pay đoong zên bhrợ bhr’lậ đợ c’nặt c’lâng crêê hư zớch. Đhr’năng la lua nắc bhrợ bhr’lậ c’nặt n’nâu hư c’nặt n’tốh, tu cơnh đêếc cắh vêy liêm choom.”

Krông Bông vêy 13 chr’val lâng 1 thị trấn, cơnh lâng 20 r’bhâu pr’loọng, k’noọ 100.000 cha nắc. Pr’ặt tr’mông  âng dhda nuôr nắc za nươr ooy ha rêê đhuốch, bấc nắc chóh ha roo lâng a bhoo, a rong tu cơnh đêếc cắh râu bơơn pa chô.. Prang chr’hoong công dzợ lấh 32 % đợ pr’loọng đha rựt. Krông Bông cắh âi vêy chr’val n’đoo bơơn vel bhươl t’mêê. K’dâng lêy nắc đhêêng bơơn 10 tước 11 cóh 19 cr’noọ x âny chr’val vel bhươl t’mêê. T’coóh Lê Văn Long, CHủ tịch UBND chr’hoong Krông Bông đoọng năl: C’xêê 11 c’moo 2018 Ban k’đhơợng lêy dự án K’rong bhrợ Công trình c’lâng c’tốch lâng Nông nghiệp pa dưr vel bhươl Đăk Lăk âi tơợp bhrợ bhr’lậ 14 km c’lâng tỉnh 12, tơợ c’lâng k’tiếc k’ruung 26 moọt ooy trung tâm chr’hoong. Dự án vêy đợ zên k’rong bhrợ nắc 40 tỷ đồng, cóh đêếc bhrợ t’bhưah 9 km, bhrợ bhr’lậ 5 km. Bh’rợ xa nay âi tơợp bhrợ 6 c’xêê nắc pa đhêy bhrợ ha c’lâng tỉnh 12 bh’nhăn li brăh: “Bh’rợ k’rong bhrợ âng apêê vel đong, âng apêê doanh nghiệp tước chr’hoong Krông Bông apêê đoo lêy c’lâng công lơi luôn. 3 dôanh nghiệp nắc: Trung tâm pa chăp ch’mêệt lêy nông nghiệp lâng Pa dưr pa xớc vel bhươl TP. Hồ Chí Minh, Công ty bơr thành viên Phước An cắh cậ tập đoàn Cargil kiêng bhrợ bhươn a tông a óc m’ma lâng a oc a coon đơơng đoọng ha vel đong Tây Nguyên. Apêê đoô moọt lêy công k’pân. Tu cơnh đêếc bil bal da dô âng chr’hoong Kroong Bông ha dang đớc c’lâng cơnh đêếc nắc t’đang moon k’rong bhrợ k’đháp bhlâng. Râu bơr nắc chr’nắp câl, ha dang câl cóh công ty Hưng Vũ tơợ 180.000- 200.000 đồng.mét khối chuốh xây dựng nắc đơơng âng cóh đâu chr’nắp câl lấh 300.000-350.000 đoòng/mét khối chuốh. Nắc công rơơm kiêng c’lâng bhrợ têng đơớh u xang, đoọng bh’rợ k’rong bhrợ, t’đang moon ooy chr’hoong Krông Bông liêm lấh, pr’ặt tr’mông âng đha nuôr doó lấh zr’năh k’đháp.”

T’coóh Phạm Văn Hạ, Giám đốc Ban k’dhơợng lêy dự án K’rong bhrợ têng Công trình c’lâng c’tôch lâng Nông nghiệp Pa dưr vel bhươl Đăk Lăk, đơn vị c’la k’rong bhrợ pa liêm, bhrợ bhr’lậ 14 km c’lâng tỉnh 12 đoọng năl: L’lăm a hay Sở Giao thông vận tải tỉnh Đăk Lăk âi bhrợ dự án bhrợ t’bhứah c’nặt c’lâng n’nâu cơnh lâng đợ zên 80 tỷ đồng. N’đhang nắc bơơn ơơi đoọng k’rong bhrợ 40 tỷ đồng, tu cơnh đêếc nắc vêy bhrợ t’bhứah 9 km lâng bhrợ bhr’lậ 5 km. Ting t’coóh Hạ, công trình vêy bơơn bhrợ pa dzoốc đợ zên k’rong bhrợ p’xoọng 40 tỷ đồng, tu cơnh đêếc âi pa đhêy bhrợ têng đoọng xăl cơnh thiết kế: “Ha dang ahêê bhrợ bhr’lậ c’lâng bh’rợ nắc cắh bhrợ lâng nhựa nắc tước cấp phối đhêl nắc bhrợ c’lâng lâng bê tông nhựa púih nắc vêy dóo crêê ta uốh ta ruông. Ha dang bhrợ cơnh đâu nắc xang n’nắc choom bhrợ muy dự án la lay nắc buôn bil cr’chăl tu nắc zước chủ trương, bhrợ dự án lâng bhrợ apêê bha ar pa tơ cơnh muy dự án t’mêê nắc buôn ta uốh lấh ha dang nâu câi ahêê bhrợ bhr’lậ.”

Ting cơnh chơớc năl âng zi, bh’rợ p’dzoóc p’xoọng zên 40 tỷ đồng nắc đheêng cơnh k’đươi moon âng muy bơr sở ban ngành creê tước, cắh âi bơơn cấp thẩm quyền ơơi đoọng, công cơnh căh âi bơơn HĐND tỉnh Đăk Lăk ha lỵ lêy. Cơnh đêếc, bh’rợ bhrợ pa liêm c’lâng cắh năl đợ bêl veye choom xang, đha nuôr công nắc muy năl đương kía lâng ặt rơơm kiêng 1 acoon c’lâng, công nắc đoo acoon c’lâng đoọng pa dưr âng 1 chr’hoong da ding ca coong, zr’lụ ch’ngai bha dắh truyền thống cách mạng Krông Bông./.

Nguồn: Ảnh báo Nhân dân

Krông Bông - Đắk Lắk:

Khát một con đường để phát triển

                                                Lê Xuân Lãm

Krông Bông là huyện căn cứ Cách mạng của tỉnh Đắk Lắk. Là huyện vùng sâu vùng xa, thổ nhưỡng cằn cỗi, khí hậu khắc nghiệt nên đời sống của người dân còn rất nhiều khó khăn. Đã vậy trận lũ cuối năm 2017 đã cuốn trôi cầu Cư Đăm, khiến tỉnh Lộ 9 bị tắc. Giao thông với bên ngoài chỉ còn duy nhất tỉnh lộ 12, nhưng đã xuống cấp nghiêm trọng. Bao nhiêu năm nay, chính quyền và người dân Krông Bông mong muốn Nhà nước đầu tư nâng cấp tuyến tỉnh lộ 12, tạo điều kiện phát triển kinh tế- xã hội, nhưng bao giờ niềm khát khao này trở thành hiện thực ?

Tuyến Tỉnh lộ 9 từ Krông Bông ra Krông Pách, nối với Quốc lộ 26 bị tắc do cầu Cư Đăm bị lũ cuốn sập cuối năm 2017. Mọi sự thông thương với bên ngoài của huyện Krông Bông dồn lên tỉnh lộ 12 nối với quốc lộ 27. Tỉnh lộ 12 được xây dựng cách đây gần 20 năm, với chiều dài gần 50 km, đã xuống cấp nay lại càng xuống cấp trầm trọng.  Chỉ 1 đoạn chưa đến 14 km từ Ngã ba Yang Ré vào trung tâm huyện, ô tô phải bò gần 1 giờ. Nhà của ông Phan Văn Xuân ở thôn 3 xã Hòa Lễ nằm áp sát tỉnh lộ 12. Ông Xuân năm nay 69 tuổi, vào đây xây dựng kinh tế mới từ năm 1976. Hơn 40 năm quần quật với ruộng vườn mà cuộc sống vẫn lẩn quẩn với thiếu thốn mọi bề. Một trong những nguyên nhân khiến cái nghèo cứ đeo bám với người dân ở đây là giao thông quá khó khăn: “Đường thì ổ gà, ổ voi, đi lại hết sức khó khăn. Họp HĐND dân tỉnh, huyện cũng đề xuất rồi, nhưng vẫn chưa thấy hướng để cho bà con thuận lợi về đi lại. Con đường này nếu như thuận lợi thì thương lái vô tận nơi, tận chỗ thì bà con mình khỏe. Nhưng mà vô đây vùng sâu, vùng xa, hộ nghèo còn nhiều, vùng này hết sức khó khăn.”

Xã Cư Pui cách trung tâm huyện Krông Bông 25 km. Cư Pui là 1 trong 5 xã ở Krông Bông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang. Đời sống của người dân ở vùng căn cứ Cách mạng vẫn còn rất khó khăn, thiếu thốn. Cư Pui có 2.450 hộ thì có đến 47% hộ nghèo, 27% hộ cận nghèo. Ông Nguyễn Văn Tâm, chủ tịch UBND xã Cư Pui cho biết, bình quân tổng thu nhập năm 2018 của người dân trong xã mới chỉ đạt 15 triệu đồng. Nông sản của bà con làm ra phải bán với giá rất thấp, trái lại tất cả các mặt hàng thiết yếu lại phải mua với gía rất cao. Đây chính là nguyên nhân người dân khó dứt ra khỏi đói nghèo: “Sản phẩm nông nghiệp của người dân làm ra, muốn bán ra bên ngoài thì bị tư thương ép giá, bởi vì chi phí vận chuyển trên tuyến đường quá cao. Thứ hai nữa là người dân mua hàng hóa, vật liệu xây dựng thì bị tư thương, các nhà cung cấp nâng giá, vì cho rằng chi phí vận chuyển vào khu vực này gặp nhiều khó khăn. Cho nên người dân ở vùng trong này từ việc lưu thông, trao đổi, bán sản phẩm, mua hàng hóa cũng đều bị thiệt. Với thực trạng như vậy, bà con nhân dân cũng mong muốn được Nhà nước đầu tư, quan tâm, nâng cấp tỉnh lộ 12. Hàng năm, UBND tỉnh, Sở GTVT cấp kinh phí sửa chữa những đoạn đường bị xuống cấp. Thực tế là sửa đoạn trước hư đoạn sau, cho nên hiệu quả cũng không cao.”

Krông Bông có 13 xã và 1 thị trấn, với 20 nghìn hộ, gần 100.000 khẩu. Đời sống của người dân dựa vào nông nghiệp mà chủ yếu là làm lúa và trồng ngô, sắn nên thu nhập thấp. Toàn huyện vẫn còn  trên 32% số hộ nghèo. Krông Bông chưa có xã nào đạt xã nông thôn mới. Hầu hết chỉ mới đạt 10 đến 11 trong 19 tiêu chí xã nông thôn mới. Ông Lê Văn Long, Chủ tịch UBND huyện Krông Bông cho biết: Tháng 11 năm 2018 Ban quản lý dự án Đầu tư xây dựng Công trình giao thông và Nông nghiệp Phát triển nông thôn Đắk Lắk đã khởi công nâng cấp 14 km tỉnh lộ 12, từ quốc lộ 26 vào trung tâm huyện. Dự án có số vốn đầu tư là 40 tỷ đồng, trong đó nâng cấp 9 km, sửa chửa 5 km. Công trình đã khởi động 6 tháng thì dừng lại khiến tỉnh lộ 12 càng thêm nham nhở: “Việc đầu tư của các địa phương, của các doanh nghiệp đến huyện Krông Bông người ta thấy đường cũng bỏ đi luôn. 3 doanh nghiệp là: Trung tâm nghiên cứu nông nghiệp và Phát triển Nông nghiệp TP. Hồ Chí Minh, Công ty hai thành viên  Phước An, hoặc tập đoàn Cargil  muốn làm trang trại heo giống và heo con cung cấp cho địa bàn Tây Nguyên. Người ta vào người ta thấy cũng sợ. Cho nên thiệt thòi của huyện Krông Bông nếu để đường  như vậy thì kêu gọi đầu tư khó. Thứ hai nữa là giá, nếu mua ở công ty Hưng Vũ từ 180.000 – 200.000 đồng/m³ cát xây dựng thì chở vào trong này giá hơn 300.000 - 350.000/m³ cát. Thì cũng mong muốn đường hoàn thành xong sớm, để vấn đề đầu tư, kêu gọi đầu tư vào huyện Krông Bông tốt hơn, đời sống của bà con bớt khó khăn.”

Ông Phạm Văn Hạ, Giám đốc Ban quản lý dự án Đầu tư xây dựng Công trình giao thông và Nông nghiệp Phát triển nông thôn Đắk Lắk, đơn vị chủ đầu tư nâng cấp, sửa chữa 14 km tỉnh lộ 12 cho biết: Trước đây Sở Giao thông vận tải tỉnh Đắk Lắk đã lập dự án nâng cấp đoạn đường này với số vốn 80 tỷ đồng. Nhưng chỉ được duyệt đầu tư 40 tỷ đồng, nên mới nâng cấp 9 km và sửa chữa 5km. Theo ông Hạ, công trình sẽ được tăng nguồn đầu tư thêm 40 tỷ đồng, nên đã tạm dừng thi công để thay đổi thiết kế: “Nếu ta điều chỉnh phương án thì không láng nhựa nữa mà ra cấp phối đá dăm và làm áo đường theo quy mô bê tông nhựa nóng thì sẽ không bị lãng phí. Nếu mà làm như thế này thì  sau đó phải làm một dự án khác thì sẽ mất thời gian vì phải xin chủ trương, lập dự án và làm các thủ tục như một dự án mới thì sẽ lãng phí hơn nếu bây giờ ta điều chỉnh”

Theo tìm hiểu của chúng tôi, việc tăng thêm kinh phí 40 tỷ đồng mới chỉ là đề xuất của một số sở ban ngành liên quan chứ chưa được cấp thẩm quyền phê duyệt, cũng như chưa được HĐND tỉnh Đắk Lắk thông qua. Như vậy, việc nâng cấp đường không biết bao giờ mới thực sự hoàn thành, người dân vẫn chỉ biết đợi và khao khát 1 con đường, đó cũng chính là con đường để phát triển của 1 huyện vùng sâu, vùng xa giàu truyền thống cách mạng Krông Bông ./.