T’mêê đâu, a moó Nguyễn Thị Lan, đhanuôr Xê Đăng, ắt cóh cr’noon 3, chr’val Trà Nam lướt pay a xậ mr’nghêê đoọng cha c’chêết a đay tu tr’vey tr’lin lâng k’diíc. Pr’đoọng, a moó nắc vêy pr’loọng đong đơớh bơơn lêy lâng đơơng pa dứah đơớh hân, tu cơnh đêếc nắc doọ chêết bil. A noo Nguyễn Xuân Xí, ta đha âng a moó Nguyễn Thị Lan xay moon: “Xoọc đêếc, vêy manuýh ta đang điện xay moon a moó cha axậ mr’nghêê nắc a cu đơớh tước lêy. Bơơn lêy a đoo năc a cu đơớh t’lóc têy ooy boóp đoọng a đoo k’tạ lơi axậ mr’nghêê, xang n’nắc đoọng ộm đác k’heng đoọng buôn c’ta, hân đhơ cơnh đêếc a đoo công cắh tộ c’ta. Xoọc đêếc nắc cắh n’năl cơnh chêếc bhrợ, nắc acu bhặ đơơng ooy bệnh viện đoọng pa dứah đơớh hân.”

Bác sĩ Hồ Thị Nướm, Phó Khoa Nội – Nhi, Trung tâm y tế Nam Trà My xay moon đhr’năng âng a moó Nguyễn Thị Lan: “A đoo n’nâu tước ooy bệnh viện bêl 5 giờ 45 phút ha bu cóh t’ngay 5/8, a chắc a zân k’bao, cắh choom c’ta. Apêê đơ trực cóh xoọc đêếc nắc bhrợ têng bấc cơnh bh’rợ, xét nghiệm lêy aham, truyền đác, gr’lung p’lung. Xang 30 phút, nắc a đoo n’nâu ra nghêêh, doọ dzợ ngân, doọ dzợ k’ăy a cọ, viir móh mắt.”

Cắh pr’đoọng cơnh a moó Nguyễn Thị Lan, a đoo pân đil Trần Thị Phương Thạnh, ắt cóh cr’noon 5, chr’val Trà Nam công lêệng c’chêết a đay lâng axậ mr’nghêê cóh t’ngay 5/8, nắc cắh đơớh ta bơơn lêy đơớh loon lâng lấh chêết bil cóh c’lâng đơơng pa dứah. Xang n’nắc cóh t’ngay 6/8, ch’roonh âng Thạnh nắc a noo Nguyễn Văn Ly công lêệng lâng a xậ mr’nghêê.

Cơnh đêếc, cắh tước 2 t’ngay đhị muy chr’val lứch manuýh Xê Đăng ắt mamông dưr váih 3 bh’rợ lêệng c’chêết lâng axậ mr’nghêê. Ting cơnh số liệu âng Công an chr’hoong Nam Trà My, tơợ tr’nơớp c’moo tước nâu cơy nắc vêy 6 bh’rợ lêệng c’chêết lâng axậ mr’nghêê, bhrợ 4 cha nắc chêết, 2 cha nắc bơơn ta pa dứah, nắc đớc lơi rau zr’nắh k’đháp ngân pa bhlâng. Thượng uý Nguyễn Quốc Tuấn, Đội điều tra Công an chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam xay moon: Dáp tơợ c’moo 2017 tước nâu cơy, cóh chr’hoong Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam vêy lấh 30 cha nắc cha axậ mr’nghêê lêệng c’chêết: “Công tu pr’ắt tr’mông lum bấc rau zr’nắh k’đháp, buôn pa bhlâng váih bh’rợ tr’vey tr’lin cóh pr’ắt tr’mông, tr’vey tr’lin bhlưa diíc điêl, tr’vey tr’lin bhlưa k’coon lâng k’conh k’căn. Xoọc đâu, manuýh pân juýh buôn ộm buáh bia bhrợ ha apêê đoo cắh dzợ pa bhriêl. Tu cơnh đêếc, nắc ha dang crêê váih m’bứi tr’vey tr’lin nắc apêê k’điêl buôn mốp loom lâng buôn chêếc a xậ mr’nghêê đoọng c’chêết doọ dzợ ắt cóh pr’ắt tr’mông zr’nắh k’đháp.”

Xoọc đâu, bh’rợ đhanuôr cóh zr’lụ da ding k’coong Nam Trà My đươi axậ mr’nghêê đoọng lêệng c’chêết dưr váih k’rơ bhlâng. Chính quyền vel đong nắc t’bhlâng bhrợ k’rơ bh’rợ xay moon p’too pa choom, pa dưr dal c’năl âng đhanuôr lâng rau k’ăy loom âng axậ mr’nghêê bhrợ t’váih. Đh’rứah lâng n’nắc, chr’hoong Nam Trà My công bhrợ têng bh’rợ n’jộ, tal t’nơơm mr’nghêê đhị muy bơr zr’lụ buôn pa bhlâng ng’lêy, pa xiêr rau chắt váih bấc âng t’nơơm cắh liêm n’nâu. Hân đhơ cơnh đêếc, rau đêếc nắc bh’rợ tr’nơớp a năm, rau bha lâng cóh đâu nắc bhrợ têng cơnh ooy đoọng đhanuôr Xê Đăng, Ca Dong n’năl chắp dêr a đay, pr’ắt tr’mông âng đay. Vêy cơnh đêếc, a hêê doọ dzợ lêy đợ rau chêết bil k’ăy loom tu axậ mr’nghêê bhrợ t’váih./.

Nỗi ám ảnh mang tên lá ngón

                                                                                                                            CTV Tấn Sỹ

Chỉ trong 2 ngày 5 và 6/8, tại xã Trà Nam, huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam xảy ra 3 vụ tự tử bằng lá ngón, hậu quả làm 1 người chết, 1 cấp cứu kịp thời và 1 người đang trong tình trạng nguy kịch. Như vậy từ đầu năm đến nay, tại huyện vùng cao Nam Trà My đã xả ra 6 vụ tự tử bằng lá ngón khiến 4 người chết. Các vụ tự tử bằng lá ngón khiến gia đình trở nên khốn khó hơn, vợ chồng mất nhau, con trẻ bơ vơ, để lại nhiều hệ lụy cho xã hội.

Mới đây, chị Nguyễn Thị Lan, dân tộc Xê Đăng, ở thôn 3, xã Trà Nam tìm đến lá ngón để tự tử vì mẫu thuẫn với chồng. Rất may, chị được gia đình phát hiện kịp thời và đưa đi cấp cứu nên đã qua khỏi cơn nguy kịch. Anh Nguyễn Xuân Xí, em trai của Nguyễn Thị Lan cho hay: “Lúc đó, có người gọi điện báo bảo chị em ăn lá ngón tự tử nên em chạy qua. Nhìn thấy chị em vội móc miệng để chị nôn lá ngón ra, rồi cho uống nước cạo từ thớt có mùi tanh cho dễ nôn nhưng chị vẫn không nôn ra được. Lúc đó không biết phải làm sao hết nên em cõng xuống bệnh viện cấp cứu.”

Bác sĩ Hồ Thị Nướm, Phó Khoa Nội-Nhi, Trung tâm y tế Nam Trà My cho biết tình trạng của chị Nguyễn Thị Lan: “ Bệnh nhân tới bệnh viện lúc 17h45 phút ngày 5/8, trong tình trạng mệt mỏi, không nôn mửa được. Phiên trực lúc đó đã xử trí bằng nhiều phương pháp, xét nghiệm công thức máu, truyền dịch, xúc rửa dạ dày. Sau 30 phút, bệnh nhân đã tỉnh táo, khỏe hơn, không có đau đầu, chóng mặt.”

Không may mắn như chị Nguyễn Thị Lan, cô gái Trần Thị Phương Thạnh ở thôn 5, xã Trà Nam cũng quyên sinh bằng lá ngón vào ngày 5/8, nhưng không được phát hiện kịp thời và đã tử vong trên đường đi cấp cứu. Sau đó vào ngày 6/8, người yêu của Thạnh là anh Nguyễn Văn Ly cũng tìm đến lá ngón để tự tử.

Như vậy, chỉ chưa đầy 2 ngày tại một xã có 100% là đồng bào Xê Đăng đã xảy ra 3 vụ tự tử bằng lá ngón. Theo số liệu của Công an huyện Nam Trà My, từ đầu năm đến nay đã có đến 6 vụ tìm đến cái chết bằng lá ngón, hậu quả làm 4 người chết, 2 người được cứu sống nhưng để lại di chứng nặng nề. Thượng úy Nguyễn Quốc Tuấn, Đội điều tra Công an huyện Nam Trà My, Quảng Nam cho biết: Tính từ năm 2017 đến nay, trên địa bàn huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam đã có hơn 30 trường hợp ăn lá ngón tự tử: “Cũng vì đời sống kinh tế gặp nhiều khó khăn dễ phát sinh ra nhiều mâu thuẫn trong cuộc sống, mâu thuẫn giữa vợ chồng, mâu thuẫn giữa con cái với cha mẹ. Hiện nay, người đàn ông thường uống rượu bia vẫn còn phổ biến và nó làm cho đầu óc không được minh mẫn. Chính vì vậy, chỉ cần có va chạm nhỏ thì người vợ thường bất mãn và tìm đến lá ngón để tự tử giải thoát khỏi cuộc sống bế tắc.”

Hiện nay, việc người dân ở khu vực miền núi Nam Trà My dùng lá ngón để tự tử đang diễn biến phức tạp và trở thành một hiện tượng. Chính quyền địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhằm nâng cao ý thức của người dân trước những hệ lụy đau lòng do lá ngón gây ra. Cùng với đó, huyện Nam Trà My cũng cần tổ chức nhổ, chặt phá cây lá ngón tại một số địa điểm dễ tìm thấy, hạn chế sự lan rộng của loài cây nguy hiểm này. Tuy nhiên, đó chỉ là một biện pháp mang tính tương đối, điều cốt yếu ở đây là phải làm sao bà con Xê Đăng, Ca Dong biết quý trọng bản thân, cuộc sống của chính mình. Có như vậy, chúng ta mới không phải chứng kiến những cái chết đau lòng và thương tâm do lá ngón gây ra./.