Dâng 50 c’moo a hay, zr’lụ k’tiếc Hồng Bắc, chr’hoong da ding k’coong A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế crêê bom đạn âng a rọp Mỹ z’lấc pa hư. Cóh a cọ pa hay âng ma nuýh pr’đoọng dzợ ma mông, g’lúh tr’zêl tr’panh 9 t’ngay ha dưm đhị zr’lụ 937 bôl da ding A Bia mọot c’moo 1969 âng quân đội Mỹ đớc nắc Hamburger Hill (Đồi thịt Băm)căh choom ha vil.

T’coóh Cu Xếp, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh chr’val Hồng Bắc lâng k’điêl đoo nắc Căn Rủa dzợ hay g’lúh tr’zêl tr’panh đhị bôl A Bia bêl đếêc bhlưa bộ đội hêê lâng quân đội Mỹ. Mị díc điêl t’coóh zêng nắc dân quân du kích buôn panh k’chệêt a rọp tợơ bêl Bộ đội bha lầngcắh ơy chô. K’điêl t’coóh Căn Rủa nắc ma nuýh ơy penh p’tộ bhuông păr âng Mỹ lâng m’bứi dzợ nắc crêê a rọp coóp ma mông bêl ting pấh zêl panh a rọp cóh bô A Bia moọt c’moo 1969: “Căn Rủa nắc dân quân du kích đhị vel đong. Coh g’lúh tr’zêl đhị bôl A Bia mọot c’moo 1969, xọoc tr’nợơp dân quân a zi zêl penh du kích bộ binh 2 chu. Xang đếêc, a cu penh p’tộ bhuông păr. G’lúh 3, a zi zêl biệt kích a rọp a bhuy.”

G’lúh tr’zêl đhị Đồi thịt Băm – A Bia ta bhrợ têng tợơ t’ngay 10/5 tước t’ngay 18/5/1969. Lấh 9 t’ngay ha dưm tr’zêl ác liệt bhlưa a rọp lâng a hêê, quân lâng đhanuôr hêê ơy zêl prúh a rọp xó mứt zêng, zêl lơi p’rơơm nắc “Tuyết h’tộ cóh tu da dingApache” âng a rọp váih “A ham hooi cóh tu da ding”. G’lúh tr’zêl nâu ơy p’tộ k’tấn bom đạn cóh zr’lụ k’tiếc nâu. Bil bal, ca ay ca naanh loom luônh nắc cơnh đếêc, quân lâng đhanuôr cóh đâu cung muy loom ting Đảng, cách mạng gung dưr zêl a rọp a bhuy.

Hòa bình nắc ơy chô, đhanuôr chr’valHồng Bắc, chr’hoong A Lướinắc đấh bhrợ têng, pa liêm rau chiến tranh đớc lơi. T’coóh Lê Minh Rói, Bí thư Đảng ủy  chr’val Hồng Bắc hay cớ, bêl đếêc, tợơ bêl vel đong bơơn pa chô, k’dâng 60 pr’loọng đong cóh chr’val nắc bhrợ têng, k’rong pa liêm bom đạn, g’lấp bọong bom, prướh bhrợ ruộng tông, pa zay bhrợ têng cha, tệêm ngăn pr’ặt tr’mông đoọng ha đhanuôr: “Chi bộ đấh k’đươi moon, pazêng đhanuôr k’rong bom đạn, k’rong g’lấp bọong bom, pa chô k’tiếc k’ruung. Pa choom đhanuôr xay bhrợ zập bh’rợ ghít liêm, pr’loọng, zập vel. Đh’rứah, xay bhrợ, pa dưr chóh ha roo ruộng, chóh a rong, a bhoo, a tuông zập rau chr’nóh ếp t’ngay đoọng đươi dua cóh pr’ặt tr’mông âng đhanuôr.”

Bh’rợ tr’zêk tr’panh lịch sử đhị bôl A Bia ơy đanh 50 c’moo hay, đhăm k’tiếc lâng coon ma nuýh Hồng Bắc t’ngay đâu cung tr’lọ n’căr tr’xăl n’hang ting t’ngay. Tợơ c’moo 1998, Tợơ zên bạc âng bh’rợ 135 bơơn đoọng đươi dua đhị chr’val; apêê cr’noọ bh’rợ điện, c’lâng, trường học, trạm y tế, đác đươi dua nắc ơy k’rong bhrợ têng zập zêng. Pr’ặt tr’mông âng đhanuôr zập t’ngay bơơn ha dưr dal. Xọoc đâu chr’val Hồng Bắc  doó dzợ pr’loọng ha ul, pr’lọong đha rựt cung ơy xiêr bấc dzợ mơ 28%, bh’nơơn bh’rợ 18 ức đồng zập ch’nắc zập c’moo, đhanuôr câl xe máy, pr’đươi xợơng lêy ting bấc. Xọoc đâu chr’val Hồng Bắt ơy bhrợ têng liêm xang 15/19 cr’noọ bh’rợ bhrợ têng vel bhươl t’mêê, pa zay tước x’rịa c’moo 2020 nắc bhrợ têng xang apêê cr’noọ bh’rợ mơ dzợ.Lê Minh Rói, Bí thư Đảng ủy chr’val Hồng Bắc, chr’hoong A Lưới đọong năl: Pr’ặt tr’mông âng đhanuôr nâu kêi  nắc ơy lalay lâng lalăm a hay, bấc pr’loọng đong đha nuôr pa zay bhrợ têng cha, pa dưr kinh tế, pa dưr ca van. Đh’rứah lâng đếêc, Đảng uỷ chr’val cung bhrợ pa căh apêê Đề án đoọng pa dưr du lịch pa tệêt lâng zư lêy văn hoá, zập  bh’rợ đoọng pa dưr pr’ặt tr’mông đoọng ha đhanuôr: “Xọoc đâu, chính quyền chr’val xoọc bhrợ têng Đề án pa dưr văn hoá, du lịch, pa bhlầng nắc văn hoá đhanuôr acoon cóh Pa Cô. Bhrợ t’váih muy k’bhúh dịch vụ, đăh pa dưr du lịch t’taanh bhrợ hàng hoá, pa căh đoọng ha ta mooi du lịch lêy, câl. Chr’val cung vêy đề án bhrợ têng đong ty đanh a hay, đong đh’rơơng đoọng pa dưr chr’nắp âng acoon cóh.”

Lêy ghít, bhrợ têng chr’nóh chr’bệêt băn bh’nă nắc đơ bhlầng, chr’val Hồng Bắc, chr’hoong da ding k’coong A Lưới đươi dua rau liêm choom âng k’tiếc k’bunh, m’ma chóh, bh’năn băn âng zr’lụ đoọng pa dưr váih t’nooi hàng hoá cơnh chóh crâng, băn bh’năn k’rong muy đhị. M’jứah lâng đếêc, t’bhlầng bh’rợ bhrợ têng dịch vụ du lịch cóh vel bhươl pa tệêt lâng pa dưr văn hoá âng đhanuôr vel đong. Pa liêm, pa mâng apêê zr’lụ tr’haanh, pr’hay âng lịch sử bôl A Bia váih nắc đhị tước lưm lêy, hay tước c’xêê c’moo grơơ k’rơ zêl a rọp a bhuy âng quân lâng đhanuôr Hồng Bắc. Tợơ đếêc, r’dợ pa dưr kinh tế zr’lụ, chroi k’rong bh’rợ pa dưr dal pr’ặt tr’mông âng đhanuôr ting t’ngay ting ca van k’bhộ, liêm choom./.

( Ảnh -Báo TTH)

Đổi thay vùng đất lịch sử A Bia

                                                                                                               CTV Hồng Hải – Phạm Tuyết

Xã Hồng Bắc, huyện miền núi A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế từng gánh chịu bom đạn khốc liệt trong chiến tranh. Đỉnh điểm là trận đánh chín ngày đêm tại cao điểm 937 đỉnh núi A Bia vào năm 1969 mà quân đội Mỹ gọi là Hamburger Hill (Đồi thịt Băm). Cuộc chiến khốc liệt nay đã lùi xa 50 năm. Mảnh đất Hồng Bắc nay đã đổi thay, đời sống người dân ngày càng giàu đẹp.

50 năm về trước, vùng đất Hồng Bắc, huyện miền núi A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế bị bom đạn của Đế quốc Mỹ cày xới tàn khốc. Trong ký ức của những người sống sót, trận đánh chín ngày đêm tại cao điểm 937 đỉnh núi A Bia vào năm 1969 mà quân đội Mỹ gọi là Hamburger Hill (Đồi thịt Băm) không thể nào phai mờ.

Ông Cu Xếp, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Hồng Bắc và vợ là bà Căn Rủa nhớ như in trận đánh không cân sức tại đồi A Bia ngày ấy giữa bộ đội ta và quân đội Mỹ. Hai vợ chồng ông đều là dân quân du kích chuyên đánh tỉa  quân địch ngay từ khi Bộ đội chủ lực chưa đổ bộ vào. Vợ ông - bà Căn Rủa là người đã bắn rơi máy bay của Mỹ và suýt bị quân địch bắt sống khi tham gia trận đánh tại đồi A Bia vào năm 1969. Căn Rủa nhớ lại: “Căn Rủa là dân quân du kích tại địa phương. Trong trận đánh tại đồi A Bia vào năm 1969, lúc đầu dân quân chúng tôi đánh du kích bộ binh 02 đợt. Sau đó, tôi bắn rơi một chiếc máy bay. Đợt thứ 3, chúng tôi đánh biệt kích quân địch.”

Trận đánh tại Đồi thịt Băm – A Bia diễn ra từ ngày 10/5 đến ngày 18/5/1969. Sau 9 ngày đêm giao tranh ác liệt, quân và dân ta đã đánh bại hoàn toàn giấc mơ Chiến dịch “Tuyết rơi trên đỉnh núi Apache” của địch thành “Máu rơi trên đỉnh núi”. Cuộc chiến này đã có hàng tấn bom đạn đã trút xuống vùng đất này. Mất mát, đau thương là thế, quân và nhân dân nơi đây vẫn một lòng theo Đảng, cách mạng đứng lên đánh đuổi quân xâm lượt.

Hòa bình lập lại, nhân dân xã Hồng Bắc, huyện A Lưới bắt tay ngay vào công việc khắc phục hậu quả  chiến tranh . Ông Lê Minh Rói, Bí thư Đảng ủy xã Hồng Bắc nhớ lại, ngày ấy, sau khi quê hương được giải phóng, khoảng 60 hộ dân trong xã bắt tay vào dọn dẹp, thu gom bom đạn, lấp hố bom, khai hoang ruộng đồng, tăng gia sản xuất ổn định đời sống cho nhân dân: “Chi bộ nhanh chóng chỉ đạo, tất cả bà con thu gom bom đạn, tập trung lấp hố bom, giải phóng đất đai. Hướng dẫn bà con triển khai công việc theo từng công việc cụ thể, từng nhà, từng thôn. Đồng thời, triển khai sản xuất như khai hoang đất đai, phát triển lúa nước, trồng sắn ngô, rau đậu các loại ngắn ngày để phục vụ đời sống bà con.”

Cuộc chiến lịch sử tại đồi A Bia đã lùi xa 50 năm. Mảnh đất và con người Hồng Bắc ngày nay cũng đổi thay từng ngày. Từ năm 1998, khi nguồn vốn của chương trình 135 được đưa vào xã; các công trình điện, đường, trường, trạm, nước sinh hoạt được đầu tư đầy đủ. Cuộc sống người dân từng bước được nâng cao. Hiện, xã Hồng Bắc không còn hộ thiếu đói, hộ nghèo đã giảm xuống còn 28%, thu nhập bình quân 18 triệu đồng/người/năm, bà con mua sắm xe máy, phương tiện nghe nhìn ngày càng nhiều. Hiện xã Hồng Bắt đã thực hiện thành công 15/19 tiêu chí xây dựng nông thôn mới, phấn đấu đến cuối năm 2020 sẽ hoàn thành các tiêu chí còn lại. Lê Minh Rói, Bí thư Đảng ủy xã Hồng Bắc, huyện A Lưới cho hay: Đời sống của bà con nay ngày càng được nâng cao, nhiều hộ khấm khá. Bên cạnh đó, Đảng ủy xã cũng xây dựng các Đề án để phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa, từng bước nâng cao đời sống cho người dân: “ Hiện nay, chính quyền xã đang xây dựng Đề án Phát triển văn hóa, du lịch, nhất là văn hóa đồng bào dân tộc Pa Cô. Thành lập 1 tổ dịch vụ, về phát triển du lịch đanh lát và dệt thổ cẩm làm hàng hóa, trưng bày cho khách du lịch. Xã cũng có đề án xây dựng Nhà truyền thống, nhà sàn để phát huy bản sắc của dân tộc.”

Xác định nông nghiệp vẫn là kinh tế chủ lực, xã Hồng Bắc, huyện miền núi A Lưới tận dụng lợi thế về đất đai, cây, con đặc trưng của vùng để phát triển thành chuỗi hàng hóa như trồng rừng, chăn nuôi gia súc, gia cầm tập trung. Cùng với đó, đẩy mạnh xúc tiến các dịch vụ du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn và phát triển văn hóa bản địa. Cải tạo, xây dựng lại địa danh lịch sử đồi A Bia tạo thành điểm đến thăm quan, hồi tưởng về những năm tháng hào hùng của quân và dân Hồng Bắc. Qua đó, từng bước phát triển kinh tế vùng, góp phần nâng cao đời sống cho người dân, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp./.