Bhậ bha nậ đhị k’ruung Tứ Câu đoỌng zâl đác k’rịa, muy bh’rợ buôn ta bhrợ l’lăm hân noo boo coh zập c’moo năc thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam xoọc bhrợ têng. C’moo đâu, chính quyền thị xã bhrợ têng 2 tỷ đồng đoọng bhrợ têng bha nậ n’nâu. Bh’rợ tr’nêng vêy ta bhrợ têng tơợ tr’nơơp c’xêê 1, đoọng zâl đác k’rịa mót tơợ k’ruung Hàn, thành phố Đà Nẵng ooy k’ruung Tứ Câu, bhrợ bil hư tước 1.700 hức ta k’tiêc pa bhrợ âng đhanuôr. Bha nậ n’nâu vêy ta bhrợ têng đhị m’pâng k’ruung, pac bơr n;đăh đác. N’đăh piíc k’ruung, đợ k’rịa tươc 11 t’piing r’bhâu, n’đăh tu năc doỌ crêê đác k’rịa mọt. T’cooh Bùi Chống, đhanuôr chr’val Điện Phong, thị xã Điện Bàn xay moon, nâu đoo năc bh’rợ coh tr’nơơp a năm: “Nhà nước năc xay bhrợ cơnh ooy đoọng choom nhâm mâng 1 chu a năm, ha dzợ coh zập c’moo đhơ bhrợ 1 tỷ bơr pêê ha riêng ức đồng năc c’moo hân đoo công bhrợ. Tước c’xêê 8 năc tơơp xe tơợp pêch bha nậ n’nâu n’toh bơr n’đăh ( đoọng đác hooi cớ), tu cơnh đêêc đhanuôr công k’rang k’pân. Zập c’moo đhơ muy tỷ bơr pêê ha riêng ha dzợ coh 10 c’moo cơnh đêêc năc n’năl mơ bâc zên.”

Pazêng apêê bhrợ bh’rợ quan trắc khí tượng thuỷ văn coh miền Trung xay moon, coh x’rịa hân noo boo c’moo ahay (c’xêê 12 c’moo 2019) tước nâu cơy, đhị zr’lụ apêê tỉnh miền Trung căh lâh vêy boo. Tu cơnh đêếc, đợ đác chô ooy pazêng abóc đác căh lâh bấc. Đhị chr’hoong Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, xoọc vêy 3 a bọc đác pazêng vêy: Phước Hà, Cao Ngạn lâng Đông Tiển, đợ đác nong ếp lâh mơ lâng pazêng c’moo l’lăm ahay k’dâng 3 mét. T’cooh Nguyễn Thanh Thảo, Phó Giảm đốc Chi nhánh Thuỷ lợi Thăng Binh xay moon, pazêng a bọc đác Phước Hà, Cao Ngạn, đợc đác nong coh xoọc đâu ếp pa bhlâng coh 20 c’moo chô ooy đâu, lâng a bọc Đông Tiển ếp pa bhlâng tơợ bêl ng’đươi tước nâu cơy. Tơợ bh’rợ ma mơ đác, Chi nhánh Thuỷ lợi Thăng Bình xay moon ch’hooi zập đác tươi đoọng ha hân noo ha ọt – ha pruột. Hân đhơ cơnh đêếc, hân noo ch’noọng c’lọt ha y ha dang căh vêy pleng boo năc đhơ đhơ cơnh công ta bhuch đác ngân pa bhlâng. T’cooh Nguyễn Thanh Thảo xay moon, bh’rợ pa xiêr đhăm choh bêệt ha roo năc căh choom căh ng’bhrợ: “Ha dang lêy tưới cơnh bơr pêê c’moo ahay năc lâng a bọc Đông Tiển, hân noo ch’noọng – c’lọt tước azi pa xiêr k’dâng 150 héc ta. Ha dzợ lâng a bọc Cao Ngạn vêy đhr’năng pa xiêr 50 héc ta lâng a bọc Phước Hà lâh 20 héc ta. K’nặ tước x’rịa hân noo ha ọt – ha pruốt n’nâu, azi năc ga ving zr’lụ coh muy bơr vel đong đoọng xăl choh chr’noh m’ma chr’noh r’veh r’đoong rau lơơng, doọ lâh đươi bâc đác.”

Bêl coh piíc k’ruung pazêng k’ruung coh tỉnh Quảng Nam, đhr’năng ta bhuch đác tưới, đác k’rịa mọt ta luôn dưr vaih coh tu k’ruung, pazêng a bọc đác công xoọc ta bhuch đác hooi ooy a bọc. Tu cơnh đêếc, bh’rợ ch’hooi đác ooy piíc k’ruung đoọng zâl đác k’rịa năc vêy apêê c’la a bọc thuỷ điện bhrợ têng lâng đhr’năng t’vêy oó căh. T’cooh Nguyễn Thế Hùng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam xay moon, vel đong xoọc ăt coh piic k’ruung Thu Bồn. Bêl ng’đươi thuỷ điện Sông Tranh ch’hooi đác ooy piíc k’ruung đoọng zâl đác k’rịa, vel đong đơơh loon bhrợ têng z’rooh đác ch’hooi tơợ Trạm bơm 19 c’xêê 5 âng Hợp tác xã Duy Phước, chr’hoong Duy Xuyên chô tưới ha lâh 50% đhăm ha roo âng chr’val Cẩm Kim, thành phố Hội An: “Tước cr’chăl n’nâu, ooy đác tưới năc z’zăng nhâm mâng. Ha dzợ lâng đác đươi coh pr’ăt tr’mông, xoọc đâu thành phố công ơy vêy bh’rợ bhrợ bhiệc lâng đơn vị ch’hooi đác, xay moon bh’rợ pa tơơi n’coo ch’hooi đác coh k’ruung Vĩnh Điện têh ooy piing đoọng nhâm mâng ch’hooi đác sạch ha cr’noỌ đươi dua công cơnh pa bhrợ, tr’câl tr’bhlêy âng đhanuôr.”

Hân noo pa bhrợ ha ọt – ha pruốt c’moo đâu, tỉnh Quảng Nam cha bêệt k’dâng 78 r’bhâu héc ta. Coh đêêc, đhăm k’tiêc cha bêệt ha roo lâh 42 r’bhâu héc ta. Coh c’moo ahay, xơợt gooh, đác k’rịa mọt năc bhrợ bil hư ha lâh 3 r’bhâu héc ta ha roo, bhrợ bil hư ngân ha ngành nông nghiệp vel đong. Đoọng đơơh loon zâl cha groong đhr’năng ta bhúch đác, ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Nam p’too moon đhanuôr đươi dua m’ma ha roo m’bứi t’ngay, ting n’năc bhrợ têng bh’rợ xăl đợ đhăm ha roo căh lâh liêm choom năc choh đợ chr’noh ếp t’ngay. T’cooh Đào Văn Thiên, Phó Giám đốc Công try đươi dua Công trình Thuỷ lợi tỉnh Quảng Nam prá: “Đhị đhr’năng pleng k’tiêc p’răng puyh cơnh đâu lâng dưr vaih bâc cơnh năc Sở Nông nghiệp công cơnh Công ty ơy vêy xa nay bh’rợ đoọng ha đhanuôr tưới k’miah đác. Coh đêếc vêy lâng manuyh k’đhơợng lêy a bọc đác công k’miah đác, nắc tr’xăl tưới, gooh dzếp đh’rưah. Coh ruộng nắc ta đang moon đhanuôr bhậ bha nậ đoọng zư đớc đác, bhrợ têng bha nậ đác coh pazêng z’rooh đác k’tưi đoọng đươi cớ đác ơy ng’đươi.”/.

Mực nước hồ Cao Ngạn đang xuống rất thấp

 Quảng Nam đối mặt với hạn hán và xâm nhập mặn

PV Hoài Nam/ VOV- miền Trung

Tỉnh Quảng Nam đang đối mặt với hạn hán và xâm nhập mặn. Hiên, lưu lượng dòng chảy trên các sông Vu Gia và Thu Bồn giảm hơn 30% so với trung bình nhiều năm trước. Tổng lượng nước tại 73 hồ chứa thủy lợi trên địa bàn thiếu hụt khoảng 74 triệu khối. Đối với các hồ chứa thủy điện, tổng lượng nước thiếu hụt so với dung tích hữu ích là 653 triệu khối. Phản ánh của phóng viên Hoài Nam tại miền Trung:

Đắp đập bổi trên sông Tứ Câu để ngăn mặn, một việc làm thường xuyên trước mùa khô mỗi năm mà thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam đang triển khai. Năm nay, chính quyền thị xã tiếp tục đầu tư 2 tỷ đồng để xây dựng đập bổi này. Công việc được triển khai từ đầu tháng 1, nhằm ngăn nước mặn từ phía sông Hàn, thành phố Đà Nẵng xâm nhập vào sông Tứ Câu, ảnh hưởng đến 1.700 ha đất sản xuất của nông dân. Đập bổi được xây dựng ngang sông, chia đôi con nước. Phía hạ lưu, độ mặn lên đến 11 phần nghìn, còn phía thượng lưu thì hoàn toàn không bị nhiễm mặn. Ông Bùi Chống, người dân xã Điện Phong, thị xã Điện Bàn cho rằng, đây chỉ là giải pháp tình thế:“Nhà nước tính làm răng cho bền chắc 1 lần thôi, chớ còn mỗi năm đầu tư một tỷ mấy trăm triệu đồng mà năm mô cũng làm hết. Đến tháng 8 là bắt đầu xe xúc múc đất con đập này đổ qua 2 bên (để khai thông trở lại), nên dân cũng hoang mang chỗ đó. Mỗi năm một tỷ mấy mà 10 năm như rứa thì biết bao nhiêu.”

Các nhà quan trắc khí tượng thủy văn ở miền Trung cho biết, kết thúc mùa mưa năm ngoái (tháng 12 năm 2019) đến nay, trên địa bàn các tỉnh miền Trung ít mưa. Do đó, lượng nước đổ về các hồ chứa thủy lợi không đáng kể. Tại huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam, hiện 3 hồ chứa thủy lợi gồm: Phước Hà, Cao Ngạn và Đông Tiển, mực nước hồ thấp hơn so với cùng kỳ các năm trước khoảng 3 mét. Ông Nguyễn Thanh Thảo, Phó Giám đốc Chi nhánh Thủy lợi Thăng Bình cho biết, các  hồ Phước Hà, Cao Ngạn, mực nước hiện thấp nhất trong vòng 20 năm trở lại đây, riêng hồ Đông Tiển thấp nhất kể từ khi đưa vào vận hành đến nay. Qua cân đối nguồn nước, Chi nhánh Thủy lợi Thăng Bình xác định cung cấp đủ nước tưới cho vụ Đông- xuân. Tuy nhiên, vụ Hè- thu sắp tới nếu trời không có mưa thì chắc chắn sẽ thiếu nước trầm trọng. Ông Nguyễn Thanh Thảo cho biết, phương án cắt giảm diện tích trồng lúa là không tránh khỏi:“Nếu tính toán tưới như mấy năm thì đối với hồ Đông Tiển, vụ Hè- Thu đến chúng tôi sẽ cắt giảm khoảng trên 150 ha. Còn đối với hồ Cao Ngạn khả năng cắt giảm 50 ha và hồ Phước Hà trên 20 ha. Gần đến cuối vụ Đông- Xuân này, chúng tôi sẽ cân đối khoanh vùng một số khu tưới cao, xa, khó. Chúng tôi sẽ làm việc với địa phương đề nghị chuyển sang giống cây trồng cạn, ít dùng nước hơn.”

Trong khi phía hạ du các sông ở tỉnh Quảng Nam, tình trạng thiếu nước tưới, xâm nhập mặn liên tục diễn ra thì phía thượng nguồn, các hồ chứa thủy điện cũng đang thiếu hụt lượng đổ nước về hồ. Do đó, việc xả nước về hạ du để đẩy mặn được các chủ hồ thủy điện thực hiện theo kiểu đối phó. Ông Nguyễn Thế Hùng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam cho biết, địa phương nằm ở cuối sông Thu Bồn. Trong lúc chờ thủy điện Sông Tranh 2 xả nước về hạ du để đẩy mặn, địa phương chủ động đầu tư hệ thống kênh dẫn nước từ Trạm bơm 19 tháng 5 của Hợp tác xã Duy Phước, huyện Duy Xuyên về tưới cho hơn 50% diện tích lúa của xã Cẩm Kim, thành phố Hội An:“Đến thời điểm hiện tại, về nước tưới cơ bản ổn. Còn đối với nước sinh hoạt, hiện nay thành phố cũng đã có hướng làm việc với đơn vị cấp nước, tính toán việc dời vị trí đường ống lấy nước ở sông Vĩnh Điện lên phía trên 1 chút để đảm bảo cung cấp nước sạch phục vụ nhu cầu sinh hoạt cũng như sản xuất kinh doanh của người dân”.

Vụ Đông - Xuân năm nay, tỉnh Quảng Nam gieo trồng khoảng 78.000 héc ta. Trong đó, diện tích đất lúa hơn 42.000 ha. Năm ngoái, hạn mặn đã làm ảnh hưởng hơn 3.000 héc ta lúa, gây thiệt hại lớn cho ngành nông nghiệp địa phương. Để chủ động ứng phó với nguy cơ thiếu nước, ngành nông nghiệp tỉnh Quảng Nam khuyến cáo người dân sử dụng giống lúa ngắn ngày và trung ngày, đồng thời thực hiện chuyển đổi những diện tích lúa kém hiệu quả sang cây trồng cạn. Ông Đào Văn Thiên, Phó Giám đốc Công ty Khai thác Công trình Thủy lợi tỉnh Quảng Nam cho biết:“Trước tình hình thời tiết nắng hạn và diễn biến bất thường như thế này thì Sở Nông nghiệp cũng như Công ty đã có chủ trương cho bà con nông dân tưới tiết kiệm. Kể cả đối với những người quản lý hồ cũng phải tưới tiết kiệm, tức là tưới phiên, khô ướt xen kẽ. Dưới ruộng thì khuyến khích cho bà con  be bờ giữ nước, đắp chặn các kênh tiêu để tận dụng nước hồi quy tưới trở lại những vùng thấp./.”