Tơợ m’pâng c’xêê 3 hanua, bêl Việt Nam pazưm lâng zâp c’lâng păr bha lang k’tiếc lâng ta hơ pa zêng zâp bh’rợ du lịch, tỉnh Quảng Nam nắc ơy hơnh déh kr’bhâu g’lúh ta mooi đắh bha lang k’tiếc. Xang lấh 2 c’moo lưm cắh liêm crêê âng pr’lúh Covid-19, p’căn Debbie Baker, ta mooi đắh Hoa Kỳ nắc vêy g’lúh chô cớ ooy Việt Nam. Ađoo cung lêy pay chr’hoong k’coong ch’ngai k’noong k’tiếc Đông Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng chô lêy chi ớh. P’căn Debbie Baker moon, zâp bh’nơơn pr’đươi du lịch t’viêng, du lịch lêy chi ớh ooy đâu bơơn bấc ngai chắp kiêng: “Acu pa bhlâng hơnh déh bêl chô ooy Việt Nam, acu chắp kiêng Việt Nam lâng acoon manứih ooy đâu. Đợ t’ngay nâu nắc cr’chăl t’ngay pr’hay chr’nắp lâng cu vêy bơơn lêy bhiệc bha văn hoá pr’hay chr’nắp, crâng da ding t’viêng liêm. Đhanuôr ooy đâu liêm ta níh. Acu cung kiêng cha đợ ch’na đh’nắh âng đhanuôr cóh đâu.”

Bêl doọ ơy váih pr’lúh cr’ay Covid-19, zâp c’moo zâp chr’hoong k’coong ch’ngai tỉnh Quảng Nam cơnh Phước Sơn, Tây Giang, Đông Giang... hơnh déh k’ha riêng g’lúh ta mooi. Bấc đhị lêy chô bơơn ta mooi cóh cr’loọng k’tiếc k’ruung lâng bha lang k’tiếc năl tước cơnh Đỉnh Quế, crâng k’cir Pơ Mu, Vel bhươl du lịch cộng đồng Bhơ Hôồng...

Bấc chu lướt ooy chr’hoong k’coong ch’ngai Tây Giang, amoó Lương Thị Hương, Trưởng Văn phòng Dự án tổ chức Children Of Việt Nam ơy xay moon ooy bấc ta mooi bha lang k’tiếc chô ooy đâu lêy cha mêết đợ pr’hoọm chr’nắp liêm âng đhanuôr Cơ Tu. Ting cơnh amoó Lương Thị Hương, lấh mơ plêệng k’tiếc đha hư cha ngaách, acoon manứih liêm ta níh nắc crâng da ding cóh đâu cung t’viêng liêm, dzợ ặt váih cơnh ahay đhị Tây Giang, nắc đợ râu chr’nắp liêm đoọng pa dưr pa xớc du lịch: “Râu âng cu chắp hơnh bhlâng nắc apêê zư lêy đhăm crâng Pơ Mu, apêê vêy t’nil ting số lâng pazao đoọng đhanuôr tự zư lêy. Lấh mơ, acu cung pa bhlâng chắp kiêng lâng đợ bhiệc bhan âng đhanuôr cóh đâu, pr’múa tân tung da dặ t’pấh bấc ta mooi, acu nắc ơy lêy bấc chu lâng nắc ting pazưm đh’rứah ooy pr’múa nâu.”

Bấc c’moo hanua, chr’hoong Tây Giang ơy đương hơnh déh ta mooi đắh bha lang k’tiếc pấh chô zâp tour du lịch cộng đồng, lêy chô chi ớh lâng pr’ắt tr’mung, văn hoá âng đhanuôr Cơ Tu. Anoo Pơ Loong Plênh, cán bộ Phòng Văn hoá lâng Thông tin chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam, nắc manứih p’têết pazưm, âng đơơng cr’noọ bh’rợ chr’nắp liêm đắh du lịch nâu. Ooy đợ g’lúh lướt đh’rứah lâng ta mooi chấc lêy chi ớh ooy crâng k’cir Pơ Mu, đha đhâm Cơ Tu nâu bhrợ ta mooi bha lang k’tiếc c’jựch lêy bêl prá p’rá Anh đoọng xay moon ooy đắh Văn hoá âng đhanuôr đay: “Acu kiêng đợ râu chr’nắp liêm văn hoá bơơn moon đoọng zâp ngai cóh k’tiếc k’ruung lâng bha lang k’tiếc năl tước. Bêl tr’nơợp nắc âng đơơng cung lưm bấc zr’nắh k’đhạp, cắh choom prá p’rá apêê, văn hoá ch’na đh’nắh âng apêê cung lalay lâng hêê. Hân đhơ cơnh đêếc, apêê kiêng moót tước đhị bhươn, k’đhơợng cuốc lêy pếch k’tiếc, chóh bhơi t’véh lâng câm óih chi ớh lâng đhanuôr.”

Bêl doọ ơy pr’lúh Covid-19 dưr váih k’rơ, tỉnh Quảng Nam lêy bhrợ t’bhứah đhị zr’lụ du lịch, bhrợ pa dưr cóh k’coong ch’ngai đắh Tây lâng crâng k’coong vêy bấc văn hoá đhanuôr acoon cóh pr’hay chr’nắp. T’coóh A Rất Blúi, Phó Chủ tịch UBND chr’hoong Tây Giang, tỉnh Quảng Nam đoọng năl, ta mooi du lịch zr’lụ đắh Tây tỉnh Quảng Nam lêy k’rong bhrợ liêm crêê đoọng pa dưr lứch râu ơy váih: “Azi rơơm kiêng Trung ương lâng tỉnh Quảng Nam k’rang lêy k’rong bhrợ lấh mơ đắh c’lâng c’tốch, zúp đoọng lướt vốch liêm buôn, vêy đợ đề án, chính sách pa dưr pa xớc văn hoá, thể thao, du lịch. Lêy k’rang tước zâp râu chr’nắp văn hoá vật thể lâng phi vật thể đoọng zư lêy, lâng t’bhlâng t’bhứah.”

Ooy c’lâng pa dưr pa xớc tỉnh Quảng Nam, 5 c’moo tước, tỉnh lêy p’ghít pa dưr pa xớc du lịch zr’lụ k’coong ch’ngai đắh Tây. T’coóh Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đoọng năl, pa dưr pa xớc du lịch k’coong ch’ngai Quảng Nam doọ pác lalay bhiệc zư lêy lâng pa dưr pa xớc crâng da ding lâng zư lêy văn hoá vel đông. Ha dang zư lêy pa dưr liêm crêê, nâu đoo nắc đợ chr’nắp bha lâng bhrợ pa dưr pr’ắt bh’rợ t’mêê ha du lịch Quảng Nam cr’chăl nâu a’tốh: “P’têết pa dưr pa xớc du lịch đhị zâp vel đông vêy đhr’năng lêy bhrợ đắh du lịch, đhị đhêy ặt. Du lịch p’têết pazưm lâng văn hoá vel đông âng đhanuôr acoon cóh đhị k’coong ch’ngai. Zêng đợ bh’rợ du lịch ga mắc lâng k’tứi nắc pazưm đh’rứah đoọng bhrợ pa dưr chr’nắp liêm t’mêê ha du lịch zr’lụ tây âng tỉnh Quảng Nam.”/.

Bảo tồn văn hoá bản địa, du lịch miền núi Quảng Nam hứa hẹn hút khách quốc tế

Long Phi/ VOV miền Trung

Dịch Covid-19 đã làm thay đổi thói quen và xu hướng đi du lịch của du khách. Đây vừa là thách thức nhưng cũng là cơ hội để ngành du lịch làm mới bằng những sản phẩm phù hợp. Tỉnh Quảng Nam là nơi được đông đảo du khách trong và ngoài nước chọn là điểm đến từ khi Chính phủ mở cửa toàn bộ các hoạt động du lịch, địa phương này đã giới thiệu hàng loạt sản phẩm du lịch xanh gắn với bảo tồn văn hóa bản địa khu vực miền núi phía Tây.

Từ giữa tháng 3 vừa qua, khi Việt Nam nối lại các đường bay quốc tế và mở cửa toàn bộ các hoạt động du lịch, tỉnh Quảng Nam đã đón hàng ngàn lượt khách quốc tế. Sau hơn 2 năm ảnh hưởng dịch Covid-19, bà Debbie Baker khách du lịch Hoa Kỳ mới có dịp quay lại Việt Nam. Bà chọn huyện miền núi cao biên giới Đông Giang, tỉnh Quảng Nam là điểm dừng chân. Bà Debbie Baker chia sẻ, các sản phẩm du lịch xanh, du lịch trải nghiệm rất được yêu thích vào thời điểm này: “Tôi rất hài lòng khi đến Việt Nam, tôi yêu Việt Nam và con người tại đây. Những ngày ở đây là thời gian thật tuyệt vời với tôi, nhất là khi được trải nghiệm lễ hội văn hóa độc đáo, hấp dẫn, thiên nhiên xinh đẹp. Đồng bào nơi đây rất thân thiện, mến khách. Tôi rất thích ẩm thực của đồng bào nơi đây.”

Trước thời điểm dịch Covid-19 bùng phát, mỗi năm các huyện miền núi cao tỉnh Quảng Nam như Phước Sơn, Tây Giang, Đông Giang… đón hàng trăm ngàn lượt khách. Nhiều điểm đến được du khách trong và ngoài nước biết tới như Đỉnh Quế, rừng cây di sản Pơ Mu, Làng du lịch cộng đồng Bhơ Hôồng…

Nhiều lần đến huyện vùng cao Tây Giang, chị Lương Thị Hương, Trưởng Văn phòng Dự án tổ chức Children Of Việt Nam đã giới thiệu nhiều du khách quốc tế đến đây trải nghiệm các lễ hội đặc sắc của đồng bào Cơ Tu. Theo chị Lương Thị Hương, ngoài khí hậu mát mẻ, con người thân thiện thì hệ sinh thái rừng phong phú, được bảo tồn gần như nguyên vẹn tại Tây Giang là điều kiện lý tưởng để phát triển du lịch sinh thái:“Điều tôi rất ấn tượng là người ta giữ gìn được cánh rừng Pơ Mu, họ đánh số thứ tự từng cây và giao cho người dân tự bảo quản. Ngoài ra, tôi cũng rất ấn tượng với lễ hội của người dân tại đây, điệu nhảy Tâng tung da dá rất cuốn hút du khách, tôi đã tham gia nhiều lần và chúng tôi đã hòa mình với họ trong điệu nhảy đó.”

Nhiều năm qua, huyện Tây Giang đã đón các đoàn khách quốc tế tham gia các tour du lịch cộng đồng, trải nghiệm đời sống, văn hóa của đồng bào Cơ Tu. Anh Pơloong Plênh, cán bộ Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Tây Giang, là người kết nối, đưa ra ý tưởng độc đáo về du lịch trải nghiệm. Trong những lần đồng hành với du khách khám phá rừng cây di sản Pơ Mu, thanh niên Cơ Tu này khiến du khách quốc tế bất ngờ khi dùng ngôn ngữ tiếng Anh để giới thiệu về văn hóa của đồng bào mình:“Mình muốn những giá trị văn hóa tốt đẹp sẽ được truyền tải đến mọi miền của Tổ quốc và đến với bạn bè năm châu bốn biển. Lúc đầu dẫn thì gặp rất nhiều trở ngại, bất đồng về ngôn ngữ, rồi văn hóa ẩm thực của họ rất khác của mình nhưng họ rất thích được vào tận vườn, được cầm cuốc để cuốc đất, trồng rau rồi tối về đốt lửa múa giao lưu với bà con.”

Trước thời điểm dịch Covid-19 bùng phát, tỉnh Quảng Nam chủ trương mở rộng không gian du lịch, khai thác tiềm năng ở khu vực miền núi phía Tây với hệ sinh thái rừng đa dạng cùng văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số đặc sắc. Ông Arất Blúi, Phó Chủ tịch UBND huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam cho biết, du lịch khu vực miền núi phía Tây tỉnh Quảng Nam cần được đầu tư đúng mức để phát huy hết tiềm năng vốn có:“Chúng tôi mong muốn Trung ương và tỉnh Quảng Nam quan tâm đầu tư hơn về kết cấu hạ tầng, giúp việc đi lại thông suốt, có những đề án, chính sách phát triển văn hóa, thể thao, du lịch. Cần quan tâm đến các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể để gìn giữ, bảo tồn và tiếp tục nhân rộng.”

Trong định hướng phát triển tỉnh Quảng Nam, 5 năm đến tỉnh đặc biệt chú trọng phát triển du lịch khu vực miền núi phía Tây. Ông Lê Trí Thanh, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, phát triển du lịch miền núi Quảng Nam không tách rời việc bảo vệ và phát triển hệ sinh thái rừng và bảo tồn văn hóa bản địa. Nếu bảo tồn và phát triển đúng hướng, đây là những giá trị cốt lõi tạo nên diện mạo mới cho du lịch Quảng Nam thời gian đến:“Tiếp tục phát triển du lịch tại các địa bàn có khả năng khai thác về du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm và nghỉ dưỡng. Du lịch sinh thái gắn với văn hóa bản địa của đồng bào dân tộc thiểu số tại khu vực miền núi. Tất cả những loại hình du lịch lớn và nhỏ sẽ hòa quyện với nhau để tạo nên một sức hấp dẫn mới cho du lịch vùng Tây của tỉnh Quảng Nam./.”