Zập đoo ra diu cung cơnh đếêc, tợơ ơy ra pặ xang bh’rợ âng pr’loọng đong, k’bhuh pân đil xung kich apêê vel: Thai Dương Thượng Tây, Trung, Hạ, chr’val Hải Dương, Thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế nắc k’rong đoọng xay moon kinh nghiệm bhlưa apêê thành viên đăh kỹ thuật sơ cấp cứu, zup zooi pazêng ma nuyh ta cooh, pân đil pa nar lưm tr’mung pa  bhlầng k’đhap k’ra coh apêê đhr’năng đương zêl cha groong rau căh liêm âng pleng k’tiếc. Pa bhlầng nắc k’bhuh xung kich nắc lâng bấc ruh c’moo lalay cơnh, vêy pazêng ma nuyh ơy tước c’moo t’cooh đhưr ha dợ nắc dzợ ting pâh ooy apêê bh’rợ zêl rau căh liêm âng pleng k’tiếc, trôông dấc, zup zooi đhr’năng bhrêy tăh đhị vel đong, a moó Nguyễn Thị Bé, ặt đhị Thai Dương Trung lâng pa căn Phạm Thị Toàn, ặt đhị vel Thai Dương Thượng Tây xay moon:

      “Đhị đâu, tước boo đhí nắc nong lịt đác căh choom lướt ra véch, đác nong đhậu tước đha đhưa. Xọoc tợơp xay lâng conh p’niên nắc a đoo căh đoọng ting lướt, tu coh đogn bấc rau bh’rợ tr’nêng lêy bhrợ têng, xang nắc cung đoọng ting pâh bhrợ, ra diu pa câl xang nắc lướt pa choom bh’luôh đác, xang đếêc chô zệe ch’na đoọng ha pr’loọng đong.”

       “Lalăm a hay căh ơy vêy dự án zúp zooi, đhanuôr căh lâh choom g’đéch, cha groong tuh bhlong, zập đoo c’moo cung vêy ma nuyh chệêt, đong xang ha rập, đác t’coọng p’loong, cr’van cr’bhộ bil bal lứch ha dợ vêy dự án pa choom đoọng ha đhanuôr zr’lụ pleng k’tiếc căh liêm đoọng pa dưr dal đhr’năng cha groong. N’đhơ Trước đây chưa có dự án giúp đỡ bà con rất  ơy t’cooh ha dợ xợơng cung kiêng ting pâh, tu a đay bhrợ nắc bhrợ đoọng ha pr’loọng đong lâng đhanuôr vel bhươl đay, zooi đoọng ha pêê lang p’niên ting pa choom bhrợ đăh đương zêl cha groong pleng k’tiếc liêm choom lâh mơ.”

        Hải Dương nắc chr’val truih biển âng thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế nắc vel đong zr’năh k’đhap pa  bhlầng. Ặt truih biển n’juối dal 7km, đăh Bắc pa tệêt lâng Quảng Công, chr’hoong Quảng Điền, đăg Đông Nam nắc biển Đông, phía Tây Nam nắc jọom Tam Giang. Nâu đoo nắc vel đong ặt zâng lâng zr’năh k’đhap mơ chu đác nong, tân glươi k’rơ bêl vaih áp thấp nhiệt đới lâng đhí a muốt. Ặt ma mông lâng da da, bơr p’nong coon k’tứi, a moó Nguyễn Thị Mỹ, vel Thái Dương Thượng Tây dzợ hay g’luh đhí  amuố c’moo hay, đong crêê đác nong, k’bhuh xung kich pân đil ơy đâh loon tước trôông dấc 3 a dích châu tước ặt đhị tệêm ngăn: “Boo đhí nắc k’pân pa bhlầng, vêy k’bhuh xung kich nắc doó lâh dzợ, mơ chu dưr vaih nong lít nắc apêê đuối bhuông đơơng ma nuyh t’cooh lâng p’niên k’tứi tước ặt đhị tệêm ngăn.”

       Ta bhrợ t’vaih tợơ c’moo 2014, k’bhuh pân đil cung kich zêl rau căh liêm âng pleng k’tiếc chr’val Hải Dương, xoọc tợơp nắc vêy bơr pêê cha nắc ting pâh, pr’đợơ đoọng bhrợ têng dzợ bấc k’đhap zr’năh. Đhơ cơnh đếêc, tợơ đhr’năng xay moon, t’pâh đhanuôr, pa  bhlầng nắc k’bhuh pân đil, tước nâu kêi, k’bhuh xung kich đương zêl cha groong rau căh liêm âng pleng k’tiếc đhị chr’val Hải Dương ơy vêy 30 cha nắc ặt đhị 6 vel. A moó Trần Thị Tâm, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ chr’val Hải Dương xay moon, bêl pa hay tước k’bhuh đâh đương zêl rau căh liêm âng pleng k’tiếc, zập cha nắc nắc pa chăp tước k’bhuh pân jưih tu pr’chăp xợơng nắc đoo bh’rợ ha lệêng, lêy vêy c’rơ liêm, ha dợ tợơ muy cr’chăl xay bhrợ zập ngai nắc vêy cơnh lêy, pa chăp xợơng cơnh lalay lâng bh’rợ nâu: “Vêy pr’chăp moon bhrợ t’vaih k’bhuh xung kich, apêê k’dic nắc căh lâh ting xợơng bhrợ, apêê moon bhrợ bh’rợ đong xang dzợ k’pân plắc têy, tr’đeh dzung hau dzợ bhrợ  bh’rợ xã hội, ha dang vaih rau căh liêm nắc cơnh bhrợ. Ha dợ bêl k’bhuh pân đil chr’val dzoọng bhrợ têng, t’pâh apêê k’dic đhị cr’chăl đanh đươnh, mơ bơr pêê c’xêê nắc cung ơy ting xợơng bhrợ, đoọng ha pêê a đhi amoó ting pâh ooy Câu lạc bộ.”

Mọot c’moo 2017, đươi vêy k’bhuh xung kich đhị chr’val Nậm Păm, chr’hoong Mường La, tỉnh Sơn La ơy pay loa k’tứi k’đhợơng têy đoọng t’đang 178 pr’loọng z’lâh đhr’năng crêê tuh bhlong t’coọng k’đơơng; đhị tỉnh Quảng Ngãi ơy trôông dấc 4 cha nắc đhị chr’val Sơn Hạ, chr’hoong Sơn Hà lâng bấc đhị lơơng dzợ nắc ơy pa căh đoọng ha bhrợ “4 đhị đếêc” pa ghit tợơ xoọc tr’nợơp, đơơng chr’năp ga mắc, lalua ta nih bhlầng đhị đương zêl cha groong rau căh liêm âng pleng k’tiếc. “Pazêng manuyh pân đil zêl pleng” đhị chr’val Hải Dương nâu kêi căh dzợ ặt đhị apêê pân đil lêy bơơn zup zooi mơ chu pleng k’tiêc căh liêm dưr vaih, nắc dzợ pa ghit zư lêy pr’loọng đong lâng zup zooi đhanuôr mơ chu boo đhí, tuh bhlong dưr vaih.

Thiếu tá Đào Đức Cửu, phụ trách Trạm Biên phòng Hải Dương, Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng Thừa Thiên Huế đọong năl: “Bêl ơy bơơn pa choom nắc liêm choom lâh mơ bele xay moon lâng apêê c’lâng bh’rợ trôông dấc cơnh: còi, kẻng, rau pa căh c’năl bêl tập huấn nắc bơơn năl lâng pa zưm liêm choom lâh mơ lâng k’bhuh đương zêl cha groong rau căh liêm âng pleng k’tiếc.”

        Pazêng rau pa liêm crêê cơnh coh chính sách cung cơnh pazêng bh’nơơn liêm choom âng cr’noọ bh’rợ xung kich cơ sở cơnh cr’noọ bh’rợ "Pazêng ma nuyh pân đil zêl pleng đhị chr’val Hải Dương” đơơng chô đoọng ha đhanuôr vel bhươl nắc lêy vêy pazêng cơ chế chính sách đoọng zúp zooi. Xay bhrợ k’bhuh xung kich đương zêl, cha groong rau căh liêm âng pleng k’tiếc đhị cấp cơ sở ting c’lâng “4 đhị đếêc”, bhrợ pa dưr vel bhươl tệêm ngăn cung cơnh nắc chroi k’rong bhrợ pa dưr muy xã hội tệêm ngăn đhị đhr’năng pleng k’tiếc căh liêm ting cơnh k’đươi moon âng Thủ tướng Chính phủ./.

Thừa Thiên Huế:

Những người phụ nữ chống trời ở xã Hải Dương

                                                                                                                                          Minh Long

         Sau 10 năm triển khai, kết quả nổi bật của Đề án Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý thiên tai dựa vào cộng đồng là thành lập được 8 nghìn 400 đội xung kích cấp xã, chiếm 75% xã có đội xung kích trên cả nước. Nhiều địa phương đã hình thành được những Đội nữ xung kích phóng chống thiên tai góp phần hỗ trợ kịp thời người dân, giảm thiểu thiệt hại mỗi khi thiên tai xảy ra.

        Sáng nào cũng vậy, sau khi sắp xếp xong công việc của gia đình, đội nữ xung kích các thôn: Thai Dương Thượng Tây, Trung, Hạ, xã Hải Dương, thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế lại tập trung để chia sẻ những kinh nghiệm giữa các thành viên với nhau về kỹ thuật sơ cấp cứu, hỗ trợ những người già, phụ nữ neo đơn có hoàn cảnh khó khăn trong các tình huống ứng phó thiên tai. Điều đặc biệt của Đội xung kích là với nhiều độ tuổi khác nhau, có những người đã đến "tuổi thất thập cổ lai hy" vẫn tích cực tham gia vào các hoạt động phòng chống thiên tai, cứu trợ, cứu nạn trong thiên tai ở cộng đồng, chị Nguyễn Thị Bé, ở Thai Dương Trung và bà Phạm Thị Toàn, ở thôn Thai Dương Thượng Tây chia sẻ:

        “Ở đây cứ mưa bão là ngập không đi được chỉ có đi bộ nước ngập ngang lưng. Lúc đầu bàn chuyện với chồng cũng không muốn cho vợ đi vì còn nhiều công việc, sau cũng thuận nên cứ sáng ra sau khi xong việc buôn bán là lại ra tập bơi sau đó về nấu cơm cho gia đình.”

         “Trước đây chưa có dự án giúp đỡ bà con rất vụng về không biết phòng tránh bão như thế nào, năm nào cũng có người chết, nhà cửa sập trôi, mất mát tài sản nhiều nhưng khi có dự án tập huấn người dân vùng thiên tai nâng cao năng lực phòng chống thiên tai rất phấn khởi. Mặc dù lớn tuổi nhưng rất phấn khởi tham gia bởi mình làm là giúp đỡ cho gia đình và cộng đồng, để cho con cháu lớp trẻ noi gương về phòng chống thiên tai tốt hơn.”

         Hải Dương là xã ven biển duy nhất của thị xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế điều kiện đi lại khó khăn. Nằm dọc biển với chiều dài 7 km, phía Bắc giáp xã Quảng Công, huyện Quảng Điền, phía Đông Nam là biển Đông, phía Tây Nam là phá Tam Giang. Đây là địa bàn “đầu sóng ngọn gió” chịu ảnh hưởng trực tiếp khi có triều cường nước biển dâng cao, khi có áp thấp nhiệt đới và bão. Hoàn cảnh neo đơn sống với mẹ chồng và hai đứa con thơ, chị Nguyễn Thị Mỹ, thôn Thái Dương Thượng Tây nhớ lại cơn bão mấy năm trước, nhà bị ngập đội xung kích nữ đã kịp thời cứu 3 bà cháu đến nơi an toàn: “Mưa bão thì rất sợ, có đội xung kích cũng đõ lo mỗi khi mưa gió xảy ra ngập lụt họ đưa đò của gia đình vào để đưa người già với trẻ con đến nơi an toàn.”

         Thành lập từ năm 2014, Đội nữ xung kích phòng chống thiên tai xã Hải Dương lúc đầu chỉ có vài người tham gia, cơ sở vật chất, trang thiết bị thô sơ, điều kiện hoạt động còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, sau quá trình tuyên truyền, vận động bà con nhân dân, đặc biệt là chị em hội viên hội phụ nữ, đến nay Đội nữ xung kích phòng chống thiên tai xã Hải Dương đã có 30 thành viên ở 6 thôn. Chị Trần Thị Tâm, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Hải Dương bày tỏ, thông thường khi nhắc đến các đội phản ứng nhanh ứng phó thiên tai, mọi người sẽ nghĩ ngay đến nam giới vì quan niệm rằng đó là công việc nặng nhọc, nguy hiểm, cần sức khỏe, nhưng sau thời gian triển khai mọi người đã có cách nhìn khác về quan điểm này: “Có ý tưởng thành lập đội xung kích những người chồng cũng sợ không ủng hộ lắm, họ nói việc nhà làm còn sợ gãy tay, gẫy chân huống chi là việc của xã hội, lỡ có việc gì lại mang họa. Nhưng khi Ban chấp hành hội phụ nữ xã đứng ra vận động các ông chồng thời gian kéo dài cũng vài tháng cuối cùng cũng thuyết phục được chồng của các chị em cho tham gia vào Câu lạc bộ.”

Vào năm 2017, nhờ lực lượng xung kích tại chỗ ở xã Nậm Păm, huyện Mường La, tỉnh Sơn La đã dùng loa cầm tay để kêu gọi 178 hộ thoát khỏi lũ quét; tại tỉnh Quảng Ngãi cứu được 4 người ở xã Sơn Hạ, huyện Sơn Hà trong thiên tai và rất nhiều ví dụ điển hình minh chứng rằng phương châm "4 tại chỗ" chủ động ngay từ giờ đầu có ý nghĩa hết sức quan trọng trong ứng phó thiên tai. "Những phụ nữ chống trời" ở xã Hải Dương giờ đây không còn nằm trong số những phụ nữ cần được ưu tiên hỗ trợ mỗi khi có thiên tai mà còn chủ động bảo vệ gia đình và hỗ trợ cộng đồng mỗi khi bão, lũ xảy ra.

Thiếu tá Đào Đức Cửu, phụ trách Trạm Biên phòng Hải Dương, Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng Thừa Thiên Huế cho biết thêm: “Khi được tập huấn thuận lợi hơn khi thông báo các phương án cứu hộ cứu nạn như: còi, kẻng, hiệu lệnh khi tập huấn sẽ biết được và phối hợp nhịp nhàng với lực lượng trong ứng phó thiên tai.”

         Từ những hiệu quả tích cực mà mô hình xung kích cơ sở như mô hình "Những người phụ nữ chống trời xã Hải Dương" mang lại cho cộng đồng, thiết nghĩ, các địa phương rất cần có thêm những cơ chế chính sách để hỗ trợ các mô hình hoạt động. Triển khai lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp cơ sở theo phương châm "4 tại chỗ", xây dựng thôn, bản an toàn trước thiên tai cũng chính là góp phần xây dựng một xã hội an toàn trước thiên tai theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ./.

  Ảnh: Ngọc Trìu/Pháp luật Việt Ban