Bha nậ đác zr’lụ Suối Đá cóh vel Hà Văn Trên, chr’val Canh Thuận, chr’hoong Vân Canh, tỉnh Bình Định bơơn bhrợ pa dưr lấh 10 c’moo l’lăm ahay. Xa nay bh’rợ nâu đoọng bhậ toọm đác, âng đơơng đác chô hooi ha k’noọ 100 pr’loọng đhanuôr Ba Na cóh vel Hà Văn Trên. Lướt zi lấh ting cr’chăl t’ngay lâng cắh liêm crêê âng boo đhí túh bhlong, bha nậ đhị Suối Đá nắc ma hư zớch hi lêệng. C’moo 2020, đác túh tơợ tu toọm chô hooi bhrợ ga lấp đhị bha nậ nâu, c’lâng n’coo đác cung ma hư zớch. T’coóh Đinh Văn Đông, cóh vel Hà Văn Trên đoọng năl, đhanuôr cóh vel ơy chrooi đoọng zên, c’rơ bh’rợ đoọng lướt p’têết cớ c’lâng n’coo đác nâu hân đhơ cơnh đêếc, tước cậ hân noo p’răng xơớt, Suối Đá ma rêệ tiing, zâp ngai nắc p’zay chấc lêy đác đươi dua: Cr’chăl l’lăm ahay, apêê nắc bhậ đác đơơng chô ha đhanuôr đươi dua zâp t’ngay. Hân noo p’răng moót c’xêê 6 cắh zâp đác, rêệ tiing zêng, đhanuôr lưm zr’nắh bhlâng. Cơ quan chức năng cóh chr’hoong lâng tỉnh chô cha mêết lêy, hân đhơ cơnh đêếc đác cắh zâp bhrợ a’bọc ga mắc lâng xoọc đâu cắh dzợ bhrợ. Bh’rợ âng đơơng đác chô ooy vel Hà Văn Trên xoọc đâu nắc ma hư zớch, k’đươi moon pa dưr dal 1 mét đoọng âng đơơng đác đươi dua liêm zâp ha đhanuôr.

Chr’hoong Vân Canh, tỉnh Bình Định vêy 17 xa nay bh’rợ âng đơơng đác tự hooi đoọng đác đươi dua ha đhanuôr, ooy đâu vêy 5 xa nay bh’rợ cắh choom đươi. T’coóh Trần Phong Năng, Trưởng phòng Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl chr’hoong Vân Canh đoọng năl, zêng lêy zâp xa nay bh’rợ âng đơơng đác tự hooi cóh vel đông hư zớch, bhiệc âng đơơng đác ha đhanuôr đợ c’xêê hân noo p’răng xơớt lưm bấc zr’nắh k’đhạp: “Đác tự hooi, bh’rợ nâu Nhà nước k’rong bhrợ đoọng ha đhanuôr k’coong ch’ngai. Đợ bh’rợ nâu nắc lêy bhrợ đơơng đác doọ vêy lọc dzợ, hân đhơ cơnh đêếc nắc têêm ngăn đoọng ha đhanuôr đươi hân noo p’răng xơớt. Đợ xa nay bh’rợ nâu chr’hoong pazao ooy chr’val, chr’val pazao ooy vel bhươl, đhanuôr k’đhơợng zư. Lalua lêy cung cắh váih zên nắc zên đoọng bhrợ bhr’lậ cắh liêm choom. Đhị lêy cha mêết, tước đâu cắh vêy bh’rợ n’đoo dzợ liêm nhâm.

Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl tỉnh Bình Định t’mêê lêy cha mêết đhr’năng bh’rợ lâng k’đhơợng zư zâp xa nay bh’rợ âng đơơng đác đươi dua pazưm đhị k’coong ch’ngai. XoỌc, vêy tước 21 ooy 94 xa nay bh’rợ âng đơơng đác cắh dzợ choom đươi. Râu tu nâu nắc 2, 3 đhị bha nậ đác zêng crêê chúah ga lấp, cắh vêy đhị k’rong đợc đác, hi la n’loong ma chô g’đêl zêng. 2, 3 đhị bh’rợ vêy a’bóc ra lọc đác, hân đhơ cơnh đêếc cắh choom đươi, cắh vêy hệ thống khử trùng, đắh ngoai bh’rợ pr’đươi đác nâu  cắh vêy bhrợ pa liêm ta luôn. T’coóh Hồ Đắc Chương, Phó Gíam đốc Sở Nông nghiệp lâng pa dưr pa xớc vel bhươl tỉnh Bình Định đoọng năl, sở nắc ơy k’đươi UBND tỉnh đoọng c’lâng xa nay bhrợ đề án xay moon đhr’năng bh’rợ đác cha ngaách vel bhươl k’coong ch’ngai đoọng vêy c’lâng bh’rợ bhr’lậ pa liêm: “Nâu cơy, nắc ơy tr’xăl đắh bh’rợ đác cha ngaách. Zêng lêy zâp zr’lụ cóh prang k’tiếc k’ruung, cóh tỉnh Bình Định zêng đươi dua mưy quy chuẩn. Zâp xa nay bh’rợ âng đơơng đác cắh dzợ nặc đơơng đác đươi dua, nắc lêy liêm sạch. Lêy bhrợ pa liêm đác cha ngaách đoọng apêê đươi dua. Cr’chăl nâu, bhrợ pa dưr c’bhúh k’đhơợng zư, bhrợ têng liêm ta níh, lâng vêy pay zên đác. Ha dang đợ zr’lụ đhanuôr acoon cóh đươi dua đác azi cung k’đươi moon lâng UBND tỉnh vêy chính sách lêy đoọng pa xoọng, têêm ngăn pr’đơợ đơơng đác ha đhanuôr.”/.

Nhiều công trình cấp nước sinh hoạt ở miền núi Bình Định xuống cấp

Thanh Thắng/VOV-Miền Trung

Nhiều công trình cấp nước sinh hoạt cho người dân miền núi tỉnh Bình Định đang xuống cấp nghiêm trọng, nhiều công trình hư hỏng, không thể hoạt động. Mùa nắng nóng đã bắt đầu, người dân một số nơi ở các huyện miền núi tỉnh này vất vả tìm nguồn nước sinh hoạt hàng ngày.

Đập dâng khu vực Suối Đá, thôn Hà Văn Trên, xã Canh Thuận, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định được xây dựng hơn 10 năm trước. Công trình này ngăn dòng, cấp nước sinh hoạt phục vụ gần 100 hộ dân đồng bào Ba Na ở thôn Hà Văn Trên. Trải qua thời gian và tác động của thiên tai, công trình đập dâng ở Suối Đá bị hư hỏng nghiêm trọng. Năm 2020, nước lũ từ thượng nguồn đổ về bồi lấp mặt đập dâng, hệ thống đường ống sắt dẫn nước về làng bị hư hỏng. Ông Đinh Văn Đông, ở thôn Hà Văn Trên cho biết, bà con trong thôn đã góp tiền, bỏ công để nối lại đường ống nhưng cứ vào mùa khô, Suối Đá cạn nước, mọi người lại chật vật tìm nước sinh hoạt:“Thời gian trước, người ta đắp cái bờ dẫn nước về cho dân làng sinh hoạt hàng ngày. Mùa nắng vào tháng 6 thiếu nước, khô hết, dân ở đây vất vả. Cơ quan chức năng ở huyện và tỉnh về khảo sát, tuy nhiên nước đó không đủ làm hồ lớn và nay không có làm nữa. Công trình đưa nước về thôn Hà Văn Trên bây giờ đã xuống cấp, đề nghị nâng lên 1 mét để cung cấp nước sinh hoạt đầy đủ cho người dân.”

Huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định có 17 công trình cấp nước tự chảy phục vụ nước sinh hoạt cho người dân, trong đó, có 5 công trình không hoạt động. Ông Trần Phong Năng, Trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Vân Canh cho biết, hầu hết các công trình cấp nước tự chảy trên địa bàn đã xuống cấp, việc cấp nước cho người dân những tháng mùa khô gặp nhiều khó khăn:“Nước tự chảy, công trình này Nhà nước đầu tư cho đồng bào miền núi. Những công trình này chỉ phục vụ lấy nước đem về không qua lọc, nhưng cơ bản đảm bảo phục vụ cho bà con trong mùa nắng nóng. Những công trình này, huyện giao về cho xã, xã giao về cho thôn, làng bà con tự quản lý. Chứ thực tế ra không có thu tiền, nên kinh phí để phục vụ tu sửa công trình hạn hẹp. Qua kiểm tra, đến hiện nay không có công trình nào nguyên vẹn.”

Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Bình Định vừa kiểm tra thực trạng hoạt động và quản lý vận hành các công trình cấp nước sinh hoạt tập trung tại miền núi. Hiện, có đến 21 trong số 94 công trình cấp nước không hoạt động. Nguyên nhân, một số đập dâng bị cát bồi lấp, không có hố thu nước, lá cây vùi lấp cửa lấy nước. Một số công trình có bể lọc nhưng không hoạt động, không có hệ thống khử trùng, bên ngoài công trình nước sạch không được vệ sinh thường xuyên... Ông Hồ Đắc Chương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Bình Định cho biết, sở đã đề nghị UBND tỉnh cho chủ trương lập đề án đánh giá hiện trạng công trình nước sạch nông thôn miền núi để có kế hoạch nâng cấp, sửa chữa:“Bây giờ, đã thay đổi về quy chuẩn nước sạch rồi. Tất cả các vùng miền trong cả nước, trong tỉnh Bình Định đều sử dụng một quy chuẩn. Các công trình cấp nước không còn là cấp nước sinh hoạt, phải nước sạch. Xử lý bài bản nguồn nước sạch để người ta sử dụng. Bên cạnh đó, xây dựng đội ngũ quản lý, vận hành thật sự nghiêm túc, bài bản và có thu phí nước. Nếu trường hợp những vùng đồng bào dân tộc mà sử dụng nước, chúng tôi cũng sẽ kiến nghị với UBND tỉnh có chính sách cấp bù, bảo đảm được điều kiện cấp nước cho người dân./.”