Tơợ ha luh c’moo tươc đâu, prang tỉnh Sóc Trăng âi pa dưr k’noọ 9.500 p’nong c’roóc pay đac toh, k’rong bâc coh 4 vel đong Châu Thành, Mỹ Xuyên, Trần Đề lâng Mỹ Tú, cơnh lâng bh’nơơn đac toh c’rooc bình quân zâp t’ngay bơơn 28 tấn. Lâh mơ, vêy 124 c’bhuh ting pâh dự án cơnh lâng k’noọ 3.000 cha năc coh đêêc, pân đil năc bâc lâh 60%.

Xang 5 c’moo xay bhrớ, dự án âi đoọng bâc bh’nơơn choom hơnh déh, cóh đêêc, choom moon tươc râu pa chô âng pr’loọng băn c’rooc pay đac toh ting pâh dự án. Bêl dự án tơợp bhrớ, rau pa chô năc đhêêng vêy 43 ưc đồng/pr’loọng/c’moo, nâu câi âi dzooc k’noọ 132 ưc đồng/pr’loọng/c’moo, nâu đoo năc mơ pa dưr k’rơ n’đăh râu pa chô công cơnh râu liêm choom coh bh’rớ t’bil ha ul pa xiêr đha rưt âng pr’loọng b’băn bêl ting pâh dự án. T’coóh Sơn Hang, pr’loọng băn c’rooc pay đac toh vel Trà Bết, chr’val Tham Đôn, chr’hoong Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng đoọng năl, ting pâh dự án, a noo bơơn zooi đoọng vặ zên bhrợ đong c’roọl, máy căt k’tang, máy pị đac toh pa tươc bh’rớ b’băn. Tơợ đêêc, năc c’rooc pay đac toh âng t’cooh ta luôn ha dưr dal bh’nơơn lâng chất lượng: “Moon pa zum, n’đăh bh’rợ b’băn lâng dinh dưỡng băn c’rooc đac toh n’nâu năc dự án zooi đoọng pa bhlâng zâp prang. Ting c’la cu năc ting pâh dự án, bh’rớ b’băn chô đơơng bh’nơơn liêm choom, pa chô yêm têêm. Dự án zooi đoọng bhrợ c’roọl, bhrợ pa dưr công trình Biogas, zooi môi trường b’băn liêm ch’ngaach, liêm, doó nha nhự.”

Lâh đhị pa chô, bh’rớ dự án  dzợ zooi bhrớ t’vaih bh’rớ tr’nêng ha apêê pr’loọng đong, bhrớ t’vaih pr’đơợ pa dưr bh’rớ băn c’rooc đhị vel đong, zooi apêê pr’loọng đong đươi dua apêê pr’đơợ liêm choom lâh pa zêng pa bhrợ, k’tiêc, k’buynh,  phụ phế phẩm nông nghiệp,... Lâh mơ,  t’bhlâng  pa dưr z’hai k’đhơợng lêy âng zâp câp bh’cộ vel đong coh k’đhơợng lêy pa dưr vel bhươl, công cơnh z’hai coh bh’rớ k’đhơợng lêy c’bhuh, k’đhơợng lêy tài chính đoọng ha pêê ngai coh c’bhuh ting pâh dự án. Pa bhlâng năc bêl ting  pâh dự án apêê pr’loọng b’băn dưr vaih looih bh’rớ choh k’tang,, k’rong đơc n’jăng, bhrớ pa ca dzúa lâng a bhoo đọong zâp ch’na bê; p’răng xơơt dưr vaih, bhrớ t’vaih bh’rớ tr’nêng ha ngai doó tr’vâg coh pr’loọng đong. Đh’rưah lâng n’năc, apêê pr’loọng đong b’băn dzợ bơơn đươi dua  kỹ thuật b’băn liêm choom, bhrợ bhr’lậ n’đăh chất lượng lâng đợ đac toh coh b’băn. T’cooh Phạm Minh Tú, Trưởng trạm b’băn lâng pa dưah cr’ay bh’năn chr’hoong Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng đoọng năl: “Acu kiêng bhlâng năc bh’rợ băn c’rooc đac toh liêm choom âng dự án xoọc đâu xooc zooi đoọng đha nuôr. Bêl năc ting pâh zap bh’rớ năc đha nuôr vêy bơơn zooi tơợ 80-90 ưc đồng, căh dap lãi đoọng xơợng bhrớ bh’rớ n’nâu. Đợ zên n’nâu vêy bơơn đha nuôr k’rong bhrợ pa dưr cr’năn c’rooc. Hâu tu đhị ch’mêêt lêy bh’rớ âng dự án năc a zi lêy ha dang pr’loọng b’băn tơợ 5-7 p’nong c’rooc pay đac toh; côh đêêc vêy 3 tươc p5 p’nong c’rooc xoọc pị đac toh, năc vêy bơơn pa dưr bh’rớ b’băn. Xang n’năc bh’rớ zooi đoọng năc đoọng vă 2 p’nong, xang bêl u rứa a coon căn pậ ca moor năc đơơng đoọng cớ ha pr’loọng n’lơơng. Ha dợ zên năc ahêê zooi đoọng k’rong bhrợ đong c’roọl ng’cơnh choom k’dhơợng nhâm crnoọ kỹ thuật.”

  Đhị dự án  “ Pa dưr b’băn c’roóc pay đac toh tỉnh Sóc Trăng” dzợ zooi ha dưr bh’rớ pân đil coh vel đong lâng ha dưr dal c’năl âng đha nuôr n’đăh zư lêy môi trường lâng tr’xăl plêêng k’tiêc. Ma nưih b’băn ha dưr dal z’hai k’đhơợng lêy kinh tế băn ting pr’loọng lâng bơơn lêy thị trường, đươi dua kỹ thuật liêm choom pa xiêr zên đươi dua coh bhrớ têng, ha dưr dal bh’nơơn lâng chất lượng bh’nơơn, ting pâh ooy c’bhuh chr’năp pa chăp tươc pa dưr băn c’rooc muy cơnh nhâm mâng./.

Sóc Trăng: Hiệu quả từ dự án

phát triển mô hình chăn nuôi bò sữa

                                       Thạch Hồng

Năm 2014,  Heifer Việt Nam (trực thuộc Tổ chức Heifer Quốc tế - tổ chức phi lợi nhuận toàn cầu hàng đầu hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững cho nông hộ nhỏ) triển khai dự án “Phát triển chăn nuôi bò sữa tỉnh Sóc Trăng”. Trong thời gian 5 năm, mô hình đã phát huy hiệu quả tích cực , theo đó, giúp người dân cải thiện thu nhập, nâng cao đời sống , ổn định kinh tế.

Từ đầu năm đến nay, tỉnh Sóc Trăng đã phát triển gần 9.500 con bò sữa, tập trung nhiều ở 4 địa phương Châu Thành, Mỹ Xuyên, Trần Đề và Mỹ Tú, với sản lượng sữa bình quân mỗi ngày đạt 28 tấn. Ngoài ra, có 124 nhóm tham gia dự án với gần 3.000 thành viên, trong đó thành viên nữ chiếm trên 60%.

Sau 5 năm triển khai, dự án đã cho nhiều kết quả nổi bật, trong đó  phải nói đến mức thu nhập bình quân của nông hộ chăn nuôi bò sữa tham gia dự án. Khi dự án mới bắt đầu, thu nhập chỉ có 43 triệu đồng/hộ/năm, nay đã tăng lên gần 132 triệu đồng/hộ/năm, đây là mức tăng mạnh về thu nhập cũng như sự tiến bộ trong việc xóa đói giảm nghèo của hộ chăn nuôi khi tham gia dự án. Ông Sơn Hang, hộ nuôi bò sữa ở ấp Trà Bết, xã Tham Đôn, huyện Mỹ Xuyên, tỉnh Sóc Trăng cho biết, tham gia dự án , anh được hỗ trợ vốn vay làm chuồng, máy cắt cỏ, máy vắt sữa cho đến kỹ thuật chăn nuôi: “Nói chung ra, về kỹ thuật và dinh dưỡng chăn nuôi con bò sữa này thì dự án hỗ trợ rất là đầy đủ. Theo bản thân tôi thì tham gia dự án, việc chăn nuôi cho hiệu quả kinh tế rất là cao, thu nhập ổn định. Dự án hỗ trợ làm chuồng, xây dựng công trình Biogas, giúp môi trường chăn nuôi xanh, sạch, không bị ô nhiễm.”

Bên cạnh thu nhập, hoạt động dự án còn giúp tạo công ăn việc làm cho các hộ, tạo thêm động lực thúc đẩy phong trào nuôi bò tại địa phương, giúp các hộ sử dụng các nguồn lực hiệu quả hơn bao gồm lao động, đất đai, phụ phế phẩm nông nghiệp,... Ngoài ra, tăng cường năng lực quản lý của các cấp lãnh đạo địa phương trong quản lý phát triển nông thôn, cũng như năng lực trong việc quản lý nhóm, quản lý tài chính cho các thành viên trong nhóm tham gia dự án. Đặc biệt khi tham gia dự án các nông hộ hình thành thói quen trồng cỏ, trữ rơm, ủ chua cỏ và bắp để đảm bảo có đủ thức ăn khi có hạn hán xảy ra, tạo việc làm cho lao động nhàn rỗi trong hộ. Đồng thời, các hộ chăn nuôi còn được tiếp cận kỹ thuật chăn nuôi tiên tiến, cải thiện cả về chất lượng và số lượng sữa trong chăn nuôi. Ông Phạm Minh Tú, Trưởng trạm Chăn nuôi và Thú y huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng cho biết: “Khi tham gia mỗi một mô hình thì bà con sẽ được hỗ trợ từ 80-90 triệu đồng, không tính lãi để thực hiện mô hình. Nguồn vốn này sẽ được bà con đầu tư tăng đàn bò. Tại vì qua theo dõi hoạt động của dự án thì chúng tôi thấy rằng là nếu hộ chăn nuôi từ 5-7 con bò sữa trở lên; trong đó có 3 đến con bò đang vắt sữa, thì mới phát triển được nghề chăn nuôi. Rồi hình thức hỗ trợ cho mượn 2 con, sau này khi mà có đẻ ra con bê cái đến bằng trọng lượng như ban đầu thì mình sẽ chuyển giao tiếp cho hộ mới. Còn một phần kinh phí thì chúng ta hỗ trợ đầu tư chuồng trại làm sao đảm bảo yếu tố kỹ thuật.”  

Thông qua dự án “Phát triển chăn nuôi bò sữa tỉnh Sóc Trăng” còn giúp nâng cao vai trò phụ nữ ở cộng đồng và nâng cao nhận thức của nông hộ về bảo vệ môi trường và biến đổi khí hậu. Người chăn nuôi nâng cao năng lực quản lý kinh tế nông hộ và tiếp cận thị trường, áp dụng kỹ thuật tiên tiến giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, tham gia vào chuỗi giá trị hướng tới phát triển chăn nuôi bò bền vững./.