N’đhơ ơy 60 c’moo lang ma mông, ha dợ zập đhâng, pa căn Quàng Thị Thiện ặt đhị  vel Chạng, chr’val Quài Cang nắc z’lấh c’lâng ch’ngai đoọng vêy mặt đấh đhị lớp học pa choom cr’liêng chữ âng Chị hội k’bhúh pân đil vel-Cô giáo Lò Thị Ơi. Tr’pang têy zêng chai griing tợơ lấh m’pâng lang ma nuýh bhrợ têng ha rêê đhuốch, nâu kêi  nắc k’đhợơng bút căh lấh mâng, pa zay xrặ ting cr’liêng chữ. Ha dợ lâng pa căn Thiện nắc rau bhui har cóh loom đay đhị zập t’ngay: “T’ngay a hay, đong zi bấc a đhi noo, a cu nắc ặt cóh đong zư a đhi đoọng amế a ma pa bhrợ tu cơnh đếêc nắc căh bơơn pa pa choom cr’liêng chữ. Xã hội nâu kêi ơy ha dưr, đhơ đhơ rau cung đươi cr’liêng chữ. Pa bhlầng nắc bêl lướt bệnh viện, căh choom đọc chữ rau apêê pa choom đoọng, lưm ma nuýh liêm loom nắc vêy pa choom đoọng, ha dợ vêy ngai nắc gr’roóh moon tu căh choom chữ. Xợơng cung t’u loom. Nắc nâu kêi cóh vel vêy bhrợ lớp pa choom chữ xợơng yêm bhlầng loom. N’đhơ ơy t’coóh đhưr ha dợ a cu cung pa zay lướt học.”

Lớp học vel Chạng âng cô giáo Ơi nắc tợơp tợơp c’xêê 2 t’mêê đâu, lâng đhr’năng apêê a moó cóh vel tự nguyện. Tợơ bh’lắh bảng tăm, cr’liêng phấn, zập bha ar xrặ zêng apêê học viên k’rong zên câl, zúp zooi đoọng. Zập zêng tợơ 12 giờ tước 1 giờ đhâng nắc bêl apêê a moó tước pa choom cr’liêng chữ, tợơ ơy bhrợ têng xang apêê bh’rợ cóh đong xang, ha rêê ha lai. A moó Lò Thị Ơi xay moon: “Tợơ bêl chếêc năl sinh hoạt hội viên nắc bấc a đhi a moó căh choom chữ, căh bơơn tước trường học lâng dzợ bấc apêê a moó ơy choom chữ ha dợ ha vil lứch. Apêê thầy cô giáo cung vêy tước pa choom đoọng ha dợ nắc a pêê a moó k’chịt lâng căh kiêng ting pấh pa choom. Acu cung vêy ta moóh apêê a moó nắc apêê vêy kiêng ting pấh pa choom căh, nắc apêê ting xợơng lâng k’dua a cu pa choom đoọng. Tợơ đếêc nắc a cu chếêc năl, pa choom tợơ apêê thầy cô giáo xang chô pa choom cớ apêê a moó cơnh đếêc lâng apêê ting năl đấh lấh. Tợơ đếêc bấc a pêê a moó ting pấh.”      

Xọoc đâu, vel Chạng vêy 80 hội viên pân đil, tợơ lêy cha mệêt vêy tước 12 cha nắc căh bơơn tước trường, tước lớp; 30 cha nắc căh choom chữ; 5 cha nắc ơy choom chữ ha dợ đhị đanh nắc ha vil. Pazêng apêê a moó zêng bơơn k’dua tước lớp pa choom chữ. Tợơ 6 c’xêê pa zay ting học, tước nâu kêi a moó zêng ơy choom xrặ chữ liêm, xoọc tợơp ơy choom đọc lâng xrặ m’bứi. pa căn Vũ Thị Tình, ma nuýh cóh lớp học nâu moon: “Bhrợ lớp học nâu nắc cơnh lâng apêê a moó chr’nắp bhlầng. A zi căh choom chữ tợơ dzợ p’niên, tu căh choom chữ nắc nâu kêi apêê bhrợ lớp pa choom đoọng, nắc acu cung pa zay ting pa choom đoọng năl mặt cr’liêng chữ, ooy ng’lướt đoọng ng’năl,oó lấh zr’nắh. Tợơ bêl lướt học tước nâu kêi nắc a cu cung ơy choom đọc m’bứi, choom xrặ, apêê cr’liêng chữ ơy cu năl lứch.

Choom đọc, choom xrặ ngoọ vêy buôn, ha dợ nắc cung rau đương rơơm tợơ đanh a hay âng pazêng ma nuýh pân đil muy năl lâng tr’pang têy k’đhợơng k’nuốc. Zập t’ngay ơy lấh, apêê nắc pa zay học chưc cóh a ral da ding Pom Có./.

Lớp học đặc biệt dưới chân núi Pom Có

                                                                                                                                            Vũ Lợi

Dưới chân núi Pom Có ở xã Quài Cang, huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên có một lớp học vô cùng đặc biệt. Mỗi buổi trưa đều đều vang lên tiếng ê a đánh vần con chữ của các học trò là các chị, các bà, các mẹ và những người nghèo thất học. Cô giáo đứng lớp lại chính là chi hội trưởng hội phụ nữ bản.

Dù đã bước sang tuổi 60, song mỗi buổi trưa, bà Quàng Thị Thiện ở bản Chạng, xã Quài Cang vẫn không ngại đường xá vất vả để có mặt sớm tại lớp học xóa mù chữ của Chi hội trưởng hội Phụ nữ bản -cô giáo Lò Thị Ơi. Đôi bàn tay chai sần qua hơn nửa đời người vốn đã thuần thục với từng đường cày, nhát cuốc, nay lại trở nên vụng về hơn khi cầm bút, nắn nót viết từng con chữ. Nhưng đối với bà Thiện lại là niềm vui mỗi ngày: “Ngày xưa, nhà tôi đông em lắm, tôi phải ở nhà trông em cho bố mẹ đi làm nên không được đi học chữ. Xã hội bây giờ phát triển rồi, cái gì cũng dùng chữ. Nhất là đi bệnh viện, không biết đọc hướng dẫn, gặp người tốt thì người ta chỉ cho, nhưng có người thì lại quát cho vì không biết chữ. Nghĩ tủi thân lắm. Thế nên bây giờ được bản mở lớp cho học thế này thì mừng lắm. Dù nhiều tuổi rồi nhưng tôi vẫn cố gắng đi học”

Lớp học bản Chạng của cô giáo Ơi bắt đầu từ tháng 2 vừa rồi bằng tinh thần hoàn toàn tự nguyện của chị em phụ nữ trong bản. Từ tấm bảng đen, viên phấn, mỗi quyển sách, quyển vở đều được học viên quyên góp, ủng hộ. Đều đặn từ 12 giờ đến 1 giờ trưa mỗi ngày là khoảng thời gian được chị em thống nhất lựa chọn đến học, sau khi đã hoàn tất các hoạt động lao động sản xuất và chăm lo việc gia đình. Chị Lò Thị Ơi chia sẻ: “Qua tìm hiểu sinh hoạt hội viên thì rất nhiều chị em là không biết chữ, không được đến trường và cũng rất nhiều chị em là tái mù chữ. Thầy cô giáo cũng vào dạy nhưng mà các chị ấy ngại và sợ không muốn tham gia. Em cũng hỏi các chị thế nguyện vọng các chị có muốn tham gia học không thì các chị cũng đồng ý bảo em dạy thì các cô, các bà có thể tham gia. Thế là em cũng tìm hiểu ở các thầy cô giáo, học cách giảng dạy thế nào để chị em hiểu và tiếp thu nhanh nhất. Đấy thế là chị em cũng háo hức tham gia”

Hiện bản Chạng có 80 hội viên phụ nữ, qua rà soát có đến 12 người chưa từng được đến trường, đến lớp; 30 người không biết chữ; 5 người tái mù chữ. Tất cả các chị đều được vận động tham gia lớp học xóa mù chữ đặc biệt. Sau 6 tháng kiên trì theo học, đến nay cơ bản chị em đều đã nhận biết được chữ cái, ghép vần và bước đầu biết viết và đọc một số từ, ngữ cơ bản. Bà Vũ Thị Tình, thành viên lớp học nói: “Mở lớp học này thì đối với chị em phụ nữ các cô rất có ý nghĩa. Các cô cũng không biết chữ từ lúc còn bé cũng khổ rồi, không biết chữ đâm ra bây giờ mở lớp học thế này thì là để cho biết cái chữ để đi đây đi đó cho đỡ khổ. Thì từ cái hồi thời gian học đến giờ thì cô cũng biết đọc ra một ít rồi, cũng biết viết rồi, cái bảng chữ cái thì cô biết viết hết rồi”

Biết đọc, biết viết tưởng chừng như hết sức đơn giản, song lại là ước mơ ấp ủ từ lâu của những người phụ nữ chỉ quen với tay cày tay cuốc. Mỗi ngày trôi qua, họ lại miệt mài học chữ dưới chân núi Pom Có./.