Xoọc đâu zâp bh’nơơn pr’đươi n’đoóh a’doóh cơnh Khăn piêu, xa’nập cóm, chi đhung, rèm p’loọng... âng zâp nghệ nhân manứih acoon cóh Thái cóh đâu bhrợ têng lâng bấc cơnh pr’hoọm, bh’rợ laliêm lalay lâng bơơn bấc ơl ta mooi cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng cóh k’tiếc k’ruung lơơng kiêng đươi.

Lâng râu cr’noọ cr’niêng, chắp kiêng lâng bh’rợ taanh n’đoóh a’doóh, đh’rứah lâng cr’noọ kiêng zư lêy đợ râu liêm chr’nắp âng acoon cóh Thái, k’zệt c’moo hanua, p’căn Lường Thị Sen, cóh vel Áng, chr’val Đông Sang, chr’hoong Mộc Châu nắc ơy liêm ta nóh moon pa choom đoọng ha lang p’niên cóh vel đông. Zâp t’ngay t’coóh liêm ta níh moon pa choom đoọng ha ta mooi bêl vêy chô cóh Mộc Châu đoọng apêê bơơn lêy năl liêm gít đợ tr’xâu, lêy taanh bhrợ ha cơnh, cơnh nắc poọr bhrợ k’páih, lêy bhrợ pa chăm, bhrợ t’váih pr’hoọm ha cơnh. P’căn Lương Thị Sen moon :“Bêl ahay chóh tơơm k’páih, xang nặc lêy bơơn, puôl bhrợ, lêy glụ, troọm cóh đác cha nêếh, xang nặc púah pa goóh, đợ goóh nắc lêy vêy bhrợ váih pr’hoọm bhrộ, hi la t’viêng, hi la bhrông. Cắh váih hi la bhrông bêl ahay nắc lêy pay pr’hoọm bhrộ nâu, pay tơơm ban, a’xiu vốn đoọng zêệ pay đác bhrợ pr’hoọm.”

Cóh chr’val Đông Sang, k’zệt tr’xâu buôn lêy taanh bhrợ n’đoóh a’doóh xoọc bơơn hi hội pân đil cóh vel đông zư lêy bhrợ. Bấc apêê ađhi amoó nắc ơy pấh bhrợ đh’rứah lêy pa choom lâng rơơm kiêng zư đợc, padưr pa xớc đợ râu liêm chr’nắp văn hoá âng acoon cóh đay. Cơnh đợ khăn quàng, chi đhung, bhr’lếp zương, tr’ơớih, tr’nớt bhrợ p’cắh lâng pa câl đoọng ha ta mooi lướt lêy chi ớh, lâng cung bơơn đươi dua ooy zâp đông đhêy ắt zr’nưm đoọng ha ta mooi.

Bhiệc bhrợ nâu nắc ơy đơơng chô bh’nơơn liêm choom lấh 4 ực đồng đhị mưy c’xêê lâng nắc dưr váih bh’rợ du lịch lêy chi ớh pr’hay liêm. Ađhi Đào Yến Nhi, mưy ta mooi tơợ Hà Nội lướt Mộc Châu moon:“Acu nắc k’noọ bhiệc taanh n’đoóh a’doóh nắc đoo pr’hay chr’nắp, bhrợ padưr râu liêm chr’nắp lalay âng đhanuôr acoon cóh Thái. Bơơn taanh bhrợ liêm choom, acu bhui har bhlâng bêl bơơn bhrợ têng bhiệc nâu.”

          Liêm zâp ooy zâp t’ngay, xang bêl bhrợ têng ha rêê đhuốch, apêê ađhi amoóh nắc lêy pazưm k’rong cóh đông Văn hoá cộng đồng đoọng đh’rứah ta moóh pa choom đợ bhiệc taanh bhrợ, lêy t’váih pr’hoọm đoọng la liêm, nhâm mâng ha cơnh. Chr’hoong Mộc Châu nắc k’đươi moon đhanuôr zư lêy bh’rợ tr’nêng, zooi zúp đhanuôr bhrợ têng bh’rợ tr’nêng lâng đợ bh’rợ liêm chr’nắp, lalua. P’căn Đinh Thị Hường, Trưởng Phòng Văn hoá Thông tin chr’hoong Mộc Châu đoọng năl:

 “ Zâp pr’loọng nắc bơơn zooi zúp m’bứi zên đoọng apêê lêy bhr’lậ pa liêm tr’xâu âng apêê, đợc pa câl bh’nơơn pr’đươi. Lấh mơ, ơy 7 pr’loọng pazưm đh’rứah liêm gít váih 1 hợp tác xã nắc bơơn ta zooi đoọng 7 ực đồng.”

Bh’rợ taanh n’đoóh a’doóh cóh Mộc Châu cắh nặc mưy bơơn zư lêy pa liêm đợ pr’hoọm văn hoá acoon cóh, nắc dzợ bh’rợ zúp đoọng đhanuôr padưr pa xớc kinh tế, bhrợ têng bấc râu bh’nơơn pr’đươi liêm chr’nắp xay moon p’cắh đoọng ta mooi zâp đắh lêy pấh câl đươi./.

Mộc Châu gìn giữ nghề dệt thổ cẩm

Huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, mà còn ấn tượng đối với du khách, bởi những nét văn hóa độc đáo của đồng bào các dân tộc, trong đó phải kể đến nghề dệt thổ cẩm. 

Hiện các sản phẩm thổ cẩm: Khăn piêu, áo cóm, túi xách, rèm cửa... do các nghệ nhân người dân tộc Thái ở đây làm ra với mẫu mã đa dạng, hoa văn tinh tế đang từng bước tạo được thương hiệu riêng và được đông đảo du khách trong và ngoài nước đón nhận.

Với tình yêu với nghề dệt thổ cẩm, cùng mong muốn lưu giữ những nét đẹp truyền thống của dân tộc Thái, hàng chục năm qua, bà Lường Thị Sen, ở bản Áng, xã Đông Sang, huyện Mộc Châu đã tận tình truyền nghề cho lớp trẻ trong bản. Hàng ngày bà còn nhiệt tình hướng dẫn du khách đến với Mộc Châu để họ có được những trải nghiệm thú vị nhất bên khung cửi, cùng với con thoi và các công đoạn như: Quay sợi, mắc khung, tạo hoa văn, dệt, nhuộm. Bà Lường Thị Sen kể:“Xưa mình trồng cây bông, song bật thành cái rễ, rồi cuộn lại ấy, rồi mình mới kéo, nhuộm cái nước gạo ấy, xong phơi khô rồi mới nhuộm lá tím, lá xanh này, lá đỏ. Không có lá đỏ ngày xưa mình phải lấy cái màu  nâu nâu ấy, mình lấy cây ban, lấy cá vốn để đun lấy nước nhuộm.”

Ở xã Đông Sang, hàng chục khung cửi dệt thổ cẩm đang được Chi hội phụ nữ bản duy trì. Nhiều chị em đã tham gia cùng học và mong muốn lưu giữ, phát triển những tinh hoa văn hóa của dân tộc mình. Sản phẩm khăn quàng, túi, ga trải giường, gối, đệm làm ra được trưng bày và bán cho khách du lịch, đồng thời cũng được sử dụng ngay trong các nhà nghỉ cộng đồng để phục vụ du khách. Việc làm này đã mang lại thu nhập cho mỗi chị trung bình hơn 4 triệu đồng một tháng (gần 200 USD/tháng) và đã trở thành loại hình du lịch trải nghiệm hấp dẫn. Em Đào Yến Nhi, một du khách từ Hà Nội lên Mộc Châu, cảm nhận: “Em nghĩ là việc dệt vải rất thú vị, tạo nên bản sắc riêng của đồng bào Thái. Được dệt sợi vải từ thiên nhiên, từ cây bông em rất vui khi được làm việc này.”

Đều đặn hằng ngày, sau khi kết thúc việc đồng áng, chị em học nghề lại tập trung tại Nhà văn hóa cộng đồng để cùng học hỏi những kỹ thuật thêu, dệt, những công thức để có thể nhuộm được một tấm vải có màu sắc đẹp và bền. Huyện Mộc Châu khuyến khích bà con bảo tồn nghề, hỗ trợ bà con làm nghề bằng những hoạt động thiết thực. Bà Đinh Thị Hường, Trưởng Phòng Văn hóa Thông tin huyện Mộc Châu, cho biết:

“Mỗi hộ sẽ được hỗ trợ 1 khoản tiền để họ sửa khung dệt của họ, tủ bày bán sản phẩm. Ngoài ra cứ 7 hộ liên kết với nhau thành 1 Hợp tác xã thì sẽ được hỗ trợ 7 triệu đồng.”

Nghề dệt thổ cẩm ở Mộc Châu không chỉ được bảo tồn, giữ được bản sắc văn hóa dân tộc mà giờ còn là “Nghề” giúp người dân phát triển kinh tế, tạo ra thật nhiều sản phẩm để giới thiệu với du khách thập phương./.