Vel Xê Đăng xoọc vêy 130 pr’loọng đong lâng k’nặ 500 cha nắc, coh đếêc vêy lâh 90% nắc đhanuôr acoon coh. Nâu đoo nắc vel zr’năh k’đháp bhlầng âng chr’hoong Cư M’gar. Cr’chăl lalăm c’moo 2018, đhanuôr coh vel căh vêy điện ang đoọng đươi dua pa bhrợ ta têng. Căh vêy điện ang, căh vêy c’lâng lướt, zr’năh k’đhap zập đăh, bấc đhanuôr căh mặt ặt ma mông dưr xó mứt ooy lơơng.

C’moo 2018, điện k’tiếc k’ruung ơy pa ang đoọng ha vel bhươl crêê đhị bêl Tết nguyên đán, đhanuôr zập ngai cung bhui har, hâng hơnh. Cung cơnh bấc apêê pr’loọng đong lơơng đhị VEL Xê Đăng, tợơ bêl v êy điện ang tước nâu kêi, tr’mông tr’meh âng pr’loọng đong a noo Triệu Tiến Đức bơơn lêy ha dưr. Đong xang bơơn pa liêm pa mâng pậ bhưah lâh mơ, bhươn a moọt liêm t’viêng, p’lêê boong tráu. A noo Đức bật cầu dao điện, máy dziếu đác nắc ơy dziếu đác chô. Xang đếêc, lâng k’bhuh n’coo pa hooi âng đơơng đác chô prang bhươn n’loong bơơn ta tưới tự động doó chếêc đươi máy nổ, glụ n’coo đác tước zập t’nơơm cơnh lalăm đếêc. Ting cơnh dáp lêy  âng a noo, lâng lâh 1.000 t’nol a moọt lâng 1,7hecta cà phê âng pr’loọng đong, zập c’moo anoo nức lêy tưới 4-5 g’luh. Ha dang pa xưl máy nổ, muy g’luh a noo lơi mơ 4 ức đồng zên dầu lâng k’zệt công pa bhrợ. Nâu kêi ơy vêy điện, tưới tự động, zên bạc doó lâh bấc, pr’loọng đong vêy pa xoọng đớc m’bứi zên. A noo Triệu Tiến Đức xoọc k’nặ ta bhưah zr’lụ bhrợ têng, choh pa xoọng 7 sào cà phê, a moọt đoọng pa dưr tr’mông tr’meh pr’loọng đong: “Lalăm a hay đươi dua năng lượng mặt t’ngay cung đươi lâng bình, zập c’moo câl muy bình mơ 8Ampe, choom lêy tivi a năm. Vêy điện nắc choom đươi tủ chrộ, dziếu đác. Vêy điện ang nắc liêm choom zập rau, tr’mông tr’meh bơr c’moo chô ooy đâu cung hadưr lâh mơ…”

Tr’mung tr’meh ha dưr, đhanuôr coh vel Xê Đăng đh’rưah ta pr’zước đoọng acoon cha châu tước trường. Cô giáo Nguyễn Thị Tình, chủ nhịêm lớp 4A1, trường Tiểu học Lý Tự Trọng, phân hiệu vel Xê Đăng, xay moon đhr’năng lalăm a  hay căh ơy vêy điện ang, bh’rợ học âng apêê a đhi coh vel zr’năh k’đhap pa bhlầng. T’ngay p’răng nắc pưih paih pa bhlầng, pazêng t’ngay boo đhí nắc k’năm k’neng, cô lâng trò la le mặt đoọng lêy cr’liêng chữ. Tợơ bêl vêy điện ang tưỡc nâu kêi, pr’đợơ học âng apêê a đhi liêm choom lâh mơ, giáo viên nắc dzợ choom đươi dua máy tính, máy chiếu, đươi dua công nghệ thông tin đoọng chếêc lêy bài giảng dưr vaih liêm ta nih lâh, t’pâh apêê a đhi kiêng học lấh: “Pleng boo nắc k’năm pa bhlầng, căh choom lêy c’lâng lướt, zêng cô lâng trò xrặ bài lêy tợơ bảng k’đhap bhlầng. Bêl pleng p’răng nắc apêê a đhi cha ơh pứih paih  bhlầng, gluh cr’hấu dzệêp dong a dooh. Tợơ bele vêy điện, vêy chr’đhí nắc doó lâh dzợ, doó chếêc k’rang rau rị dzợ.”

Trưởng vel Triệu Dương Thế hay cớ, tợơp c’moo 2018, g’luh tr’nợơp bơơn lêy điện ang âng k’tiếc k’ruung pa ang đoọng, đhanuôr coh vel zập ngai cung mr’hal. Tơ’ngay đếêc, cung nức c’leh tợơp đoong pazêng t’ngay tr’lọ n’căr tr’xăl n’hang đhị zr’lụ k’tiếc nâu. Nâu kêi coh zập đhr’nong đong, đahnuôr coh vel zập ngai zêng câl zập rau pr’đươi đươi dua lâng điện đoọng sinh hoạt coh pr’loọng đong. Zập c’lâng xa nay âng Đảng đươi tợơ đếêc cung ting bhrợ têng liêm buôn lâh mơ. Đhanuôr tệêm ngăn ặt g’bọ, bhrợ têng cha, pa dưr ca van; kế hoạch, c’lâng bh’rợ k’rong bhrợ têng ơy pa chăp tợơ a hay nắc nâu kêi ơy choom bhrợ têng: “Tợơ bêl vêy điện ang nắc đhanuôr coh đâu zâp ngai cung câl săm zập pr’đươi điện, pa chăm đong xang ting liêm lâh. Bơr c’moo lalăm hay nắc muy pa ang bêl ha dưm a năm, tợơ bêl vêy k’tiếc k’ruung pa ang điện nắc pr’loọng đong câl pa xoọng ti vi, tủ chrộ, máy giặt, dziếu đác ch’ngaach họom rao. Moon za zưm nắc zooi đoọng đhanuôr pa dưr tr’mông tr’meh ting t’ngay ting ha dưr lâh mơ.”

Dự án pa ang điện đoọng ha vel Xê Đăng lâng vel Jarai, chr’val Ea Kuêh âng Dự án pa ang điện vel bhươl tợơ lưới điện k’tiếc k’ruung (cr’chăl I) cr’noọ bh’rợ nắc ơy bhrợ têng, pa ang điện ơy pa dưr bh’rợ bhrợ têng ha rêê đhuôch ha dưr lâh mơ, pa dưr dal pr’ặt tr’mông âng đhanuôr acoon coh đhị đâu ting liêm choom lâh mơ./.

Buôn Xê đăng đổi thay nhờ có điện

                                              Nam Giang

Là một trong những buôn nghèo nhất ở xã Ea Kuêh, huyện Cư M’gar, tỉnh Đắk Lắk, cuộc sống của bà con buôn Xê đăng đang đổi thay từng ngày nhờ có điện quốc gia. Mỗi khoảng vườn, đám rẫy đều trở nên xanh tươi hơn; mỗi gia đình đều sáng, ấm khi đêm về; kinh tế của mỗi hộ gia đình trong buôn cũng đang trên đà phát triển từng ngày.

Buôn Xê Đăng hiện có 130 hộ với gần 500 khẩu, trong đó trên 90% là đồng bào dân tộc thiểu số. Đây được coi là buôn đặc biệt khó khăn của huyện Cư M’gar. Thời điểm trước năm 2018, người dân trong buôn không có điện phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Không điện, đường, khó khăn bộn bề, nhiều người không trụ nổi đã bỏ xứ ra đi.

Năm 2018, điện lưới quốc gia được kéo về phục vụ người dân trong buôn đúng  dịp Tết nguyên đán, bà con ai nấy vui mừng. Cũng như nhiều gia đình ở buôn Xê Đăng, từ khi có điện đến nay, kinh tế của gia đình anh Triệu Tiến Đức đi lên trông thấy. Nhà cửa được cơi nới bề thế, vườn hồ tiêu xanh mướt, sai trĩu. Anh Đức bật cầu dao, chiếc máy bơm ro ro chạy. Sau đó, với hệ thống ống và béc được bố trí sẵn, cả vườn cây được tưới tự động chứ không cần quay máy nổ, kéo ống đi từng gốc như trước. Theo tính toán của anh, với hơn 1.000 trụ tiêu và 1,7 ha cà phê của gia đình, mỗi năm anh phải tưới từ 4-5 đợt. Nếu chạy máy nổ, một đợt anh chi phí hết tầm 4 triệu tiền dầu và hàng chục công lao động. Giờ có điện, tưới tự động, chi phí không đáng kể,  gia đình anh có thêm khoản tích luỹ để dành dụm. Anh Triệu Tiến Đức đang tính mở rộng sản xuất, trồng thêm 7 sào cà phê, tiêu để phát triển kinh tế: "Trước đây dùng năng lượng mặt trời thì cũng xài bằng bình, mỗi năm mua một bình khoảng 8Ampe, chỉ có xem được ti vi thôi. Có điện thì có dùng tủ lạnh, bơm nước rồi. Có điện thì tiện lợi rất là nhiều, kinh tế hai năm trở lại đây nhẹ đi rất là nhiều rồi.."

Kinh tế phát triển, bà con trong buôn Xê đăng động viên nhau cho con cháu đến trường. Cô giáo Nguyễn Thị Tình, chủ nhiệm lớp 4A1, trường Tiểu học Lý Tự Trọng, phân hiệu buôn Xê đăng, chia sẻ trước đây khi chưa có điện, việc học của các em trong buôn khá vất vả. Ngày nắng thì nóng bức, những hôm mưa gió thì trong lớp học tối om, cô trò phải giương mắt mò mẫm theo từng con chữ. Từ khi có điện đến nay, điều kiện học của các em tốt hơn hẳn, giáo viên thì còn có thể dùng máy tính, máy chiếu, sử dụng công nghệ thông tin để các bài giảng trở nên sinh động, thu hút các em hơn: "Trời mà mưa thì tối lắm, không thấy đường, cả cô và cả trò viết bài và nhìn lên bảng khó lắm. Khi trời mùa nắng thì các cháu hoạt động, chơi khi vào thì nóng, toát hết mồ hôi. Từ ngày mắc điện, có quạt có điện vấn đề đó cũng đỡ rồi, không phải lo gì nữa."

Buôn trưởng Triệu Dương Thế nhớ lại, đầu năm 2018, lần đầu tiên nhìn thấy ánh sáng của điện lưới quốc gia, bà con trong buôn, ai cũng vui mừng. Ngày đó, cũng là dấu mốc bắt đầu cho những đổi thay thấy rõ trên vùng đất này. Bây giờ trong mỗi nhà, bà con cũng mua sắm đầy đủ các đồ dùng bằng điện phục vụ sinh hoạt trong gia đình. Mọi chủ trương, đường lối của Đảng vì thế cũng dễ dàng đến với bà con hơn. Người dân đã yên tâm bám đất, vươn lên làm giàu; kế hoạch, dự định đầu tư vào sản xuất để phát triển kinh tế ấp ủ bấy lâu nay càng có cơ hội thực hiện: "Từ khi có điện thì người nông dân ở đây mọi sinh hoạt trong gia đình được sắm sửa khang trang hơn. Hai năm về trước thì chỉ thắp sáng ban đêm thôi, từ khi có điện gia đình sắm ti vi, tủ lạnh, máy giặt, tưới tắm cũng có. Nói chung là giúp được người dân phát triển được kinh tế ngày một đi lên."

Dự án cấp điện cho buôn Xê đăng và buôn Jarai, xã Ea Kuêh, thuộc Dự án cấp điện nông thôn từ lưới điện Quốc gia (giai đoạn 1) Công trình đi vào vận hành đã thúc đẩy căn bản về sản xuất nông nghiệp, tạo sức bật phát triển kinh tế, nâng cao đời sống cho đồng bào nơi đây./.