Pr’loọng đong t’cooh Trần Văn Phước ặt đhị chr’val Khánh Bình Đông, chr’hoong Trần Văn Thời ơy z’lâh 3 lang bhrợ têng bh’rợ taanh a ruung. Ting cơnh xay truih âng t’cooh Phước, tợơ a hay đhanuôr năc ơy năl pay đươi cram cr’đe cooch ting jeh taanh a ruung đoọng t’bơơn a xiu. Bấc c’moo chô ooy đâu, nắc tợơp vêy pazêng pr’loọng taanh bhrợ a ruung đoọng pa câl. T’cooh Trần Văn Phước đoọng năl, tợơ rau kiêng đươi  dua âng thị trường, apêê tợơ tỉnh thành lơơng zước câl tu cơnh đếêc nắc a ruung r’dơh vaih bh’rợ t’bơơn cha âng bấc đhanuôr vel đong: “Bh’rợ taanh a ruung dưr vaih k’rơ bơr pêê zệt c’moo đâu ơy. Đhị vel 7, chr’val Khánh Bình Tây taanh bhrợ bấc bhlầng. Lalăm a hay a ruung bhrợ lâng cram, r’dợ nắc hadưr lâh, xang nắc xăl bhrợ lái, bhrợ liêm buôn lâh ha dợ bh’nơơn dal lâh.”

         Lalăm a hay, a ruung bơơn đhanuôr bhrợ têng tợơ cram, bọong căh lâh kiêr tu cơnh đếêc nắc choom bơơn đợ a xiu pậ năng cơnh a xiu sặc bổi, cha ruôh, cha canh… Ting t’ngay c’xêê, bh’rợ bhrợ têng a ruung bơơn đhanuôr pa chăp bhrợ têng cơnh t’mêê, pa chô kinh nghiệm, bhrợ têng cơnh liêm, buôn đươi dua. Tợơ đếêc, zooi t’bấc bh’nơơn đâh lâh lâng tệêm ngăn bơơn bhrợ bh’nơơn dal.

        A noo Nguyễn Văn Chơn, 35 c’moo ha dợ ơy taanh bhrợ a ruung đhị vel đong tước 25 c’moo, a noo đoọng năl: “Bêl đếêc a mế ma bhrợ, xang nắc a cu ting bhrợ, xang nắc kiêng bhlầng bh’rợ nâu. Bhrợ a ruung chr’năp bhlầng nắc bhrợ đoọng lilêm, vêy cơnh đếêc nắc a xiu vêy moọt bấc. Ha dợ hom chọ bhưah nắc  a xiu moọt xang nắc glúh, 10 p’nong choom bơơn mơ 3 p’nong dzợ. Bhrợ têng hom cơnh đoọng a xiu moọt ha dợ căh choom gluh dzợ.”

        Prang chr’hoong Trần Văn Thời xoọc  vêy mơ 30 pr’loọng taanh bhrợ a ruung,  k’rong bấc bhlầng nắc đhị chr’val KHánh Bình Đông. Cung đươi vêy ặt đhị zr’lụ vêy bấc bhlầng a xiu coh tỉnh, đợ a xiu tự nhiên bấc rau nắc pazệng pr’loọng đong đha nuôr ặt ma mông lâng bh’rợ. A ruung âng đhanuôr ơy taanh bhrợ xang bơơn apêê k’rong câl lâng đơơng pa câl cớ ooy tỉnh lơơng. Bh’rợ taanh a ruung đoọng bơơn a xiu nắc ơy zooi đhanuôr vêy pa xoọng bh’nơơn bh’rợ, vêy bơơn mơ 50 ức đồng/c’moo.

        A moó Trần Thị Vũ, ặt đhị chr’val Khánh Bình Đông, chr’hoong Trần Văn Thời xay moon: “Taanh bhrợ a ruung, zooi đoọng pr’ặt tr’mông pr’loọng đong têệm ngăn, vêy zên băn apêê ca coon cha học. Bhrợ têng ơy 20 c’moo đâu, vêy taanh a ruung nắc vêy t’bơơn zên câl dua coh đong. Ruộng nắc cung bơr pêê công căh vêy bấc, ha dang căh bhrợ bhiệc taanh a ruung nắc pr’loọng đong zi cung lưm k’đháp zr’năh bhlầng. Ơy loih taanh bhrợ, ha dang căh bhrợ cung ặt tợt căh tệêm.”

        Lâh mơ taanh a ruung đoọng bơơn a xiu, bấc pr’loọng đong đhanuôr bhrợ têng bh’rợ ty đanh đhị chr’hoong Trần Văn Thời dzợ xoọc bhrợ têng pa xoọng a ruung đoong t’bơơn a tam, ting cơnh kiêng đươi dua âng ma nuyh câl đhị vel đong lâng t’bấc bh’nơơn bh’rợ đoọng ha pr’loọng đong./.

Giữ lửa cho nghề đan lờ truyền thống

                               Trần Hiếu

Tỉnh Cà Mau được thiên nhiên ưu đãi cho nguồn cá đồng đa dạng, phong phú. Người dân địa phương thường dùng lờ để khai thác nguồn lợi thủy sản này. Theo thời gian, làng nghề truyền thống đan lờ đã dần hình thành tại huyện Trần Văn Thời, Cà Mau. Hiện nay, không còn nhiều hộ dân duy trì nghề như trước nhưng người dân vẫn sống được với nghề.

Gia đình ông Trần Văn Phước ở xã Khánh Bình Đông, huyện Trần Văn Thời có 3 đời làm nghề đan lờ. Theo  ông Phước, từ xa xưa người dân đã biết dùng các loại tre, trúc vót thành nan đan lờ, làm lợp để bắt các loại cá đồng nhằm phục vụ bữa ăn gia đình. Nhiều năm gần đây, mới bắt đầu có những hộ dân chuyên làm lờ, làm lợp trao đổi, buôn bán. Ông Trần Văn Phước cho biết, từ nhu cầu thị trường, thương lái các tỉnh thành khác cũng về đặt mua nên đan lờ dần trở thành nghề kiếm sống của người dân địa phương: “Nghề đan lờ phát triển mạnh khoảng mấy chục năm rồi. Ở ấp 7, xã Khánh Bình Tây mình là làm nhiều nhất. Ngày trước lờ làm bằng tre không hà rồi dần phát triển lên, chuyển qua làm bằng lưới, làm nhàn hơn mà bắt được hiệu quả hơn.”

Trước đây, sản phẩm lờ, lợp được bà con làm ra hoàn toàn từ chất liệu tre, độ kín hạn chế nên chỉ đánh bắt được các loại cá cỡ lớn như cá lóc, trê, sặc bổi. Dần dần, nghề làm lờ, làm lộp được người dân nghiên cứu, rút kinh nghiệm và cải tiến về chất liệu, kỹ thuật, kiểu dáng cho phù hợp. Anh Nguyễn Văn Chơn,  mới 35 tuổi nhưng đã có gần 25 năm kinh nghiệm làm nghề này cho biết: “Hồi đó cha mẹ làm rồi mình làm theo, mê nghề lờ lắm. Làm lờ quan trọng nhất là cái hom, hom cột cho dẹp cá mới chạy mạnh. Còn hom cột rộng, vuông là cá vào nhưng ra được, 10 con chỉ bắt được 3 con thôi. Hom dẹp như hom lú, miễn sao cá chui vô được là bắt được cá dữ trời lắm.”

Hiện huyên Trần Văn Thời có khoảng 30 hộ làm nghề đan lờ, tập trung nhiều tại xã Khánh Bình Đông. Cũng nhờ nằm trong vùng rốn cá đồng của tỉnh, đặc biệt, nguồn lợi cá đồng tự nhiên vẫn còn khá phong phú nên những hộ dân gắn bó vẫn sống được với nghề. Sản phẩm bà con làm ra ngoài được thương lái phân phối trong tỉnh còn được đưa đi các tỉnh khác tiêu thụ. Chị Trần Thị Vũ, ở xã Khánh Bình Đông, huyện Trần Văn Thời cho biết, nghề làm lờ, lợp bắt cá đồng giúp người dân có thêm nguồn thu nhập khoảng 50 triệu đồng/năm. “Làm lờ cũng đỡ, giúp cho cuộc sống gia đình ổn định, có tiền nuôi con ăn học. Làm khoảng 20 năm nay rồi, làm lờ mới có tiền bạc chi tiêu, mua sắm trong gia đình. Ruộng chỉ có mấy công, nếu không làm nghề lờ là gia đình cực lắm. Quen rồi, không làm lờ buồn dữ lắm.”

Ngoài làm lờ đặt cá đồng, nhiều hộ dân làm nghề truyền thống ở huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau còn đang thực hiện sản xuất thêm lờ đặt cua đáp ứng nhu cầu khai thác đánh bắt của người dân địa phương và tăng hiệu quả kinh tế gia đình./.