Nâu đoo năc c’moo thứ bơr, a’đhi Lý A Tồng, coh vêêl Đề Sủa, chr’val Lao Chải, tỉnh Lào Cai ting pâh trại ch’noọng k’cir. C’moo 2025, Lý A Tồng ơy vêy lâh mưy c’xêê đh’rứah lâng pr’zợc pa choom plong khèn lâng châc lêy năl đợ điệu khèn ty chr’năp âng đhanuôr Mông. Chô cớ lâng trại ch’noọng c’moo đâu, căh mưy vêy pa choom cớ đợ điệu khèn ơy pa choom ahay, apêê a’đhi dzợ vêy ting pâh pa choom t’nơơt ting bài khèn ty ahay:

“Acu lêy apêê ga rựa t’ha plong buôn bhlâng, ha dợ tươc bêl a’đay pa choom plong năc lêy k’đhạp. Hân đhơ cơnh đêêc, bêl acu ting pâh ooy trại ch’noọng nâu năc acu ơy pa choom liêm choom”.

Lưm bâc zr’năh k’đhạp lâh mơ lâng apêê pr’zợc lơơng bêl ting pâh trại ch’noọng nâu, tu đông ăt lươt tươc đhị bhrợ nâu k’noọ 10km, a’đhi Giàng A Trường, coh vêêl Xéo Dì Hồ B lâng bơr pêê pr’zợc lêy ra pặ ăt bhrợ đhị zr’lụ trại ch’noọng ooy cr’chăl bhrợ bh’rợ nâu. Hân đhơ zr’năh, apêê a’đhi cung t’bhlâng ting pâh liêm zâp g’luh pa choom đoọng doọ zi lâh ta bhưch lâh apêê pr’zợc lơơng:

“Cr’noọ cr’niêng âng cu năc pa choom đoọng năl đợ j’niêng bh’rợ âng đay lâng pa choom đoọng ha y chroo vêy bêl buôn lêy đươi bhrợ”.

Căh mưy bhrợ hâng hơnh đoọng ha pêê p’niên k’tứi, trại ch’noọng dzợ vêy râu k’rang lêy liêm bâc âng apêê k’căn k’conh coh zr’lụ. Tơợ bêl năl tươc bh’rợ trại ch’noọng pa choom đoọng zâp điệu khèn ty ahay, anoo Lý A Câu ơy lêy cha mêêt zươc đoọng k’coon năc Lý A Tồng ting pâh pa choom lâng cr’noọ kiêng đoọng k’coon vêy bơơn pa choom năl liêm ghit lâh mơ ooy đợ râu chr’năp văn hoá ty ahay âng acoon coh đay:

“C’la cu căh vêy năl ghit ooy zâp râu điệu khèn đoọng pa choom ha k’coon. Tu cơnh đêêc, acu zươc đoọng k’coon ting pâh ooy trại ch’noọng lâng cr’noọ cr’niêng ha y chroo dưr ga măc liêm vêy năl liêm ghit lâng chăp lêy lâh mơ đợ văn hoá chr’năp âng acoon coh đay, lâh mơ năc nghệ thuật khèn ty âng manưih Mông”.

Trại ch’noọng k’cir đhị vêêl Đề Sủa, chr’val Lao Chải, tỉnh Lào Cai vêy zư bhrợ ooy bơr c’moo hanua. Zâp nghệ nhân pa choom đoọng ha pêê a’đhi đợ điệu khèn ty chr’năp âng acoon coh Mông. Căh mưy pa choom đoọng plong khèn, apêê a’đhi dzợ vêy pa choom tơợ bh’rợ chi ơh p’căh, pr’múa khèn tươc hoà âm, lêy năl liêm ghit đợ râu liêm chr’năp zâp bài khèn. Lớp pa choom t’pâh bâc ơl đha đhâm c’moọr p’niên xa dơơr ting pâh pa choom, ooy đâu vêy a’đhi k’tứi bhlâng đhiệp 7 c’moo ha dợ. T’cooh Giàng A Chơ, nghệ nhân coh vêêl Đề Sủa, chr’val Lao Chải moon:

“Zâp g’luh ch’noọng acu zêng đợc cr’chăl t’ngay đoọng pa choom apêê a’châu. Acu rơơm apêê đoo vêy choom zư pa dưr đợ văn hoá liêm chr’năp âng acoon coh đay”.

Chr’val Lao Chải vêy 14 vêêl, lâng lâh 10 r’bhâu manưih, ooy đâu vêy kr’bhâu đha đhâm c’mọor p’niên xa dơơr. Anoo Giàng A Páo, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam chr’val, Bí thư Đoàn đha đhâm c’moọr chr’val Lao Chai đoọng năl, ooy bơr c’moo chô ooy đâu, zâp chi đoàn coh vêêl đông lêy cha mêêt pa zưm lâng zâp nghệ nhân vêêl đông ting pâh zâp bh’rợ zư lêy văn hoá acoon coh, lâng pa xiêr zâp râu bhrêy tăh lâng p’niên k’tứi bêl hân noo ch’noọng. Tơợ c’moo 2025 tươc đâu, prang chr’val ơy bhrợ 4 trại ch’noọng đhị zâp vêêl, đông:

“Lâng tổ chức Đoàn năc nâu đoo cung năc bh’rợ chr’năp la lua đoọng p’too pa choom truyền thống, pa choom c’năl bh’rợ chi ơh ch’noọng liêm crêê ha p’niên xa dơơr. Cr’chăl nâu a’tôh, Đoàn chr’val k’đươi moon zâp chi đoàn zư lêy, bhrợ t’bhưah zâp bh’rợ nâu, pa choom đoọng văn hoá ty ahay, chrooi pa xoọng đoọng ha lang p’niên n’jưah vêy c’nalư bh’rợ n’jưah zư lêy văn hoá liêm chr’năp âng acoon coh”.

Zâp trại ch’noọng pa choom đoọng khèn Mông ha p’niên xa dơơr coh k’coong ch’ngai Lao Chải căh mưy bhrợ pa dưr mưy đhị tang chi ơh liêm pr’hay bêl g’luh ch’noọng năc dzợ chrooi pa xoọng băn zư pa dưr râu hâng hơnh đăh văn hoá tơơm riah coh lang p’niên, pa dưr dal c’năl bh’rợ, trách nhiệm zư lêy, pa dưr k’cir coh vêêl đông./.

TRẠI HÈ DI SẢN TRÊN NON CAO

Tham gia Trại hè đặc biệt- Trại hè di sản trên vùng cao do đoàn thanh niên xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai tổ chức trong mỗi dịp hè, các em học sinh vừa được vui chơi, giao lưu và tìm hiểu về những điệu khèn truyền thống của dân tộc mình

Đây là năm thứ hai, em Lý A Tồng, ở thôn Đề Sủa, xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai tham gia trại hè di sản. Năm 2025, Lý A Tồng đã có hơn một tháng cùng các bạn học thổi khèn và tìm hiểu những làn điệu khèn truyền thống của đồng bào Mông. Trở lại với trại hè năm nay, không chỉ được ôn luyện những làn điệu khèn đã học, các trẻ em còn được tham gia học các động tác múa, nhảy gắn với từng bài khèn truyền thống.

“Con thấy các cụ thổi thì rất là dễ nhưng mà khi con học thì cảm thấy rất là khó. Tuy nhiên, khi con tham gia vào trại hè này thì con đã học được”.

Gặp nhiều khó khăn hơn so với các bạn khác khi tham gia trại hè vì nhà cách địa điểm tổ chức gần 10 km, em Giàng A Trường, ở thôn Xéo Dì Hồ B và một số bạn phải tự sắp xếp nơi sinh hoạt tại khu vực trại hè trong suốt thời gian diễn ra chương trình. Dù vất vả, các em vẫn cố gắng tham gia đầy đủ các buổi học và luyện tập để không bị chậm hơn các bạn.

“Mục đích của em học là để biết được những phong tục mình và học để sau này có dịp cần dùng đến”.

Không chỉ tạo sự hào hứng cho các em nhỏ, trại hè còn nhận được sự quan tâm của nhiều phụ huynh trong vùng. Ngay từ khi biết đến mô hình trại hè truyền dạy các làn điệu khèn truyền thống, anh Lý A Câu đã chủ động đăng ký cho con là Lý A Tồng tham gia với mong muốn con được tiếp cận, cảm nhận và hiểu nhiều hơn về những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc mình.

“Bản thân tôi không hiểu biết sâu về các làn điệu khèn để dạy cho con. Vì vậy, tôi đăng ký cho cháu tham gia trại hè với mong muốn sau này khi trưởng thành, cháu sẽ hiểu và trân trọng hơn những giá trị văn hóa của dân tộc mình, đặc biệt là nghệ thuật khèn truyền thống của người Mông”.

Trại hè di sản tại thôn Đề Sủa, xã Lao Chải, tỉnh Lào Cai được duy trì trong hai năm qua. Các nghệ nhân truyền dạy cho các em những làn điệu khèn truyền thống của dân tộc Mông. Không chỉ học cách thổi khèn, các em còn được hướng dẫn bài bản từ kỹ thuật biểu diễn, động tác múa khèn đến cách hòa âm, cảm thụ và hiểu ý nghĩa của từng bài khèn. Lớp học thu hút đông đảo thanh thiếu nhi ở nhiều lứa tuổi tham gia, trong đó em nhỏ tuổi nhất chỉ mới 7 tuổi. Ông Giàng A Chơ, nghệ nhân ở thôn Đề Sủa, xã Lao Chải chia sẻ:

“Mỗi dịp hè tôi đều dành thời gian để truyền dạy cho các cháu. Tôi chỉ mong các cháu tiếp thu được những giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc mình”.

Xã Lao Chải có 14 thôn, bản với trên 10 nghìn nhân khẩu, trong đó có hàng nghìn thanh thiếu nhi. Anh Giàng A Páo, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Lao Chải cho biết, trong hai năm trở lại đây, các chi đoàn cơ sở chủ động phối hợp với các nghệ nhân địa phương tổ chức các trại hè nhằm tạo điều kiện cho thanh thiếu nhi tham gia các hoạt động gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời giảm thiểu các nguy cơ tai nạn, thương tích đối với trẻ em trong dịp hè. Từ năm 2025 đến nay, toàn xã đã tổ chức được 4 trại hè ở các thôn, bản.

“Đối với tổ chức Đoàn thì đây cũng là hoạt động thiết thực nhằm giáo dục truyền thống, bồi dưỡng kỹ năng, tạo môi trường sinh hoạt hè lành mạnh cho thanh thiếu nhi. Thời gian tới, Đoàn xã chỉ đạo các chi đoàn duy trì, nhân rộng các hoạt động này, truyền dạy văn hóa truyền thống, góp phần cho thế hệ trẻ vừa có tri thức vừa giàu bản sắc văn hóa dân tộc”.

Các trại hè di truyền dạy khèn Mông cho thiếu nhi vùng cao Lao Chải không chỉ tạo nên một sân chơi bổ ích, lành mạnh trong dịp hè mà còn góp phần nuôi dưỡng niềm tự hào về văn hóa cội nguồn trong thế hệ trẻ, nâng cao ý thức, trách nhiệm gìn giữ, phát huy di sản trong cộng đồng./.