Văl xay truih cớ xa nay pa bhlâng căh liêm crêê coh zr’lụ n’đoh n’noh chr’val Phổ Thạnh, chr’hoong Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi. Lấh 1 c’moo ahay, đhanuôr coh đâu ta đang moon pa tơơi đong may pa liêm n’đoh n’noh MD tươc ooy zr’lụ lơơng. Hân đhơ cơnh đêếc, ha dang pa tơơi đong máy ha dzợ căh pa liêm pa xang 22.500 tấn n’đoh n’noh xoọc dzợ, đh’rưah lâng n’đoh n’noh ta đươi coh zập t’ngay nắc bhrớ rau căh liêm crêê ooy môi trường. Zr’lụ n’toh đớc n’đoh n’noh ty ta ga lấp coh k’tiêc căh vêy ta bha lếp căh cậ bhrớ bê tông coh boọng, căh vêy pr’đươi pay k’rong lâng pa liêm đác hooi tơợ n’đoh n’noh. Zr’lụ n’đoh n’noh n’nâu ta đớc đhị ta huung da ding, dal lâh mơ lâng zr’lụ toor, tu cơnh đêếc đác hooi tơợ zr’lụ n’đoh n’noh năc chrêếp hooi ooy k’tiếc lâng hooi ooy đác ngầm. Ha dang căh pa liêm ghit bhlâng xoọc ta bọ đơc bâc ơl đhị đâu năc bhrớ nha nhự môi trường ngân pa bhlâng coh cr’chăl đanh đươnh. T’coóh Nguyễn Cao Phúc, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh uỷ, Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Ngiã xay moon: “Ha dang đhanuor tố đoọng đong máy pa liêm n’đoh n’noh MD pa bhrớ cớ, tỉnh nắc ta đang moon đong mát đơơh hân pa liêm pa crêê pazêng rau pr’đươi dzợ ta bhúch căh cậ căh ơy crêê cơnh xa nay. Tỉnh nắc k’rong bhrớ Trạm quan trắc lâng pazao đoọng ooy Sở Tài Nguyên lâng Môi trường ta luôn đương ch’mêết lêy đhr’năng âng pleng k’tiếc, đương ch’mêết lêy ghít bh’rớ pa bhrớ đoọng nhâm mâng rau liêm crêê âng môi trường. Bêl căh ơy crêê cơnh xa nay năc ta đang moon đong máy đhêy bhrớ têng”.

Bêl t’coóh xa nay tỉnh Quảng Ngãi ta đang moon đhanuôr mr’cơnh cr’noỌ xa nay đoọng đong máy pa liêm n’đoh n’noh MD pa bhrớ cớ năc thành phố Đà Nẵng, bh’rớ bhrớ têng đong máy óch n’đoh n’noh công căh ơy vêy đhanuôr đoọng bhrớ têng. Đoọng pa liêm 3,2 tấn n’đoh n’noh ta bhậ đhị zr’lụ n’đoh n’noh Khánh Sơn lâng k’r’bhâu tấn n’đoh n’noh gluh ooy môi trường zập t’ngay, UBND thành phố Đà Nẵng mr’cơnh cr’noọ xa nay năc đoọng bhrớ têng đong máy och n’đoh n’noh pa ang điện đhị zr’lụ n’toh n’đoh n’noh Khánh Sơn, quận Liên Chiểu. Đong máy vêy ta bhrớ lâng đợ zên 80 ức đô la Mỹ, đợ n’đoh n’noh vêy ta och năc 650 tấn coh muy t’ngay.Xay moon đớc nắc vêy ta bhrớ têng coh x’riah c’moo 2019 lâng pa bhrớ năc tơợ tr’nơớp c’moo 2021. Pazêng n’đoh n’noh năc lưch vêy ta t’mot ooy boọng n’đoh n’noh lâng ta đơc đanh tơợ 5 tươc 7 t’ngay đoọng ch’hooi lơi đac nha nhự lâng pa xiêr đhr’năng u dzếp. Xang n’nắc, n’đoh n’noh năc vêy ta t’mot ooy pr’đươi pa gooh xang n’năc đơơng âng ooy lò óch coh nhiệt độ k’dâng 1 r’bhâu độ C. Đươi ooy đhr’năng puyh âng đong óch n’đoh n’noh, đac gluh hơi bhrớ tua bin đhiêr, t’vaih điện. Ting cơnh cr’noọ bh’rớ, ha dang óch zập 800 tấn n’đoh n’noh năc zập t’ngay vêy k’dâng 300 r’bhâu kWh điện. Coh đêếc, đong máy đươi 20% điện, ha mơ dzợ năc pa câl ooy công ty điện lực. T’coóh Tổ Văn Hùng, Giám đốc Sở Tài nguyên lâng Môi trường thành phố Đà Nẵng xay moon: “Đhị zr’lụ n’đoh n’noh Khánh Sơn xoọc đâu, xang bêl k’rong bhrớ têng pr’đươi năc ta đang moon k’rong bhrớ têng muy đong máy pa liêm n’đoh n’noh ting cơnh pr’đươi t’mêê lâng công suất năc 1.500 tấn n’đoh n’noh coh muy t’ngay ha dum. T’bhlâng ta đang moon bhrớ têng 1 đong óch n’đoh n’noh y tế lâng pr’đươi pa liêm pac zr’lụ bể phốt crêê cơnh xa nay bh’rớ. Đh’rưah lâng n’năc lêy pa tơơi pazêng pr’loọng đong ắt coh zr’lụ crêê nha nhự môi trường. Tước xoọc đêếc ahêê bơơn lêy zr’lụ n’đoh n’noh Khánh Sơn xoọc đâu dưr vaih zr’lụ pa liêm pa crêê n’đoh n’noh liêm choom bhlâng”.

Ha dzợ đhị tỉnh Quảng Nam, UBND tỉnh công đoọng bhrớ têng pazêng lò óch n’đoh n’noh đoọng ha 2 zr’lụ ga lấp n’đóh n’nóh, pa liêm ơy biing, nắc đoọng k’rong pazêng n’đoh n’noh đhị pazêng zr’lụ đhanuôr ăt mamông n’đăh Bắc lâng n’đăh Nam âng tỉnh. T’cooh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam xay moon, bh’rớ ng’óch xoọc đâu năc êêh rau bh’rớ liêm choom coh bh’rớ bhr’lậ pa liêm n’đoh n’noh, hân đhơ cơnh đêêc năc liêm choom lâh mơ lâng ng’ga’lấp: “Pazêng rau đơ n’nặ dưr vaih coh đong máy năc vêy ta k’đơơng coh c’lâng n’coo đoọng đơơng âng ooy zr’lụ ng’óch đoọng p’xoọng khí óch ting cơnh bh’rớ ma tơợ, đoọng doọ lấh n’nặ mốp. Ha dang đác gluh hooi năc công doọ lâh bấc coh bể ch’hooi đớc đác n’nâu, năc vêy ta đơơng ch’hooi ooy bể đớc sinh học xang n’năc năc đoọng đươi ha bh’rớ bhrớ ch’ngaách pr’đươi, bhrớ ch’ngaách ha bh’rớ óch. Ting n’năc công năc bể đác ha bh’rớ t’pắt ra rooh pr’toh.”

K’rong n’đoh n’noh năc xa nay bh’rớ zr’năh k’đhap âng bấc k’tiếc k’ruung coh bha lang k’tiếc. Coh k’tiếc k’ruung hêê bh’rớ pa liêm n’đoh n’noh lâng pa xiêr n’đoh n’noh năc đơơh vêy xa nay xay moon bh’rớ toọm ghit bhlâng lâng xa nay bh’rớ zư lêy môi trường:

Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Võ Tuấn Nhân 

T’cooh Võ Tuấn Nhân, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên lâng Môi trường xay moon, coh ha y năc pay zên thuế lâng pazêng pr’đươi nhựa đươi dua muy chu. Cơnh lơơng cậ, năc căh pay zên thuế căh cậ pay zên thuế m’bứi pa bhlâng lâng pr’đươi nhựa liêm crêê lâng môi trường, nhựa sinh học. Rau chr’nắp bhlâng năc pa dưr dal c’năl âng đhanuôr, manuyh đươi dua lâng âng apêê bhrớ têng. Cơnh lơơng cậ, năc ng’bhrớ đợ pr’đươi liêm crêê lâng môi trường, pa xiêr n’đoh nhựa, chr’đhung nilon đươi 1 chu. T’cooh Võ Tuấn Nhân xay moon ghít, a hêê căh choom t’bil môi trường đoọng pay kinh tế, căh choom oó căh t’bhlâng pa dưr kinh tế: “Manuýh hân đoo bhrớ nha nhự môi trường, năc manuyh n’năc vêy trách nhiệm ting chrooi đoọng pa liêm môi trường. Rau chr’năp bhlâng, pa dưr kinh tế coh xoọc đâu năc t’hước ooy xa nay bh’rớ kinh tế tr’zooi đh’rưah. Pazêng zr’lụ bhrớ têng năc n’năl xa nay bh’rớ kinh tế tr’zooi. Pazêng zr’lụ, pazêng vel đong lâng k’tiêc k’ruung pa dưr kinh tế tr’zooi. Cơnh đêêc năc pr’đươi vêy ta bhrớ t’vaih, rau căh dzợ ta đươi âng zr’lụ bhrớ têng pr’đươi n’nâu năc dưr vaih pr’đươi đoọng ha zr’lụ pa bhrớ n’lơơng”.

N’đoh n’noh xoọc dưr vaih rau k’ăy a cọ a plua lâng đanh đươnh coh bâc c’moo ahay căh muy âng apêê tỉnh miền Trung. L’lăm đêếc, bh’rớ bhrớ têng pazêng zr’lụ vất lơi n’đoh n’noh lâng pr’đươi pa liêm căh ơy crêê cơnh năc bhrớ nha nhự môi trường ting t’ngay k’rơ lâh mơ. Rau la lua đoọng lêy, muy bơr zr’lụ ơy bhrớ têng đong óch n’đoh n’noh pa ang điện n’jưah xay bhrớ muy pâng cr’noọ đươi dua điện, ting n’năc pa liêm pa crêê đhr’năng nhự môi trường. Hân đhơ cơnh đêếc, coh cr’chăl xoọc đâu, bêl c’rơ âng pazêng vel đong dzợ bâc rau zr’năh k’đháp năc bh’rớ bhrớ têng pazêng zr’lụ pa liêm n’đoh n’noh năc bhrớ bh’rớ xã hội ting xay bhrớ. Ting n’năc năc xay p’căh lâng bhrớ t’vaih rau mr’cơnh coh cr’noọ xa nay âng đhanuôr coh bh’rớ bhrớ têng đong máy pa liêm pa crêê n’đoh n’noh. Bhrớ têng cơnh ooy đoọng đhanuôr n’năl bh’rớ pa liêm pa crêê n’đoh n’noh năc xa nay bh’rớ âng zập ngai lâng âng prang xã hội./.

Điểm trung chuyển rác không còn chỗ chứa

Miền Trung ngập rác thải: Dân khổ, chính quyền lúng túng

Bài 2: Xử lý rác thải, mỗi nơi mỗi kiểu

 PV Hoài Nam- Phương Cúc/ VOV- miền Trung

Vấn đề xử lý rác thải sinh hoạt ở nước ta hiện nay chủ yếu theo 2 phương pháp là chôn lấp và đốt. Phương pháp chôn lấp được thực hiện theo 2 hình thức là chôn lấp thông thường và chôn lấp hợp vệ sinh. Phương pháp đốt cũng có 2 hình thức là đốt không thu hồi năng lượng và đốt có thu hồi năng lượng để phát điện. Hiện nay, phương pháp chôn lấp hợp vệ sinh và phương pháp đốt được các địa phương lựa chọn để xử lý rác. Kết thúc loạt bài “Miền Trung ngập rác thải: Dân khổ, chính quyền lúng túng”, trong chương trình hôm nay, nhóm phóng viên Hoài Nam và Phương Cúc có bài viết “Xử lý rác thải, mỗi nơi mỗi kiểu”.

Trở lại với vấn đề nóng ở khu bãi rác xã Phổ Thạnh, huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi. Hơn 1 năm qua, người dân ở đây đề nghị di dời Nhà máy xử lý rác MD đi nơi khác. Thế nhưng nếu di dời Nhà máy mà không xử lý dứt điểm 22.500 tấn rác thải tồn đọng, cộng với lượng lớn rác thải sinh hoạt hằng ngày thì sẽ gây nhiều nguy hại về môi trường. Bãi rác cũ trước đây chôn lấp thông thường không có lót hoặc bê tông đáy, không có hệ thống thu gom và xử lý nước rỉ rác. Bãi rác này nằm trên khe núi, cao hơn so với khu vực xung quanh nên nước rỉ từ rác sẽ thấm trực tiếp xuống lòng đất và ngấm vào nước ngầm. Nếu không xử lý triệt để lượng rác thải đang ùn ứ tại đây sẽ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trong thời gian dài. Ông Nguyễn Cao Phúc, Trưởng Ban Dân vận Tỉnh uỷ, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi cho biết, do Nhà máy xử lý rác dừng hoạt động nên huyện Đức Phổ đề nghị các xã tự xử lý rác ở địa phương mình. Xã Phổ Thạnh diện tích nhỏ, dân cư quá đông, lượng rác thải ra hằng ngày khá lớn, nếu đốt hay chôn lấp tạm thời cũng dễ tạo ra những bãi chôn lấp mới hoặc người dân vứt bừa bãi ra môi trường như thời gian vừa qua, gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Ông Nguyễn Cao Phúc đề nghị: “Nếu được sự đồng thuận của nhân dân cho Nhà máy xử lý rác MD hoạt động trở lại, tỉnh sẽ yêu cầu Nhà máy khẩn trương hoàn thiện các hạng mục, thiết bị còn thiếu hoặc chưa đạt yêu cầu. Tỉnh sẽ đầu tư Trạm quan trắc và giao cho Sở Tài nguyên và Môi trường thường xuyên quan trắc không khí, giám sát chặt chẽ quy trình vận hành để đảm bảo các thông số về môi trường. Khi mà không đạt yêu cầu thì đề nghị Nhà máy dừng.”

Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi Lê Viết Chữ đối thoại với người dân

Trong khi lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi vận động người dân ủng hộ cho Nhà máy xử lý rác thải MD hoạt động trở lại thì tại thành phố Đà Nẵng, việc xây dựng Nhà máy đốt rác cũng chưa được người dân đồng thuận. Để xử lý 3,2 triệu tấn rác đang tồn đọng tại bãi rác Khánh Sơn và cả ngàn tấn rác thải ra môi trường hằng ngày, UBND thành phố Đà Nẵng đã thống nhất về nguyên tắc, cho phép xây dựng nhà máy đốt rác phát điện tại bãi rác Khánh Sơn, quận Liên Chiểu. Nhà máy này được đầu tư 80 triệu đô la Mỹ, công suất xử lý rác khoảng 650 tấn/ngày. Nhà máy dự kiến sẽ khởi công vào cuối năm 2019 và đi vào hoạt động từ đầu năm 2021. Toàn bộ rác thải sinh hoạt sẽ được đưa vào hố rác tiến hành ủ khoảng 5 đến 7 ngày để tách nước rỉ và giảm độ ẩm. Sau đó, rác được đưa vào bộ phận sấy khô rồi chuyển qua lò đốt ở nhiệt độ khoảng 1.000 độ C. Dựa vào sức nóng của lò đốt, nước bốc hơi làm quay tua bin, phát điện. Theo thiết kế, nếu đốt đủ 800 tấn rác thì mỗi ngày có khoảng 300.000 kWh điện. Trong đó, Nhà máy sử dụng 20% điện năng, số còn lại sẽ bán cho công ty điện lực. Phần tro xỉ được lấy ra khỏi lò (với tỉ lệ khoảng 17% tổng khối lượng rác đem đốt) được trộn thêm cát, xi măng, phụ gia để sản xuất gạch không nung. Ông Tô Văn Hùng, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Đà Nẵng cho biết: “Tại vị trí bãi rác Khánh Sơn hiện nay, sau khi đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng thì sẽ tiếp tục kêu gọi đầu tư 1 nhà máy xử lý rác theo công nghệ hiện đại với công suất là 1.500 tấn rác/ngày- đêm. Tiếp tục kêu gọi đầu tư xây dựng 1 lò đốt rác y tế và hệ thống xử lý phân vùng bể phốt theo đúng quy chuẩn. Cùng với đó là sẽ tính toán di dời những hộ dân nằm trong phạm vi ô nhiễm môi trường. Đến lúc đó chúng ta sẽ thấy bãi rác Khánh Sơn hiện nay trở thành Khu liên hợp xử lý rác”.

Còn tại tỉnh Quảng Nam, UBND tỉnh cũng đã cho phép triển khai xây dựng các lò đốt rác thay cho 2 khu chôn lấp rác thải đã đầy, giải quyết thu gom xử lý rác tại các khu dân cư phía Bắc và phía Nam của tỉnh. Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, công nghệ đốt hiện nay dù chưa phải tuyệt đối an toàn trong xử lý rác thải, nhưng tốt hơn rất nhiều so với chôn lấp: “Toàn bộ mùi khí phát sinh trong nhà máy sẽ được đưa và hệ thống ống dẫn để đưa vào trong khu vực lò đốt để bổ sung không khí đốt theo chu trình khép kín tuần hoàn để giảm thiểu mùi. Nước rỉ ra nếu có chăng cũng rất là thấp ở trong bể chứa này sẽ được dẫn qua hệ thống bể xử lý đưa vào bể chứa sinh học rồi đưa vào bể chứa tuần hoàn nước phục vụ cho việc làm mát thiết bị, làm mát quy trình đốt; Đồng thời cũng là bể dự phòng cho công tác phòng cháy, chữa cháy.”

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Cán bộ Tổng Cục môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường thì thu gom và xử lý rác thải là vấn đề “nóng” đối với các quốc gia trên thế giới. Thụy Điển là một trong những quốc gia đi đầu về xử lý rác thải, bảo vệ môi trường hiện nay. Ở Thụy Điển, mỗi hộ gia đình có 6 đến 7 loại thùng rác để phân loại rác từ nguồn. Tại Việt Nam, việc xử lý rác và giảm thiểu rác thải là một bài toán rất khó cần nhiều bên tham gia. Ông Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, nước ta nên có những quy định xử phạt cụ thể với vấn đề bảo vệ môi trường: “Có những đất nước người ta cưỡng chế rất mạnh việc phân loại rác tại nguồn, kèm theo những biện pháp nhất định. Ví dụ như ở Hàn Quốc thì người bán những cái túi đựng rác và phân loại rác theo những khối lượng khác nhau và rác càng nhiều, túi càng đắt. Chính vì vậy sẽ giảm thiểu việc phát sinh rác. Cái thứ 2 là, những người xả rác không cho vào những cái túi đó thì sẽ không được thu gom và sẽ bị phạt. Như vậy người ta sẽ kết hợp cả biện pháp về kinh tế, nhận thức cũng như các chế tài kèm theo để việc phân loại rác tại nguồn đạt hiệu quả cao hơn.”

Ông Võ Tuấn Nhân, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng, sắp tới nên đánh thuế cao đối với các sản phẩm nhựa sử dụng một lần. Ngược lại, có thể không đánh thuế hoặc đánh thuế rất thấp đối với các sản phẩm nhựa thân thiện với môi trường, nhựa sinh học. Điều quan trọng là cần nâng cao nhận thức của người dân, người tiêu dùng và cả nhà sản xuất. Mặt khác, phải sản xuất những sản phẩm thay thế thân thiện với môi trường, giảm thiểu rác thải nhựa, túi nilon sử dụng 1 lần. Ông Võ Tuấn Nhân khẳng định, chúng ta không đánh đổi môi trường lấy kinh tế, không phát triển kinh tế bằng mọi giá: “Người nào thải ra môi trường, người đó phải có trách nhiệm đóng góp để xử lý. Quan trọng hơn, phát triển kinh tế bây giờ phải hướng đến một nền kinh tế tuần hoàn. Từng cơ sở phải nhận thức được nền kinh tế tuần hoàn. Từng vùng, từng địa phương và cả quốc gia phải phát triển kinh tế tuần hoàn. Tức là biến sản phẩm đầu ra, chất thải của cơ sở sản xuất này thành nguyên liệu cho cơ sở sản xuất khác.”

Rác thải đang trở thành vấn đề nhức nhối và kéo dài trong nhiều năm qua không riêng gì ở các tỉnh miền Trung. Trước đây, việc xây dựng các bãi rác với công nghệ xử lý chưa phù hợp đã gây ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng. Thực tế cho thấy, một số nơi đã xây dựng những lò đốt rác phát điện vừa giải quyết một phần nhu cầu về điện năng, vừa giải quyết được tình trạng ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, trong giai đoạn hiện nay, khi nguồn lực của các địa phương còn khó khăn thì việc xây dựng các khu xử lý rác nên tiến hành xã hội hóa. Đồng thời phải công khai minh bạch và tạo sự đồng thuận trong nhân dân trong việc xây dựng các nhà máy xử lý rác thải. Làm thế nào để người dân ý thức được vấn đề xử lý rác là trách nhiệm mỗi người và của toàn xã hội./.

Bài viết “Xử lý rác thải, mỗi nơi một kiểu” của nhóm phóng viên Hoài Nam và Phương Cúc thường trú tại miền Trung khép lại loạt bài “Miền Trung ngập rác: Dân khổ, chính quyền lúng túng”.!

Rác chất từng đống trải khắp từ phố lên núi