Zâp t’ngay, bêl acoon a’tứch ơy bếch ngăn cóh n’loong, plêệng k’năm cắh dzợ bơơn lêy ghít mặt manứih, t’coóh Ksor Phái nắc t’mêê lái xe máy cày chô tước đông cóh Plêi Bui. T’coóh moon, nắc t’bhlâng bhrợ pa xang 1 hécta ha roo, chóh bêết đấh loon nắc vêy k’rêệm loom. T’bhlâng bhrợ cha, pr’loọng đông t’coóh vêy râu cha râu đợc, đoọng ha 5 p’nong k’coon học liêm xang lớp 12. Cóh đhr’nông đông bhứah liêm t’mêê bhrợ pa dưr, t’coóh Ksor Phái đoọng năl, đhr’nông đông ty đươi dua nắc lêy bhrợ đhị zơng đợc ha roo, cà phê lâng zâp râu máy bhrợ têng ha rêê ruộng. pr’ắt tr’mung pr’loọng đông pa dưr k’rơ nắc tu vêy 3 hécta cà phê, nắc ơy chóh t’mêê đơơng chô bh’nơơn dal: “Kiêng bhrợ têng cha liêm choom nắc lêy đươi bhrợ ting cơnh khoa học kỹ thuật, nắc bêl chr’val bhrợ têng zâp lớp pa choom.. cán bộ nông nghiệp moon pa choom, azi lêy ta moóh đắh bhiệc đươi dua. Pa đhang moon cơnh tr’nơợp nắc lêy bhrợ bhơi k’tang, bón phân liêm crêê, phun zanươu cha groong g’rưy, pr’lúh... ha dang t’nơơm cà phê n’đoo cắh liêm choom nắc lêy n’jộ lơi lâng chóh cớ, t’nơơm n’đoo t’viêng liêm ha dợ cắh vaíh p’lêê nắc cắt lơi lâng chóh pa liêm cớ.”

T’coóh Rơ Chăm Punh, trưởng vel Plêi Bui, chr’val Nghĩa Hưng, chr’hoong Chư Pảh đoọng năl, zay ta bách bhrợ têng cha, t’bhlâng ta moóh pa choom, nắc đoo bhiệc bhrợ âng manứih Ja-rai cóh đâu dưr zi lấh đha rứt ha ul, bhrợ pa dưr liêm choom vel bhươl t’mêê. Bơơn tỉnh Gia Lai lêy pay bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê kiểu mẫu, vel Bui nắc bơơn nhà nước k’rang lêy zooi zúp bhrợ pa dưr cơ sở hạ tầng. năl ghít c’lâng xa nay âng nhà nước, đhanuôr nắc zêng lêy đoọng k’tiếc, c’rơ, cr’van bhrợ pa dưr c’lâng vel bhươl bhứah liêm cóh zâp đhị đhanuôr ặt lâng truíh c’lâng bhrợ ha rêê, ruộng. pr’ắt tr’mung vel bhươl Plêi Bui đấh pa dưr liêm. hân đhơ cơnh đêếc, râu tr’xăl ga mắc lấh mơ nắc đắh c’năl bh’rợ, pa dưr pa xớc pr’ắt tr’mung lâng bhrợ pa dưr pr’ắt t’mung t’mêê âng đhanuôr. đhanuôr doọ dzợ ặt đương g’nưm ooy râu zooi zúp âng nhà nước. t’coóh Rơ Châm Pưnh moon, vel bhươl vêy 120 pr’loọng, xoọc đâu nắc dzợ vêy 4 pr’loọng nắc đợ pr’loọng đông ta bhứch manứih pa bhrợ, k’tiếc bhrợ cha cắh váih: “Đhanuôr vel Bui xoọc đâu bhrợ têng ha rêê đhuốch lấh mơ nắc chóh cà phê, ha roo, xang nặc băn k’roóc, a’tứch... đắh têêm ngăn an ninh nắc đhanuôr doọ vêy đươi xơợng cơnh apêê mốp lết moon, t’bhlâng bhrợ têng cha, băn k’coon cha học, đoọng năl cơnh râu crêê râu lết, lơi jợ râu lết mốp, bhrợ têng cơnh liêm crêê.”

Plêi Bui bêl đâu c’lâng c’tốch bhứah liêm p’têết đh’rứah cơnh ô bàn cờ-mưy râu cắh bool lêy ooy zâp zr’lụ đhanuôr acoon cóh cóh Tây Nguyên. Ooy đợ đhị bhươn chr’nóh t’viêng liêm nắc đợ đhr’nông đông bhứah liêm. c’léh liêm buôn bơơn lêy năl vel bhươl manứih acoon cóh nắc đợ pa nọ óih ra pặ đợc la liêm, đợ xa nập n’đoóh a’doóh púah đhị tang đông...

T’coóh vel Puih Bum, vel Plêi Bui, chr’val Nghĩa Hưng, chr’hoong Chư Pảh bhui har moon, pr’ắt tr’mung vêy tr’xăl ting t’ngay, đhanuôr đh’rứah xay moon bhrợ pa dưr Plêi Bui ting t’ngay ting k’rơ nhâm, chr’nắp nắc vel bhươl t’mêê kiểu mẫu âng tỉnh Gia Lai...: “Lêy cha mêết zâp đắh, vel Plêi Bui zi xoọc đâu nắc ơy tr’xăl bấc, vêy c’lâng c’tốch bhứah liêm. nâu đoo nắc bh’nơơn âng zâp ngai đhanuôr cóh vel bhươl bhrợ têng lâng râu zooi zúp âng Nhà nước. cán bộ vel bhươl, mặt trận nắc đợ apêê âng đơơng vel bhươl dưr dzoọc, tr’xăl liêm choom, bhui har bhlâng. Zâp ngai zêng t’bhlâng pa dưr vel bhươl ting t’ngay ting ga mắc liêm, pa dưr pa xớc nhâm mâng lấh.”

Lâng râu pazưm bhrợ liêm đh’rứah âng đhanuôr, râu zooi zúp âng nhà nước, nắc vel Bui ting t’ngay ting vêy pr’ắt tr’mung k’bhộ ngăn lấh mơ. Đợ râu tiến bộ âng đhanuôr Plêi Bui xoọc dưr clan bhứah liêm lâng đợ vel bhươl acoon cóh cóh chr’val Nghĩa Hưng t’bhlâng pa dưr liêm dal cr’noọ bh’rợ vel bhươl t’mêê, đh’rứah chrooi pa xoọng bhrợ pa dưr liêm choom chr’hoong Chư Pảh bơơn zâp cr’noọ bh’rợ vel bhươl t’mêê ooy cr’chăl nâu a’tốh./.

Plêi Bui – Làng NTM kiểu mẫu của tỉnh Gia Lai

                                                                                                                                       Minh Huệ

Plêi Bui, xã Nghĩa Hưng, huyện Chư Pảh là làng nông thôn mới kiểu mẫu trong vùng dân tộc thiểu số của tỉnh Gia Lai. Để có cuộc sống ấm no, xây dựng buôn làng ngày càng giàu đẹp, cùng với sự hỗ trợ của nhà nước, bà con Ja-rai ở đây đã không ngừng nỗ lực vươn lên, chăm chỉ làm ăn, học hỏi nâng cao trình độ sản xuất. Sau đây, mời bà con và các bạn cùng đến với plêi Bui, tham khảo cách xây dựng nông thôn mới của bà con Ja-rai, qua bài viết của phóng viên Minh Huệ.

Mỗi ngày, khi con gà đã ngủ yên trên cây, trời tối không rõ mặt người, ông Ksor Phái mới lái xe máy cày về tới nhà ở plêi Bui. Ông bảo, phải ráng làm cho xong 1 ha lúa, gieo sạ kịp thời vụ thì mới yên tâm. Chăm chỉ làm ăn, gia đình ông đã có của ăn của để, cho cả 5 con đều học hết lớp 12. Trong căn biệt thự mới xây bề thế, ông Ksor Phái cho biết, căn nhà cũ sử dụng làm khó chứa lúa, cà phê và các loại máy nông nghiệp. Kinh tế gia đình mạnh nhất vẫn là nhờ 3 ha cà phê, đã tái canh sử dụng giống mới cho năng suất cao:“Muốn làm kinh tế tốt thì phải áp dụng theo khoa học kỹ thuật, thì khi xã tổ chức các lớp hội thảo, tập huấn…, cán bộ nông nghiệp hướng dẫn, chúng tôi học hỏi về áp dụng. Ví dụ như đầu tiên là phải làm cỏ cho sạch, bón phân đúng kỳ, đúng cách, phun thuốc trừ sâu bệnh… Nếu cây cà phê nào không tốt thì phải nhổ bỏ rồi trồng lại; cây nào xanh rồi nhưng trái không đạt thì cưa đi rồi ghép chồi… ”.

Ông Rơ Châm Pưnh, trưởng thôn plêi Bui, xã Nghĩa Hưng, huyện Chư Pảh, cho biết, siêng năng lao động, chịu khó học hỏi, đó là cách mà người Ja-rai ở đây vươn lên thoát khỏi đói nghèo, xây dựng thành công nông thôn mới. Được tỉnh Gia Lai chọn xây dựng làng nông thôn mới kiểu mẫu, làng Bui đã được nhà nước đặc biệt quan tâm hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng. Hiểu rõ chủ trương của nhà nước, bà con cùng đồng loạt hiến đất, góp công, góp của xây dựng đường làng thông thoáng khắp các khu dân cư và đường lên rẫy, ra ruộng. Bộ mặt nông thôn plêi Bui nhanh chóng khởi sắc. Nhưng điều thay đổi lớn nhất là trong nhận thức, tư duy phát triển kinh tế và xây dựng nếp sống mới của người dân. Bà con không còn trông chờ ỷ lại vào sự giúp đỡ của nhà nước. Ông Rơ Châm Pưnh tâm sự, làng có 120 hộ, nay chỉ còn 4 hộ nghèo là những gia đình thiếu lao động, diện tích đất sản xuất hạn chế: “Bà con làng Bui hiện nay làm về sản xuất nông nghiệp chủ yếu là cà phê, lúa, rồi nuôi bò, nuôi gà… Về an ninh trật tự thì bà con không nghe kẻ xấu lợi dụng, mà chịu khó chăm chỉ làm ăn, nuôi con ăn học, để biết phân biệt cái đúng cái sai, bỏ cái sai, làm theo cái đúng”.

Plêi Bui hôm nay đường sá thông thoáng nối nhau như ô bàn cờ - một điều hiếm thấy trong các vùng dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên. Thấp thoáng giữa những vườn cây trái xanh mướt là những căn nhà khang trang. Dấu hiệu nhận biết làng dân tộc thiểu số là những bó củi xếp ngay ngắn đầu hồi, những bộ váy áo phơi trước sân… 

Già làng Puih Bum, plêi Bui, xã Nghĩa Hưng, huyện Chư Pảh, phấn khởi, cuộc sống đổi thay từng ngày, bà con bảo nhau phải quyết tâm xây dựng phát triển plêi Bui ngày càng vững mạnh, xứng đáng là làng nông thôn mới kiểu mẫu của tỉnh Gia Lai:“Quan sát từ nhiều khía cạnh, làng Bui chúng tôi hiện nay đã thay đổi rất nhiều, có đường xá khang trang tốt đẹp. Đây là kết quả mọi người dân trong làng đồng lòng thực hiện với sự giúp đỡ của Nhà nước. Cán bộ thôn làng, mặt trận là những người dẫn dắt đưa buôn làng chúng tôi đi lên, bộ mặt buôn làng đã thay đổi nên chúng tôi rất phấn khởi. Tất cả cùng cố gắng xây dựng buôn làng ngày càng to đẹp hơn, phát triển bền vững”.

Với sự đồng lòng chung sức của người dân, sự hỗ trợ của nhà nước, chắc chắn làng Bui sẽ ngày càng có cuộc sống ấm no tươi đẹp. Và những tiến bộ của bà con plêi Bui đang lan tỏa cùng những buôn làng dân tộc thiểu số ở xã Nghĩa Hưng phấn đấu nâng cao tiêu chí nông thôn mới, cùng góp phần xây dựng thành công huyện Chư Pảh đạt các tiêu chí nông thôn mới trong giai đoạn tới./.