Ban k’đhơợng zư lêy cruung đác Thần Sa- Phượng Hoàng vêy ta bhrợ t’váih t’ngay 07/12/1999 đợ ga mắc lấh 7.300 héc ta đhị apêê tiểu khu. Ting cơnh quy hoạch 3 rau crâng c’moo 2013, đợ đhăm quy hoạch k’tiếc crâng dzợ mơ 5.700 héc ta, tu ơy ta xăl xay moon crâng phòng hộ, crâng chóh lâng pazêng bh’rợ n’lất n’lơơng.

Cóh pazêng chu lướt ch’mêết lêy cóh c’xêê8, 9 c’moo ahay, c’bhúh lướt ch’mêết lêy âng Sở Nông nghiệp lâng pa dưr tỉnh Thái Nguyên ơy xay moon k’nặ 15 héc ta crâng chr’nắp crêê ta pa hư. Hân đhơ cơnh đêếc tuớc nâu cơy cơ quan chức năng tỉnh Thái Nguyên nắc dzợ k’zíh cóh bh’rợ toom, zâl cha groong bh’rợ bhrợ lất. Xay moon ooy bh’rợ n’nâu, t’coóh Lê Văn Thanh, Chủ tịch UBND chr’val Thần Sa, chr’hoong Võ Nhai prá: “Cóh đâu quy hoạch pêê rau crâng. Vêy đhị zr’lụ crâng chr’nắp đăn ooy đong đhanuôr, tu cơnh đêếc quy hoạch tr’vắc ooy crâng chr’nắp, tu cơnh đêếc zr’nắh k’đháp ha vel đong k’đhơợng lêy. Xoọc đâu vêy 88 pr’loọng đong đhanuôr vêy ta đoọng bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiếc, bhrợ zr’nắh k’đháp ha vel đong cóh bh’rợ zư lêy crâng.”

Tơợ bh’rợ đoọng bha ar bhrôông cắh crêê cơnh, tr’lúc k’tiếc ắt, k’tiếc ch’chóh, crâng chr’nắp nắc bhrợ zr’nắh k’đháp cóh bh’rợ k’đhơợng lêy âng apêê chức năng. Ting n’nắc công bhrợ ha đhanuôr lum zr’nắh k’đháp cóh bh’rợ pa bhrợ, ch’chóh, xăl cr’noọ đươi dua công cơnh quyền đươi dua k’tiếc. Prá xay ooy xa nay n’nâu, t’coóh Vũ Thế Cường, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm chr’hoong Võ Nhai xay moon, bêl k’tiếc crâng chr’nắp đăn lâng k’tiếc ắt, crâng pa bhrợ nắc kiểm lâm k’đháp đoọng zư lêy, toọm đợ bh’rợ n’lất: “Rau đâu công xoọc ta bhr’lậ đh’rứah lâng chính quyền lâng apêê cơ quan chuyên môn xoọc xay moon bh’rợ tr’nêng ha cấp vêy thẩm quyền đoọng bhr’lậ cớ. Chr’val lâng Ban k’đhơợng zư lêy công ơy ch’mêết lêy lêy pazêng lâng công ơy xay moon ooy cơ quan cấp m’piing.”

Xoọc đâu, chr’hoong Võ Nhai nắc vel đong bha lâng cóh tỉnh Thái Nguyên vêy lấh 300 bha ar bhrôông ta đoọng tơợ c’moo 2020 tr’lúc lâng k’tiếc ắt, k’tiếc ch’chóh lâng k’tiếc crâng chr’nắp, nâu đoo công nắc rau tu bha lâng bhrợ t’váih rau n’lất cóh bh’rợ zư lêy crâng. T’coóh Hoàng Minh Hiền, Chủ tịch UBND chr’hoong Võ Nhai prá: “Xa nay ooy crâng chr’nắp Thần Sa – Phượng Hoàng bêl bhrợ têng nắc clặ cr’lặ… k’tiếc ắt mamông, k’tiếc crâng đhị ooy. Bêl bhrợ têng a zi cắh ơy clặ cr’clặ tu cơnh đêếc bêl đoọng bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiếc tr’vắc nắc u váih.”

Bh’rợ k’zíh cóh bh’rợ clặ cr’clặ c’noong k’tiếc bhlưa k’tiếc ắt lâng crâng chr’nắp bhrợ t’váih bh’rợ doanh nghiệp pếch bhrợ vàng đhị zr’lụ chr’val Thần Sa, chr’hoong Võ Nhai k’rong bha ar xay moon quyền đươi dua k’tiếc âng pazêng pr’loọng đong đhanuôr lất xa nay luật lâng bh’rợ đoọng vặ, cắh cậ đoọng k’tiếc, n’tóh rau nha nhự ooy k’tiếc crâng chr’nắp.

C’moo 2009, UBND tỉnh Thái Nguyên đoọng bha ar ha Công ty cổ phần k’rong bhrợ lâng đươi dua khoáng sản Thăng Long bhrợ têng vàng lâng đợ ga mắc 42 héc ta, đanh mơ 7 c’moo. Vàng n’nâu ắt đhị đhăm k’tiếc âng chr’val Thần Sa, cóh đêếc vêy crâng chr’nắp lâng clung Khắc Kiệm ga mắc 25 héc ta. C’moo 2015, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên ký bha ar pa đanh p’xoỌng 17 c’moo, tước c’moo 2032. Hân đhơ vêy ta đoọng bha ar bhrợ têng đhị k’tiếc crâng lâng k’tiếc chóh ha roo, nắc tơợ bêl pa bhrợ tước nâu cơy, Công ty cổ phần k’rong bhrợ lâng đươi dua khoáng sản Thăng Long cắh bhrợ têng bh’rợ xăl cr’noọ đươi dua k’tiếc ting n’nắc nắc dzợ n’tóh rau nha nhự ooy lấh 10 héc ta crâng chr’nắp. T’coóh Trần Văn Hậu, Phó Chánh thanh tra tỉnh Thái Nguyên prá: “Bh’rợ k’đhơợng lêy rau nha nhự trách nhiệm tr’nơớp nắc chr’val, chr’hoong lâng Sở Công thương, Sở Tài nguyên lâng Môi trường ooy bh’rợ k’đhơợng xay nhà nước. Ooy bh’rợ ta đang moon Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc bhươl cr’noon, kiểm lâm, chr’hoong Võ Nhai ơy kiểm điểm pazêng đơn vị nắc pa choom công ty bhrợ bhr’lậ rau cắh liêm crêê ting cơnh xa nay xay moon bh’rợ đươi dua k’tiếc, zư lêy crâng; pazêng đơn vị nắc ch’mêết lêy pác k’tóêc ắt lâng k’tiếc crâng đoọng crêê cơnh la lua.”

Đớc dưr váih rau n’lất cóh bh’rợ zư lêy crâng lâng pa dưr crâng đhị chr’val Thần Sa, chr’hoong Võ Nhai đhanuôr xay moon ooy bh’rợ k’đhơợng lêy nhà nước âng apêê ngành chức năng tỉnh Thái Nguyên, vêy cơnh cậ nắc vêy đợ rau liêm choom ha muy c’bhúh cóh đâu cắh?./.

Võ Nhai- Thái Nguyên: Quản lý rừng còn nhiều bất cập

                                                                                                                                                                              Mạnh Phương

Huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên có diện tích trên 840 km2 trong đó đất rừng chiếm trên 750 km2. Khu bảo tồn Thần Sa-Phượng Hoàng, thuộc huyện Võ Nhai có hàng chục nghìn héc ta rừng đặc dụng trên địa hình núi đá vôi, đồi núi thấp với hệ sinh thái động, thực vật tự nhiên rất phong phú, đa dạng, nhiều loài quý hiếm và có Di tích khảo cổ thời kỳ đồ đá cũ Thần Sa, được coi là cái nôi của người Việt cổ, cần được bảo tồn, bảo vệ. Tuy nhiên, thời gian qua công tác bảo vệ rừng tại Võ Nhai vẫn còn nhiều bất cập.

 Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Thần Sa - Phượng Hoàng thành lập ngày 07/12/1999, diện tích hơn 7.300 ha. Theo quy hoạch 3 loại rừng năm 2013, diện tích quy hoạch đất rừng đặc dụng giảm còn gần 5.700 ha, do chuyển sang đất rừng phòng hộ, đất rừng trồng và các vi phạm khác.

Trong các lần kiểm tra vào tháng 8, 8 năm ngoái, đoàn kiểm tra do Sở NN&PTNT tỉnh Thái Nguyên đã xác minh, phát hiện gần 15 ha rừng đặc dụng bị vi phạm. Tuy nhiên đến nay các cơ quan chức năng tỉnh Thái Nguyên vẫn chậm trễ trong việc xử lý, ngăn chặn vi phạm. Lý giải về sự việc này, ông Lê Văn Thanh, Chủ tịch UBND xã Thần Sa, huyện Võ Nhai cho rằng “ Ở đây quy hoạch ba loại rừng có sự chồng chéo. Có những điểm rừng đặc dụng sát nhà dân nên quy hoạch chồng lấn vào rừng đặc dụng nên khó khăn cho địa phương trong quản lý. Hiện có 88 hộ dân cấp giấy chứng nhận QSDĐ, gây khó khăn cho địa phương trong quản lý bảo vệ rừng.”

Từ việc cấp sổ đỏ chồng chéo, đan xen đất ở, đất nông nghiệp, rừng đặc dụng đã dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý của lực lượng chức năng. Đồng thời cũng khiến người dân gặp khó khăn trong sản xuất, trồng trọt, chuyển đổi mục đích cũng như quyền sử dụng đất. Trao đổi vấn đề này, ông Vũ Thế Cường, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Võ Nhai cho biết, Khi đất rừng đặc dụng xen lẫn với đất ở, rừng sản xuất thì kiểm lâm rất khó quản lý, xử lý vi phạm: “Cái này cũng đang phải điều chỉnh lại cùng chính quyền và các cơ quan chuyên môn đang tham mưu cho cấp có thẩm quyền để điều chỉnh lại. Xã và Ban quản lý cũng đã đi rà soát toàn bộ rồi cũng đã có báo cáo cơ quan cấp trên rồi.”

Hiện nay, huyện Võ Nhai là địa phương duy nhất ở tỉnh Thái Nguyên có trên 300 sổ đỏ được cấp từ trước năm 2002 đan xen đất ở, đất nông nghiệp và đất rừng đặc dụng, đây cũng chính là nguyên nhân dẫn đến các vi phạm trong công tác bảo vệ rừng. Ông Hoàng Minh Hiền, Chủ tịch UBND huyện Võ Nhai cho biết “Câu chuyện rừng đặc dụng Thần Sa -Phượng Hoàng khi thực hiện phải cắm mốc… đất thổ cư, đất rừng chỗ nào. Khi thực hiện mình chưa cắm mốc nên khi thực hiện cấp giấy Chứng nhận quyền sử dụng đất chồng vào có gì đâu.”

Việc chậm trễ trong phân định mốc giới giữa đất ở và rừng đặc dụng đã dẫn đến việc doanh nghiệp khai thác vàng sa khoáng tại khu vực xã Thần Sa, huyện Võ Nhai thu gom giấy CNQSDĐ của các hộ dân, “lách luật” bằng hình thức cho mượn, hay hiến đất, vi phạm đổ thải vào rừng đặc dụng.

Năm 2009, UBND tỉnh Thái Nguyên cấp giấy phép cho Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng và Khai thác khoáng sản Thăng Long được khai thác vàng sa khoáng với tổng diện tích 42 ha, thời hạn 7 năm. Mỏ vàng này nằm trên đất thuộc xã Thần Sa, trong đó có rừng đặc dụng và cánh đồng Khắc Kiệm có diện tích 25ha. Năm 2015, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên ký gia hạn thêm 17 năm, đến năm 2032.  Mặc dù được cấp phép khai thác trên đất rừng và đất lúa, nhưng từ khi hoạt động cho đến nay, Công ty cổ phần Đầu tư xây dựng và Khai thác khoáng sản Thăng Long không tiến hành chuyển đổi mục đích sử dụng đất, mặt khác đã đổ phế thải lên trên 10 ha rừng đặc dụng. Ông Trần Văn Hậu, Phó Chánh thanh tra tỉnh Thái Nguyên cho biết “Việc quản lý đổ thải trách nhiệm đầu tiên xã, huyện và Sở Công thương, Sở TNMT về quản lý nhà nước. Về kiến nghị Sở NN& PTNT, kiểm lâm, huyện Võ Nhai kiểm điểm các đơn vị phải hướng dẫn công ty giải quyết tồn tại các quy định về sử dụng đất, bảo vệ rừng; các đơn vị phải rà soát tách đất ở với đất rừng cho đúng thực tế.”

Để xảy ra vi phạm về công tác bảo vệ và phát triển rừng tại xã Thần Sa, huyện Võ Nhai dư luận đặt câu hỏi về công tác quản lý nhà nước của các ngành chức năng tỉnh Thái Nguyên,“ Phải chăng đã có lợi ích nhóm ở đây ?”./.