Cóh pazêng t’ngay ahay, đhanuôr chr’val Bình Triều, chr’hoong Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam pa bhlâng mốp loom bêl c’bhúh lướt k’rong a óc chêết crêê pr’lúh pa zruáh a óc châu Phi đhị vel đong n’nâu nắc ma chêếc pay zên âng đhanuôr vêy a óc chêết, đợ zên ta pay tơợ 200 r’bhâu đồng tước 300 r’bhâu đồng muy p’nong. Pr’loọng đong hân đoo vêy a óc chêết nắc pr’loọng đong đoọng zên k’dua c’bhúh pay k’rong tước pay k’rong chơ đơơng tập lơi, ha dang cắh đoọng zên c’bhúh n’nâu cắh k’rong đơơng. Muy p’nong a óc chêết clơợng tơợ bơr pêê zệt kg tước n’dúp 100kg nắc đhanuôr đoọng zên 200 r’bhâu đồng; a óc tơợ 100kg tếh ooy piing, pr’loọng đong đoọng 300 r’bhâu đồng. T’coóh Lê Văn Thuỵ ắt cóh cr’noon 2, chr’val Bình Triều xay moon, pr’loọng đong đoo vêy 4 p’nong a óc căn chêết, a đoo đoọng ooy c’bhúh chêếc k’rong a óc chêết lứch 1 ức 300 r’bhâu đồng. Cóh đêếc, vêy 1 p’nong a óc ta pay tước 400 r’bhâu đồng. Công cơnh đêếc, nắc p’căn Hồ Thị Đông ắt cóh cr’noon 2, chr’val Bình Triều công pay đoọng zên đoọng c’bhúh n’nâu tộ k’rong chở đơơng tấp lơi a óc. P’căn Đông moóp loom moon: “Bêl chở đơơng a óc nắc bơr tạ m’pâng apêê đoo moon đoọng 250 r’bhâu đồng. Ha dợ lâng p’nong a óc t’tun acu ren cắh dzợ cơnh nắc apêê đoo pay mơ 250 r’bhâu đồng. A đay đoọng zên nắc apêê đoo vêy tộ chở. Acu cắh vêy zên nắc lướt vặ tơợ lơơng đoọng apêê đoo chơ đơơng, ha dang cắh n’nặ mốp pa bhlâng. Zập ngai công đoọng cơnh đêếc.”

Bình Triều nắc muy cóh pazêng chr’val n’đắh mặt t’ngay plóh âng chr’hoong Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam n’léh váih pr’lúh pa zruáh a óc châu Phi đơớh bhlâng. Xang 2 c’xêê váih pr’lúh, vel đong ơy k’chêế lơi lấh 90 tấn a óc. Đoọng zúp zooi đhanuôr tấp lơi a óc crêê cơnh xa nay, chr’val ơy bhrợ t’váih 4 c’bhúh pa bhrợ, muy c’bhúh 3 cha nắc. Cóh tr’nơớp, pazêng c’bhúh n’nâu bhrợ bh’rợ k’rong a óc chêết ta níh đha nâng bhlâng; ha dzợ cóh t’tun n’nâu, bêl đợ a óc u chêết bấc lấh mơ nắc c’bhúh n’nâu dưr váih bh’rợ chêếc pay zên âng đhanuôr, ng’đớc nắc: pa chô g’lêếh c’rơ ha apêê đoo, tu apêê đoo pa bhrợ g’lêếh pa bhlâng, n’nặ mốp. T’coóh Nguyễn Ba, Chủ tịch UBND chr’val Bình Triều, chr’hoong Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam xay moon nâu đoo nắc bh’rợ n’lất đơớh ng’đhêy bhrợ têng: “Tơợ bh’rợ bơơn lêy bh’rợ pay p’xoọng zên tơợ đhanuôr, UBND chr’hoong Thăng Bình ta đang moon đhêy bhrợ têng bh’rợ n’nắc, UBND chr’val công đhêy bhrợ têng bh’rợ n’nâu lâng k’dua pazêng c’bhúh pa bhrợ công cơnh ta đang moon pazêng pr’loọng đong đh’rứah lâng vel đong đoọng tấp lơi a óc chêết, cắh pay zên tơợ đhanuôr dzợ. Ha dzợ lâng đợ zên u xưa âng đhanuôr, rau đêếc nắc zên zúp zooi p’xoọng, ơy gr’hoót đh’rứah, vêy cr’noọ nắc đoọng p’xoọng ha apêê đương k’rong a óc chêết, nắc apêê n’nắc cắh chêếc xay moon đoọng zên lâng cắh vêy bh’rợ p’too moon âng UBND chr’val ooy bh’rợ pay zên n’nắc.”

Lấh 2 c’xêê m’pâng tơợ t’ngay dưr váih pr’lúh pa zruáh a óc châu Phi cóh tr’nơớp đhị chr’val Duy Hải, chr’hoong Duy Xuyên, tước nâu cơy, pr’lúh pa zruáh a óc châu Phi trơơi boọ ooy 14/18 chr’hoong, thị xã, thành phố âng tỉnh Quảng Nam. Lấh 12 r’bhâu pr’loọng đong băn a óc crêê pr’lúh lâng lấh 50 r’bhâu p’nong a óc crêê pr’lúh lấh ta tấp lơi, pazêng c’lơợng âng  a óc lấh 2.600 tấn. Cóh bh’rợ tấp lơi a óc crêê pr’lúh n’léh bấc rau cắh liêm crêê cơnh: xe chở đơơng a óc crêê pr’lúh lướt pa bhlâng đơớh, tu cơnh đêếc bh’rợ t’bil độc vi trùng cắh crêê liêm; bh’rợ pa liêm pa sạch, zâl t’bil pr’lúh cóh muy bơr zr’lụ cắh nhâm mâng, đợ hoá chất ta đươi đoọng zâl t’bil pr’lúh cắh ơy pa dưr rau liêm choom; bh’rợ ch’mêết lêy zr’lụ tấp lơi a óc chêết công lum bấc rau zr’nắh k’đháp. Muy bơr zr’lụ cóh chr’hoong Thăng Bình- vel đong vêy a óc chêết nắc tấp lơi bấc bhlâng âng tỉnh Quảng Nam, đhanuôr nắc ma chêếc vất lơi a óc ooy k’ruung, tọm đác, a bóc đác bhrợ k’rơ lấh mơ đhr’năng trơơi boọ âng pr’lúh. Lâng c’bhúh chêếc k’rong a óc chêết ma pay zên âng đhanuôr, t’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam xay moon, nâu đoo nắc bh’rợ lất lâng xa nay xay moon âng pháp luật, bhrợ rau cắh liêm crêê, đơớh hân bhr’lậ pa liêm: “Xang bêl bơơn xơợng xa nay xay moon ooy bh’rợ n’nâu, UBND tỉnh Quảng Nam ơy p’too moon Sở Nông nghiệp bha lâng nắc Chi cục b’băn lâng Thú y đơớh bhrợ bhiệc lâng chính quyền chr’hoong Thăng Bình, tước ooy pazêng chr’val; cóh đêếc ta đang moon oó dzợ bhrợ têng bh’rợ n’nâu… Nâu đoo nắc bh’rợ pa bhlâng lất lâng xa nay p’too moon âng UBND tỉnh cóh cr’chăl ahay.”

T’coóh Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam công xay moon, zên tấp lơi a óc chêết nắc đươi tơợ ngân sách Nhà nước pay đoọng. Ha dang zên âng vel đong cắh zập nắc xay moon ooy cấp m’piing đoọng zúp zooi p’xoọng. UBND tỉnh công ta đang moon Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon đơớh hân pay đoỌng zên đoọng chr’hoong Thăng Bình zúp zooi đhanuôr zâl pr’lúh. Apêê vel đong nắc xay bhrợ ghít lâng toọm rơợng griing đợ bh’rợ n’lất ma chêếc pay zên âng đhanuôr./.

Đất dành để chôn lấp lợn dịch 

Quảng Nam:

Tự ý thu tiền tiêu hủy lợn chết do dịch tả lợn châu Phi

PV Hoài Nam/ VOV- miền Trung

Dịch tả lợn châu Phi lây lan nhanh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam. Số lợn nhiễm bệnh phải tiêu hủy liên tục tăng nên một số nơi, người dân vứt bừa xác lợn ra sông hoặc kênh mương; Có nơi, đội thu gom, xử lý xác lợn nhiễm bệnh tự ý thu tiền của những hộ dân có lợn chết khiến nhiều người bất bình.

  Những ngày qua, người dân xã Bình Triều, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam rất bức xúc khi lực lượng thu gom xác lợn nhiễm bệnh tả lợn châu Phi ở địa phương này tự ý thu tiền của người dân có lợn chết, số tiền từ 200.000 đồng đến 300.000 đồng/con. Nhà nào có lợn chết thì chủ hộ phải bỏ tiền ra thuê các đội thu gom mới chở lợn chết đi tiêu hủy, còn không mặc kệ. Một con lợn chết trọng lượng từ vài chục kg đến dưới 100 kg thì người dân phải đóng 200 nghìn đồng; lợn từ 100 kg trở lên, hộ chăn nuôi phải đóng 300 nghìn đồng. Ông Lê Văn Thụy ở thôn 2, xã Bình Triều cho biết, nhà ông có 4 con lợn nái bị chết, ông phải nộp cho lực lượng thu gom 1,3 triệu đồng. Trong đó, có 1 con bị thu đến 400 nghìn đồng. Tương tự, trường hợp của bà Hồ Thị Đông ở thôn 2, xã Bình Triều cũng phải cắn răng nộp tiền để lực lượng thu gom chở lợn đi chôn. Bà Đông bức xúc: “Khi chở con heo hai tạ rưỡi thì họ đòi 250 nghìn đồng. Còn con sau tui khóc quá nhưng họ cũng lấy 250.000 đồng. Mình đưa tiền thì họ mới chở, còn không đưa tiền thì họ không chở. Tôi không có tiền đành phải đi mượn để đưa họ chở chứ hôi thối sao chịu được. Ai cũng đưa hết mà.”

Bình Triều là một trong những xã vùng Đông của huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam xuất hiện dịch tả lợn châu Phi khá sớm. Sau 2 tháng bùng phát dịch, địa phương đã tiêu hủy hơn 90 tấn lợn. Để hỗ trợ nông dân tiêu hủy lợn đúng quy định, xã đã thành lập 4 tổ công tác, mỗi tổ 3 người. Thời gian đầu, các tổ thu gom làm việc khá nghiêm túc; Nhưng về sau, khi số lượng lợn chết tăng nhanh chóng, lực lượng này mới nảy sinh ý định thu tiền của dân, gọi là “bồi dưỡng” cho công sức lao động nặng nhọc, hôi thối. Ông Nguyễn Ba, Chủ tịch UBND xã Bình Triều, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam thừa nhận đây là việc làm sai trái cần chấm dứt ngay: “Qua việc phát hiện việc thu tiền thêm ở trong dân, UBND huyện Thăng Bình có thông báo chấm dứt ngay, UBND xã đã chấm dứt ngay việc này và mời các tổ công tác cũng như vận động các hộ gia đình cùng kết hợp với địa phương để tiêu hủy, không có thu tiền ở trong dân nữa. Còn số tiền “dôi ra” của người dân, đó là số tiền hỗ trợ, họ thỏa thuận, có sự đồng ý để cho thêm lực lượng đi thu gom chứ lực lượng đó không đòi hỏi và cũng không có sự chỉ đạo của UBND xã về việc thu tiền đó.”

Hơn 2 tháng rưỡi kể từ ngày phát hiện ổ dịch tả lợn châu Phi đầu tiên tại xã Duy Hải, huyện Duy Xuyên, đến nay, dịch tả lợn châu Phi lây lan ra 14/18 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Quảng Nam. Hơn 12 ngàn hộ chăn nuôi có lợn nhiễm bệnh với hơn 50 ngàn con lợn bị nhiễm bệnh phải tiêu hủy bắt buộc, tổng trọng lượng hơn 2.600 tấn lợn hơi. Quá trình tiêu hủy lợn bộc lộ nhiều bất cập như: xe vận chuyển lợn nhiễm dịch đi tiêu hủy quá nhanh nên việc tiêu độc khử trùng không theo kịp: việc vệ sinh, tiêu độc khử trùng một số nơi chưa chặt chẽ, lượng hóa chất sử dụng để dập dịch chưa phát huy tác dụng; Công tác kiểm soát địa điểm chôn lấp lợn chết cũng gặp nhiều khó khăn. Một số nơi ở huyện Thăng Bình- địa phương có số lợn chết buộc phải tiêu hủy nhiều nhất của tỉnh Quảng Nam, người dân tự ý vứt xác lợn ra sông, suối, ao hồ làm tăng nguy cơ lây bệnh. Đối với việc lực lượng thu gom lợn chết tự ý thu tiền của dân, ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, đây là việc làm trái quy định của pháp luật, gây phản cảm cần chấn chỉnh ngay: “Sau khi nhận được thông tin về việc này, UBND tỉnh Quảng Nam đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp trực tiếp là Chi cục Chăn nuôi và Thú y làm việc ngay với chính quyền của huyện Thăng Bình, trực tiếp đến cấp xã; trong đó, yêu cầu dừng ngay lập tức việc này.... Đây là việc làm hoàn toàn đi ngược với những chỉ đạo của UBND tỉnh trong thời gian vừa qua.”

Ông Lê Trí Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cũng cho biết, tiền để tiêu hủy lợn chết là do ngân sách Nhà nước hỗ trợ. Trong trường hợp nguồn kinh phí địa phương không đủ thì báo cáo lên cấp trên để được hỗ trợ thêm. UBND tỉnh cũng đã yêu cầu Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn khẩn trương tạm ứng tiền để huyện Thăng Bình hỗ trợ người dân chống dịch. Các địa phương cần làm rõ và xử lý nghiêm những sai phạm khi tự ý thu tiền của dân./.