“Pazêng rau xa nay bh’rợ âng đhanuôr choom bhrợ têng lâng căh choom bhrợ têng coh xoọc đâu. Bh’rợ choom bhrợ têng năc ta luôn rao têy crêê cơnh, cha đăh nhâm mâng zập dinh dưỡng nhâm mâng vêy c’rơ k’rơ đoọng zâl cha groong pr’luh, đươi pa nor boóp bêl gluh lươt ooy c’lâng, pa liêm pa sạch ăt mamông, đhị pa bhrợ…” Tơợ xang Tết tước nâu cơy, pazêng xa nay cơnh đêêc năc ơy looih lâng p’căn Nguyễn Thị Thảo công cơnh đhanuôr Cơ Tu coh cr’noon Tà Lang, chr’val Hoà Bắc, chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng. P’căn Thảo xay moon, coh tr’nơơp ađoo k’noọ pr’luh cr’ăy Covid-19 năc đhiệp vaih coh thành phố ga măc, n’hau mặ tước ooy zr’lụ da ding k’coong n’nâu: h’cơnh mặ ađoo đấc. Hân đhơ cơnh đêêc bêl xơợng xa nay vêy ta pa xul ta luôn coh 4 bêệ loa truyền thanh âng bhươl cr’noon, ađoo năc n’năl ghit rau căh liêm crêê âng pr’luh cr’ăy n’nâu. Năc xoọc đâu căh muy p’căn Thảo năc đhanuôr Cơ Tu coh đâu zập ngai công vêy cr’noọ zâl cha groong pr’luh cr’ăy Covid-19 đoọng ha c’la đay, pr’loọng đong lâng ha zập ngai: “Apêê đoo ta luôn xay truih, ta luôn pa xul coh zập t’ngay. Apêê đoo moon lướt ha ooy năc ng’đươi pa nor boop, căh choom ăt pa bhụ lâh 20 cha năc, căh choom đoọng manuyh tơợ lơơng mọt ooy bhươl cr’noon k’pân trơơi boọ pr’luh cr’ăy. Apêê đoo công xay moon đhr’năng pr’luh cr’ăy coh Việt Nam doọ lâh ngân lâng mơ apêê k’tiêc k’ruung n’lơơng coh bha lang k’tiếc.”

T’cooh Đoàn Văn Thể, manuyh đương pa xul pr’đươi truyền thanh chr’val Hoà Bắc xay moon, l’lăm ahay ađoo đhiệp bhrợ têng bh’rợ đương pa têệt sóng lâng xay truih đợ bha ar bha tơ chr’năp âng chr’val, chr’hoong. Năc tơợ bêl vêy pr’luh cr’ăy Covid-19 tước nâu cơy, ađoo ta luôn lướt đơơh chô z’lưa đoọng xay truih đhr’năng âng pr’luh cr’ăy coh 30 đhị lâng 60 bêệ loa coh chr’val Hoà Bắc. Bh’rợ tr’nêng hân đhơ trơ vâng lâng ta luôn vêy bh’rợ năc t’cooh Đoàn Văn Thể bhui har bêl bơơn pa xul pazêng rau xa nay chr’năp tước ooy đhanuôr coh bhươl cr’noon, ting chroi đoọng ooy bh’rợ zâl cha groong pr’luh cr’ăy Covid-19: “Coh bh’rợ zâl cha groong pr’luh cr’ăy Covid-19, bh’rợ xay truih coh pr’đươi truyền thanh âng chr’val zập t’ngay pa xul 5 chu. K’dâng 5 giờ ra diu năc cán bộ pa bhrợ ơy vêy mặt đoọng đương pa têệt sóng âng Đài chr’hoong, thành phố, Đài P’rá Việt Nam xang n’năc năc vêy tước ooy xa nay xay truih âng chr’val. Lâng chr’val da ding k’coong cơnh Hoà Bắc, ha dang căh vêy loa truyền thanh chr’val, chr’hoong k’đhap pa bhlâng đoọng ta đang k’dua đhanuôr, tu apêê đoo căh n’năl rau rị. Pa bhlâng năc đhanuôr acoon coh, ha dang loa căh pa xul năc apêê đoo đơơh ta đang điện ooy Bí thư, Chủ tịch.”

Công cơnh chr’val Hoà Bắc, chr’val Hoà Phú công vêy bâc đhanuôr Cơ Tu ăt mamông. Đoọng xay truih đơơh loon ooy xa nay âng pr’luh cr’ăy Covid-19 tước ooy đhanuôr coh đâu, tơợ bơr pêê c’xêê n’nâu, pr’đươi truyền thanh âng chr’val Hoà Phú, chr’hoong Hoà Vang ta luôn pa bhrợ, t’bhlâng xay truih đợ xa nay bh’rợ crêê tước ooy đhr’năng pr’luh cr’ăy, bh’rợ zâl cha groong pr’luh cr’ăy; Chỉ thị 16 âng Thủ tướng Chính phủ ooy bh’rợ pa tuông xã hội, căh cậ đợ xa nay p’too pa choom âng Bộ Y tế ooy pr’luh cr’ăy Covid-19. T’cooh Phạm Văn Thảo, cán bộ Văn hoá Thể thao lâng Thông tin chr’val Hoà Phú, chr’hoong Hoà Vang xay moon: “Đhị zr’lụ chr’val Hoà Phú năc xay truih bâc cơnh, cơnh coh sóng truyền thanh, xay truih lưu động lâng loa chọ ooy xe xang n’năc lướt prang bhươl cr’noon, xang n’năc pa gởi tin nhắn SMS đoọng ha pazêng pr’loọng đong đhanuôr. Ng’moon zazum bh’rợ xay truih năc liêm choom pa bhlâng, đhanuôr năc n’năl lưch pazêng c’lâng xa nay oó lâh gluh lướt ooy c’lâng.”

Chr’hoong Hoà Vang, thành phố Đà Nẵng vêy k’nặ 800 zr’lụ loa phát thanh tự động coh 113 bhươl cr’noon âng 11 chr’val, coh đêêc vêy 4 chr’val da ding k’coong năc Hoà Liên, Hoà Ninh, Hoà Phú lâng Hoà Bắc. T’cooh Phạm Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hoá Thông tin lâng Thể thao chr’hoong Hoà Vang xay moon, coh 4 chr’val da ding k’coong vêy 2 chr’val năc Hoà Phú lâng Hoà Bắc vêy bâc đhanuôr Cơ Tu ăt mamông. Đoọng zup zooi đhanuôr n’năl đhr’năng pr’luh cr’ăy Covid-19, Trung tâm ơy t’bhlâng pa đanh coh bh’rợ pa xul, xay truih pazêng cơnh pr’luh cr’ăy coh hệ thống phát thanh, truyền hình lâng xay truih lưu động. Ghít năc, lâh ooy bh’rợ pa têệt sóng Đài thành phố, Trung ương, xoọc đâu zập t’ngay Trung tâm pa bhrợ p’xoọng 2 t’ruih thời sự đanh k’dâng 30 phút coh muy t’ruih; 4 xa nay tin lâng đanh mơ 20 phút coh xa nay tin lâng vêy ta pa xul coh 6 chu coh muy t’ngay đhị bâc giờ la lay. Pazêng xa nay năc lưch vêy ta xay truih ooy pr’luh cr’ăy Covid-19: “Xoọc đâu, lâng zr’lụ đhanuôr acoon coh đhị da ding k’coong căh cơnh coh zr’lụ đồng bằng. Tu cơnh đêêc, cán bộ k’đhơợng xay truyền thanh chr’hoong, chr’val coh 4 chr’val da ding k’coong ta luôn ch’mêệt leey, đương lêy pazêng zr’lụ loa, ha dang vêy rau u hư năc đh’rưah lâng Trung tâm loon đơơh bhr’lậ pa liêm đoọng nhâm mâng xay truih pazêng xa nay tước ooy đhanuôr doọ choom pặt./.”

Dịch Covid – 19 và vai trò của truyền thanh cơ sở

                                                          Kim Cương

Tiếng loa truyền thanh từ lâu đã quen thuộc và là cầu nối thông tin quan trọng đối với nhiều người, đặc biệt là bà con ở vùng nông thôn, miền núi. Trong trong những ngày cả nước đang “căng mình” chống dịch Covid – 19, hệ thống Truyền thanh thanh cơ sở lại càng phát huy vai trò “xung kích” trên mặt trận truyền thông, góp phần nâng cao nhận thức của người dân trong phòng chống dịch bệnh nguy hiểm này.

  “ Những điều bà con nên làm và không nên làm lúc này. Việc nên làm là thường xuyên rửa tay đúng cách, ăn uống đảm bảo dinh dưỡng đảm bảo sức khỏe đề kháng cao, đeo khẩu trang khi ra ngoài, vệ sinh nơi ở, chổ làm việc….” Từ sau tết đến nay, những thông tin như thế này đã trở nên quá đỗi quen thuộc đối với bà Nguyễn Thị Thảo cũng như bà con Cơ Tu ở thôn Tà Lang, xã Hòa Bắc, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng. Bà Thảo cho biết, mới đầu bà chỉ nghĩ dịch bệnh Covid-19 chỉ xuất hiện ở thành phố lớn, chứ vùng núi non thế này “ nó leo sao tới”. Thế nhưng nghe thông tin phát liên tục trên 4 chiếc loa truyền thanh của thôn, bà dần hiểu ra sự nguy hiểm của dịch bệnh này. Giờ thì không riêng bà Thảo mà đồng bào Cơ Tu ở đây ai cũng có ý thức phòng chống dịch bệnh Covid-19 cho bản thân, gia đình và cộng đồng: ‘Họ thông báo thường xuyên, liên tục trong ngày. Họ nói đi đâu phải đeo khẩu trang, không được tụ tập trên 20 người, không để cho người ngoài vào làng sợ truyền nhiễm dịch bệnh. Họ cũng nói tình hình dịch bệnh ở Việt Nam mình không nghiêm trọng như các nước trên thế giới lắm.”        

Ông Đoàn Văn Thể, người vận hành hệ thống truyền thanh xã Hòa Bắc cho biết, trước đây ông chỉ phụ trách việc tiếp sóng và thông tin những văn bản quan trọng của xã, huyện. Nhưng từ khi xuất hiện dịch Covid – 19 đến nay, ông thường đi sớm về muộn để cập nhật tình hình dịch bệnh phát thường xuyên trên 30 cụm với 60 chiếc loa trên địa bàn xã Hòa Bắc. Công việc tuy bận rộn, vất vả hơn thường ngày nhưng ông Đoàn Văn Thể rất vui khi chuyển tải được những thông tin thiết thực đến bà con dân bản, góp phần nhỏ bé vào công tác phòng chống dịch bệnh Covid-19:    “Trong công tác phòng chống dịch Covid – 19, việc tuyên truyền trên hệ thống truyền thanh của xã mỗi ngày phát 5 lần. Khoảng 5h là cán bộ phụ trách phải có mặt để tiếp sóng các Đài huyện, thành phố, Đài TNVN rồi mới tới nội dung tuyên truyền của xã. Đối với xã miền núi như Hòa Bắc, nếu không có hệ thống truyền thanh cơ sở rất khó điều động nhân dân vì họ không biết cái chi hết. Nhất là bà con dân tộc thiểu số, nếu loa mà không phát là họ gọi điện cho Bí thư, Chủ tịch liền.”

Cũng như Hòa Bắc, xã Hòa Phú tập trung khá đông đồng bào Cơ Tu sinh sống. Để chuyển tải kịp thời những thông tin về dịch bệnh Covid-19 đến với bà con nơi đây, từ vài tháng nay, hệ thống truyền thanh của xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang, hoạt động liên tục, tăng cường cập nhật các thông tin liên quan về tình hình dịch bệnh, công tác phòng chống dịch bệnh; Chỉ thị 16 của Thủ tướng Chính phủ về giãn cách xã hội, hay những khuyến cáo của Bộ Y tế về dịch bệnh Covid – 19. Ông Phạm Văn Thảo, cán bộ Văn hóa Thể thao và Thông tin xã Hòa Phú, huyện Hòa Vang cho biết: “Trên địa bàn xã Hòa Phú thì tuyên truyền rất nhiều hình thức như trên sóng truyền thanh, tuyên truyền lưu động bằng loa cột vào xe rồi đi khắp thôn, xóm, rồi gửi tin nhắn SMS cho các hộ dân nữa. Nói chung công tác tuyên truyền làm rất là hiệu quả, bà con đều hiểu các chủ trương nên hạn chế ra ngoài.”

Huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng hiện có gần 800 cụm loa phát thanh tự động ở 113 thôn thuộc 11 xã, trong đó có 4 xã miền núi là Hòa Liên, Hòa Ninh, Hòa Phú và Hòa Bắc. Ông Phạm Hùng, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa Thông tin và Thể thao huyện Hòa Vang cho biết, trong 4 xã miền núi có 2 xã là Hòa Phú và Hòa Bắc có đông cộng đồng người Cơ Tu sinh sống. Để giúp bà con nắm bắt tình hình dịch bệnh, Covid-19, Trung tâm đã tăng cường thời lượng phát sóng, cập nhật tình hình dịch bệnh trên hệ thống phát thanh, truyền hình và tuyên truyền lưu động. Cụ thể, ngoài tiếp sóng Đài thành phố, Trung ương, hiện mỗi ngày Trung tâm sản xuất thêm 2 chương trình thời sự với thời lượng 30 phút/chương trình; 4 bản tin với thời lượng 20 phút/bản tin và được phát sóng 6 lần/ngày ở nhiều múi giờ khác nhau. Tất cả các nội dung đều cập nhật tin tức về dịch Covid – 19: “Hiện nay, đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số địa hình lồi lõm không như khu vực đồng bằng. Vì thế, cán bộ phụ trách truyền thanh cơ sở ở 4 xã miền núi phải thường xuyên kiểm tra, theo dõi ở các cụm loa, nếu có hư hỏng phải phối hợp ngay với Trung tâm kịp thời sửa chữa để đảm bảo thông tin đến với bà con không bị dán đoạn”./.