Cố đô Huế xọoc vêy 7 k’cir bha lang k’tiếc bơơn UNESCO xay moon, coh đếêc 5 k’cir âng lang bhua Nguyễn, zập 3 rau: vật thể, phi vật thể lâng k’cir tư liệu. Huế cung nắc zr’lụ k’tiêc svêy bấc k’cir liêm chr’năp, vêy chr’năp tr’haanh bhlầng căh muy coh k’tiếc k’ruung hêê lâng đhị zr’lụ cơnh k’ruung Hương, jọom đác Tam Giang, vịnh Lăng Cô-Chân Mây, crâng Bạch Mã.

Coh đề án bhrợ têng lâng pa dưr đô thị Huế tước c’moo 2030, t’hước tước c’moo 2050, tỉnh Thừa Thiên - Huế t’bhưah đô thị Huế. Đô thị t’mêê pazêng thành phố Huế n’leh vaih lâng muy đăh âng apêê thị xã Hương Thủy, Hương Trà lâng chr’hoong Phú Vang, lâng đhăm bhưah mơ 348 km², bhưah tước 5 chu t’ping lâng đhăm k’tiếc thành phố Huế xọoc đâu. Ma nuyh pa chăp cha mệêt lêy Nguyễn Xuân Hoa moon: Huế tợơ đanh a hay ta luôn bơơn lêy cơnh muy đhị k’đhap bhlầng đăh kinh tế, tu rau đếêc bhrợ pa dưr pr’dzoọng âng đô thị Huế căh lâh liêm ghit. Ha dang bhrợ ta bhưah đhăm k’tiếc đô thị Huế, xăl Thừa Thiên Huế vaih muy thành phố k’cir, k’đươi nắc vêy quy hoạch k’rong pa zêng, quy hoạch ra pặ zr’lụ chức năng, lêy t’vaih rau pa tệêt pa zưm bhlưa đô thị ty đanh lâng apêê zr’lụ đô thị t’mêê. Chr’năp lâh mơ nắc bơơn bhrợ vaih đô thị chr’năp lalay đơơng rau chr’năp k’cir âng Việt Nam lâng ta bhưah zr’lụ dịch vụ đô thị, t’bhlầng rau ha dưr âng đhanuôr zr’lụ đô thị. T’cooh Nguyễn Xuân Hoa k’đươi moon, Thừa Thiên - Huế lêy pa ghit lâh mơ dzợ pazêng chr’năp k’cir lalay ơy vêy ha dựo cung lêy pa ghitv pa liêm pa dưr pr’ặt tr’mông, t’vaih bh’rợ tr’nêng, pa dưr dal bh’nơơn bh’rợ âng đhanuôr ting c’lâng ha dưr dịch vụ đô thị, dịch vụ văn hóa du lịch: “Đọong Thừa Thiên - Huế lalua nắc muy đô thị k’cir nắc lêy vêy pazêng rau bhrợ crêê liêm lâh mơ, đoọng bhrợ  vaih rau liêm choom đăh kinh tế. Rau dzợ đhưr âng đô thị Huế  nắc đoo dịch vụ đô thị căh ơy vêy pr’đợơ đoọng ha dưr, căh ơy  vêy pazêng zr’lụ dịch vụ ga mắc, căh ơy  vêy pazêng rau k’rong bhrợ đoọng ha dưr, căh ơy ha dưr đăh dịch vụ bấc rau âng muy đô thị.”

Cố đô Huế bơơn xay moon nắc đhị zư lêy liêm choom  bhlầng apêê chr’năp k’cir ty đanh âng Việt Nam, zêng đăh k’cir vật thể, phi vật thể, cảnh quan môi trường, pr’ặt tr’mông, j’niêng cr’bưn… Bấc c’moo hay, tỉnh Thừa Thiên - Huế ơy lalua xăl k’cir vaih apêê pr’đơợ liêm choom đoọng rau hadưr âng vel đong. Tước nâu kêi, tỉnh Thừa Thiên - Huế ơy bhrợ vaih apêê chr’năp tr’haanh cơnh “Thành phố Festival chr’năp lalay liêm pr’hay âng Việt Nam”, “Thành phố văn hóa ASEAN”, “Thành phố T’viêng âng k’tiếc k’ruung”... Tiến sĩ Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh Thừa Thiên - Huế, moon: Huế nắc cố đô dzợ zư đớc liêm zập rau k’cir ty đanh. Tu cơnh đếêc, pa dưr Huế ting c’lâng đô thị k’cir nắc rau lalua ta nih bhlầng. “Lêy vêy rau cha mệêt bhrợ ghit, dap lêy, xay moon đoọng crêê đoọng bơơn năl muy cơnh zập zêng apêê chr’năp âng k’cir Huế ơy vêy xoọc đâu. Tợơ đếêc, a hêê nắc vêy cơnh quy hoạch crêê liêm. Đh’rưah lâng đếêc, a zi lêy nâu đoo nắc rau ah êê lêy bhrợ, ha dợ rau bha lầng nắc xăl k’cir vaih pr’đợơ liêm choom đoọng bhrợ pa dưr, coh đếêc rau bha lầng nắc pa dưr đăh du lịch dịch vụ. C’lâng bh’rợ đoọng bhrợ têng cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch nắc cung lalua ta nih.”

Coh Nghị quyết 54 - NQ/TW âng Bộ Chính trị đăh bhrợ pa dưr Thừa Thiên Huế tước c’moo 2030, t’hước tước c’moo 2045 xay moon ghit, nắc lêy bhrợ pa dưr Thừa Thiên - Huế vaih nắc thành phố trực thuộc Trung ương tợơ pr’đợơ zư lêy, pa dưr chr’năp k’cir cố đô lâng chr’năp văn hoá Huế; lâng chr’năp văn hoá, k’cir, crâng đác, pleng k’tiếc, liêm choom lâng môi trường lâng bhriêl t’béch; du lịch nắc bh’rợ bha lầng, công nghệ thông tin lâng truyền thông nắc rau t’mêê ha dưr, công nghiệp lâng bhrợ têng ha rêê đhuôch công nghệ dal nắc pr’đợơ nhâm mâng. Bh’rợ bhrợ padưr Thừa Thiên - Huế lêy tợơ pr’đợơ chếêc bhrợ, pa dưr bh’nơơn pr’đợơ ơy vêy âng tỉnh, âng zr’lụ cơnh pa zưm liêm choom bhlưa k’cir văn hóa, lịch sử chr’năp pr’hay, liêm choom cơnh lâng pleng k’tiếc, cr’van cr’bhộ ơy a bhuy t’vaih, nắc zr’lụ âng hành lang kinh tế Đông - Tây lâng a coon ma nuyh Huế… Bh’rợ tước c’moo 2025, Thừa Thiên - Huế nắc dưr vaih thành phố trực thuộc Trung ương tợơ pr’đợơ zư lêy, pa dưr chr’năp k’cir cố đô lâng chr’năp văn hoá Huế. Pa zay tước c’moo 2030, Thừa Thiên - Huế nắc muy coh pazêng trung tâm ga mắc bhlầng, chr’năp bhlầng âng zr’lụ Đông Nam Á đăh văn hóa, du lịch lâng y tế đhậu bhưah; muy coh pazêng trung tâm gan mắc bhlầng âng prang k’tiếc k’ruung đăh khoa học lâng công nghệ, giáo dục lâng đào tạo bấc rau bh’rợ tr’nêng, bh’nơơn dal; pr’ặt tr’mông vật chất lâng tinh thần âng đhanuôr bơơn bh’nơơn dal. T’hước tước c’moo 2045, Thừa Thiên - Huế nắc thành phố Festival, trung tâm văn hóa, giáo dục, du lịch lâng y tế đhậu  bhưah, chr’năp bhlầng âng châu Á.

Coh pazêng g’luh pa bhrợ lâng bh’cộ tỉnh Thừa Thiên - Huế, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc moon ghit: K’cir cố đô Huế  nắc cr’van âng k’tiếc k’ruung, bh’rợ zư lêy k’cir nâu nắc âng prang k’tiếc k’ruung. Thủ tướng cung pa căh moon, k’cir văn hóa vật thể lâng phi vật thể âng Huế  vêy bấc rau, nắc rau chr’nắp đoọng ha dưr. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc moon ghit: Coh đhr’năng ha dưr, tỉnh lêy bhrợ padưr cr’noọ bh’rợ  ha dưr nắc tr’zệêng lứch c’rơ, t’bhlầng pa tệêt pa zưm hạ tầng, đô thị truih biển, apêê trường đại học. “Apêê đồng chí  dzợ lêy tợơp bhrợ têng coh bh’rợ pa dưr điện tử đhị Việt Nam lâng chr’năp nắc chính quyền vel bhươl, coh đếêc vêy đăh bhrợ pa dưr đô thị t’béch, nắc đoo pr’đợơ chr’năp đoọng t’bhlầng bhrợ têng cơnh liêm t’mêê k’rơ lâh mơ, đoọng pa căh zập ngai ting lêy ting năl. A hêê lêy t’bhlầng lâh mơ, tệêm ngăn pr’ặt tr’mông âng đhanuôr lâng t’mooi, đoọng t’mooi tước Huế tệêm loom lâh mơ.”

Lâng pazêng bh’nơơn ơy bơơn coh pazêng c’moo đăn đâu, Thừa Thiên - Huế n’jưah pa dưr, ta bhưah apêê zr’lụ đô thị liêm choom, n’jưah zư lêy ting c’lâng đanh mâng. Cán bộ lâng đhanuôr coh đâu k’rong bhrợ padưr Thừa Thiên - Huế dưr vaih nắc Thành phố k’cir cấp k’tiếc k’ruung trực thuộc Trung ương ting cơnh Nghị quyết âng Bộ Chính trị. Vel đông xoọc t’pâh zập pr’đợơ c’rơ đoọng chô k’rong bhrợ, pa dưr hạ tầng lâng zư lêy k’cir. Nâu đoo nắc cung boop t’ơơi đoọng ha rau k’đhap k’ra bhlưa zư lêy lâng pa dưr đhị Thừa Thiên Huế tợơ k’zệt c’moo hay./.

Thừa Thiên Huế: Xây dựng đô thị di sản

                               PV Lê Hiếu/VOV-Miền Trung

Trải qua bao biến thiên của lịch sử, Huế vẫn bảo tồn được nhiều công trình có giá trị độc đáo. Những công trình này vừa đa dạng, phong phú, vừa đậm đà bản sắc truyền thống dân tộc, có giá trị đặc biệt về lịch sử và văn hóa, nghệ thuật. Và đây cũng là lợi thế để tỉnh Thừa Thiên - Huế xây dựng và phát triển trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương trên nền tảng bảo tồn, phát huy giá trị di sản cố đô với đặc trưng văn hóa, di sản, sinh thái, cảnh quan, thân thiện với môi trường và thông minh.

Cố đô Huế hiện có 7 di sản thế giới được UNESCO công nhận, trong đó, 5 di sản thuộc triều đại nhà Nguyễn, đủ cả 3 loại hình: vật thể, phi vật thể và di sản tư liệu. Huế cũng là vùng đất có nhiều di sản tự nhiên độc đáo, có giá trị tiêu biểu nổi bật không chỉ trong phạm vi đất nước và khu vực, như sông Hương, đầm phá Tam Giang, vịnh Lăng Cô-Chân Mây, rừng quốc gia Bạch Mã.

Trong đề án xây dựng và phát triển không gian đô thị Huế đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050, tỉnh Thừa Thiên - Huế mở rộng đô thị Huế. Đô thị mới bao gồm thành phố Huế hiện hữu và một phần thuộc các thị xã Hương Thủy, Hương Trà và huyện Phú Vang, với diện tích khoảng 348 km², rộng gấp 5 lần so với diện tích thành phố Huế hiện nay. Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa cho rằng: Huế lâu nay thường được nhìn nhận như một nơi rất khó khăn về kinh tế, chính điều đó làm hình ảnh đô thị Huế bị mờ nhạt. Nếu mở rộng không gian đô thị Huế, chuyển Thừa Thiên Huế thành một thành phố di sản, đòi hỏi phải có quy hoạch tổng thể, quy hoạch phân khu chức năng, phải tạo ra mối liên kết giữa đô thị truyền thống và các khu đô thị mới. Quan trọng là tạo được hình thái đô thị đặc thù mang đậm tính chất di sản của Việt Nam và mở rộng không gian dịch vụ đô thị, thúc đẩy sự phát triển của cư dân đô thị. Ông Nguyễn Xuân Hoa đề xuất, Thừa Thiên - Huế cần nhấn mạnh hơn những giá trị di sản riêng có nhưng cũng nên lưu ý cải thiện đời sống, tạo sinh kế, nâng cao thu nhập người dân theo hướng phát triển kinh tế dịch vụ đô thị, dịch vụ văn hóa du lịch. “Để Thừa Thiên - Huế thực sự là một đô thị di sản thì cần phải có những tác động mạnh hơn nữa, để tạo ra chuyển biến về kinh tế. Điểm yếu của đô thị Huế đó là dịch vụ đô thị chưa có điều kiện để phát triển, chưa có những cơ sở dịch vụ có quy mô lớn, chưa có những đầu tư có thể tạo ra bứt phá, chưa phát triển về dịch vụ đa dạng của một đô thị.”

Cố đô Huế được đánh giá là nơi bảo tồn tốt nhất các giá trị di sản truyền thống của Việt Nam, cả về di sản vật thể, phi vật thể, cảnh quan môi trường, lối sống, phong tục tập quán... Nhiều năm qua, tỉnh Thừa Thiên - Huế đã thực sự biến di sản thành các lợi thế cho sự phát triển địa phương. Đến nay, tỉnh Thừa Thiên - Huế đã tạo nên các thương hiệu ấn tượng như “Thành phố Festival đặc trưng của Việt Nam”, “Thành phố văn hóa ASEAN”, “Thành phố Xanh quốc gia”... Tiến sĩ Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao tỉnh Thừa Thiên - Huế, cho rằng: Huế là cố đô còn giữ được hình hài nguyên vẹn. Vì vậy, phát triển Huế theo hướng đô thị di sản là cần thiết. “Cần có sự tổng kiểm kê đánh giá để nhận diện một cách đầy đủ tất cả các giá trị di sản của Huế hiện nay đang sở hữu. Từ đó chúng ta có quy hoạch đúng. Song song với nó, chúng tôi cho rằng đó là chúng ta đang hướng cái trọng tâm về cái việc khai thác di sản và biến di sản thành tiềm năng của sự phát triển, trong đó trọng tâm là phát triển về du lịch dịch vụ. Hệ thống thiết chế, hệ thống về cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch cũng cần thiết.”

Trong Nghị quyết 54 - NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng Thừa Thiên Huế đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045 nêu rõ quan điểm, cần xây dựng và phát triển Thừa Thiên - Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trên nền tảng bảo tồn, phát huy giá trị di sản cố đô và bản sắc văn hóa Huế; với đặc trưng văn hóa, di sản, sinh thái, cảnh quan, thân thiện với môi trường và thông minh; du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, công nghệ thông tin và truyền thông là đột phá, công nghiệp và nông nghiệp công nghệ cao là nền tảng. Việc xây dựng Thừa Thiên - Huế phải trên cơ sở khai thác, phát huy hiệu quả các tiềm năng, lợi thế của tỉnh, của vùng như kết hợp hài hòa giữa di sản văn hóa, lịch sử đặc sắc, phong phú với cảnh quan tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên đa dạng, phong phú, vị trí cửa ngõ của hành lang kinh tế Đông - Tây và con người Huế… Mục tiêu đến năm 2025, Thừa Thiên - Huế sẽ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trên nền tảng bảo tồn, phát huy giá trị di sản cố đô và bản sắc văn hoá Huế. Phấn đấu đến năm 2030, Thừa Thiên - Huế là một trong những trung tâm lớn, đặc sắc của khu vực Đông Nam Á về văn hóa, du lịch và y tế chuyên sâu; một trong những trung tâm lớn của cả nước về khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, chất lượng cao; đời sống vật chất và tinh thần của người dân đạt mức cao. Tầm nhìn đến năm 2045, Thừa Thiên - Huế là thành phố Festival, trung tâm văn hóa, giáo dục, du lịch và y tế chuyên sâu đặc sắc của châu Á.

Trong những lần làm việc với lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên - Huế, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc khẳng định: Di sản cố đô Huế là tài sản của Quốc gia, việc bảo tồn và gìn giữ di sản này là của cả nước. Thủ tướng cũng gợi ý rằng, di sản văn hóa vật thể và phi vật thể của Huế rất phong phú, là nguồn lực hết sức quý báu cho phát triển. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khẳng định: Trong quá trình phát triển, tỉnh cần áp dụng mô hình tăng trưởng là tối ưu hoá cạnh tranh, tăng cường liên kết hạ tầng, đô thị ven biển, các trường đại học: “Các đồng chí vẫn tiếp tục đi đầu trong xây dựng điện tử ở Việt Nam với tư cách là chính quyền địa phương, trong đó có vấn đề xây dựng đô thị thông minh, đó là nền tảng quan trọng thúc đẩy cải cách mạnh mẽ hơn, để mà công khai, để mà minh bạch. Chúng ta phải đẩy mạnh hơn, đảm bảo cuộc sống an toàn cho người dân và du khách, du khách tới Huế yên tâm hơn.”

Với những thành tựu đạt được trong những năm gần đây, Thừa Thiên - Huế vừa phát triển, mở rộng các khu đô thị hài hòa, vừa bảo tồn theo hướng bền vững. Cán bộ và nhân dân nơi đây đang tập trung xây dựng Thừa Thiên - Huế trở thành Thành phố di sản cấp Quốc gia trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết của Bộ Chính trị. Địa phương đang thu hút mọi nguồn lực đầu tư, phát triển hạ tầng và bảo tồn di sản. Đây cũng là lời giải cho “bài toán khó” giữa bảo tồn và phát triển ở Thừa Thiên Huế hàng chục năm qua./.