Tr’nơớp c’moo 2017, UBND chr’val Cam Thuỷ, chr’hoong Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị đoọng ha pr’loỌng đong t’coóh Nguyễn Đức Đạm, ắt cóh phường 5, thành phố Đông Hà vặ 5 héc ta k’tiếc đhị cr’noon Cam Vũ, chr’val Cam Thuỷ đoọng chóh t’nơơm z’nươu. Đợ đanh ng’vặ 10 c’moo (tơợ c’moo 2017 – 2026), ha dang pa bhrợ liêm choom lâng bhrợ t’bhứah đoọng ha bấc đhanuôr bơơn đươi dua rau liêm choom nắc vêy ta đoọng bhrợ đanh lấh mơ. Ha dợ, nắc cóh 1 c’moo t’tun, UBND chr’hoong Cam Lộ nắc bhrợ cớ hợp đồng, đoọng bha ar bhrôông ha pr’loọng đong t’coóh Đạm. T’coóh Nguyễn Trường Khanh, đhanuôr cr’noon Cam Vũ 1, chr’val Cam Thuỷ, chr’hoong Cam Lộ xay moon, đhăm k’tiếc n’nâu nắc vêy đhanuôr prứah bhrợ cóh t’tun c’moo 1975. Cóh cr’chăl ahay, pr’loỌng đong nhăn vặ k’tiếc bhrợ cha cắh lấh liêm choom, đhanuôr cắh muy bơơn đươi rau liêm crêê hân đoo ting n’nắc nắc dợ bil k’tiếc pa bhrợ: “T’ngay đâu, cóh Uỷ ban k’ha riêng ta la đơn nhăn pác ắt la lay, nhăn k’tiếc ắt nắc cắh vêy. Vêy manuýh bhrợ đơn cóh 10 c’moo nắc cắh vêy ta ch’mêết lêy, ha dợ t’coóh Đạm t’mêê tước ắt cắh tước muy c’moo nắc ơy vêy ta đoọng bha ar bhrôông. Đhanuôr ta đang moon bhrợ têng bha ar bhrôông nắc apêê đoo đớc pa đanh, cắh tộ bhrợ têng.”

T’coóh Nguyễn Trọng Tâm, Trưởng cr’noon Cam Vũ 1, chr’val Cam Thuỷ, chr’hoong Cam Lộ mốp loom pa bhlâng bêl chính quyền vel đong cắh xay bhrợ cơnh xa nay gr’hoót lâng đhanuôr: “Đợ bhứah ga mắc cóh hợp đồng đoọng vặ k’tiếc nắc 50 r’bhâu m2 nắc cóh bha ar bhrôông xrặ tước 65.951m2. Cr’chăl x’rịa đoọng đươi nắc cóh c’moo 2026 nắc nâu cơy đoọng bha ar bhrôông cóh x’rịa nắc công tước c’xêê 10 c’moo 2028. Bh’rợ xay p’cắh công cắh vêy, cắh bool k’dua tước họp. Ting cơnh a cu nâu đoo nắc bh’rợ ton bhrợ pa crêê bha ar bha tơ lâng g’lớc đhanuôr.”

T’coóh Nguyễn Thế Vỹ, Bí thư Đảng uỷ chr’val Cam Thuỷ, chr’hoong Cam Lộ công xay moon ghít, chính quyền chr’val ơy ma p’cắh ooy UBND chr’hoong; Đảng uỷ, Hội đồng Nhân dân chr’val cắh n’năl bh’rợ đoỌng bha ar bhrôông n’nâu: “C’lâng xa nay âng Đảng uỷ nắc mơ tước ooy bh’rợ hợp đồng đoọng vặ k’tiếc, cắh ơy vêy xa nay bh’rợ ta đang moon chr’hoong đoọng vặ. Bh’rợ đoọng bha ar bhrôông cắh cậ đoọng bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiếc nắc Đảng uỷ cắh n’năl. Bh’rợ xay p’cắh đhị cơ quan nắc acu cắh n’năl, tu bh’rợ n’nâu apêê đoo p’lơớp bhrợ đh’rứah.”

Vêy cơnh cậ nắc vêy rau n’lất cóh bh’rợ đoọng bha ar bhrôông đhị vel đong cắh? Ooy bh’rợ n’nâu, t’coóh Lê Nhật Tiên, Chủ tịch UBND chr’val Cam Thuỷ, chr’hoong Cam Lộ xay moon, cóh l’lăm ahay, UBND chr’hoong Cam Lộ đoọng ha chr’val ký hợp đồng ha pr’loọng đong t’coóh Nguyễn Đức Đạm vặ k’tiếc. Xét lêy, bh’rợ UBND chr’val hợp đồng đoọng vặ k’tiếc cắh crêê cơnh thẩm quyền  tu cơnh đêếc nắc ta đang moon chr’hoong ký bhrợ cớ hợp đồng. Bh’rợ đoọng bha ar bhrôông ha pr’loọng đong t’coóh Đạm nắc UBND chr’hoong xay bhrợ, chr’val cắh ta đang moon. Xay moon ooy bh’rợ bhrợ pa đanh c’xêê c’moo đoọng vặ k’tiếc p’xoỌng 2 c’moo lâng đhăm k’tiếc cóh bha ar bhrôông lấh 1,5 hécta, t’coóh Lê Nhật Tiên xay moon, hợp đồng t’mêê ký cớ tơợ c’xêê 10 c’moo 2018 lâng vêy chr’nắp đươi dua tơợ t’ngay ký. Ha dợ lâng đhăm k’tiếc p’xoọng 1,5 héc ta nắc tu cóh l’lăm ahay đợ đhăm k’tiếc đoọng ha pr’loọng đong t’coóh Đạm vặ đh’rứah lâng muy bơr đhăm k’tiếc cóh tọm đác, hố bom, k’tiếc mốp, bh’rợ đăng nắc cắh crêê cơnh. Cóh cr’chăl đươi dua k’tiếc, pr’loọng đong t’coóh Đạm pa liêm k’tiếc đăn đêếc, tu cơnh đêếc nắc vêy u xưa ooy đhăm k’tiếc. T’coóh Lê Nhật Tiên, Chủ tịch UBND chr’val Cam Thuỷ xay moon, bêl ta đang moon chr’hoong đoọng pr’loọng đong t’coóh Đạm vặ k’tiếc, UBND chr’val ơy xay p’cắh, hân đhơ cơnh đêếc bêl bhrợ têng vêy cơnh nắc cắh lấh liêm choom, tơợ đêếc đhanuôr vêy p’xoọng boóp p’rá ta moóh: “Acu công cắh ơy xay moon lâng Thường vụ Đảng uỷ chr’val. Hân đhơ cơnh đêếc bêl bhrợ têng xa nay bh’rợ đoỌng vặ k’tiếc 10 c’moo nắc ơy vêy zập ngai prá xay cóh pr’họp. Công doọ dưr váih p’xoọng đhăm k’tiếc t’mêê hân đoo, tu cơnh đêếc acu k’noọ cóh bh’rợ k’đhơợng xay nhà nước crêê cơnh thẩm quyền. A cu công ký bha ar xay p’cắh, hân đhơ cơnh đêếc, acu xay moon nắc ch’mêết lêy, k’dua xay bhrợ cắh lấh rơợng griing.”

T’coóh Lê Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Cam Lộ , tỉnh Quảng Trị xay moon, đhăm k’tiếc đoọng bha ar bhrôông ha pr’loọng đong t’coóh Đạm nắc ắt cóh zr’lụ 80 héc ta k’tiếc mốp. Bấc c’moo ahay, đhanuôr bhrợ cha cắh lấh liêm choom, ha dang dợ ng’pác pa tứi đhăm k’tiếc ha pazêng pr’loọng đong nắc cắh choom chóh bhrợ t’bấc chr’nóh chr’bêết. Tu cơnh đêếc, chr’hoong quy hoạch, ta đang moon pazêng dự án k’rong bhrợ lêy pazêng bh’rợ chóh chr’nóh t’mêê ta đoọng ha đhanuôr. T’coóh Lê Văn Thanh xay moon, bh’rợ đoọng bha ar bhrôông ha pr’loọng đong t’coóh Đạm nắc ting cơnh xa nay; c’bhúh, cha nắc manuýh vêy nhà nước đoọng vặ k’tiếc 10 c’moo tếh ooy piing nắc ng’đoọng bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiếc, ting n’nắc nắc dợ vêy hợp đồng. Ha dợ lâng bh’rợ xay p’cắh đoọng ha đhanuôr n’nắc nắc bh’rợ âng chính quyền cấp chr’val. T’coóh Lê Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Cam Lộ xay moon ghít, ha dang vel đong cắh xay p’cắh, cắh xay moon ooy Thường vụ Đảng uỷ chr’val nắc UBND chr’val nắc vêy trách nhiệm bhrợ bhr’lậ: “Bha ar bhrôông n’nâu apêê đoo đhơ k’noọ nắc ng’đoọng, ha dợ rau la lua cậ bha ar bhrôông n’nâu nắc ng’đoọng vặ a năm. Lâng quyền âng bha ar bhrôông n’nâu la lay cơnh lâng quyền âng bha ar bhrôông Nhà nước pazao đoọng ha đhanuôr. Ooy cấp chr’val nắc ta moóh đhanuôr, xay p’cắh đoọng zập ngai n’năl lâng xay moon ooy cấp t’coóh xa nay đoọng nhăn xa nay bh’rợ. Rau đâu nắc thẩm quyền âng chr’val lâng ch’mêết lêy ooy đêếc UBND chr’hoong lêy ha dang crêê cơnh.”

Rau la lua đoọng lêy, bh’rợ ta đang moon lâng bhrợ t’váih pr’đơợ ha pazêng dự án k’rong bhrợ, bhrợ têng bh’rợ pa dưr kinh tế vel đong nắc c’lâng lướt crêê cơnh. Hân đhơ cơnh đêếc, bh’rợ chính quyền vel đong đoọng bha ar bhrôông ha pazêng đơn vị, c’bhúh cắh crêê cơnh nắc đơớh vêy bh’rợ thanh tra, ch’mêết lêy lâng xay bhrợ trách nhiệm nắc âng ngai? Ha dang bơơn lêy rau n’lất công nắc ng’toọm rơợng griing crêê manuýh, crêê rau n’lất./.

Quảng Trị: Dân tố chính quyền cấp sổ đỏ không minh bạch

                                                          PV Đình Thiệu

Người dân địa phương thiếu đất sản xuất, không được cấp sổ đỏ, trong khi chính quyền địa phương lại cho người nơi khác đến thuê đất làm ăn và cấp sổ đỏ. Nghi ngờ có sự khuất tất, thiếu minh bạch trong cấp sổ đỏ của chính quyền địa phương, người dân 3 thôn Cam Vũ 1,2,3 thuộc xã Cam Thuỷ, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị làm đơn khiếu kiện gửi đến các cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị, đề nghị trả lại đất cho dân sản xuất.

       Đầu năm 2017, UBND xã Cam Thuỷ, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị cho hộ ông Nguyễn Đức Đạm, ở phường 5, thành phố Đông Hà thuê 5 hécta đất tại thôn Cam Vũ, xã Cam Thuỷ để trồng cây dược liệu. Thời hạn thuê 10 năm (từ 2017 - 2026), nếu sản xuất có hiệu quả và nhân rộng cho nhiều bà con được hưởng lợi thì sẽ được xem xét gia hạn. Thế nhưng, chỉ 1 năm sau, UBND huyện Cam Lộ đã làm lại hợp đồng, cấp sổ đỏ cho gia đình ông Đạm. Ông Nguyễn Trường Khanh, người dân thôn Cam Vũ 1, xã Cam Thuỷ, huyện Cam Lộ cho biết, vùng đất này được bà con khai hoang sau năm 1975. Thời gian qua, hộ thuê đất làm ăn không hiệu quả, người dân chẳng những không được hưởng lợi gì mà còn bị mất đất sản xuất: “Hôm nay, trên Ủy ban hàng trăm lá đơn xin tách hộ, xin đất thổ cư không có. Có người làm đơn 10 năm nhưng không được xét duyệt, nhưng ông Đạm mới tới chưa đầy một năm đã cấp sổ đỏ. Dân yêu cầu làm sổ đỏ cứ dây dưa không làm.”

Ông Nguyễn Trọng Tâm, Trưởng thôn Cam Vũ 1, xã Cam Thuỷ, huyện Cam Lộ phản ứng gay gắt khi chính quyền địa phương không giữ đúng lời hứa với dân: “Diện tích hợp đồng cho thuê đất là 50.000 m2 nhưng lại cấp sổ đỏ là 65.951 m2 Thời gian hạn cuối cùng là năm 2026 nhưng bây giờ cấp sổ đỏ hạn cuối cùng đến tháng 10 năm 2028. Niêm yết cũng không có, không bao giờ mời họp. Đây là hình thức tôi cho rằng là hợp thức hoá giấy tờ và lừa dối dân.”

Ông Nguyễn Thế Vỹ, Bí thư Đảng uỷ xã Cam Thuỷ, huyện Cam Lộ cũng khẳng định, chính quyền xã đã tự ý trình UBND huyện; Đảng ủy, Hội đồng Nhân dân xã không hay biết việc cấp sổ đỏ này: “Chủ trương của Đảng uỷ là ngang đến hợp đồng cho thuê đất, chưa có chủ trương đề nghị huyện cho thuê. Việc cấp sổ đỏ hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì Đảng uỷ không biết. Việc thông báo niêm yết tại cơ quan tôi không rõ, bởi vì thực tế làm lặng với nhau.”

Liệu có sự khuất tất trong việc cấp sổ đỏ tại địa phương?. Về việc này, ông Lê Nhật Tiên, Chủ tịch UBND xã Cam Thuỷ, huyện Cam Lộ phân trần, trước đây, UBND huyện Cam Lộ uỷ quyền cho xã ký hợp đồng cho hộ ông Nguyễn Đức Đạm thuê đất. Xét thấy, việc UBND xã hợp đồng cho thuê đất không đúng thẩm quyền nên đề nghị huyện ký lại hợp đồng. Việc cấp sổ đỏ cho gia đình ông Đạm là do UBND huyện quyết định, xã không đề nghị. Giải thích cho việc kéo dài thời gian hợp đồng thuê đất thêm 2 năm và diện tích cấp sổ đỏ vượt 1,5 héc ta, ông Lê Nhật Tiên cho rằng, do hợp đồng mới ký lại từ tháng 10 năm 2018 và có hiệu lực tính từ ngày ký. Còn diện tích được cấp tăng thêm 1,5 hécta là do trước đây, phần đất cho gia đình ông Đạm thuê xen lẫn với một số đất khe suối, hố bom, đất hoang hoá, việc đo đạc không chính xác. Quá trình sử dụng, gia đình ông Đạm cải tạo thửa đất liền khoảnh nên mới dôi dư diện tích. Ông Lê Nhật Tiên, Chủ tịch UBND xã Cam Thuỷ thừa nhận, trước khi đề nghị huyện cho gia đình ông Đạm thuê đất, UBND xã có niêm yết công khai, tuy nhiên quá trình thực hiện có thể không đến nơi đến chốn, người dân thêm thắc mắc: “Bản thân tôi chưa báo cáo với Thường vụ Đảng uỷ xã. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện chủ trương cho thuê đất 10 năm đã được tập thể bàn rất nhiều cuộc họp. Cũng không phát sinh thêm thửa đất mới, nên tôi suy nghĩ trong công tác quản lý điều hành nhà nước đúng theo thẩm quyền. Bản thân tôi vẫn ký thông báo niêm yết, tuy nhiên, mình khai thiếu giám sát, kiểm tra đôn đốc.”

Ông Lê Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND huyện Cam Lộ tỉnh Quảng Trị cho biết, diện tích đất cấp sổ đỏ cho gia đình ông Đạm nằm trong vùng 80 hécta đất cằn cỗi. Nhiều năm qua, người dân làm ăn không hiệu quả, nếu tiếp tục chia nhỏ thửa đất cấp cho từng hộ thì không phát triển được. Vì vậy, huyện lập qui hoạch, kêu gọi các dự án đầu tư thử nghiệm các mô hình cây trồng mới chuyển giao cho người dân. Ông Lê Văn Thanh giải thích, việc cấp sổ đỏ cho gia đình ông Đạm là theo qui định; Tổ chức cá nhân được nhà nước cho thuê đất 10 năm trở lên buộc phải cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, kèm theo hợp đồng. Còn việc niêm yết công khai cho người dân, thuộc trách nhiệm của chính quyền cấp xã. Ông Lê Văn Thanh, Phó Chủ tịch UBND huyện Cam Lộ khẳng định, nếu địa phương không công khai niêm yết, không thông qua Thường vụ Đảng uỷ xã thì UBND xã phải chịu trách nhiệm: “Bìa đỏ này người ta cứ nghĩ là cấp nhưng thực tế bìa đỏ này chỉ là thuê có thời hạn. Và quyền của bìa đỏ này khác với quyền của bìa đỏ Nhà nước giao cho nhân. Về cấp xã là phải trưng cầu ý dân, niên yết công khai và thông qua cấp lãnh đạo để xin chủ trương. Cái này thuộc thẩm quyền cấp xã và căn cứ cái đó UBND huyện xem xét nếu phù hợp.”

Thực tế cho thấy, việc kêu gọi và tạo điều kiện cho các dự án đầu tư, xây dựng mô hình phát triển kinh tế địa phương là hướng đi đúng đắn. Thế nhưng, việc chính quyền địa phương cấp sổ đỏ cho các đơn vị, tổ chức thiếu công khai minh bạch cần được tiến hành thanh tra, kiểm tra và và làm rõ trách nhiệm thuộc về ai? Và nếu phát hiện có sai phạm cũng cần phải xử lý kiên quyết đúng người, đúng tội !./.