Tươc Cao Bằng moot cr’chăl m’pâng hân noo c’loot, bơơn năl tr’nơơp âng zi năc đoo râu đh’hi ch’ngaach đhị crâng ca coong. G’luh lươt âng zi bơơn năl ăt coh n’đăh đông âng Công viên địa chất Non nước Cao Bằng c’kir crâng k’coong bơơn UNESCO xay moon năc Công viên địa chất prang bha lang k’tiêc c’xêê 4 c’moo 2018.

Đhị pa đhêy tr’nơợp năc đoo đhị a ral da ding Mã Phục lâng Mắt dang da ding coh chr’hoong Trà Lĩnh. A ral Mã Phục n’juối ch’ngai dâng 3,5km năc acoon a ral da ding liêm bhlâng coh Cao Bằng, ha dợ Mắt dang da diing a lua năc muy boọng gơp ha luh u vil bhưah 50 met coh m’pâng da ding đăn đêêc. A moó Thu Quỳnh, cán bộ Sở Văn hóa, Thể thao lâng Du lịch tỉnh Cao Bằng truih:“Moot dâng thế kỷ 11 vêy ma nưih anh hùng Nùng Trí Cao coh g’luh pruh a rập rach chô, bêl lươt z’lâh đhị đâu  ch’lang lêy vêy apêê c’mâr plêêng k’đươi pa đhêy. N’đhơ ma nuih lâng a xêêh mị ga lêêh ha bao n’đhang a đoo công căh tộ pa đhêy. Lươt tươc c’năt c’lâng a ral da ding k’đhap lươt a xêêh âng Nùng Trí Cao c’lâm tu căh dzợ mă lươt. Tơợ đêêc, đhị đâu moon năc Mã Phục (a xêêh c’lâm choh tr’col). Cơnh lâng a ral văng gur pa bhlâng liêm, vêy 7 tầng t’mooi choom chụp cha nụp ting pâh la lêy lâng cha lang moọng lêy prang crâng ca coong.”

Tơợ Trà Lĩnh, z’lâh c’năt c’lâng văng ting a ral da ding chăng, a zi tươc Trùng Khánh lươt lêy tran đac Bản Giốc – muy râu liêm bhlâng coh Cao Bằng. Nâu đoo năc tran đac ga măc dzoọng g’luh 4 bha lang k’tiêc coh apêê tran đac ăt đhị c’noong k’tiêc apêê k’tiêc k’ruung. Ăt đăn c’lâng c’noong k’tiêc Việt – Trung, toom k’ruung Quây Sơn hooi z’lâh apêê bha lang ha roo, xang năc chô n’toh hooi bhrợ t’vaih tran đac dal dâng 40 mét, vêy bâc clang đhêl bhrợ t’vaih đợ râu pa pô bhooc choh, lêy tơợ ch’ngai cơnh muy bêệ bhai liêm l’boot. Tr’clá prăng lum huôl đac bhrợ t’vaih a đhing moọng liêm li vêêc. G’luh tr’nơơp tươc Cao Bằng, Nicolas, t’mooi k’tiêc k’ruung Bỉ bhui har moon:“Acu tươc Việt Nam k’noọ 1 c’xêê n’đhang t’ngay tr’nơơp đâc ooy Cao Bằng năc lum lêy tran đac Bản Giốc. Pa bhlâng căh bhr’nêy tu râu liêm pr’hay âng acoon tran đac n’nâu, cơnh pâm poo. Acu dzợ năl a cu xooc coh đâu, đăn c’noong k\tiêc lâng Trung Quốc dzợ. Acu kiêng bơơn bh’luôh côh đâu lâng đuối bhuông, pa bhlâng liêm pr’hay.”

Xooc lươt m’pâng crâng ca coong liêm bhưah, a zi bơơn lum vel Phia Thắp ngoop pr’hay. Dâng 50 bêệ đhr’nong đong đh’rơơng âng đha nuôr Nùng ma mông coh n’dup dzung da ding Phà Hùng, zr’lụ n’năc năc zêng bha lang nang a bhoo t’viêng liêm. Pr’ăt tr’mông đha nuôr hr’luc đh’rưah lâng đh’luc crâng coh đâu bhrợ ha hêê ma mông n’hil loom luônh.

Tơợ vel Phia Thắp chô tươc thành phố Cao Bằng công năc bêl plêêng k’noọ đăl, gr’dooc oih ha bu tơợ apêê ta pêêh đong đh’rơơng hr’luc lâng đh’luc bhrợ ha t’mooi kiêng ăt pa đhêy, t’bơơn năl râu căh âi bơơn năl coh zr’lụ n’nâu. lâng a cu pân moon, năc đoo vêy năc g’luh lươt căh choom ha vil lâng zâp ngai bêl tươc lâng zr’lụ da ding ca coong c’noong k’tiêc n’đăh Bắc âng k’tiêc k’ruung n’nâu./.

Trải nghiệm cùng Non nước Cao Bằng

Hà Linh – VOV5

Là địa phương miền núi biên giới phía Đông Bắc Việt Nam, Cao Bằng có vẻ đẹp thiên nhiên dịu dàng và phong phú. Nơi đây có nhiều di tích lịch sử nổi tiếng và những nét sinh hoạt văn hóa đậm đà bản sắc của các dân tộc.        

Đến Cao Bằng vào giữa mùa thu, cảm nhận ban đầu của chúng tôi là sự dễ chịu và khoan khoái trước cảnh vật hiền hòa tươi mát. Tuyến hành trình mà chúng tôi trải nghiệm nằm ở phía đông của Công viên địa chất Non nước Cao Bằng di sản thiên nhiên được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu hồi tháng 4 năm 2018.

       Nơi dừng đầu tiên là Điểm ngắm cảnh đèo Mã Phục và Mắt thần Núi ở huyện Trà Lĩnh. Đèo Mã Phục dài khoảng 3,5 km. Đây là con đèo đẹp nhất ở Cao Bằng còn Mắt Thần Núi thực ra là một hang thủng hình tròn đường kính 50 mét ở ngang lưng núi cao gần đó. Chị Thu Quỳnh, cán bộ Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Cao Bằng kể: “Vào khoảng thế kỷ 11 có người anh hùng Nùng Trí Cao trong lần đánh trận trở về khi đi ngang qua nơi này thấy ở phía xa có các nàng tiên mời chào nghỉ ngơi. Dù cả người lẫn ngựa đều mệt nhoài nhưng chàng vẫn không dừng bước. Đi đến đoạn đường đèo hiểm trở án ngữ con ngựa của Nùng Trí Cao đã khuỵu xuống vì kiệt sức. Từ đó, địa điểm này gọi là Mã Phục (ngựa nằm, quỳ). Với cung đèo uốn lượn rất đẹp, có 7 tầng du khách có thể chụp ảnh tham quan và phóng tầm mắt chiêm ngưỡng toàn cảnh”.

       Rời Trà Lĩnh, qua tuyến đường đèo uốn lượn theo triền núi đá vôi, chúng tôi đến Trùng Khánh tham quan thác Bản Giốc - tuyệt tác thiên nhiên đã ban tặng Cao Bằng. Đây là thác nước lớn thứ tư thế giới trong các thác nước nằm trên đường biên giới các quốc gia. Nằm sát đường biên giới Việt - Trung, dòng sông Quây Sơn hiền hòa uốn lượn qua những cánh đồng lúa, rồi bất chợt đổ xuống thành thác từ độ cao khoảng 40 mét, qua nhiều bậc đá vôi tạo thành màn bụi nước trắng xóa, nhìn từ xa như những dải lụa trắng mềm mại. Ánh nắng mặt trời xuyên qua làn hơi nứơc tạo thành cầu vồng lung linh huyền ảo. Lần đầu tiên đến Cao Bằng, Nicolas Julien, một du khách người Bỉ thích thú chia sẻ: “Tôi đến Việt Nam gần 1 tháng rồi nhưng ngày đầu lên Cao Bằng là thăm thác Bản Giốc. Thật không thể tin được vì vẻ đẹp của con thác này, như trong mơ vậy. Tôi còn biết mình đang ở đây, sát biên giới với Trung Quốc nữa cơ. Tôi thích được bơi ở đây và chèo thuyền kayark nữa cũng tuyệt vời.”

       Đi giữa khung cảnh núi non hùng vĩ, chúng tôi bắt gặp bản Phia Thắp đẹp đến nao lòng. Khoảng 50 nóc nhà sàn của bà con người Nùng tụ họp dưới chân núi Phà Hùng, xung quanh là những ruộng lúa ngô trù phú. Cuộc sống dân giã yên bình hòa quyện với trời mây non nước khiến người ta như sống chậm lại, lắng dịu tâm hồn để tận hưởng những phút giây thanh thản hiếm hoi.

Rời bản Phia Thắp về thành phố Cao Bằng cũng là lúc trời nhá nhem tối. Làn khói lam chiều từ các nếp nhà sàn quyện cùng mây trời, như muốn níu chân du khách, mời gọi mọi người khám phá những vẻ đẹp tiềm ẩn về tự nhiên và văn hóa của ở miền sơn cước này. Và tôi tin rằng, đó chắc chắn sẽ là trải nghiệm không thể nào quên với bất cứ ai khi đến với vùng non nước nơi biên ải phía Bắc của Tổ quốc này./.