Xa nưl loa dưr xưl lâng p’rá Mông đợ cr’liêng xa nay ooy zêl cha groong pr’lúh Covid-19 xoọc đâu nắc bơơn đhanuôr vel Ea Bar, chr’val Cư Pui ơy năl ghít. Amoó Sùng Thị Bầu, mưy đhanuôr cóh đâu đoọng năl, zâp cr’liêng xa nay nâu bơơn trưởng vel Sùng Minh Sơn tự lêy pa chô ooy p’rá acoon cóh lâng đọc, pa xưl cóh loa lấh mưy c’xêê đâu, vêy lâng cr’liêng xa nay xay moon đhr’năng pr’lúh cr’ay nắc đhanuôr ta luôn đương xơợng, năl ghít zâp c’lâng bh’rợ zêl cha groong:“Anoo lướt xay moon lâng p’rá acoon cóh âng zi nắc đhanuôr năl ghít đấh. Bấc đhanuôr cóh đâu cắh choom prá p’rá a’duôn, k’đhạp prá xay, bhiệc xay moon lâng p’rá Mông chr’nắp bhlâng. Zâp cr’liêng xa nay âng trưởng vel xay moon cơnh: Zâp ngai oó ặt k’rong pazưm bấc manứih, glúh ooy c’lâng nắc lêy gloọp g’loọp móh, đươi dua xà phòng rao têy lêệng c’chêết khuẩn, lêy cha chêện ôộm pứih, oó chô ooy vel đông Hà Giang đoọng g’đách trơơi boọ lâng manứih crêê pr’lúh, đoọng zêl cha groong trơơi boọ...”

T’coóh Sùng Minh Sơn, trưởng vel Ea Bar, chr’val Cư Pui đoọng năl: Hân đhơ nắc vel đông zr’lụ k’coong ch’ngai, hân đhơ cơnh đêếc, t’coóh đh’rứah lâng Ban tự k’đhơợng zư lêy vel đông moon Ea Bar doọ crêê Covid-19 bhrợ c’pân. Xoọc đâu pr’lúh Covid-19 nắc xoọc dưr váih bấc k’rơ zâp đhị, manứih cóh vel đông cung vêy lướt vốch cóh zâp tỉnh đắh Bắc, lướt pa bhrợ cóh TP.HCM, Bình Phước, Bình Dương... nắc bh’rợ zêl cha groong pr’lúh dzợ bơơn lêy bhrợ liêm ta níh. K’noọ 2 c’xêê hanua, cr’chăl bhiệc lêy cha mêết cr’liêng xa nay đấh loon tứơc đhanuôr ooy đhr’năng pr’lúh, ban tự k’đhơợng zư cóh vel đông dzợ lêy cha mêết năl ghít cr’liêng xa nay ooy zâp cha nặc manứih, năl ghít ngai lướt ha ooy lâng tơợ đâu chô đoọng moon pa choom xay moon y tế: “Acu pa chô zên p’rá acoon cóh đợ cr’liêng xa nay xay moon âng phòng y tế chr’hoong zâp đắh c’lâng bh’rợ zêl cha groong pr’lúh Covid-19 cơnh: Đhanuôr glúh ooy c’lâng lêy gloọp g’loọp móh, đươi dua đác c’chêết khuẩn, k’đươi moon đhanuôr oó lấh chô ooy vel đông Hà Giang đăn lâng Trung Quốc, lướt lưm lêy xang nặc chô lêy xay moon lâng trạm y tế đoọng lêy ặt lalay zâp 14 t’ngay. Acu nắc lêy pay g’lúh xay moon liêm choom bhlâng nắc bêl ra diu, xoọc đhêy đhâng, cắh cậ hi bu k’năm, zâp t’ngay thứ 7 lâng chủ nhật nắc lướt xay moon. Bêl bơơn xay moon nắc đhanuôr năl ghít, zêng đươi bhrợ rơợng bhiệc zêl cha groong pr’lúh.”

Prang chr’val Cư Pui xoọc vêy 2.460 pr’loọng, lâng 13.800 manứih, ooy đâu k’noọ 90% nắc đhanuôr acoon cóh Mông, Thái, Dao... vel đông cóh zâp tỉnh Tây Bắc cơnh Hà Giang, Tuyên Quang, Điện Biên. Zâp tỉnh nâu vêy c’lâng k’noong k’tiếc đăn lâng Trung Quốc, đhị tr’nơợp dưr n’léh váih pr’lúh Covid-19 cóh bha lang k’tiếc. ting cơnh t’coóh Nguyễn Văn Tâm-Chủ tịch UBND chr’val Cư Pui, đoọng bhrợ têng c’lâng bh’rợ Zêl cha groong pr’lúh cơnh zêl a’rập a’bhưy, lấh mơ râu lêy cha mêết ghít âng chính quyền lâng zâp tổ chức đoàn thể cóh chr’val, nắc bh’rợ âng zâp trưởng vel cơnh Sùng Minh Sơn nắc chr’nắp bhlâng, zúp đoọng bhiệc xay moon, pa choom đhanuôr bhiệc zêl cha groong pr’lúh, bơơn ta luôn lâng liêm choom: “Đhị pr’đơợ tài liệu moon pa choom âng ngành y tế, anoo Sùng Minh Sơn, trưởng vel Ea Bar nắc ơy pa chô p’rá acoon cóh Mông, xang nặc đọc lưu cóh điện thoại váih file. Xang nặc anoo đươi dua lâng loa truyền thanh lưu động vêy p’têết lâng Bluetooth đoọng pa xưl zâp đhị zr’lụ đhanuôr ặt đoọng xay moon đhanuôr năl. Tơợ bêl bhrợ bhiệc nâu nắc c’năl âng đhanuôr pa dưr liêm ghít, bhiệc pa xiêr trơơi boọ pr’lúh cung liêm choom.”

Tước đâu, cóh Đăk Lăk doọ ơy váih ngai crêê boọ váih pr’lúh Covid-19. Vêy bơơn cơnh đâu nắc tu vêy râu moót bhrợ âng pa zêng hệ thống chính trị, râu pazưm têy âng zâp lang đhanuôr. ooy đâu vêy cơnh bhiệc bhrợ pr’hay, liêm choom âng trưởng vel Sùng Minh Sơn cóh vel Ea Bar, chr’val Cư Pui, nắc ting zúp ha bh’rợ zêl cha groong pr’lúh liêm ghít, zư nhâm mâng, têêm ngăn ha zâp zr’lụ vel đông./.

Người vác tù và tích cực tuyên truyền phòng chống dịch Covid ở vùngđồng bào dân tộc

Tuấn Long

Trước diễn biến khó lường của dịch Covid – 19, tại tỉnh Đắk Lắk đã và đang xuất hiện nhiều tổ chức, cá nhân tích cực tham gia công tác phòng, chống dịch. Trong số đó, ông Sùng Minh Sơn-Thôn trưởng thôn Ea Bar, xã Cư Pui, huyện Krông Bông là gương tiêu biểu.

Tiếng loa lanh lảnh phát lưu động bằng tiếng Mông những nội dung về phòng chống dịch Covid-19 bây giờ gần như được người dân thôn Ea Bar, xã Cư Pui, thuộc làu. Chị Sùng Thị Bầu, một người dân cho biết, các nội dung này được trưởng thôn Sùng Minh Sơn tự dịch, đọc và phát loa hơn một tháng nay, có cả thông tin cập nhật tình hình dịch bệnh nên người dân rất chú ý lắng nghe, nắm rõ các biện pháp phòng ngừa:  "Anh ấy tuyên truyền bằng tiếng mẹ đẻ của mình nên bà con đồng bào hiểu ngay. Đa số bà con ở đây không nói được tiếng kinh, rất khó giao tiếp, việc tuyên truyền bằng tiếng Mông là hết sức hữu ích. Các nội dung trưởng thôn tuyên truyền như: Mọi người không tụ tập đông người, ra đường thì phải đeo khẩu trang, sử dụng xà phòng rửa tay diệt khuẩn, thực hiện sinh hoạt  ăn chín uống sôi; không về quê Hà Giang để tránh tiếp xúc lây nhiễm với người có bệnh để phòng  lây lan...". 

Ông Sùng Minh Sơn, thôn trưởng thôn Ea Bar xã Cư Pui cho biết: Mặc dù là thôn vùng sâu vùng xa, nhưng ông cùng Ban tự quản thôn không cho rằng Ea Bar không bị Covid 19 đe dọa. Hiện nay dịch Covid-19 vẫn đang phức tạp ở nhiều nơi, người trong thôn cũng có qua lại các tỉnh phía bắc, đi làm ở thành phố Hồ Chí Minh, Bình Phước, Bình Dương..., nên công tác phòng chống dịch vẫn cần được tiến hành thật nghiêm túc. Gần hai tháng qua, bên cạnh cập nhật thông tin phổ biến kịp thời tới người dân về tình hình dịch bệnh, ban tự quản thôn còn chủ động nắm thông tin nhân khẩu của từng hộ, biết rõ ai đi đâu và từ đâu về để hướng dẫn khai báo y tế: "Mình phiên dịch toàn bộ nội dung bài tuyên truyền của phòng y tế huyện về các biện pháp phòng dịch Covid-19 như: Người dân ra đường phải đeo khẩu trang, sử dụng nước diệt khuẩn; yêu cầu bà con hạn chế về thăm quê Hà Giang giáp với Trung Quốc; khi đi thăm rồi thì về thì phải khai báo với trạm y tế để tổ chức cách ly đủ 14 ngày. Mình thường chọn thời điểm tuyên truyền hiệu quả nhất là vào sáng sớm, giờ nghỉ trưa, hoặc cuối buổi chiều, vào các ngày nghỉ thứ 7 và chủ nhật là mình đi tuyên truyền. Khi được tuyên truyền thì bà con hiểu, tất cả đều chấp hành nghiêm việc phòng chống dịch bệnh."

Toàn xã Cư Pui hiện có 2.460 hộ, với 13.800 nhân khẩu; trong đó gần 90% là đồng bào dân tộc thiểu số Mông, Thái, Dao... quê ở các tỉnh Tây Bắc như: Hà Giang, Tuyên Quang, Điện Biên. Các tỉnh này có đường biên giới tiếp giáp với Trung Quốc, nơi đầu tiên xuất hiện dịch Covid-19 trên thế giới.  Theo ông Nguyễn Văn Tâm-Chủ tịch UBND xã Cư Pui, để thực hiện phương châm "chống dịch như chống giặc", bên cạnh sự sát sao của chính quyền và các tổ chức đoàn thể trong xã, thì vai trò các trưởng thôn như Sùng Minh Sơn là rất quan trọng, giúp việc tuyên truyền, hướng dẫn người dân cách phòng chống dịch, được thường xuyên và đạt hiệu quả: "Trên cơ sở tài liệu hướng dẫn của ngành Y tế, anh Sùng Minh Sơn thôn trưởng thôn Ea Bar đã dịch từ tiếng phổ thông ra tiếng Mông, sau đó đọc lưu vào điện thoại thành file. Tiếp đến anh sử dụng loa truyền thanh lưu động có kết nối bluetooth để mở các file này đi đến các khu dân cư, thôn lân cận để tuyên truyền đến bà con. Từ khi làm việc này thì nhận thức của bà con được nâng lên rõ rệt, việc hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh ra cộng đồng rất hiệu quả".

Đến thời điểm này, ở Đắk Lắk chưa xuất hiện bất cứ ca bệnh nào nhiễm dịch Covid-19. Có được kết quả này là nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự chung tay của các tầng lớp nhân dân. Trong đó với cách làm hay, hiệu quả như thôn trưởng Sùng Minh Sơn ở thôn Ea Bar, xã Cư Pui, sẽ càng giúp cho công tác phòng dịch được triển khai sâu rộng, giữ vững an toàn cho các vùng quê./.