Dâng zập t’ngay prang k’tiếc k’ruung vêy lấh 20 ch’nắc chệêt bil tu bhrêy tắh c’lâng p’rang. Nâu đoo lalua nắc số bhrợ ha zập ngai por lướt cóh c’lâng p’rang cắh choom ha vil. Pa ghít lấh mơ nắc bhrêy tắh c’lâng p’rang crrê tước xe âng đơơng t’mooi, xe tải ting bấc k’rơ lấh mơ, ha dợ dưr váih nắc tu apêê k’đhợơng pa đhiêr xe xó lalấh đấh, z’lấh c’lâng bhrợ váih đhr’năng bhrêy tắh chệêt bil. Râu cắh liêm crêê dưr váih tợơ đhr’năng bhrêy tắh cóh c’lâng p’rang nắc râu lêy moon pa rớơt đắh pr’ắt tr’nớơt, cr’noọ pa chắp âng ma nuýh k’đhợơng pa đhiêr xe.

            # Sĩ: A cu tớt cóh đâu lêy xe xó đấh k’ha riêng km muy giờ, đăn đhị zung poong cung xó đấh lấh mơ. A cu lướt lêy apêê xó cơnh đếêc nắc a cu g’đéch, apêê xó lalấh đấh.

            Nhàn: Moon za zưm, apêê xó lalấh đấh. Apêê xó xe đui cơnh păr cóh mặt k’tiếc.

            Bấc ngai đhanuôr nắc ơy dưr tréh, gr’róh cơnh đếêc bêl xay moon tước đhr’năng xó mứt âng zập râu xe âng đơơng t’mooi cóh c’lâng bhlầng 1A. Bấc ơl bhrêy tắh c’lâng p’rang ngân bhlầng ơy dưr váih crêê tước xe âng đơơng t’mooi, nắc ơy pa cắh đoọng lêy râu cr’pân gr’hớt âng đhanuôr đhị mơ chu ting pấh lướt cóh c’lâng p’rang. Cóh 1 tuần a hay, cóh c’lâng bhlầng 1A, c’nặt c’lâng tỉnh Quảng Ngãi nắc ơy dưr váih 2 tu bhiệc bhrêy tắh ngân bhlầng crêê tước xe âng đơơng t’mooi, xe tải bhrợ 5 ch’nắc lấh chệêt bil lâng 14 ch’nắc bhrêy. Dưr váih đhr’năng bhrêy tắh nắc vêy bấc râu tu, ah dợ pazưm nắc cung tu râu lu lơ âng apêê k’đhợơng pa đhiêr xe. Bhrêy tắh c’lâng p’rang ơy pay a chắc a rang âng bấc ngai, mơ lơơng nắc đớc băng bhrêy cóh a chắc tất lang, đớc râu cr’ay loom đoọng ha ma nuýh đong cơnh cơnh đoọng ha xã hội. T’coóh Nguyễn Hữu Nhân đhị thành phố Quảng Ngãi cắh mặ k’đhợơng loom bêl xay moon đắh bhrêy tắh c’lâng p’rang:

            Cr’pân bhlầng. Bấc ngai lưm zr’nắh tu bhrêy tắh  c’lâng p’rang, apêê ma nuýh đong vêy ngai bhrêy tắh c’lâng p’rang nắc đơ zr’nắh k’đháp pa bhlầng.

            Cắh ngai choom bhrợ ma mông cớ apêê lấh chệêt bil tu bhrêy tắh c’lâng p’rang. Cung cắh ngai mặ bhrợ pa xiêr râu cr’ay cr’naanh âng ma nuýh đong vêy ngai bhrêy tắh đắh c’lâng p’rang. Đhanuôr ta luôn mốp loom lâng pazêng apêê k’đhợơng pa đhiêr xe bhrợ bhrêy tắh. Ma nuýh k’đhợơng pa đhiêr xe ô tô xó lalấh đấh, ộm a lắc bia lấh mơ đoọng phép, z’lấh đèn bhrôông… Ting cơnh bấc ngai k’đhợơng pa đhiêr xe nắc râu liêm ta níh âng ma nuýh pa đhiêr xe nắc tợơ loom luônh lâng c’năl âng zập ch’nắc. Tu bêl ơy z’lấh zập g’lúh sát hạch bằng pa đhiêr xe, zập ngai zêng bơơn pa choom đắh c’năl âng ma nuýh pa đhiêr xe. T’coóh Nguyễn Văn Ấn, muy ch’nắc pa đhiêr xe c’lâng dal đoọng năl:

            Pr’ặt tr’nợt la lua ta níh, bh’rợ tr’nêng âng âng acoon ma nuýh nắc râu đơ chr’nắp liêm bhlầng. Bêl a đay ting pấh lướt cóh c’lâng p’rang nắc lêy năl cơnh lướt vốch crêê cơnh luật, nắc đoo cung muy đhr’năng liêm ta níh âng ma nuýh ting pấh c’lâng p’rang. Ting cơnh cu lêy, nâu đoo nắc tu c’năl âng zập ngai ting pấh lướt cóh c’lâng p’rang lâng văn hoá âng ma nuýh đếêc.

            Râu cắh liêm crêê dưr váih tợơ đhr’năng bhrêy tắh cóh c’lâng p’rang nắc râu lêy moon pa rớơt đắh pr’ắt tr’nớơt, cr’noọ pa chắp âng ma nuýh k’đhợơng pa đhiêr xe. Xọoc đâu, bhiệc pa choom pa đhiêr xe ơy vêy bấc râu liêm ta níh zêng đắh pr’đươi pr’lướt lâng công nghệ. Đhơ cơnh đếêc, a hêê nắc cung lêy tước c’năl, kỹ thuật cóh bha ar xrắ  đoọng ha pêê pa đhiêr xe. Ha dợ đắh c’năl liêm ta níh lâng kinh nghiệm lalua nắc cắh ơy pa ghít bấc. Đại tá Nguyễn Cao Luỹ, Trường Phòng Cảnh sát c’lâng p’rang c’lâng sắt Công an tỉnh Quảng Ngãi đoọng năl:

            Cóh pazêng c’moo hay, bh’rợ pa choom, sát hạch pa đhiêr xe nắc đui cơnh apêê trung tâm k’rang tước bh’rợ pa too pa choom c’năl liêm ta níh đắh pa đhiêr xe. Tu cơnh đếêc bhiệc pa đhiêr xe đươi dua chất kích thích, xang nắc cắh ting xợơng cơnh Luật c’lâng p’rang, đớc dưr váih bhrêy tắh. A zi nắc ơy xay moon lâng apêê trung tâm nắc pa ghít lấh mơ đắh pa choom c’năl lalua ta níh đoọng ha pêê pa đhiêr xe.

            Bhrêy tắh c’lâng p’rang đớc bấc râu cr’ay loom đoọng ha zập pr’loọng đong vêy ma nuýh crêê bhrêy tắh, chệêt bil. “ A chắc a rang coon ma nuýh nắc râu tợơp lêy”, tu cơnh đếêc ma nuýh k’đhợơng pa đhiêr xe nắc lêy pa dưr dal c’năl, c’năl bh’rợ tr’nêng lalua ta níh âng đay, ta luôn ting bhrợ têng cơnh Luật c’lâng p’rang. “ oó tu đấh muy phút ha dợ zíh tất lang”/.

QUẢNG NGÃI: BÁO ĐỘNG TAI NẠN GIAO THÔNG:”ĐỪNG NHANH MỘT PHÚT, CHẬM CẢ ĐỜI”

Trung bình  mỗi ngày cả nước có hơn 20 người tử vong do tai nạn giao thông. Đây thật sự là một con số ám ảnh tất cả mọi người mỗi khi đi ra đường. Đáng chú ý là tai nạn giao thông liên quan đến xe khách, xe tải có chiều hướng tăng lên mà nguyên nhân chính là do các lái xe phóng nhanh, vượt ẩu gây tai nạn. Thảm họa từ những vụ tai nạn giao thông là hồi chuông cảnh báo về đạo đức, lương tâm của những người cầm vô lăng.

“Tôi thường ngồi ở đây thấy xe chạy hàng trăm km giờ, gần cầu cũng không giảm tốc độ luôn. Tôi đi tôi thấy họ ấy tôi phải né mà, chạy ẩu quá mà.”

“Nói chung nó chạy tốc độ rất nhanh, chạy như bay trên đường”

Nhiều người dân đã phải thốt lên như thế khi nhắc đến tốc độ của các loại xe khách chạy trên Quốc lộ 1A. Hàng loạt vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra gần đây liên quan đến xe khách phần nào cho thấy nỗi sợ hãi của người dân mỗi khi tham gia giao thông trên đường là có cơ sở. Trong vòng 1 tuần qua, trên Quốc lộ 1A, đoạn qua tỉnh Quảng Ngãi đã xảy ra 2 vụ tai nạn nghiêm trọng liên quan đến xe khách, xe tải làm chết 5 người và bị thương 14 người. Nguyên nhân tai nạn thì nhiều nhưng chung qui vẫn là lỗi chủ quan của lái xe. Tai nạn giao thông cướp đi sinh mạng của nhiều người, số khác mang thương tật vĩnh viễn để lại nỗi đau cho gia đình và xã hội. Ông Nguyễn Hữu Nhân ở thành phố Quảng Ngãi không thể cầm lòng khi nói về tai nạn giao thông: “Khủng khiếp quá.  Bao nhiêu người khổ vì tai nạn giao thông, trong gia đình có người bị tai nạn giao thông là khổ lắm.” 

Không ai có thể làm sống lại các nạn nhân chết vì tai nạn giao thông. Cũng không ai có thể làm dịu nỗi đau của những gia đình bị mất người thân vì tai nạn giao thông. Người dân luôn bức xúc với những người lái xe gây tai nạn giao thông. Tài xế điều khiển xe ô tô chạy quá tốc độ, sử dụng nồng độ cồn vượt mức cho phép, vượt đèn đỏ… Theo nhiều tài xế thì đạo đức của người lái xe bắt nguồn từ lương tâm và ý thức của mỗi người. Bởi khi đã trải qua các đợt sát hạch bằng lái xe, tất cả đều được học về đạo đức của người lái xe. Ông Nguyễn Văn Ấn, một lái xe đường dài chia sẻ: “Đạo đức nghề nghiệp của con người là quan trọng. Khi anh tham gia giao thông thì anh phải biết ứng xử văn hóa, đúng luật này kia thì cũng là một quá trình của con người tham gia giao thông thôi, điều khiển phương tiện giao thông trên đường bộ. Tôi nghĩ cái này do cá nhân của mỗi người, ý thức của từng người và văn hóa ứng xử cũng như văn hóa giao thông của từng người.”

Những vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng mới đây đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về ý thức và đạo đức của người lái xe. Hiện nay, việc đào tạo lái xe đã có nhiều tiến bộ cả về phương tiện lẫn công nghệ. Tuy nhiên, chúng ta mới chỉ cung cấp được phần cứng, tức là kiến thức, kỹ thuật trên lý thuyết cho tài xế. Còn phần mềm là ý thức, đạo đức và kinh nghiệm thực tế thì chưa được chú trọng nhiều. Đại tá Nguyễn Cao Lũy, Trưởng Phòng Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt Công an tỉnh Quảng Ngãi cho rằng: “Trong những năm qua, công tác đào tạo, sát hạch lái xe thì gần như các trung tâm chưa quan tâm đến về vấn đề giáo dục đạo đức lái xe. Cho nên việc lái xe sử dụng các chất kích thích, rồi không chấp hành Luật giao thông vẫn còn xảy ra. Chúng tôi đã kiến nghị các trung tâm là cần chú trọng hơn phần giáo dục đạo đức lái xe.”

Tai nạn giao thông gây ra nỗi đau cho mỗi gia đình nạn nhân và cả người gây tai nạn. “Tính mạng con người là trên hết”, nên mỗi người lái xe cần nâng cao ý thức, đạo đức nghề nghiệp của mình, luôn chấp hành đúng Luật giao thông. “Đừng vì nhanh một phút mà chậm cả đời”./.