Đhâng t’ngay 26/6, đhanuôr cóh zr’lụ phố Phước Lý, phường Xuân Yên, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên nắc dưr c’jệ bêl bơơn lêy muy g’lúh roóh crâng đhị c’lâng a ngoon điện dal thế lâng đăn ooy zr’lụ đhanuôr ắt mamông. G’lúh roóh dưr váih cóh m’pâng đhâng, pleng k’tiếc xoọc p’răng puýh pa bhlâng đh’rứah lâng vêy đhí k’rơ nắc zập ngai lứch k’pân crâng roóh tước ooy zr’lụ đhanuôr ắt mamông, bhrợ bil rau cắh liêm crêê âng a ngoon điện. T’coóh Nguyễn Văn Nam, đhanuôr cóh cr’noon Phước Lý, phường Xuân Yên, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên xay moon, a đoo ắt cóh đâu nắc 50 c’moo ơy, nắc cắh bool lêy dưr váih roóh crâng. G’lúh n’nâu roóh dưr váih đăn đong đhanuôr ting n’nắc cóh n’dúp c’lâng a ngoon điên, tu cơnh đêếc zập ngai k’rang k’pân pa bhlâng: “G’lúh n’nâu nắc vêy roóh ga mắc, ha dợ bêl ahay doọ bool váih, nắc xoọc đâu dưr váih roóh, cắh bool váih. Roóh k’rang pa bhlâng, ha dang rọ xiêr ooy đâu nắc cắh n’năl cơnh chêếc bhrợ cơnh ooy, tu đác t’pắt óih nắc cắh vêy, đác ta bhúch bhlâng. P’răng puýh pa bhlâng xơợng g’lêếh a chắc a zân, đoo bêl nhiệt độ ếp bhlâng công đhiệp 37, 38 độ a năm, p’răng puýh pa bhlâng.”

K’dâng 1 tiếng đồng hồ t’tun, đhị zr’lụ thị xã Sông Cầu, muy g’lúh roóh crâng n’lơơng dưr váih cóh crâng phòng hộ toor biển Từ Nham âng chr’val Xuân Thịnh. G’lúh roóh crâng đanh k’dâng 5 tiếng đồng hồ, roóh k’zệt héc ta crâng phòng hộ cóh toor biển ơy ta chóh cóh bấc c’moo. Công cóh cr’chăl xoọc đêếc, đhị cr’noon Tiên Châu, chr’val An Ninh Đông, chr’hoong Tuy An công dưr váih, bhrợ roóh 2 héc ta crâng chóh. Cơnh đêếc, nắc cóh t’ngay 26/6, Cảnh sát zâl t’pắt ra roóh tỉnh Phú Yên nắc k’rong k’zệt pr’đươi t’pắt óih đh’rứah lâng k’ha riêng cán bộ chiến sỹ ting t’pắt cóh 2 g’lúh roóh crâng.

Chính quyền thị xã Sông Cầu lâng chr’hoong Tuy An k’dua k’ha riêng cán bộ, chiến sĩ công an, dân quân vel đong đh’rứah lâng đhanuôr tước ooy zr’lụ roóh đoọng t’pắt óih. T’coóh Phạm Ngọc Thanh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tuy An, tỉnh Phú Yên xay moon, g’lúh roÓh dưr váih tơợ 12 giờ đhâng nắc tước 2 giờ ha bu, đhanuôr lâng chính quyên vel đong nắc xay moon ooy chr’hoong. Bêl k’dua lực lượng tước t’pắt nắc óih ơy rọ bấc ooy: “Đhị đhr’năng p’răng puýh, UBND chr’hoong p’too moon Chủ tịch UBND pazêng chr’val, thị trấn lâng bh’cộ âng pazêng cơ quan ban ngành, đoàn thể đơớh hân bhrợ têng bh’rợ zâl cha groong roóh crâng. Bêl vêy váih roóh crâng nắc cha pắh c’lâng zâl óih crêê cơnh.”

P’răng puýh đanh đươnh cóh pazêng c’xêê ahay, đhr’năng roóh crâng cóh tỉnh Phú Yên nắc k’rơ pa bhlâng. Cóh 6 c’xêê tr’nơớp c’moo, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Phú Yên ơy bơơn lêy 1.955 đhị roóh tơợ cha nụp âng vệ tinh. Tơợ đêếc, đơớh loon t’pắt 5 g’lúh roóh, bấc bhlâng nắc đhị crâng chóh, bấc lấh mơ lâng c’moo ahay, rau bil hư k’zệt héc ta crâng chóh pa bhrợ. Cóh đêếc g’lúh roóh crâng đhị chr’val Hoà Mỹ Tây, chr’hoong Tuy Hoà cóh ra diu t’ngay 27/6 đanh tước 34 tiếng đồng hồ nắc vêy ta bơơn t’pắt xang.

T’coóh Nguyễn Văn Dụ, Phó Chi cục Trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Phú Yên xay moon, xoọc đâu, xoọc tước ooy hân noo pay pa chô chr’nóh chr’bêết cơnh a rong, a tạo lâng col crâng chóh. Xang bêl pay pa chô, đhanuôr buôn óch a xậ a tao, bhơi xấc, k’rong pazêng đoong n’loong buôn roóh rọ ooy lơơng. Cóh l’lăm ahay, đhị tỉnh Phú Yên công ơy dưr váih đhanuôr óch bhơi crâng chóh nắc đớc óih dưr rọ, xang n’nắc cắh bơơn t’pắt bhrợ roóh bấc ooy bil hư bấc. T’coóh Nguyễn Văn Dư xay moon, đhanuôr nắc lêy đươi dua óch crêê cơnh lấh mơ, tal xraách bhơi xấc cóh pazêng t’ngay p’răng puýh liêm crêê lấh mơ: “Dhr’năng roóh bấc bhlâng nắc tơợ bh’rợ col n’loong chóh. Đhăm crâng tước c’xêê c’moo col pay công bấc, chr’nắp keo xoọc đâu nắc dal tu cơnh đêếc apêê đoo col đoọng pa câl. Xang bêl col keo đợ bhơi xấc, đoong keo nắc apêê đoo óch đoọng chóh cớ. Ha dang cắh cha pắh nắc buôn rọ ooy lơơng. Ha dang óch nắc óch cóh t’ngay doọ lấh p’răng, óch cóh ha bu cắh cậ đơớh ra diu. Ha dang cắh đương goon lêy crêê cơnh, cắh cậ cắh bhrợ cha pắh nắc đhr’năng roóh crâng k’rơ pa bhlâng.”./.

Phú Yên: Nắng nóng, báo động cháy rừng

                                                                                                             PV Đình Thiệu-VOV miền Trung

Liên tiếp trong những ngày qua, tại tỉnh Phú Yên xảy ra nhiều vụ cháy rừng, riêng trong ngày 26-6 xảy ra 3 vụ. Hầu hết các vụ cháy đều thuộc rừng trồng, phòng hộ gần khu dân cư. Tại miền núi, người dân đang vào mùa thu hoạch rừng trồng, mía, sắn. Tình trạng đốt dọn thực bì, cành nhánh phổ biến, gặp thời tiết nắng nóng và gió to nguy cơ cháy lan sang rừng rất cao.

Trưa ngày 26-6, người dân ở khu phố Phước Lý, phường Xuân Yên, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên một phen hú vía khi phát hiện vụ cháy rừng ngay dưới đường dây điện cao thế và sát khu dân cư. Vụ cháy xảy ra giữa trưa, thời tiết nắng nóng gặp lúc gió to nên ai cũng sợ rừng cháy lan vào khu dân cư, mất an toàn lưới điện. Ông Nguyễn Văn Nam, người dân ở khu dân cư Phước Lý, phường Xuân Yên, thị xã Sông Cầu, tỉnh Phú Yên cho biết, ông ở đây gần 50 năm nhưng chưa bao giờ xảy ra cháy rừng. Lần này cháy xảy ra gần nhà dân lại dưới đường dây điện nên ai cũng lo lắng: “Lần này thấy có cháy lớn, chứ hồi xưa giờ cũng có cháy nhưng hiếm lắm. Cháy lo chứ sao không, lỡ cháy lan xuống thì cũng chịu thua thôi, không biết xoay xở thế nào, vì nước đâu mà chữa cháy, nước yếu  lắm. Nắng quá chịu không nổi, bữa nào nhiệt độ thấp nhất cũng 37, 38 độ, nắng nóng quá.”

Chỉ sau đó 1 giờ đồng hồ, trên địa bàn thị xã Sông Cầu, một vụ cháy khác lại xảy tại khu vực rừng phòng hộ ven biển Từ Nham thuộc xã Xuân Thịnh. Vụ cháy kéo dài hơn 5 giờ đồng hồ thiêu rụi cả chục hécta rừng phòng hộ ven biển đã trồng nhiều năm. Cùng thời điểm này, tại thôn Tiên Châu, xã An Ninh Đông, huyện Tuy An cũng xảy ra vụ cháy thiêu rụi 2 héc ta rừng trồng. Như vậy, chỉ trong ngày 26-6, Cảnh sát phòng cháy chữa cháy tỉnh Phú Yên đã phải huy động cả chục phương tiện cứu hỏa cùng cả trăm cán bộ chiến sỹ tham gia 3 vụ chữa cháy rừng.

Chính quyền thị xã Sông Cầu và huyện Tuy An huy động hàng trăm cán bộ, chiến sĩ công an, dân quân địa phương cùng người dân đến hiện trường dập lửa. Ông Phạm Ngọc Thanh, Phó Chủ tịch UBND huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên cho biết, vụ cháy xảy ra từ 12 giờ trưa nhưng mãi đến 14 giờ chiều, người dân và chính quyền cơ sở mới báo lên huyện. Khi huyện điều động lực lượng đến thì đám cháy đã lan rộng: “Trước tình hình nắng nóng, UBND huyện chỉ đạo Chủ tịch UBND các xã, thị trấn và thủ trưởng các cơ quan ban ngành, đoàn thể khẩn trương thực hiện công tác phòng cháy chữa cháy. Khi có tình huống xảy ra cắt đường băng cản lửa cho phù hợp.”

Nắng nóng kéo dài liên tiếp trong nhiều tháng qua, nguy cơ cháy rừng ở tỉnh Phú Yên rất cao. Trong 6 tháng đầu năm nay, Chi cục Kiểm lâm tỉnh Phú Yên đã phát hiện 1.955 điểm cháy qua ảnh vệ tinh. Qua đó, kịp thời xử lý 5 vụ cháy, chủ yếu là cháy rừng trồng, tăng so cùng kỳ năm ngoái, thiệt hại hàng chục hécta rừng trồng sản xuất. Trong đó vụ cháy rừng tại xã Hòa Mỹ Tây, huyện Tây Hòa vào rạng sáng ngày 27-6 kéo dài 34 tiếng đồng hồ mới dập được lửa.

Ông Nguyễn Văn Dư, Phó Chi cục Trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Phú Yên cho biết, hiện nay, đang vào mua thu hoạch nông sản như sắn, mía và khai thác rừng trồng. Sau khi thu hoạch, bà con thường đốt lá mía, thực bì, thu dọn cành nhánh rất dễ cháy lan. Trước đây, trên địa tỉnh Phú Yên cũng đã từng có trường hợp người dân đốt dọn rừng sản xuất để cháy lan, sau đó là mất kiểm soát gây thiệt hại lớn. Nguyễn Văn Dư cho rằng, người dân cần có ý thức sử dụng lửa, phát đốt thực bì trong những ngày nắng nóng: “Nguy cơ rất lớn là khai thác rừng trồng. Diện tích đến tuổi khai thác rồi, keo được giá thì họ khai thác bán. Sau khi khai thác còn lại thực bì thì họ đốt, dọn để chuẩn bị trồng lại. Nếu không làm đương ranh cản lửa thì nó sẽ cháy lan ra. Nếu có đốt thì nên đốt vào ngày ít nắng nóng, đốt buổi chiều hoặc sáng sớm. Nếu không canh phòng cẩn thận hoặc làm đường băng thì nguy cơ cháy rừng rất lớn.”./.