C’moo 2016, Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 bhrợ têng bh’rợ pay pa chô k’tiếc crâng âng đhanuôr k’xịa pay. Chính quyền vel đong lâng Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 bấc chu xay moon nắc đhanuôr cắh tộ pay pa chô k’tiếc. Muy bơr cha nắc đhanuôr cóh cr’noon Xuân Mỹ, chr’val Cam Tuyền, chr’hoong Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị xay moon, t’coóh Nguyễn Hồng Thái nắc Giám đốc Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 công k’xịa pay k’tiếc ha dzợ doọ vêy ta pay pa chô nắc apêê đoo công cắh pa chô đợ k’tiếc crêê ta k’xịa pay. T’coóh Trần Văn Ngạch, 37 c’moo, ắt đhị cr’noon Xuân Mỹ, chr’val Cam Tuyền, chr’hoong Cam Lộ xay moon, đhăm crâng 2 héc ta chóh keo tràm nắc âng đoo xoỌc bhrợ têng nắc âng Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 k’đhơợng lêy. Đhăm k’tiếc n’nâu nắc diíc điêl nhi đoo prứah bhrợ cóh truíh tọm đác tơợ đanh đoọng chóh crâng. T’coóh Trần Văn Ngạch xay moon, ooy c’lâng xa nay pay pa chô k’tiếc, ha dang t’coóh Nguyễn Hồng Thái pa chô đợ đhăm k’tiếc ơy ta pay nắc a đoo công pa chô ooy Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9. “T’coóh Thái k’xịa pay k’tiếc âng lâm trường, k’xịa pay bấc bhlâng, ting t’ngay k’xịa pay bhứah lấh mơ. K’tiếc n’nắc a đoo k’xịa pay p’xoọng cắh tộ pa chô. Ha dzợ k’tiếc âng cu n’nâu cóh bêl ahay nắc acu tước prứah bhrợ nắc nâu cơy đươi đoọng ch’chóh. Chóh tràm cóh đhăm k’tiếc âng lâm trường nắc nâu cơy a cu mót tal đoọng col n’loong k’pân công ty tước pay k’tiếc âng cu. Nắc hau tu pay k’tiếc âng cu ha dzợ t’coóh Thái ting t’ngay k’xịa pay bấc lấh mơ cắh tộ pa chô.”

Đhanuôr cóh đâu xay moon, t’coóh Nguyễn Hồng Thái vêy đhăm k’tiếc ga mắc pa bhlâng cóh zr’lụ k’đhơợng lêy âng Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 đhị chr’val Cam Tuyền, chr’hoong Cam Lộ. Muy pâng k’tiếc cóh zr’lụ n’nâu, cóh c’moo 2005 t’coóh Thái câl tơợ t’coóh Nguyễn Xuân Đức, 72 c’moo, ắt cóh cr’noon Xuân Mỹ, chr’val Cam Tuyền, chr’hoong Cam Lộ. Đhăm k’tiếc âng t’coóh Thái xoọc k’xịa pay, xoọc chóh pazêng rau chr’nóh pay cha p’lêê, t’nơơm cao su lâng bhrợ têng zr’lụ b’băn đăn đhị đhăm k’tiếc ga mắc. Đhanuôr chr’val Cam Tuyền, chr’hoong Cam Lộ xay moon, bêl chóh crầng đhị đhăm k’tiếc k’xịa pay nắc crêê manuýh âng Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 tước pa hư. Ha dzợ, giám đốc âng Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 bhrợ c’rol b’băn ga mắc bhứah cóh k’tiếc crâng nắc doọ crêê ta pa hư, ting n’nắc nắc dzợ vêy nhà nước chroót pa chô zên k’nặ 2 tỷ dồng. Pr’loọng đong p’căn Hồ Thị Gái, 48 c’moo, ắt cóh cr’noon An Thái, chr’val Cam Tuyền vêy đhăm k’tiếc chóh crâng bhứah lấh 1 héc ta, ắt cóh zr’lụ k’tiếc âng lâm trường k’đhơợng lêy. Chóh bhrợ, xang n’nắc pay pa chô cóh 2 hân noo, nắc cán bộ lầm trường tước moon cắh choom chóh crâng dzợ. Xang n’nắc, p’căn Gái nắc chóh cớ 9 r’bhâu t’nơơm keo tràm đhị đhăm k’tiếc n’nâu nắc cớ manuýh âng lầm trường tước n’jộ lâng pa hư lứch. Công cơnh bấc manuýh n’lơơng, p’căn Gái mốp loom pa bhlâng bêl Giám đốc Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 cắh tộ pa chô k’tiếc: “Bêl t’coóh Thái vêy zr’lụ b’băn ga mắc bhứah nắc doọ vêy ta pay pa chô. Cóh l’lăm ahay a đoo câl k’tiếc cóh ruộng a năm, xang n’nắc chóh cao su cóh t’tun k’xịa pay p’xoọng k’tiếc lâm trường, xang n’nắc nắc công đoọng ha đoo bhrợ. Bấc ngai mốp loom đoo bêl chóh n’loong nắc crêê ta n’jộ, ha dang pay pa chô âng manuýh n’nâu choom nắc âng manuýh n’tốh công choom.”

Đhị rau xay moon rơợng pa bhlâng tơợ đhanuôr, t’coóh Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 xay moon, đhăm k’tiếc âng đoo xoọc bhrợ zr’lụ b’băn ch’chóh vêy ta câl âng manuýh n’lơơng, k’tiếc chóh t’nơơm cao su cóh zr’lụ b’băn nắc k’tiếc crâng, âng Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 k’đhơợng lêy. T’coóh Thái xay moon, ơy đươi k’tiếc âng lâm trường đoọng bhrợ têng bh’rợ chóh bhrợ lêy t’nơơm cao su, t’nơơm pay cha p’lêê, b’băn đoọng đhanuôr lâng công nhân lêy bhrợ. T’coóh Nguyễn Hồng Thái xay moon p’xoọng, bêl công ty pay pa chô, a đoo nắc công pa chô đợ đhăm k’tiếc âng công ty. Hân đhơ cơnh đêếc, t’nơơm cao su nắc vêy bh’rợ pay pa chô vơr vai lâng bh’rợ pay pa chô cơnh lơơng đoọng g’đéch rau bil hư. T’coóh Nguyễn Hồng Thái prá: “Cóh tr’nơớp bêl câl âng apêê đoo nắc k’dâng 2 héc ta lâng chóh t’nơơm pay cha p’lêê. Cóh ha y công ty vêy bh’rợ đoọng k’đhơợng lêy lâng pay pa chô, nắc êếh rau cắh ta pay pa chô, tu t’nơơm cao su la lay cơnh lâng t’nơơm n’loong crâng n’lơơng, tu cơnh đêếc lâng đhăm k’tiếc n’nâu công ty nắc vêy c’lâng bh’rợ k’đhơợng lêy la lay. Bêl pay pa chô nắc pa chô lứch, k’tiếc âng công ty nắc âng công ty, nắc êếh rau k’tiếc âng ngai n’lơơng.”

C’moo 2010, bêl bhrợ têng a bóc đác Đá Mài – Tân Kim, Phòng Tài nguyên lâng Môi trường chr’hoong Cam Lộ ơy bhrợ bha ar xay moon pay pa chô k’tiếc. Cóh đêếc vêy m’bứi k’tiếc âng t’coóh Nguyễn Hồng Thái ắt cóh đhăm k’tiếc ng’chroót zên, zúp zooi pay pa chô k’tiếc. T’ngay 19/4/2012, chr’hoong Cam Lộ vêy quyết định xay moon zên chroót pa chô. Xang n’nắc Ban k’đhơợng lêy dự án K’rong bhrợ Xây dựng Nông nghiệp lâng Pa dưr pa xớc bhươl cr’noon âng Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon tỉnh Quảng Trị k’đhơợng xay, pazum đh’rứah lâng Ban pay pa chô k’tiếc ơy bhrợ têng bh’rợ chroót zên. Zr’lụ b’băn âng t’coóh Thái vêy ta chroót pa chô k’nặ 2 tỷ đồng. T’coóh Ngô Quang Chiến, Chủ tịch UBND chr’hoong Cam Lộ xay moon, cóh l’lăm ahay, bh’rợ t’coóh Thái vêy zr’lụ b’băn cóh đhăm k’tiếc lâm trường k’đhơợng lêy lâng âng thẩm quyền âng tỉnh nắc chr’hoong cắh choom toọm: “Tu bha lâng k’tiếc n’nắc nắc âng đhanuôr, bêl t’coóh Thái bhrợ têng zr’lụ b’băn nắc vêy pay câl k’tiếc âng đhanuôr tơợ l’lăm, xang n’nắc bhrợ a bóc đác Tân Kim nắc đác nong nắc ng’pay pa chô k’tiếc n’nắc, ng’pay pa chô nắc ng’chroót zên. Hân đhơ cơnh đêếc vêy m’bứi k’tiếc t’coóh Thái k’xịa pay, xoọc đâu ng’bơơn lêy nắc ng’toọm, a đoo nắc pa chô. Tr’nơớp a đoo nắc cán bộ, nắc bhrợ giám đốc lâm trường ha dzợ k’xịa pay k’tiếc lâm trường nắc ng’pa chô l’lăm.”

T’ngay 24/4/2019, UBND tỉnh Quảng Trị vêy bha ar ta đang moon cơ quan crêê tước ch’mêết lêy, xay bhrợ ghít xa nay t’coóh Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9 k’xịa pay k’tiếc crâng lâng xay moon bh’rợ toọm, t’ngay c’xêê xay bhrợ xang l’lăm t’ngay 3/5/2019. T’coóh Nguyễn Đức Chính, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị xay moon, xoọc đâu ơy bhrợ c’bhúh lướt ch’mêết lêy ooy bh’rợ k’đhơợng lêy k’tiếc crâng âng Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9. Ting cơnh t’coóh Nguyễn Đức Chính ha dang bơơn lêy t’coóh Nguyễn Hồng Thái vêy k’xịa pay k’tiếc crâng đoọng bhrợ têng c’rol b’băn nắc toọm ting cơnh xa nay xay moon: “Xa nay bh’rợ nắc ch’mêết lêy pazêng zr’lụ âng đhanuôr k’xịa pay cóh đêếc vêy đhăm k’tiếc âng Lâm trường nắc cóh l’lăm ahay đhanuôr k’xịa pay, nắc ch’mêết lêy lứch. Nắc nâu cơy, lâng bh’rợ âng t’coóh Nguyễn Hồng Thái nắc vêy ta bơơn lêy p’xoọng, tu cơnh đêếc tỉnh nắc đoọng thanh tra tước bhrợ bhiệc, xang n’nắc nắc vêy xa nay x’rịa ooy pháp lý. Ha dang ch’mêết lêy la lua vêy bh’rợ cơnh đêếc nắc ng’toọm, pay pa chô lâng kiểm điểm trách nhiệm.”

Công ty Trách nhiệm hữu hạn muy thành viên Lâm nghiệp c’lâng 9 (nắc cơnh lơơng nắc Công ty Lâm nghiệp c’lâng 9) nắc vêy nhà nước pazao đoọng k’đhơợng lêy 7 r’bhâu héc ta crâng. Nắc tu k’đhơợng lêy cắh liêm crêê nắc lấh 1 r’bhâu héc ta crâng crêê ta k’xịa pay bhrợ t’váih tước ooy bh’rợ pay pa chô lum bấc rau zr’nắh k’đháp. Nhà nước bil crâng ha dzợ đhanuôr nắc cắh vêy k’tiếc pa bhrợ. Đhanuôr rơơm kiêng bhlâng chính quyền vel đong lâng ngành chức năng đơớh xay moon rau n’lất lâng bh’rợ toọm đợ rau n’lất lâng t’coóh Giám đốc Công ty n’nâu./.

Quảng Trị: Giám đốc Công ty Lâm nghiệp xâm lấn đất rừng

                       PV Thanh Hiếu

Thời gian gần đây, dư luận tỉnh Quảng Trị bất bình về việc ông Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Đường 9 lấn chiếm đất lâm trường để mở trang trại và trồng cây cao su. Sai phạm đã rõ nhưng từ chính quyền cơ sở đến các cơ quan chức năng chưa xem xét xử lý, không thu hồi lại đất rừng bị xâm lấn. Trong khi đó người dân địa phương lấn chiếm canh tác thì bị thu hồi triệt để. Việc xử lý không công bằng như vậy khiến người dân thêm bất bình, phản ứng.

Năm 2016, Công ty Lâm nghiệp Đường 9 triển khai thu hồi đất rừng do người dân lấn chiếm. Chính quyền địa phương và Công ty Lâm nghiệp Đường 9 nhiều lần tuyên truyền, vận động nhưng người dân không chịu trả lại đất. Một số người dân tại thôn Xuân Mỹ, xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị cho rằng, ông Nguyễn Hồng Thái là Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Đường 9 cũng xâm lấn đất rừng nhưng không bị thu hồi thì họ cũng không trả lại phần đất rừng xâm lấn. Ông Trần Văn Ngạch, 37 tuổi, trú tại thôn Xuân Mỹ, xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ cho biết, diện tích 2 ha đất trồng keo tràm mà ông đang canh tác thuộc quản lý của Công ty Lâm nghiệp Đường 9. Diện tích đất này do vợ chồng ông khai hoang dọc khe suối từ lâu để trồng rừng. Ông Trần Văn Ngạch cho rằng, về chủ trương thu hồi đất, nếu ông Nguyễn Hồng Thái trả lại diện tích đất đã chiếm dụng thì ông cũng sẽ trả cho Công ty Lâm nghiệp Đường 9. “Ông Thái lấn lên đất của lâm trường, lấn chiếm nhiều, ngày càng lấn rộng hơn. Đất đó ông chỉ lấn thêm chứ không chịu trả. Còn đất của tôi đây trước đây vào chặt, phát khai hoang giờ mong được tận dụng cho làm. Trồng tràm trên đất của lâm trường giờ vào phát để khai thác mà giờ sợ công ty lấy đất lui. Tuy nhiên vì sao lấy đất lui mà ông Thái thì càng ngày càng lấn không chịu trả.”

Người dân ở đây cho biết, ông Nguyễn Hồng Thái có một diện tích đất lớn nằm trong khu vực quản lý của Công ty Lâm nghiệp Đường 9 tại khu vực xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ. Một phần trong khu đất này, vào năm 2005 ông Thái mua của ông Nguyễn Xuân Đức, 72 tuổi, ở thôn Xuân Mỹ, xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ. Diện tích đất ông Thái đang xâm lấn, hiện trồng các loại cây ăn quả, cây cao su và xây chuồng trại chăn nuôi cạnh hồ nước lớn. Người dân xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ nói rằng, khi trồng rừng trên diện tích đất xâm chiếm thì bị nhân viên của Công ty Lâm nghiệp Đường 9 đến phá đi. Nhưng ngược lại, giám đốc của Công ty Lâm nghiệp Đường 9 làm cả trang trại thênh thang trên đất rừng không bị xử lý, lại còn được nhà nước đền bù số tiền gần 2 tỉ đồng. Gia đình bà Hồ Thị Gái, 48 tuổi, ở thôn An Thái, xã Cam Tuyền có diện tích đất trồng rừng rộng hơn 1 ha, nằm trong khu vực quản lý của lâm trường. Chăm sóc, trồng rồi thu hoạch được 2 vụ, thì cán bộ lâm trường đến nhắc nhở không được trồng rừng nữa. Sau đó, bà Gái tiếp tục trồng 9000 cây keo tràm ở diện tích này nhưng bị người của lâm trường đến nhổ và phá đi. Cũng như nhiều người khác, bà Gái bức xúc khi Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Đường 9 không trả lại đất: “Trong lúc ông Thái có cả trang trại thì không sao. Trước đây ông mua chỉ đất dưới ruộng, sau rồi trồng cao su rồi lấn chiếm thêm đất lâm trường nhưng rồi cũng để cho ông ấy làm. Nhiều người bức xúc vì cứ trồng cây lên là bị nhổ, nếu như thu hồi của người này được thì thu hồi của người khác được.”

Trước phản ứng gay gắt của người dân, ông Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Đường 9 thừa nhận, diện tích mà ông đang làm trang trại được mua của người khác, phần đất đang trồng cây cao su ở trang trại là đất rừng, do Công ty Lâm nghiệp Đường 9 quản lý. Ông Thái biện hộ rằng, đã sử dụng đất của lâm trường để xây dựng mô hình thử nghiệm trồng cây cao su, cây ăn quả, chăn nuôi để làm mẫu cho bà con và công nhân. Ông Nguyễn Hồng Thái giải thích, khi công ty lên phương án thu hồi, ông sẵn sàng trả lại phần đất của công ty. Tuy nhiên, cây cao su cần phải có lộ trình và phương pháp thu hồi khác để tránh thiệt hại. Ông Nguyễn Hồng Thái phân bua: “Ban đầu khi mua lại của họ là khoảng 2 ha và trồng cây ăn quả. Sắp tới đây công ty có phương án để quản lý và thu hồi chứ không phải là không bởi vì cây cao su khác với cây rừng cho nên riêng diện tích này công ty sẽ có 1 chủ trương và 1 phương pháp quản lý khác. Khi thu hồi sẽ trả hết, đất của công ty phải là đất của công ty chứ không phải đất của ai được hết.”

Năm 2010, khi thực hiện xây dựng hồ chứa nước Đá Mài – Tân Kim, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Cam Lộ đã lập bảng thống kê đất thu hồi. Một phần trang trại của ông Nguyễn Hồng Thái nằm trong diện được đền bù, hỗ trợ giải phóng mặt bằng. Ngày 19/4/2012, huyện Cam Lộ có quyết định phê duyệt kinh phí bồi thường. Sau đó Ban Quản lý dự án Đầu tư Xây dựng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Trị chủ trì, phối hợp với Ban giải phóng mặt bằng đã thực hiện việc chi trả tiền. Trang trại của ông Thái được đền bù gần 2 tỷ đồng. Ông Ngô Quang Chiến, Chủ tịch UBND huyện Cam Lộ cho biết, trước đây, việc ông Thái có 1 trang trại thuộc đất lâm trường quản lý và thuộc thẩm quyền của tỉnh nên huyện không thể xử lý được. “Nguồn gốc đất đó của người dân, khi ông Thái làm trang trại đó thì có mua lại 1 phần đất của bà con làm từ trước, sau đó khi làm hồ Tân Kim thì nước dâng lên nên phải thu hồi đất đó, mà thu hồi thì phải hỗ trợ đền bù. Tuy nhiên có 1 phần diện tích ông Thái lấn chiếm, giờ phát hiện ra thì phải xử lý, ông ấy phải trả. Trước hết ông là cán bộ, là giám đốc lâm trường thì mà ông lấn đất lâm trường thì cần phải tự nguyện trả trước.”

Ngày 24/4/2019, UBND tỉnh Quảng Trị đã có văn bản yêu cầu cơ quan liên quan kiểm tra, làm rõ nội dung ông Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Đường 9 lấn chiếm đất rừng và đề xuất biện pháp xử lý, thời hạn trước ngày 3/5/2019. Ông Nguyễn Đức Chính, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị cho biết, hiện đã lập đoàn thanh tra về công tác quản lý đất rừng của Công ty Lâm nghiệp Đường 9. Theo ông Nguyễn Đức Chính, nếu phát hiện ông Nguyễn Hồng Thái có xâm lấn đất rừng để làm trang trại thì sẽ xử lý đúng quy định. “Chủ trương có kiểm tra toàn bộ khu vực mà dân lấn chiếm trong đó có những phần thuộc của Lâm trường mà trước đây dân lấn chiếm, sẽ kiểm tra hết. Nhưng hiện nay, riêng việc của ông Nguyễn Hồng Thái thì mới phát hiện thêm nên tỉnh sẽ cho thanh tra đi làm việc thì mới có kết luận về pháp lý. Bây giờ kiểm tra mà đúng là có sự việc trên thì phải xử lý, thu hồi và kiểm điểm trách nhiệm.”

Công ty Trách nhiệm hữu hạn một thành viên Lâm nghiệp Đường 9 (gọi tắt là Công ty Lâm nghiệp Đường 9) được nhà nước giao quản lý 7.000 ha đất rừng. Nhưng do quản lý lỏng lẻo nên hơn 1.000 ha đất rừng bị chiếm dụng dẫn đến việc thu hồi gặp nhiều khó khăn. Nhà nước mất rừng còn dân thì  không có đất sản xuất. Người dân rất mong chính quyền địa phương và ngành chức năng sớm công khai sai phạm và việc xử lý vi phạm đối với ông Giám đốc Công ty này./.