T’coóh vel Pơloong Nấp cóh vel Agrồng, chr’val A Tiêng xay moon “truyền thống đoàn kết âng manứih Cơ Tu ơy váih tơợ ahay a’hươn. Ooy g’lúh zêl penh a’rập Mỹ trông dấc k’tiếc k’ruung, đhanuôr Cơ Tu cóh đâu mưy loom ting cách mạng, zooi zúp đh’rứah, ting tr’pác, zư bộ đội, chrooi đoọng c’rơ manứih đh’rứah lâng đhanuôr prang k’tiếc k’ruung zêl pa zươi a’rập Mỹ pazưm k’tiếc k’ruung. Xoọc đâu, cung lâng tinh thần đoàn kết nâu, đhanuôr hêê nắc lêy ặt lướt đh’rứah liêm, zi lấh zr’nắh k’đhạp, bhrợ pa dưr vel bhươl ting t’ngay ting liêm k’van. T’coóh Nấp moon: “Acoon cóh Cơ Tu moon lalay lâng zâp acoon cóh moon zr’nưm nắc ơy vêy truyền thống đoàn kết tơợ đenh ơy. Lang zêl Pháp, Mỹ, ting cơnh ava Hồ moon đoàn kết acoon cóh.”

        Chr’hoong Tây Giang vêy 15 acoon cóh. Ooy đâu manứih Cơ Tu lấh 92%, dzợ ha mơ nắc a’duôn, Mường, Tày, Thái, Tà Ôi, Bh’noong, Ca Dong, Hre, Gỉe Triêng, Hoa, Vân Kiều, Cor... lâng c’lâng bh’rợ Lướt bhrợ têng cha, bêl bhrợ pa dưr chr’hoong, Tây Giang ơy lêy bhrợ cơnh c’lâng bh’rợ, ra pặ đhanuôr ắt pazưm lâng bh’nơơn pr’đươi nông lâm nghiệp ting j’niêng cr’bưn âng đhanuôr Cơ Tu. Pa dưr pa xớc kinh tế pazưm lâng bhiệc zư lêy lâng pa dưr râu chr’nắp văn hoá ty ahay, lấh mơ nắc chr’nắp văn hoá vel bhươl. Ting cơnh t’coóh Palăng Bưng, Phó phòng Văn hoá-Thông tin chr’hoong nắc Đoàn kết đhanuôr cóh vel đông nắc đoo c’rơ zr’nưm. Bhiệc nâu nắc bhrợ p’cắh liêm ghít zâp bhiệc bhan cơnh hơnh déh cha ha roo t’mêê, bhiệc bha hơnh déh kết nghĩa đhi noo âng 2 vel bhươl manứih Cơ Tu, bhiệc bhan cha đắh hơnh déh bơơn bhrợ bấc, bhiệc bhan chắp hơnh crâng k’coong, bhrợ pa dưr cha nur... t’coóh Alăng Bưng đoọng năl: “Râu đoàn kết zr’nưm Cơ Tu liêm chr’nắp lâng ơy váih đenh. Bhrợ p’cắh cóh zâp vel bhươl, bhrợ p’cắh đắh bhiệc bhrợ Gươl, đông xang. Tước đâu nắc pấh bhrợ pa dưur vel bhươl t’mêê, đhanuôr chrooi đoọng k’tiếc, t’ngay công, ha dang cắh đoàn kết cắh choom bhrợ têng...”

        Bhrợ têng liêm choom c’lâng bh’rợ Pay văn hoá pa dưr pa xớc kinh tế, têêm ngăn xã hội, pay văn hoá đoàn kết acoon cóh, đợ c’moo hanua, zâp cấp, zâp ngành, đoàn thể ta luôn xay moon p’too pa choom, pa dưr dal cr’noọ bh’rợ đoọng ha đhanuôr đh’rứah zư lêy, padưr văn hoá zr’nưm zâp acoon cóh. Tước đâu 62/63 vel bhươl nắc ơy bhrợ pa dưr Gươl. 8/10 chr’val vêy Gươl chr’val. Chr’hoong cung ơy bhrợ têng liêm xang bh’rợ pa dưr zâp đhị zr’lụ du lịch zr’nưm cơnh vel bhươl ty chr’nắp Cơ Tu, vel bhươl ty Pr’ning, vel ty Pơmu. Lấh mơ, Tây Giang nắc ơy bhrợ pa dưr zr’lụ Bảo tàng Cơ Tu đhị quảng trường chr’hoong, đoọng zư lêy zâp râu chr’nắp văn hoá acoon cóh đhị vel đông.

       Tơợ bêl bhrợ pa dur chr’hoong tước đâu, Tây Giang dzpự xay bhrợ chính sách t’pấh cán bộ zâp acoon cóh lơơng chô pa bhrợ ooy vel đông. Ghít lấh mơ cơnh anoo Hồ Văn Tịnh, acoon cóh Ca Dong cóh chr’hoong Bắc Trà My bêl chô pa bhrợ đhị chr’hoong Tây Giang nắc ơy bơơn bấc đhanuôr chắp nhêr, bh’cộ chr’hoong tin đươi lâng k’đươi bhrợ Phó Chủ tịch UBND chr’val Dang, xang nặc Phó phòng Nội vụ chr’hoong. Anoo Hồ Văn Tịnh moon: “Chô ooy Tây Giang pa bhrợ acu lưm bấc râu pr’đoọng, nắc lêy đhanuôr acoon cóh zâp chr’hoong k’coong ch’ngai tỉnh Quảng Nam liêm ta níh, đoàn kết. Chô cóh vel đông pa bhrợ nắc cung lưm bấc đhanuôr acoon cóh lơơng cơnh Mơ Nông cóh Phước Sơn, Mường, Co cóh Bắc moót, zâp acoon cóh ắt mamung đh’rứah liêm, zooi zúp đh’rứah đắh pa bhrợ...”

       T’coóh Bhriu Liếc, Bí thư Huyện uỷ Tây Giang moon, loom luônh chắp nhêr, hơnh déh ta mooi lâng chính sách t’đui đoọng âng Tây Giang nắc ơy t’pấh bấc acoon cóh đhi noo lơơng chô đhị k’tiếc nâu: “Tây Giang nắc mưy chr’hoong k’coong ch’ngai âng tỉnh Quảng Nam, lâng nắc zr’lụ cách mạng xoọc bêl tr’zêl tr’penh, nắc truyền thống đoàn kết ơy váih tơợ ahay ơy. Lấh mơ, tơợ bêl pác chr’hoong Tây Giang tơợ chr’hoong Hiên ty nắc pr’ắt bh’rợ đoàn kết nâu ting p’têết pazưm đh’rứah liêm lấh mơ. Bêl zr’nắh k’đhạp ha dang cắh đoàn kết nắc cắh râu choom bhrợ. Nắc pay đoàn kết bhrợ bha lâng đắh pa dưr pa xớc âng chr’hoong. choom moon, tu vêy đoàn kết, tu vêy râu pazưm liêm ma mơ, g’nưm ooy đhanuôr nắc tước đâu chr’hoong ơy bhrợ têng liêm choom ooy bh’rợ pa dưr vel bhươl Tây Giang. Ooy đâu liêm chr’nắp lấh mơ nắc bhrợ pa dưr vel bhươl t’mêê...”

        5 c’moo, chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam bhrợ têng Đại hội Đại biểu zâp acoon cóh mưy chu bơơn lêy nắc t’ngay bhiệc bhan ga mắc âng zâp acoon cóh đhi noo cóh chr’hoong k’noong k’tiếc nâu./.

Truyền thống đoàn kết của người Cơ Tu

                                                                                                                                                   CTV Đình Hiệp

Sống lâu đời trên dãy Trường Sơn, đồng bào Cơ Tu ở huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam vẫn gìn giữ được những bản sắc văn hoá đặc trưng của dân tộc mình. Trong đó, truyền thống gắn kết cộng đồng đã góp phần tích cực vào sự nghiệp phát triển chung của huyện biên giới này.

Già làng Pơloong Nấp ở thôn Agrồng, xã A Tiêng kể “truyền thống đoàn kết của người Cơ Tu có từ xa xưa. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đồng bào Cơ Tu nơi đây một lòng theo Cách mạng, đùm bọc, sẻ chia, chở che bộ đội, góp sức người, sức của cùng nhân dân cả nước đánh thắng giặc Mỹ thống nhất đất nước. Ngày nay, cũng với tinh thần đoàn kết ấy, đồng bào ta lại sát cánh bên nhau, vượt qua khó khăn, xây dựng quê hương, bản làng ngày càng tươi đẹp. Già Nấp nói: “Dân tộc Cơ Tu nói riêng và các dân tộc thiểu số nói chung đã có truyền thống đoàn kết từ rất lâu. Đoàn kết trong một gia đình, đoàn kết trong một dòng tộc, đoàn kết trong một thôn bản cùng chia ngọt sẻ bùi....Thời kỳ chống Pháp đến chống Mỹ, theo như lời Bác Hồ kêu gọi đoàn kết các dân tộc, truyền thống đó lại càng sâu đậm hơn. Đoàn kết rất quan trọng trong mọi thời đại. Đoàn kêt để chống lại mọi kẻ thù. Đoàn kết để chống lại Pháp, giặc Mỹ. Đoàn kết để xây dựng đời sống ấm no, hạnh phúc, xã hội phát triển.”

         Huyện Tây Giang có 15 thành phần dân tộc. Trong đó, người Cơ Tu chiếm hơn 92%, còn lại là người Kinh, Mường, Tày, Thái, Tà Ôi, Bh’Noong, Ca Dong, Hre, Giẻ Triêng, Hoa, Vân Kiều, Cor… Với phương châm "An cư lạc nghiệp", khi tái lập huyện, Tây Giang đã tiến hành quy hoạch, sắp xếp, bố trí dân cư tập trung gắn với sản xuất nông, lâm nghiệp theo phong tục, tập quán của đồng bào Cơ Tu. Phát triển kinh tế gắn với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đặc biệt là giá trị “văn hóa Làng”.  Theo ông Palăng Bưng, Phó phòng Văn hóa -Thông tin huyện thì  “Đoàn kết cộng đồng làng” là sức mạnh tập thể. Điều này thể hiện rõ nhất trong quá trình lập làng, làm Gươl. Tính đoàn kết cộng đồng làng còn hể hiện các các lễ hội như Lễ ăn mừng lúa mới, Lễ ăn thề kết nghĩa anh em giữa hai làng người Cơ Tu; Lễ ăn mừng được mùa, Lễ tạ ơn rừng, Lễ dựng cây neo… Ông ALăng Bưng cho biết: “Tính đoàn kết cộng động Cơ Tu rất cao đẹp và có từ rất lâu đời. Thể hiện ở trong mỗi thôn đều có các tổ, đội giúp nhau trong lao động sản xuất, đau ốm, hoạn nạn.... Thứ hai nữa, thể hiện trong việc dựng Gươl, dựng nhà.  Trong mỗi căn Gươl, căn nhà đều mang tính cộng đồng, huy động cả sức lực của tất cả bà con từ người nhỏ đến người lớn, từ trẻ già, trai gái đều tham gia phần việc phù hợp. Đến nay thì  tham gia xây dựng nông thôn mới, từ việc hiến cây, hiến đất, góp công rồi di dời dân cư đều nhờ có tính đoàn kết giữa bà con trong thôn, giữ bà con các thôn.... Nếu không có đoàn kết thì không thể làm được.”

Thực hiện tốt phương châm “Lấy văn hóa phát triển kinh tế, ổn định xã hội, lấy văn hóa đoàn kết dân tộc”, những năm qua, các cấp, ngành, đoàn thể thường xuyên tuyên truyền giáo dục, nâng cao ý thức cho người dân cùng nhau gìn giữ, phát huy, văn hóa cộng đồng các dân tộc. Đến nay, 62/63 thôn đã phục dựng Gươl. 08/10 xã có Gươl xã.  Huyện cũng đã hoàn thành xây dựng các điểm du lịch cộng đồng như Làng truyền thống Cơtu, Làng cổ Pơr’ning, làng cổ Pơmu. Đặc biệt Tây Giang đã triển khai xây dựng khu “Bảo tàng Cơ Tu” tại quảng trường huyện, nhằm lưu giữ, bảo tồn các giá trị văn hóa dân tộc trên địa bàn.

Từ khi tái lập huyện đến nay, Tây Giang còn triển khai chính sách thu hút cán bộ các dân tộc khác về công các tại địa phương. Cụ thể như trường hợp Hồ Văn Tịnh, dân tộc Ca Dong ở huyện  Bắc Trà My khi về công tác tại huyện Tây Giang đã được bà con yêu mến, lãnh đạo huyện tin tưởng  đề bạt làm Phó chủ tịch UBND xã Dang, rồi Phó phòng Nội vụ huyện. Anh Hồ Văn Tịnh, tâm sự: "Về Tây Giang công tác tôi gặp rất nhiều thuận lợi, cơ bản các dân tộc anh em các huyện miền núi tỉnh Quảng Nam rất là hòa đồng, đoàn kết. Về dưới địa phương công tác thì tôi cũng gặp gỡ nhiều dân tộc thiểu số khác như dân tộc Mơ nông ở Phước Sơn dân tộc Mường, dân tộc Co ở ngoài Bắc vào, các dân tộc sống với nhau rất hòa thuận, giúp đỡ nhau trong công tác"...

Ông Bh’riu Liếc, Bí thư Huyện ủy Tây Giang chia sẻ: lòng hiếu khách và chính sách đãi ngộ của Tây Giang đã thu hút ngày càng nhiều dân tộc anh em đến với mảnh đất này: "Tây Giang là một huyện miền núi cao của tỉnh Quảng Nam, đồng thời là vùng cách mạng trong kháng chiến cho nên truyền thống đoàn kết có từ bao đời rồi. Đặc biệt từ khi chia tách huyện Tây Giang từ huyện Hiên (cũ) thì mối tình đoàn kết đó lại càng gắng kết với nhau. Trong lúc khó khăn, không đoàn kết không làm được việc gì hết. Nên lấy đoàn kết là mũi nhọn hàng đầu cho sự xây dựng và phát triển của huyện nhà. Có thể khẳng định rằng nhờ cái đoàn kết, nhờ cái tập trung dân chủ, nhờ dựa vào người dân mà đến hiện nay huyện đã thực hiện thành công công cuộc xây dựng quê hương Tây Giang. Trong đó tiêu biểu là xây dựng nông thôn mới..."

5 năm, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam tổ chức Đại hội Đại biểu các dân tộc thiểu số một lần được xem là ngày hội lớn của các dân tộc anh em ở huyện biên giới này./.