Pr’lúh pa’zruốh a’ọc châu Phi dưr váih cóh zập đhị,  bhrợ bil bal đoọng ha đha nuôr b’băn. Prang k’tiếc k’ruung xoọc vêy lấh 2,4 ức pr’loọng b’băn la léh tu cơnh đếêc đhr’năng dưr váih pr’lúh cr’ay k’rơ pa bhlầng. Đhơ cơnh đếêc, dzợ bấc vel đong cung lu lơ căh pa ghít đhị bh’rợ đương zêl cha groong, ga ving pr’lúh. Xọoc đâu, zập đhị zr’lụ đương goon zư lêy cóh vel bhươl căh vêy ma nuýh đương lêy, a’ọc bơơn ta đơơng tợơ zr’lụ nâu tứơc zr’lụ tốh. Bh’rợ pay pr’đhang đoọng xét nghiệm dzợ lưm bấc k’đháp k’ra bhrợ  váih đhr’năng tập lơi zêng lâng a’ọc k’rơ. Ma nuýh băn nắc zâng lâng zr’nắh  k’đháp đhị bhiệc k’rang zư cr’năn a’ọc cung cơnh đoọng băn cớ. Lâng nhà nước nắc pay zên bấc bhlầng đoọng zêl pr’lúh, zúp zooi đhanuôr crêê bil bal. Tợơ đhr’năng lalua đhị apêê tỉnh miền Trung, k’bhúh phóng viên Đài P’rá Việt Nam đhị miền Trung bhrợ têng apêê bha ar xrặ “Pr’lúh pa’zruốh a’ọc châu Phi: Đhanuôr bil muy, nhà nước bil bơr”. Cóh t’ruíh t’ngay đâu, a zi nắc pa dưr bha ar xrặ tr’nợơp lâng pr’đớc “Lướt z’lấh zr’lụ pr’lúh”.

Bài 1: Lướt z’lấh zr’lụ pr’lúh

        Ch’ngai tợơ thị trấn Phú Đa, chr’hoong Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên- Huế mơ 10 cây số, c’rọol băn a’ọc k’nặ 800 p’nong âng pa căn Trần Thị Mỹ Lệ ặt đhị Tây Trì Nhơn, chr’val Phú Thượng la ngúa la bam. Đhị crọol bh’năn căh rau rị. C’rọol ta bhrợ cóh m’pâng clung ha roo, đhiêr đếêc nắc dzệêp dzong tu cơnh đếêc c’la c’rọol  bh’năn rơơm pr’lúh oó dzợ dưr váih. Ha dợ pr’lúh pr’zuốh a’ọc châu Phi dưr váih cóh không khí trơơi đấh pa bhlầng tợơ c’rọol nâu tước c’rọol tốh. Pa căn Trần Thị Mỹ Lệ, c’la c’rọol bh’năn trúih, dâng 1 c’xêê hay, bêl pr’lúh doó ơy váih, zập đoo t’ngay a đoo cung ặt đhị c’rọol vước vôi, phun za nươu. K’đhợơng lêy đhị muy cr’chăl ếp nắc pr’lúh tước. T’ngay 13/6, c’rọol bh’năn âng a đoo nắc tợơp váih pr’lúh. 14 p’nong a’ọc chệêt ca mặp lêy tập lơi cóh muy t’ngay. 1 tuần t’tun đếêc, pr’lúh trơơi boọ tước ooy lơơng, zập t’ngay cung vêy k’zệt p’nong a’ọc chệêt ca mặp, tước  bêl c’rọol băn căh dzợ muy p’nong ốt. Chính quyền, ngành chức năng tước bhrợ bha ar đoọng tập lơi pazêng đợ a’ọc chệêt ca mặp cung cơnh đợ p’nong lơi ch’na bh’năn. Zr’lụ nâu căh dzợ đhị tập lơi tu cơnh đếêc nắc k’bhúh chức năng vel đong pếch 21 boọng đăn đhị zr’lụ c’roọl đoọng tập pazêng a’ọc. Pazêng t’ngay đâu, ngai tước zr’lụ nâu zêng k’tạ k’buung. Zên k’rong bhrợ têng c’rọol, băn bh’năn lứch 3 tỷ đồng. C’la c’rọol b’băn bil bal k’nặ m’pâng, mơ dzợ nắc nhà nước “geng” đợ zên zúp zooi lấh 1,7 tỷ đồng. Pa căn Trần Thị Mỹ Lệ đha uốih: “Pleng t’đang ngai, ma nuýh đếêc ơơi, cơnh năl chếêc bhrợ dzợ. T’u loom bhlầng nắc pazêng c’rơ pa zay âng đay nâu kêi căh rau rị dzợ. Đớc cơnh đếêc bơr pêê c’xêê dzợ, ha dang vêy vắc xin nắc băn cớ, căh vêy nắc lơi, lêy bhrợ t’ruung băn a tứch.”

       Thị trấn Phú Đa, trung tâm chr’hoong Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên- Huế moon nắc thị trấn ha dợ đhanuôr cóh đấc bhrợ ruộng đơ bhlầng, pr’ặt tr’mông lưm bấc k’đháp k’ra. Băn bh’năn cóh zr’lụ nâu ếêh rau nắc bh’rợ bha lầng ha dợ cung zooi đoọng ha đhanuôr vêy bơơn t’bứi bh’nơơn. Pâm bhroọt, pr’lúh pr’zuốh a’ọc châu Phi dưr tước đui cơnh muy g’lúh đhí ga mắc k’bhrung tước. Xọoc tợơp, nắc bở rpêê p’nong chệêt ca mặp. T’tun đếêc, pr’lúh dưr trơơi đấh pa bhlầng bhrợ vel đong căh loon k’đhợơng lêy. Nâu đoo nắc muy coh pazêng vel đong vêy đợ a’ọc tập lơi bấc bhlầng đhị miền Trung (pay mơ 30% pazêng cr’năn, đợ nâu cóh prang k’tiếc k’ruung nắc 7%). Ma nuýh đhanuôr ơy k’đháp đha rựt ting  k’đháp zr’nắh lấh mơ. Ha dợ pr’lúh cung căh chăng đong n’đoo. Bấc vel  bhươl, đợ a’ọc crêê pr’lúh pay tước m’pâng cr’năn. C’rọol a’ọc đong n’đoo cung vước vôi, đhị nắc a’ọc t’mêê chệêt, đhị nắc dzợ ệê đhọ a’ọc. Đong n’đoo a’ọc dzợ ma mông nắc cung hooi pa pô ha vi, bhoóc chắh k’nặ ca mặp. T’coóh Nguyễn Xuân Lãm  ặt đhị  vel Đức Thái, thị trấn Phú Đa, chr’hoong Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên- Huế đhr’uốih, băn a’ọc căh muy đớc pa câl nắc dzợ pay ệê đhọ bón rơ véh, chr’nóh. A’ọc chệêt ca mặp lứch, tơơm chr’nóh căh mơ đanh dzợ nắc cung ting răng xrặh: “T’đang ma nuýh tước tiêm za nươu năc căh ngai vêy tước. Apêê moon nắc ơy váih pr’lúh, apêê cung căh năl cơnh bhrợ dzợ. Zên bạc âng cu k’rong pa toom nắc k’rong lứch ooy đếêc. Ha dang cu năl pr’lúh nâu nắc bele a’ọc clợơng 50, 60 kg nắc pa câl lứch, căh đớc dzợ. Prang chr’val nâu a’ọc căn ga mắc chệêt t’tun, a’ọc rứah chệêt lalăm. M’ma nâu kêi, lướt đhơ đhơ đoo zr’lụ cung váih pr’lúh. Nắc Thừa Thiên- Huế zêng ơy váih lứch pr’lúh.”

        A’ọc chệêt lalấh bấc bhrợ chính quyền lâng ngành chức năng đhị chr’hoong Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên- Huế căh năl cơnh bhrợ têng dzợ. Cr’chăl tr’nợơp, thú y vel đong dzợ đoọng za nươu, bơr pêê ký vôi chô phun, ha dợ tợơ bêl pr’lúh dưr plum g’lọp zêng nắc a’ọc đong n’đoo chệêt ca mặp nắc đong đếêc lêy tập lơi. Pa căn Võ Thị Hoa, ặt đhị vel Thanh Nam, thị trấn Phú Đa đoọng năl, pr’lúh dưr váih đhơ đhơ đhị tu cơnh đếêc nắc đong n’đoo vêy a’ọc chệêt ca mặp nắc xay moon lâng chr’val. Chính quyền lâng ngành chức năng tước bhrợ  bha ar xang nắc lơi đhị đếêc đoọng c’la đong lêy tập lơi. Đong vêy ma nuýh pa bhrợ nắc pếch boọng đhậu, đong vêy ma nuýh pân đil lâng p’niên k’tứi nắc ta pr’zước g’lôi lơi cóh hoọng đong, pếch boọng đhiệp mơ tập đớc a’ọc n’nặc. Cắh vêy chếêc vước vôi tiêu độc, khử trùng tu cơnh đếêc pleng p’răng, a’ọc chệêt dưr éh bhung, nặ nung k’hung k’heng prang zr’lụ. Nâu đoo nắc tu bhrợ váih pr’lúh dưr trơơi cóh không khí, trơơi boọ đấh pa bhlầng. Pa căn Hoa moon:

      “Đong cu apêê ca coon năc lướt pa bhrợ lứch, dzợ muy a cu căh năl cơnh bhrợ, cơnh mặ pếch boọng đhậu đoọng tậo lơi a’ọc n’nặc.

     Ha dợ chr’val tập đoọng a hêê căh lua?

      Chr’val căh vêy tập ốt, apêê tước xrặ  bha ar xang nắc cân lơi a’ọc đhị đếêc đoọng c’la đong.”

       Lấh 3 c’xêê dáp tợơ bêl pr’lúh tr’nơợp dưr váih ta lêy đhị tỉnh Thừa Thiên- Huế, pr’lúh pr’zuốh a’ọc châu Phi trơơi boọ coh cr’năn a’ọc âng k’ra bhầu pr’loọng đong đhanuôr đhị pazêng apêê chr’hoong, thành phố âng tỉnh nâu (Nam Đông doó ơy). Pr’lúh trơơi boọ bhrợ bil bal bấc pa bhlầng cơnh lâng ma nuýh đhanuôr b’băn. Chính quyền căh năl pay zên tợơ ooy đoọng zúp zooi đhanuôr, bêl đợ a’ọc đơơng ta tập lơi ting bấc lấh mơ ha dợ căh ơy n’léh đhr’năng pa đhêy.

        Đhị tỉnh Quảng Bình, pr’lúh pr’zuốh a’ọc châu Phi cung bhrợ đoong ha pr’ặt tr’mông âng đhanuôr cóh vel bhươl ting la ngúa la bam. Lấh mơ pa bhrợ cóh clung, đhanuôr nắc muy năl lướt ding đhiêr đong, apêê căh lưm, pa prá lâng ngai crêê a’ọc chệêt ca mặp. Zêng lâng p’niên k’tứi cung crêê apêe ta ha căh đoọng ặt cha ớh đhị zr’lụ toor váih pr’lúh. Apêê k’pân p’niên đơơng chô vi rút trơơi boọ ooy cr’năn a’ọc âng đong đay. Bêl ma nuýh cha chríh tước zr’lụ b’băn âng đhanuôr nắc zêng apêê pa ghít lêy. Apêê k’rang ma nuýh cha chríh đơơng vi rút, ch’na bh’năn tợơ lơơng chô trơơi ooy cr’năn a’ọc âng pr’loọng đong.

      Đhanuôr ặt đhị zr’lụ vel bhươl âng chr’hoong cơnh Lệ Thủy, Quảng Ninh, Tuyên Hóa, Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình pr’ặt tr’mông căh tệêm ngăn. Lâng bấc pr’loọng đong, cr’năn a’ọc nắc zêng ca van ca bhộ âng apêê. Apêê ca coon cha học, chroót zên za nươu tr’hau, ch’na bh’năn zêng g’nưm tợơ băn a’ọc. Pr’lúh pr’zuốh a’ọc châu Phi trơơi ooy vel bhươl nắc váih rau cr’pân căh choom ha vil âng đhanuôr. Ha dưm chô, pazêng apêê buôn tr’câl tr’bhlêy truíh c’lâng bhlầng 1A lâng k’bhông căh rau rị, lêy mặt apêê p’ngoóp, t’u loom đui cơnh moọt hân noo căh bơơn rau rị. Bêl lêy apêê cổng barie sơn pr’họom bhrôông, vêy dân quân tự vệ xoọc đương goon lêy, apêê nắc pa ghít pa lắh cọ xe tước zr’lụ lơơng. Pazêng ngai đơơng bao lác, bao tải hếch lêy đơơng a’ọc pr’lúh, zêng crêê k’bhúh thú y lêy cha mệêt ghít liêm, k’dua pa đhêy xe đoọng cha mệêt lêy.

        A moó Mai Thị Ới, đhanuôr ặt đhị vel 1 Thanh Tân, chr’val Thanh Thủy, chr’hoong Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình đọong năl, cr’năn a’ọc âng pr’loọng đong a moó crêê pr’lúh pr’zuốh chệêt ca mặp k’nặ 30 p’nong. Xọoc tợơp bơơn lêy pr’lúh, a moó nắc tước câl za nươu thú  y chô pa dứah. Tiêm za nươu ta luôn ha dợ cr’năn a’ọc cung lơi cha cha, dưr chệêt ca mặp. P’nong n’đoo chệêt, pr’loọng đong amoó t’moọt ooy bao lác, n’gợ ooy xe nắc đơơng tước zr’lụ n’tóh n’nóh cóh c’riing vel đoọng tập lơi. Tước bêl a’ọc dưr chệêt ca mặp lứch, a moó Ới nắc vêy xay moon lâng cán bộ thú y vel đong. Ting cơnh a moó, bh’rợ xay moon váih pr’lúh bhrợ bấc ngai cóh vel k’rang. Lấh mơ k’uôl cr’năn a’ọc crêê trơơi boọ pr’lúh tợơ pr’loọng nâu tước pr’loọng lơơng nắc đhanuôr k’rang a’ọc đong đay căh choom pa câl. “Acu năl a’ọc đong zi pr’lúh cr’pân nắc lêy xay moon lâng chính quyền vel đong, apêê moon a cu tu a cu lướt xay. Apêê căh choom pa câl, cóh chợ căh đoọng pa câl a’ọc dzợ. Nâu kêi bel bhươl xay moon a cu căh dzợ cơnh. Apêê ga ving zr’lụ pr’lúh tu cơnh đếêc nắc căh đoọng pa câl a’ọc, pa zi a’ọc.”

         Đhị tỉnh Quảng Trị, pr’lúh pr’zuốh a’ọc châu Phi trơơi đấh pa bhlầng, z’lấh mơ k’đhợơng lêy âng vel đong. Bêl a’ọc boọ pr’lúh, bấc pr’loọng đong đhanuôr căh xay moon lâng chính quyền vel đong lâng cơ quan thú y nắc apêê lêy tự pa zi pay lệê. Vêy ngai nắc a’ọc ơy boọ pr’lúh tu ch’na xưa âng apêê pr’loọng đong crêê pr’lúh lalăm đếêc. Đợ ch’na xưa bơơn pa chô ooy đại lý ha dợ căh tiêu độc khử trùng cớ lalăm pa câl. Đhr’năng nắc đoo, vel đong nắc ơy pa đhêy lêy cha mệêt cóh c’lâng bhlầng, đoọng cán bộ chô lêy cha mệêt đhị vel bhươl, vệ sinh dịch tể, pa đấh ga ving lêy đoọng t’pặt pr’lúh. T’coóh Hà Sỹ Đồng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đoọng năl: “Xọoc đâu, đoọng k’rong lêy bhrợ pa lứch apêê zr’lụ váih pr’lúh, tỉnh pa đhêy lêy cha mệêt đhị apêê c’lâng bhlầng, nắc đoọng ma nuýh chô lêy cha mệêt đhị apêê ve bhươl, vệ sinh dịch tễ cung cơnh t’bhlầng đhr’năng ga ving đớc zr’lụ pr’lúh lâng t’bhlầng đoọng vel đong váih pr’lúh ngân bhlầng, nắc căh vêy k’rong đhị apêê c’lâng bhlầng dzợ ta uốh bhlầng, bh’nơơn căh dal mơ đoọng cán bộ chô ooy vel bhươl đoọng đh’rứah lâng đhanuôr k’rang lêy, cha groong pr’lúh oó đoọng trơơi boọ dzợ.”./.

Dịch tả lợn châu Phi: Dân thiệt đơn, nhà nước thiệt kép

                                                                          Nhóm PV/ VOV- miền Trung

Dịch tả lợn châu Phi xảy ra trên diện rộng, gây nhiều thiệt hại cho người chăn nuôi. Cả nước hiện có hơn 2,4 triệu hộ nuôi lợn nhỏ lẻ nên nguy cơ bùng phát dịch bệnh rất cao. Mặc dù vậy, không ít địa phương vẫn còn lơ là, chủ quan trong công tác phòng chống, khoanh vùng dập dịch. Hiện, hầu hết các điểm chốt chặn vùng nông thôn không có người canh giữ, lợn được chở vô tư  từ vùng này sang vùng khác. Việc lấy mẫu xét nghiệm còn nhiều bất cập dẫn đến tình trạng tiêu hủy nhầm những con lợn khỏe mạnh. Người chăn nuôi đối mặt với muôn vàn khó khăn trong việc duy trì đàn lợn cũng như tái đàn. Và nhà nước lại phải chi ra một khoản tiền lớn để chống dịch, hỗ trợ người dân bị thiệt hại. Từ thực tế tại các tỉnh miền Trung, nhóm phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam thường trú khu vực miền Trung thực hiện loạt bài: “Dịch tả lợn châu Phi: Người dân thiệt đơn, nhà nước thiệt kép”. Trong chương trình thời sự hôm nay, chúng tôi phát bài đầu tiên, nhan đề “Đi qua vùng dịch”

Bài 1: Đi qua vùng dịch

       Nằm cách thị trấn Phú Đa, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên- Huế chừng 10 cây số, trang trại chăn nuôi lợn quy mô gần 800 con lợn của bà Trần Thị Mỹ Lệ ở thôn Tây Trì Nhơn, xã Phú Thượng vắng vẻ, đìu hiu. Những ô chuồng trống hoác. Trang trại nằm giữa cánh đồng lúa, chung quanh ẩm thấp nên chủ trang trại cầu mong dịch bệnh đừng xảy ra. Nhưng dịch tả lợn châu Phi phát tán trong không khí rất nhanh nên chẳng chóng thì chầy cũng lây sang trang trại này. Bà Trần Thị Mỹ Lệ, chủ trang trại kể, cách đây gần 1 tháng, khi dịch bệnh chưa xảy ra, ngày nào bà cũng túc trực ở trang trại rải vôi, phun thuốc. Cầm cự được thời gian ngắn thì dịch ập đến. Ngày 13 tháng 6, trang trại của bà bắt đầu có dịch. 14 con lợn chết buộc phải tiêu hủy ngay trong ngày. 1 tuần sau đó, dịch lây sang tất cả các ô chuồng, ngày nào cũng có hàng chục, con lợn chết, cho đến khi trang trại không còn con nào. Chính quyền, ngành chức năng đến lập biên bản đồng ý tiêu hủy toàn bộ số lợn chết cũng như đang bỏ ăn. Khu vực này không còn quỹ đất chôn lấp nên lực lượng chức năng địa phương đào 21 hố xung quanh trang trại để chôn toàn bộ số lợn. Những ngày này, ai bước chân đến khu vực này cũng nôn thốc nôn tháo. Tiền đầu tư làm chuồng trại, chăn nuôi hết 3 tỷ đồng. Chủ trang trại chịu tổn thất gần một nửa, còn lại nhà nước “gánh” khoản hỗ trợ hơn 1,7 tỷ đồng. Bà Trần Thị Mỹ Lệ than thở: “Trời kêu ai nấy dạ chớ biết răng chừ. Buồn là cứ nghĩ cái tâm huyết của mình, cái đam mê của mình giờ chừ không còn nữa. Để vậy vài tháng nữa, nếu có vắc xin thì tái đàn, không có thì thôi, chắc là đóng trại rồi sau nuôi ít gà rứa.”   

        Thị trấn Phú Đa, trung tâm huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên- Huế tiếng là thị trấn nhưng đa số người dân ở đây làm ruộng, đời sống khó khăn. Chăn nuôi vùng này không phải là nghề chính nhưng cũng giúp bà con có đồng ra đồng vào. Đùng một cái, dịch tả lợn châu Phi tràn qua như một cơn lốc. Ban đầu, chỉ vài con lợn ngã bệnh chết. Sau đó, dịch lây truyền chóng mặt khiến địa phương mất kiểm soát. Đây là một trong những địa phương có tỷ lệ lợn tiêu hủy cao nhất miền Trung (chiếm khoảng 30% tổng đàn, tỷ lệ này cả nước khoảng 7%). Người nông dân vốn gầy guộc càng thêm bơ phờ vì nỗi lo dịch bệnh. Nhưng rồi dịch bệnh cũng không chừa nhà nào. Một số thôn, tỷ lệ lợn mắc bệnh chiếm đến gần một nửa tổng đàn. Chuồng lợn nhà nào nhà nấy loang lỗ phân vôi, chỗ thì lợn chết xong mới dọn dẹp, chỗ thì còn nguyên phân lợn. Nhà nào lợn còn sống sót thì thì cũng sụt sùi bọt mép, trắng bệch nằm chờ chết. Ông Nguyễn Xuân Lãm ở thôn Đức Thái, thị trấn Phú Đa, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên- Huế than thở, nuôi đàn lợn tốn bao công sức, tiền của. Ở vùng cát trắng này, nuôi lợn không chỉ để bán mà còn lấy phân bón rau, màu. Lợn chết hết, cây trồng vài bữa cũng chết theo: “Mình kêu người tới chích thuốc họ không chích. Họ nói bị bệnh dịch rồi, tui cũng chịu bó tay. Vốn liếng của tui bao nhiêu tập trung vô đó hết rồi. Tui mà biết cái bệnh ni thì lúc heo được năm, sáu chục cân tui bán hết. Toàn bộ cái xã ni heo tơ chết sau, heo nái chết trước hết rồi. Giống bây giờ, đi vùng mô mà không có dịch. Hình như Thừa Thiên- Huế toàn bộ có dịch hết rồi.”

        Lợn chết như ngả rạ khiến chính quyền và ngành chức năng ở huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên- Huế gần như bất lực. Thời gian đầu, thú y địa phương còn cấp phát cho người dân một ít thuốc, vài ký vôi về phun, nhưng khi dịch đã phủ kín địa bàn thì lợn nhà ai chết, nhà nấy tự đi chôn. Bà Võ Thị Hoa, ở thôn Thanh Nam, thị trấn Phú Đa cho biết, dịch bệnh tràn lan nên nhà nào có lợn chết mới báo với xã. Chính quyền và ngành chức năng đến lập biên bản xong rồi vứt đó cho chủ hộ tự xử lý. Nhà có lao động thì đào cái hố sâu một tí, nhà nào chỉ có phụ nữ, trẻ em thì xúm nhau lại kéo lợn ra sau hè, đào cái hục vừa đủ lấp con lợn. Không rải vôi tiêu độc, khử trùng nên trời nắng, xác lợn trương phình lên, bốc mùi hôi thối khắp vùng. Đây chính là lý do làm cho dịch phát tán trong không khí, lây lan nhanh chóng. Bà Hoa bức xúc:

       “Nhà con cái đi làm hết, con tui một chắt ri mần răng đi đào lổ mà chôn con heo nớ.

     Nhưng xã họ chôn cho mình chứ ?

     (Xã mô chôn, họ tới họ kê khai rồi cân xong vứt con heo đó cho mình.”

        Hơn 3 tháng kể từ khi ổ dịch đầu tiên được phát hiện tại tỉnh Thừa Thiên- Huế, dịch tả lợn châu Phi lây lan trên đàn lợn của cả ngàn hộ chăn nuôi ở hầu hết các huyện, thành phố cảu tỉnh này (trừ huyện Nam Đông). Dịch bệnh gây thiệt hại lớn đối với người chăn nuôi. Chính quyền không biết lấy đâu ra tiền để hỗ trợ người dân, khi mà số lượng lợn tiêu hủy tăng theo cấp số nhân và chưa có dấu hiệu dừng lại.         

         Ở tỉnh Quảng Bình, dịch tả lợn châu Phi cũng làm cho bầu không khí ảm đạm, u ám bao quanh nhiều làng quê. Ngoài giờ đi làm đồng về, người dân chỉ biết loanh quanh trong nhà, họ không giao tiếp, trò chuyện với bất kỳ ai ở những gia đình có lợn bị dịch. Ngay cả đám trẻ nhỏ cũng bị người lớn cấm vui chơi ở nhà bên cạnh có dịch. Họ sợ lũ trẻ vô tình mang vi rut dịch về lây lan cho đàn lợn nhà mình. Khi người lạ mặt đặt chân vào trang trại của người nông dân thì đều bị nhìn với ánh mắt soi mói, cảnh giác. Họ lo sợ người lạ mang virut, thức ăn nhiễm bệnh từ nơi khác về lây truyền sang đàn lợn gia đình.  

         Người dân ở các vùng quê của huyện như Lệ Thủy, Quảng Ninh, Tuyên Hóa, Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình đời sống bấp bênh. Với nhiều gia đình, đàn lợn là cả sản nghiệp của họ. Con cái ăn học, trả nợ tiền thuốc men, thực phẩm đều trông chờ vào chăn nuôi lợn. Dịch tả lợn châu Phi tràn qua vùng quê đã trở thành nỗi ám ảnh đối người nông dân. Đêm về, những thương lái chạy xe dọc Quốc lộ 1A với chiếc lồng trống hoác, gương mặt buồn bã như mất mùa. Khi nhìn thấy các thanh chắn barie sơn màu đỏ chói, có dân quân tự vệ túc trực canh gác, các lái buôn chủ động quay xe đi tiếp qua vùng khác. Những ai chở theo bao lác, bao tải nghi vấn chở lợn dịch, đều bị lực lượng thú y kiểm soát gắt gao, yêu cầu phải dừng xe kiểm tra.

       Chị Mai Thị Ới, người dân thôn 1 Thanh Tân, xã Thanh Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình cho biết, đàn lợn của gia đình chị bị dịch tả lợn chết gần 30 con. Mới đầu phát hiện lợn bị bệnh, chị tự đi mua thuốc thú y về chữa trị. Tiêm thuốc liên tục mà đàn lợn vẫn bỏ ăn, ngã lăn ra chết. Chết con nào, gia đình chị bỏ vào bao lác, chất lên xe chở ra bãi rác đầu làng chôn lấp sơ sài. Chỉ đến khi lợn chết ngã rạp gần hết chuồng, chị Ới mới chịu đi báo với cán bộ thú y địa phương. Theo chị, việc báo dịch bệnh khiến nhiều người dân trong làng hoang mang. Ngoài lo sợ đàn lợn bị nhiễm dịch bệnh từ hộ chăn nuôi này thì người dân lo ngại lợn nhà không bán được. “Tôi biết heo tôi bị bệnh nguy hiểm nên phải báo với chính quyền địa phương, họ chửi tôi vì tôi đi báo. Họ không bán heo được, trên chợ cấm heo, cấm chợ. Chừ làng xóm chửi nguyền rủa tôi hết cỡ. Họ chốt ổ dịch nên không cho tiêu thụ heo, mổ heo.”

       Tại tỉnh Quảng Trị, dịch tả lợn châu Phi lây lan nhanh chóng, vượt quá khả năng kiểm soát của địa phương. Khi lợn nhiễm bệnh, nhiều hộ không báo cáo với chính quyền địa phương và cơ quan thú y mà tự giết mổ lấy thịt. Một số trường hợp lợn bị lây nhiễm do dùng thức ăn dư thừa của các hộ bị dịch đã tiêu hủy lợn. Số thức ăn thừa được trả về đại lý nhưng không tiêu độc khử trùng trước khi bán lại. Trước tình hình đó, địa phương tạm dừng kiểm soát trên các tuyến Quốc lộ, đưa cán bộ về kiểm soát tại các đường làng ngõ xóm, vệ sinh dịch tể, đẩy nhanh tiến độ khoanh vùng để dập dịch. Ông Hà Sỹ Đồng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho biết: “Hiện nay, để tập trung xử lý dứt điểm tại các ổ dịch, tỉnh dừng việc kiểm soát trên các tuyến quốc lộ, đưa quân về kiểm soát ở các đường làng, ngõ xóm, vệ sinh dịch tễ cũng như đẩy nhanh tiến độ khoanh vùng dập dịch và tăng cường cho địa bàn trọng điểm quan trọng chớ không tập trung ở các tuyến đường lớn lãng phí, hiệu quả không cao bằng đưa cán bộ về tận cơ sở, tận địa bàn để cùng với nhân dân triển khai khoang vùng, khống chế không để lây lan ra nữa.”

        Dịch tả lợn châu Phi lây lan chóng mặt tại hơn 4.320 xã, thuộc 441 huyện của 58 tỉnh, thành phố. Thống kê của Cục Chăn nuôi, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho thấy, tổng số lợn bị bệnh buộc phải tiêu hủy lên đến hơn 2.730 con. Dịch tả lợn châu Phi bùng phát và lây lan nhanh nhưng không ít địa phương lại tỏ ra thờ ơ, thiếu trách nhiệm trong công tác phòng, chống. Một số nơi còn khoán trắng cho lực lượng thú y cơ sở. Chúng tôi sẽ tiếp tục câu chuyện này trong bài viết tiếp theo, mời quý vị và các bạn cùng nghe !