Tơợ thành phố Huế lướt truíh c’lâng bhlanag 49 k’dâng 50 cây số nắc tước ooy zr’lụ đhêy ắt homestay chr’val Hồng Hạ, chr’hoong da ding k’coong A Lưới. Zr’lụ đhêy ắt n’nâu vêy ta bhrợ têng lâng n’loong, cr’đe, xa pợ lâng ch’len ting cơnh Gươl ty đanh âng đhanuôr acoon cóh… Homestay Hồng Hạ pazêng vêy 2 tầng, tầng cóh piing vêy 18 phòng ắt đoọng ha ta mooi, tầng n’dúp nắc ta mooi ắt cha đợ chr’na đha nắh âng đhanuôr cóh đâu. Xang bêl đhêy ắt, cha đắh đợ chr’na đha nắh âng đhanuôr acoon cóh, ta mooi nắc lướt lêy pazêng zr’lụ du lịch cruung đác, bơơn họm lâng rau ch’ngaách âng tọm đác Pâr le, lướt lêy tranh Pa Ring lâng chụp ảnh đhị tr’ngâl đhâl ma bhuy A Doi… Ha dum tước, lâng cóh zr’lụ da ding k’coong Trường Sơn ga mắc bhứah, ta mooi đh’rứah lâng đhanuôr óch ói, ộm buáh a rong, xơợng đợ bhr’ươl ba boóch âng apêê pân đil Tà Ôi, Pa Cô lâng đh’rứah ting tân tung da dặ. A Moó Nguyễn Lâm Cẩm Quyên, muy cha nắc ta mooi tước tơợ thành phố Đà Nẵng prá: “Pr’loọng đong cu kiêng pa bhlâng tước la lêy du lịch cóh pazêng zr’lụ da ding k’coong. Bêl đâu tước ooy đâu bơơn ắt cóh Homestay Hồng Hạ, leng k’tiếc cóh đâu ch’ngaách pa bhlâng, homestay nắc bhứah bhái, sạch liêm lâng rau âng cu kiêng bhlâng nắc bơơn họm tọm đác, đác cóh đâu t’viêng ch’ngaách bhlâng. Pr’loọng đong cu công bơơn cha đắh đợ chr’na đha nắh âng đhanuôr acoon cóh lâng lướt lêy bhươl cr’noon anag đhanuôr. Acu rơơm kiêng nắc bơơn tước ooy đâu muy chu cớ đoọng bơơn lêy pazêng văn hoá âng đhanuôr lâng lướt lêy pazêng zr’lụ du cruung đác âng A Lưới.”

Công cơnh homstay đhị Hồng Hạ, homestay cóh chr’val A Roàng vêy ta bhrợ têng cơnh Gươl truyền thống, crêê cơnh xa nay bh’rợ rau liêm crêê ooy môi trường. Nắc vêy ta bhrợ têng tơợ c’moo 2013, nắc tước ooy pazêng c’moo đăn đâu, bh’rợ đhêy ắt n’nâu nắc vêy ta mooi tước bấc lấh mơ, đhêy ắt đhị zr’lụ da ding k’coong A Lưới. Xoọc đâu, vêy đoo t’ngay homestay A Roàng đương hơnh déh tước 50 g’lúh ta mooi tước ắt, cóh đêếc ta mooi cóh k’tiếc k’ruung lâng tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng. A noo Viên Đăng Phú, k’đhơợng bhrợ bh’rợ đương hơnh déh ta mooi đhị homestay A Roàng xay moon: Đoọng k’đơơng t’bấc ta mooi du lịch, zr’lụ ắt đhêy ta luôn xăl t’mêê pazêng tour, tuyến lướt la lêy, đươi bấc ooy pazêng rau chr’nắp pr’hay âng văn hoá, chr’na đha nắh âng đhanuôr, bhrợ đoọng ha đhanuôr bơơn lêy rau đơ t’mêê: “Ta mooi tước ooy homestay âng zi nắc apêê ắt cóh Gươl, bơơn cha đợ chr’na đha nắh ty đanh âng đhanuôr cóh đâu. Xang n’nắc azi đơơng apêê đoo tước ooy tọm đác, tran họm đác, tước ooy ha rêê âng đhanuôr lâng lêy crâng g’mrâng âng chr’val A Roàng. Tước ooy ha bu lâng ha dum apêê đoo chô họm đác puýh. Tước 7 giờ ha dum nắc cha đợ chr’na đha nắh lâng lêy azi óch trại đh’rứah giao lưu lâng ta mooi.”

T’coóh Viên Xuân Danh, Chủ tịch UBND chr’val A Roang xay moon: Chính quyền chr’val xay moon pa dưr du lịch nắc muy cóh pazêng c’lâng bh’rợ pa dưr kinh tế đoỌng pa dưr dal thu nhập ha đhanuôr. Cóh đêếc, du lịch bhươl cr’noon nắc vêy chr’val t’bhlâng xay bhrợ đươi ooy rau liêm pr’hay ooy văn hoá ty đanh âng đhanuôr acoon cóh. Lấh ooy xay moon tước ooy ta mooi đợ rau pr’hát xa nul cơnh cha chấp, k’lới, ba boóch, tân tung da dặ, cóh cr’chăl đăn đâu, chr’val A Roàng công bhrợ pazêng bh’rợ bhiệc bhan n’lơơng cơnh: bh’rợ cha ha roo t’mêê, mót đong t’mêê, bhiệc bhan pay k’diíc k’điêl âng manuýh Tà ôi… đoọng ta mooi n’năl lấh mơ ooy văn hoá âng đhanuôr acoon cóh. T’coóh Viên Xuân Danh xay moon, nắc tu rau liêm crêê, tr’đăn bêl ting bhrợ têng du lịch âng đhanuôr bhrợ ha ta mooi tước ooy A Lưới bấc lấh mơ: “Cóh đâu vêy 7 cr’noon, cóh đêếc 1 cr’noon Cơ Tu, ha mơ dzợ nắc cr’noon Tà Ôi. Đoo bêl ta mooi du lịch tước nắc apêê đoo liêm loom, tu a zi ơy bhrợ têng bấc bh’rợ đoọng apêê đoo lêy. Ba bi cơnh: cóh t’ngay nắc lướt đơớh a băng đh’rứah lâng đhanuôr, họm đác, lướt lêy crâng g’mrâng, ha dum nắc xơợng apêê t’coóh bhươl pa prá, xơợng đợ pr’hát xa nul… Đoọng đhanuôr ting pấh bhrợ du lịch liêm choom, azi lướt xay moon ooy đhanuôr bhrợ têng đợ hàng chr’nắp cơnh zeng, t’taanh, chóh r’véh đoọng ta mooi đươi dua. Pazêng tour, tuyến nắc ta luôn tr’xăl t’mêê đoọng ta mooi tước ooy A Roàng 1 chu nắc dzợ kiêng văl cớ.”

Tước nâu cơy, chr’hoong A Lưới ơy bhrợ teneg 3 zr’lụ du lịch bhươl cr’noon đhị apêê chr’val Hồng Hạ, Hồng Kim lâng A Roàng. Zập bêl muy c’xêê vêy k’ha riêng ta mooi cóh k’tiếc k’ruung lâng tơợ k’tiếc k’ruung n’lơơng tước la lêy lâng đhêy ắt đhị pazêng zr’lụ du lịch n’nâu. Ting cơnh Đề án pa dưr du lịch cr’chăl c’moo 2019 – 2025, cr’noọ bh’rợ tước ooy c’moo 2030, chr’hoong A Lưới xay moon cóh cr’chăl ha y nắc t’bhlanag ta đang moon bhrợ têng pr’đươi du lịch; pa dưr du lịch pa têết lâng bh’rợ bhrợ zư lêy văn hoá âng đhanuôr acoon cóh. Cóh đêếc, chr’hoong t’bhlâng bhrợ teneg lâng pa dưr du lịch cruung đác lâng bhươl cr’noon, đươi dua rau chr’nắp văn hoá âng pazêng bhiệc bhan, bhươl cr’noon bh’rợ tr’neneg truyền thống, pazêng văn hoá âng đhanuôr la lay âng A Lưới. T’coóh Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND chr’hoong A Lưới prá: “Azi bhrợ têng tổ hợp tác du lịch đhị apêê chr’val, n’jứah pa dưr du lịch bhươl cr’noon, n’jứah bhrợ têng cr’noọ bh’rợ bhrợ têng bhươl cr’noon t’mêê. Đhị pazêng zr’lụ du lịch, chr’hoong bhrợ đh’rứah pazêng cr’noọ bh’rợ, dự án zúp zooi đhanuôr bhrợ têng Homestay, câl pazêng rau pr’đươi đươi dua ha bh’rợ du lịch. Azi công quy hoạch zazum lâng ghít pazêng zr’lụ du lịch, xăl cr’noọ đươi dua k’tiếc đoọng t’bhlâng pa dưr du lịch.

A Lưới ắt cóh zr’lụ da ding k’coong Trường Sơn ga mắc ma bhuy, vêy bấc cruung đác la liêm pr’hay: crâng g’mrâng A Roàng, tran A Nôr, tọm A Lin, tọm Pâr Le… đh’rứah lâng c’kir taanh Dèng, chr’na đha nắh anag đhanuôr Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu. A Lưới nắc dzợ vêy c’lâng Hồ Chí Minh lướt ooy pazêng c’kir cách mạng, bấc cửa khẩu pa têết lâng k’tiếc k’ruung pr’zớc Lào. Nâu đoo nắc pazêng rau liêm buôn đoọng chr’hoong da ding k’coong n’nâu pa dưr du lịch, ting t’bil ha ul pa xiêr đharứt, pa dưr dal pr’ắt tr’mông đoọng ha đhanuôr./.

Phát triển mô hình du lịch Homestay ở huyện vùng cao A Lưới

                                                                                                                              PV VOV Miền Trung

          Những năm gần đây, mô hình dịch vụ lưu trú Homestay được các địa phương trung du, miền núi khuyến khích phát triển, đáp ứng nhu cầu của du khách trong và ngoài nước muốn trải nghiệm, khám phá cuộc sống và văn hoá đặc sắc của đồng bào bản địa. Tại huyện vùng cao A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế, mô hình này đang được nhân rộng, cùng với việc hình thành những tour, tuyến, điểm tham quan hấp dẫn, mới lạ và khám phá nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu…nơi đây.

          Từ thành phố Huế đi theo Quốc lộ 49 khoảng gần 50 cây số là đến điểm lưu trú Homsetay xã Hồng Hạ, huyện vùng cao A Lưới. Khu lưu trú này được xây dựng bằng gỗ, tre, nứa, lợp lá cọ theo mô hình nhà Gươl truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số…Homsetay Hồng Hạ gồm 2 tầng, tầng trên có 18 phòng ngủ phục vụ khách lưu trú, tầng dưới là nơi du khách có thể thưởng thức ẩm thực đặc sắc của đồng bào bản địa. Sau khi trải nghiệm dịch vụ lưu trú, thưởng thức các món đặc sản địa phương, du khách sẽ được tham quan các điểm du lịch sinh thái, hòa mình trong dòng nước mát của suối Pârley, ngắm thác Pa Ring bọt tung trắng xóa và chụp ảnh tại cột đá thiêng A Doi…Đêm về, trong không gian bao la của núi rừng Trường Sơn, du khách cùng bà con đốt lửa trại,

uống rượu cần, nghe câu hát giao duyên ngọt ngào của nam nữ Tà Ôi, Pa Cô và cùng đắm say trong điệu múa Tân tung Da dá. Chị Nguyễn Lâm Cẩm Quyên, một du khách đến từ thành phố Đà Nẵng cảm nhận: “Tôi đã đến đây một lần cùng gia đình và lần này trở lại để có thể chiêm ngưỡng hết những nét đẹp của núi rừng, thưởng thức hết những món ăn dân dã, đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số ở đây. Khí hậu ở đây mát mẽ, homsetay thì rộng rãi, sạch sẽ và điều mà các con tôi thích nhất là được tắm suối, nước trong xanh, rất mát. Người dân ở đây cũng gần gũi, thân thiện và mến khách.”

          Cũng như homsetay Hồng Hạ, homsetay tại xã A Roàng được xây dựng theo mô hình nhà Gươl truyền thống, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về vệ sinh, môi trường. Đưa vào hoạt động từ năm 2013, nhưng phải đến những năm gần đây, dịch vụ lưu trú này mới được du khách lựa chọn cho những chuyến tham quan, nghỉ dưỡng tại A Lưới. Hiện nay, có những ngày cao điểm homsetay A Roàng đón gần 50 lượt  khách, kể cả trong và ngoài nước. Anh Viên Đăng Phú, phụ trách đón khách tại Homsetay A Roàng cho biết: Để thu hút khách du lịch, cơ sở lưu trú luôn đổi mới các tour, tuyến tham quan, chú trọng khai thác những nét đặc trưng về văn hóa, ẩm thực của đồng bào để đem đến cho du khách những trải nghiệm mới lạ: “Khách đến homestay của chúng tôi thì được nghỉ ở nhà Gươl, được ăn những món ăn truyền thống của đồng bào ở đây. Sau đó chúng tôi dẫn khách đến suối, thác tắm mát, đến vườn rẫy của bàn con và tham quan rừng nguyên sinh của xã A Roàng. Đến chiều tối khách về tắm suối nước nóng. Và đến 19 giờ khách được thưởng thức các món ăn và xem chúng tôi biểu diễn đốt lửa trại cùng giao lưu với khách.”

Ông Viên Xuân Danh, Chủ tịch UBND xã A Roàng cho biết: Chính quyền xã xác định phát triển du lịch là một trong những hướng phát triển kinh tế mũi nhọn nhằm nâng cao thu nhập cho người dân. Trong đó, du lịch cộng đồng được xã tập trung khai thác dựa vào thế mạnh về văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số. Ngoài giới thiệu đến du khách những làn điệu cha chấp, k’lới, ba boóch, múa Tân tung da dá, thời gian gần đây, xã A Roàng tổ chức tái hiện các nghi lễ: Lễ mừng lúa mới, mừng nhà mới, đám cưới của người Tà Ôi… để du khách hiểu hơn về văn hóa của đồng bào. Ông Viên Xuân Danh cho rằng, chính sự nhiệt tình, cởi mở, thân thiện, gần gũi khi tham gia làm du lịch của bà con đã níu chân du khách khách ở lại với A Lưới: “Ở đây có 7 thôn, trong đó 1 làng Cơ Tu, còn lại là làng Tà Ôi. Mỗi lần khách du lịch đến thì họ rất hài lòng vì chúng tôi đã tổ chức nhiều hoạt động cho họ tham gia. Ví dụ như: ngày thì vào rừng hái măng cùng bà con, tắm suối, thăm rừng nguyên sinh, tối về nghe các già làng nói chuyện, nghe hát dân ca dân vũ…Để người dân tham gia làm du lịch hiệu quả, chúng tôi tuyên truyền bà con sản xuất các mặt hàng như dệt Zèng, đan lát, trồng rau để phục vụ du khách. Các tour, tuyến thì phải thường xuyên đổi mới để khách không chỉ đến A Roàng 1 lần mà còn mong muốn trở lại lần nữa.”

Đến nay, huyện A Lưới đã xây dựng được 3 điểm du lịch cộng đồng tại các xã Hồng Hạ, Hồng Kim và A Roàng. Trung bình mỗi tháng có hàng trăm du khách trong nước và nước ngoài đến tham quan và lưu trú tại các điểm du lịch này. Theo Đề án “Phát triển du lịch giai đoạn 2019-2025, tầm nhìn đến 2030”, huyện A Lưới xác định thời gian tới tiếp tục kêu gọi đầu tư xây dựng hạ tầng du lịch; Phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số. Trong đó, huyện chú trọng xây dựng và phát triển các loại hình du lịch sinh thái gắn với cộng đồng, khai thác giá trị văn hóa của các lễ hội, làng nghề truyền thống, các đặc trưng văn hóa tộc người riêng có của A Lưới. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND huyện A Lưới cho biết: “Huyện đang tập trung phát triển du lịch, trong đó chú trọng phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái. Huyện cũng tập trung bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc, lấy du lịch để phát triển văn hóa và lấy văn hóa để phát triển du lịch. Chúng tôi thành lập các tổ hợp tác du lịch tại các xã, vừa phát triển du lịch cộng đồng, đồng thời thực hiện tiêu chí xây dựng nông thôn mới. Tại các điểm du lịch, huyện lồng ghép các chương trình, dự án hỗ trợ bà con xây dựng Homsetay, mua sắm trang thiết bị phục vụ du lịch. Chúng tôi cũng tập trung quy hoạch tổng thể và chi tiết các điểm du lịch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất  để tập trung phát triển du lịch.”

  A Lưới nằm trên dãy Trường Sơn hùng vĩ, có nhiều thắng cảnh tuyệt đẹp như: rừng nguyên sinh A Roàng, thác A Nôr, suối A Lin, suối Pâr Le…Cùng với di sản dệt Dèng, ẩm thực phong phú của đồng bào dân tộc Tà Ôi, Pa Cô, Cơ Tu. A Lưới còn là nơi đường Hồ Chí Minh huyền thoại đi qua với nhiều di tích lịch sử cách mạng, nhiều của khẩu kết nối với nước bạn Lào. Đây là những điều kiện thuận lợi để huyện vùng cao này phát triển du lịch, góp phần xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống cho người dân./.