Say Sán Phìn nắc muy coh pazêng vel bhươl t’mêê lâng kiểu mẫu liêm choom bhlầng âng chr’val Mản Thẩn cung cơnh âng chr’hoong đha rựt Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai. Tợơp moọt ooy vel, pazêng acoon c’lâng bê tông liêm sạch, đhr’nong đong vêy za đêr lâng k’tiếc tệêt liêm mâng âng đhanuôr coh đâu, đh’rưah lâng pazêng bhươn pa nang, bhươn cha p’lêê. Vel k’tứi vêy mơ 50 pr’loọng đong ặt ma mông, tr’mông tr’meh âng đhanuôr cung z’zăng, bh’nơơn bh’rợ đơơng chô mơ 30 ức đồng zập cha nắc đhị zập c’moo. Nâu đoo nắc cung muy coh đợ vel pr’hắt bhlầng đhị Si Ma Cai vêy đhanuôr doó bhrợ cha ch’ngai đoọng bhrợ thuê ha pân lơơng ha dợ nắc lêy ặt ma mông đhị đhăm k’tiếc âng vel đong. “Rau lalay âng Say Sán Phìn cơnh lâng apêê vel bhươl lơơng nắc vệ sinh môi trường đhị đâu liêm sạch, đhanuôr pa zay bhrợ têng cha, pa dưr tr’mông tr’meh cơnh choh tơơm cha plêê ôn đới, choh bhơi rơ veh căh crêê hân noo…”

Lâh mơ Say Sán Phìn, xọoc đâu Lào Cai dzợ mơ 200 vel kiểu mẫu lâng vel bhươl t’mêê ra pặ zập prang tỉnh. Nâu đoo nắc pr’đươi bhrợ têng cơnh liêm t’mêê âng Lào Cai tợơ c’moo 2016, tợơ pr’đợơ bhrợi ta bhưah bộ tiêu chí âng k’tiếc k’ruung. Ting đếêc, đhị Trung ương vêy tiêu chí cấp chr’val đhị Lào Cai đoọng tiêu chí cấp vel, apêê vel nắc pa zay bhrợ têng liêm xang vel bhươl t’mêê zooi đoọng ha chr’val bhrợ têng xang zập cr’noọ bh’rợ, xang nắc lêy bhrợ vel kiểu mẫu đoọng ting bhrợ têng bh’rợ lơơng dal lâh.

Đươi vêy apêê bộ tiêu chí “coon” nâu, bh’rợ thi đua đhị apêê vel bhươl cung ting k’rơ lâh mơ, đhậu bhưah lâh, bh’nơơn bơơn dal lâh cung lalua ta nih lâh. Tợơ c’moo 2018, Lào Cai nắc xay bhrợ bộ tiêu chí chr’val vel bhươl t’mêê pa dưr dal, pa zay lứch c’moo 2020 nắc vêy 2 chr’val tr’nợơp âng tỉnh bơơn bh’nơơn nâu. T’cooh Bùi Công Khanh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối vel bhươl t’mêê tỉnh Lào Cai moon: “Ting cơnh k’đươi moon âng Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ nắc bhrợ têng vel bhươl t’mêê nắc “lêy  vêy cr’chăl tợơp bhrợ têng ha dợ căh vêy cr’chăl pa xang, tu cơnh đếêc a zi nắc t’bhlầng k’rơ lâh mơ dzợ đoọng zư lêy, pa dưr dal bh’nơơn apêê tiêu chí nắc ếêh rau ơy bơơn bhrợ xang tiêu chí nắc đoo ơy xang nắc xang, bhiệc bhrợ têng ta luôn lêy bhrợ tước bêl bhrợ têng xang vel bhươl kiểu mẫu.”

Muy rau dzợ bhrợ têng cơnh liêm t’mêê âng Lào Cai nắc dáp tước c’rơ trách nhiệm âng bh’cộ sở, ngành, doanh nghiệp tiêu biểu zooi zup apêê chr’val đhị bhrợ têng vel bhươl t’mêê. Vêy lâh 140 cán bộ bh’cộ trực tiếp “k’đhợơng bhrợ” bh’rợ ga mắc chr’năp nâu, zập cha nắc lêy k’đhợơng muy chr’val, bh’nơơn zup zooi nắc bình xét zập c’moo bhrợ vaih rau tr’zệêng.

Ting cơnh pa căn Nguyễn Thị Tố Uyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao lâng Du lịch tỉnh Lào Cai, lâh mơ ơazêng rau k’đhap k’ra đăh hạ tầng choom bhlêh lơi lâng c’rơ âng nhà nước, bấc rau đhị apêê pr’loọng đong nắc lêy bhrợ k’đhap lêy vêy cán bộ trực tiếp ting moọt bhrợ têng: “Cơnh lâng vel Bản Mế a cu lêy nắc hâng hơnh bhlầng, đhơ căh ơy cơnh a đay lâh kiêng ha dợ nắc chr’val ớey vêy rau tr’xăl liêm choom lâng lalua ta nih bhlầng, nắc cơnh đợ pr’loọng đong đha rựt lâng đăn đha rựt ơy xiêr ting c’moo. Chr’năp bhlầng nắc đhanuôr ơy năl rau a đay zup zooi bhrợ  vaih pr’đợơ liêm choom đhị bhbrợ têng vel bhươl t’mêê.”

Lâng bấc cơnh bhrợ têng liêm ta nih, crêê cơnh đhr’năng “rau  buôn nắc lêy bhrợ lalăm, rau k’đhap đớc bhrợ t’tun”, “bh’rợ k’tứi lêy bhrợ lalăm, bh’rợ ga mắc đớc t’tun”, tỉnh Lào Cai ơy pa dưr lứch c’rơ tợơ bộ máy bh’cộ k’đhợơng bhrợ, k’bhuh doanh nghiệp lâng đhanuôr đoọng r’dợ bhrợ pa dưr apêê bh’rợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê đanh mâng. Tước lứch c’moo 2019 a hay, Lào Cai nắc ơy vêy 52 chr’val bhrợ têng xang vel bhươl t’mêê, bhrợ têng liêm xang 1 c’moo lalăm lâng bh’rợ Đậi hội Đảng pa căh, x’rặ t’la tranh vel bhươl c’moo t’mêê âng Lào Cai liêm ang./.

Lào Cai - Sáng tạo cho nông thôn mới thêm bền vững

                                                                 An Kiên

         Lào Cai là 1 trong 8 địa phương tiêu biểu trên cả nước được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Nhất về phong trào xây dựng nông thôn mới. Qua 10 năm triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, bộ mặt nông thôn, miền núi nơi đây ngày càng khởi sắc. Thành công của Lào Cai hôm nay có sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, trong đó phải kể đến vai trò sáng tạo trong thực hiện, triển khai xây dựng.

Say Sán Phìn là một trong những thôn nông thôn mới kiểu mẫu điển hình của xã Mản Thẩn cũng như của huyện nghèo Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai. Những con đường bê tông sạch đẹp đến ngỡ ngàng bên những nếp nhà trình tường khang trang của đồng bào bản địa, cùng những vườn cây ăn quả xum xuê. Thôn nhỏ chỉ năm chục hộ, nhà nào kinh tế cũng ổn định. Ông Giàng Seo Châu, Chủ tịch UBND xã Mản Thẩn cho biết, bình quân thu nhập của người dân nơi đây khoảng 30 triệu đồng/người/năm. Đây cũng là một trong số ít thôn ở Si Ma Cai người dân không phải đi xa làm thuê mà vẫn sống tốt trên mảnh đất quê mình: “Khác biệt của Say Sán Phìn so với các thôn khác là vệ sinh môi trường ở đây rất tốt, bà con vệ sinh chuồng trại rất sạch sẽ, bà con cũng rất chăm chỉ tham gia các mô hình phát triển kinh tế như trồng cây ăn quả ôn đới, trồng rau trái vụ…”

Ngoài Say Sán Phìn, hiện Lào Cai còn khoảng 200 thôn kiểu mẫu và thôn nông thôn mới phân bố đều khắp trên toàn tỉnh. Đây là sản phẩm sáng tạo của Lào Cai từ năm 2016, trên cơ sở mở rộng bộ tiêu chí quốc gia. Theo đó, ở trung ương có tiêu chí cấp xã thì ở Lào Cai đưa ra tiêu chí cấp thôn. Các thôn phấn đấu đạt thôn nông thôn mới trước giúp xã hoàn thành mục tiêu, hoàn thành rồi tiếp tục phấn đấu thôn kiểu mẫu để đáp ứng mục tiêu cao hơn.

Nhờ các bộ tiêu chí “con” này, phong trào thi đua tại các địa phương cũng ngày càng sổi nổi, liên tục, sâu rộng hơn và kết quả đạt được cũng thực chất hơn. Từ năm 2018, Lào Cai tiếp tục triển khai bộ tiêu chí xã nông thôn mới nâng cao, phấn đấu hết năm nay sẽ có 2 xã đầu tiên của tỉnh đạt danh hiệu này. Ông Bùi Công Khanh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối nông thôn mới tỉnh Lào Cai nói: “Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ thì xây dựng nông thôn mới phải “có điểm xuất phát nhưng không có điểm kết thúc”, cho nên chúng tôi tiếp tục đẩy mạnh cao hơn một bậc nữa để duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí chứ không phải đạt tiêu chí rồi là thôi, việc thực hiện thường xuyên, liên tục từng bước một thì đến giai đoạn nào đó sẽ phải đạt tiêu chí xã nông thôn mới kiểu mẫu.”

Một yếu tố sáng tạo nữa của tỉnh Lào Cai là phân công trách nhiệm cho các lãnh đạo sở, ngành, doanh nghiệp tiêu biểu giúp đỡ các xã trong xây dựng nông thôn mới. Theo đó, hơn 140 cán bộ lãnh đạo trực tiếp “gánh vác” trọng trách này, mỗi người đảm nhiệm một xã, kết quả giúp đỡ sẽ được bình xét hàng năm nhằm tạo sự cạnh tranh.

Theo bà Nguyễn Thị Tố Uyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai, ngoài những khó khăn về hạ tầng có thể giải quyết bằng nguồn lực nhà nước, nhiều vấn đề nội tại của các hộ dân thực sự rất “hóc búa” cần các cán bộ trực tiếp vào cuộc: “Đối với riêng Bản Mế tôi thấy rất mừng, cũng chưa thực sự toại nguyện như mình mong muốn nhưng thực sự bộ mặt của xã đã thay đổi hẳn, chứng minh bởi con số rất thuyết phục là số hộ nghèo và cận nghèo giảm dần qua từng năm. Đặc biệt, điều quan trọng nhất là người dân đã nhận thức được việc mình hỗ trợ họ sẽ có tác động ra sao và vai trò của bản thân họ như thế nào trong xây dựng nông thôn mới.”

Bằng nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, trên tinh thần “dễ làm trước, khó làm sau”, “việc nhỏ làm trước, việc lớn làm sau”, tỉnh Lào Cai đã phát huy được tối đa nội lực từ bộ máy lãnh đạo, đội ngũ doanh nghiệp và lực lượng nhân dân để từng bước củng cố các mục tiêu xây dựng nông thôn mới bền vững. Lũy kế đến hết năm 2019, Lào Cai đã có 52 xã về đích nông thôn mới, hoàn thành trước 1 năm so với mục tiêu Đại hội Đảng đề ra, vẽ nên bức tranh nông thôn mới tươi sáng, rạng ngời./.