Năc muy coh m’bứi manuyh cách mạng t’cooh ta ha dzợ mamông đhị tỉnh Thừa Thiên Huế ơy ting bhrợ bh’rợ gưng dưr Cách mạng C’xêê T’cool pa chô chính quyền coh 77 c’moo ahay năc t’cooh Nguyễn Tửu, 96 c’moo. T’cooh ta ha pa bhlâng, ađoo dzợ hay ghít cr’noọ bh’rợ cách mạng ha rưưng ha grực coh pazêng t’ngay hân noo c’loọt C’xêê 8 coh pazêng c’moo ty đanh ahay. Xoọc đêêc, ađoo 17 c’moo năc ting lướt ooy Cách mạng. T’cooh Tửu hay cớ, đhị râu k’đhơợng xay âng Tỉnh uỷ Thừa Thiên Huế, pazêng đhanuôr năc ting pâh pazêng bh’rợ biểu tình, p’căh lực lượng coh prang zập n’đăh: “Cách mạng c’xêê 8/1945, acu ting bhrợ bh’rợ âng đhanuôr, prang bhươl cr’noon, prang k’tiêc k’ruung ting cơnh pr’đơợ zazum năc pay pa chô chính quyền. Azi pa chô chính quyền đhị chr’hoong Quảng Điền, muy xa nay bh’rợ căh bool vêy. Ava Hồ vêy xa nay, manuyh bhrợ ha rêê đhuốch công năc chiến sĩ, cuốc cày năc vũ khí. Tuc ơnh đêêc xoọc đâu, cr’noọ bh’rợ ha rưng ha grưực k’rơ bhlâng.”
Bêl vêy Chỉ thị “Nhật- Pháp tr’penh lâng bh’rợ âng hêê” âng Trung ương Đảng coh c’xêê 3/1945, Tỉnh uỷ Thừa Thiên Huế ơy xay moon cr’chăl liêm crêê năc ơy tươc ta đang moon đhanuôr gung dưr pa chô chính quyền coh prang tỉnh. Tơợ t’ngay 18 tươc t’ngay 22/8/1945, Uỷ ban Khởi nghĩa pazêng chr’hoong coh tỉnh Thừa Thiên Huế năc gung dưr pa chô chính quyền. Đhị thành phố Huế, zr’lụ bha lâng âng chế độ phong kiên lang bhua Nguyễn, t’ngay 22/8/1945, đhanuôr năc gung dưr biểu tình, pay k’đhơợng pazêng cơ quan, công sở lâng doanh trại âng lính. Ha dum t’ngay 22/8, Uỷ ban Khởi nghĩa âng tỉnh pa gơi thư x’rịa đoọng ha bhua Bảo Đại năc căh dzợ bhrợ bhua. Coh ha bu t’ngay 23/8, k’ha riêng bhạn đhanuôr Thừa Thiên Huế lâng pazêng c’bhuh trôông dzâc k’tiêc k’ruung tươc ooy tang ga măc anag Huế lâng bâc ơl crâng bhrôông x’menh rơợc, ta đang moon “Việt Nam độc lập muôn năm”, “Nước Việt Nam của người Việt Nam”. Cr’noọ bh’rợ âng đhanuôr dưr vaih k’rơ pa bhlâng, bhrợ bh’rợ mit tinh âng Chính phủ Trần Trọng Kim, bhui har bh’rợ Nhật pa chô quyền k’đhơợng xay Nam Kỳ ooy bhua Nguyễn coh tang âng Huế, dưr vaih bh’rợ mít tinh p’căh lực lượng, pa chô chính quyền âng hêê. Đhị đâu, đồng chí Tố Hữu, Chủ tịch Uỷ ban Khởi nghĩa đọc diễn văn lâng xay moon, tơợ nâu cơy chính quyền chô ooy têy đhanuôr, ting n’năc, xay p’căh UBND Cách mạng lâm thời tỉnh Thừa Thiên Huế.
T’cooh Nguyễn Trung Chính, Bêl ahay bhrợ Phó Bí thư Thường trực Tỉnh uỷ Thừa Thiên Huế xay moon, bh’rợ Cách mạng c’xêê 8 vêy ta bhrợ coh Thừa Thiên Huế đoọng lêy, kiêng cách mạng vêy ta xay bhrợ liêm choom năc công vêy bh’rợ tr’vey tr’pooh cách mạng năc ng’đươi tơợ xa nay đoàn kết pazêng đhanuôr, pa dưr râu xa nay bh’rợ chính trị, xa nay bh’rợ crêê cơnh lâng loom chăp hơnh k’tiêc k’ruung đoọng bhrợ pr’đơợ pa dưr c’năl ha pazêng đhanuôr: “Cr’noọ xa nay nhâm mâng âng hêê năc doọ ng’đươi ooy bh’rợ tr’vey, hân đhơ năc gung dưr pa chô chính quyền, năc ng’đươi ooy c’rơ âng đhanuôr, k’rong t’bâc đhanuôr. Cơnh lơơng cậ, lâng bâc cơnh xa nay bh’rợ đoọng ta đang moon ooy bhua Nguyễn, dưr vaih muy chính sách lâng năc bhrợ têng cơnh ooy đoọng pazêng đhanuôr lêy n’năl, hân đhơ apêê la lay cơnh xa nay lâng hêê, n’năl xa nay n’nâu đoọng pa xiêr đhr’năng tr’vey. Tu cơnh đêêc, năc bh’rợ gung dưr coh Huế năc liêm crêê, xa nay bh’rợ râu la lua ta nih, pa dưr loom chăp hơnh k’tiêc k’ruung đoọng bhrợ t’vaih c’rơ.”
Bh’rợ bhua Bảo Đại xay moon căh dzợ bhrợ bhua ơy ting bhrợ t’vaih râu chr’năp, liêm pr’hay âng acoon manuyh ghít pa bhlâng âng bh’rợ Gung dưr coh c’xêê T’cool, râu têêm ngăn m’bưi a năm u âih bêl quyền lực chính quyền ta pa chô ooy đhanuôr. Manuyh bhrợ bh’rợ pa chăp ch’mêệt lêy Dương Phước Thu moon ghít, pr’học ooy cr’noọ xa nay đoàn kết âng Cách mạng C’xêê T’cool tươc nâu cơy dzợ vêy chr’năp: “Cách mạng vêy ta xay bhrợ liêm choom coh Huế tươc nâu cơy năc dzợ vêy chr’năp. Tr’nơơp năc loom chăp hơnh k’tiêc k’ruung âng đhanuôr, cr’noọ rơơm kiêng bơơn têêm ngăn, giái phóng c’la đay, giải phóng pr’loọng đong đay lâng giải phóng k’tiêc k’ruung; bhrợ pa dưr k’tiêc k’ruung độc lập, têêm ngăn. Râu bơr cậ năc quyền anag đhanuôr vêy ta pa dưr. Râu pêê cậ năc c’rơ đoàn kết pazêng acoon manuyh, mr’cơnh cr’noọ xa nay âng muy đảng bha lâng vêy ta xay bhrợ, k’đhơợng xay lâng năc apêê đoo ma mr’cơnh cr’noọ xa nay, pazum c’rơ, bhrợ t’vaih muy c’bhuh, pa chô chính quyền.”
C’xêê c’moo lươt z’lâh, Huế dzợ bâc ơl đong xang ty đanh ahay. P’loọng Ngọ Môn, đhị bhua Bảo Đại xay moon căh dzợ bhrợ bhua, leh âng c’xêê c’moo năc bhrợ pa dưr ghít pa bhlâng xa nay bh’rợ ga măc chr’năp coh c’xêê c’moo ahay. C’lâng đhị Ngọ Môn vêy ta đơc năc c’lâng 23 c’xêê 8 đoọng zư đơc cr’noọ bh’rợ ga măc chr’năp bêl ahay coh cr’noọ âng đhanuôr Huế, năc cr’lặ chr’năp pa bhlâng ng’chăp hơnh đoọng ha lang nâu cơy lâng ha y chroo./.
Cách mạng Tháng Tám ở Huế: Khí thế những ngày mùa thu lịch sử
PV Lê Hiếu/VOV-Miền Trung
Tháng 8 năm 1945, tại tỉnh Thừa Thiên Huế, lực lượng Việt Minh đã tập hợp, quy tụ sức mạnh toàn thể các tầng lớp nhân dân, làm nên thắng lợi trọn vẹn của cuộc Cách mạng Tháng 8, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc. 77 năm trôi qua, không khí những ngày quật khởi, Cách mạng tháng Tám 1945 ở Huế mãi không phai mờ.
Một trong số ít những lão thành cách mạng hiện còn sống ở tỉnh Thừa Thiên Huế đã từng tham gia khởi nghĩa Cách mạng Tháng 8 giành chính quyền cách đây 77 năm là ông Nguyễn Tửu, 96 tuổi. Ở cái tuổi xưa nay hiếm, ông vẫn nhớ rõ khí thế cách mạng sục sôi trong những ngày Mùa thu Tháng 8 năm xưa. Khi đó, ông 17 tuổi hăng hái đi theo Cách mạng. Ông Tửu nhớ lại ngày đó, dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế, các tầng lớp nhân dân sẵn sàng tham gia các cuộc biểu tình, biểu dương lực lượng ở khắp nơi:“Cách mạng tháng 8/1945, tôi tham gia phong trào của quần chúng, cả làng cả nước theo một cái đà chung mà đi giành chính quyền. Chúng tôi giành chính quyền tại huyện Quảng Điền, một khí thế chưa từng có. Bác Hồ có câu, nhà nông là chiến sĩ, cuốc cày là vũ khí. Cho nên khi đó, khí thế nó hừng hực lên.”
Khi có Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” của Trung ương Đảng vào tháng 3/1945, Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế đã quyết định thời cơ phát động toàn dân khởi nghĩa giành chính quyền trong toàn tỉnh. Từ ngày 18 đến 22/8/1945, Ủy ban Khởi nghĩa các huyện trong tỉnh Thừa Thiên Huế đã nổi dậy giành chính quyền. Tại thành phố Huế, trung tâm đầu não của chế độ phong kiến nhà Nguyễn, ngày 22/8/1945, quần chúng nhân dân đã vùng lên biểu tình, chiếm lĩnh hầu hết các cơ quan, công sở và doanh trại lính bảo an. Tối 22/8, Ủy ban Khởi nghĩa của tỉnh đã gửi tối hậu thư cho vua Bảo Đại phải thoái vị. Chiều 23/8, hàng vạn người dân Thừa Thiên Huế và các đội cứu quốc quân tiến về sân vận động Huế dưới rừng cờ đỏ sao vàng, hô vang khẩu hiệu “Việt Nam độc lập muôn năm!”, “Nước Việt Nam của người Việt Nam!”. Khí thế cách mạng của quần chúng nhân dân như triều dâng, thác đổ biến cuộc mit tinh của Chính phủ Trần Trọng Kim, mừng việc Nhật trao trả quyền cai trị Nam Kỳ cho triều đình nhà Nguyễn ở sân vận động Huế, thành cuộc mít tinh biểu dương lực lượng, giành chính quyền của ta. Tại đây, đồng chí Tố Hữu, Chủ tịch Ủy ban Khởi nghĩa đọc diễn văn và tuyên bố, từ nay chính quyền về tay Nhân dân, đồng thời, giới thiệu UBND Cách mạng lâm thời tỉnh Thừa Thiên Huế.
Ông Nguyễn Trung Chính, Nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Thừa Thiên Huế cho rằng, cuộc Cách mạng tháng 8 diễn ra ở Thừa Thiên Huế cho thấy, muốn cách mạng thành công phải có bạo lực cách mạng nhưng trên cơ sở đoàn kết toàn dân, phát huy yếu tố chính trị, yếu tố chính nghĩa và lòng yêu nước để làm cơ sở giác ngộ mọi tầng lớp nhân dân:“Tư tưởng xuyên suốt của mình là không phải có dùng bạo lực, dù là khởi nghĩa giành chính quyền, phải dùng sức mạnh quần chúng, tập hợp cho được đông đảo quần chúng. Mặt khác, bằng nhiều cách để tác động vô triều Nguyễn, thành một chính sách và trên cơ sở làm thế nào giác ngộ cho được mọi người, kể cả đối phương, hiểu được vấn đề này để hạn chế dùng bạo lực. Do đó, nên chi khởi nghĩa ở Huế nó êm đẹp, cái yếu tố chính nghĩa, khơi dậy lòng yêu nước để tạo nên một sức mạnh.”
Sự thoái vị của Bảo Đại đã góp phần làm nên giá trị nhân văn sâu sắc của cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám, sự yên bình hiếm có khi quyền lực chính quyền chuyển về tay Nhân dân. Nhà Nghiên cứu Dương Phước Thu khẳng định, bài học về tinh thần đoàn kết của Cách mạng tháng 8 vẫn còn nguyên giá trị:“Cách mạng thành công ở Huế đến hôm nay nó vẫn còn nguyên giá trị. Thứ nhất là lòng yêu nước của Nhân dân, khát vọng hoà bình, giải phóng bản thân, giải phóng gia đình và giải phóng quốc gia; xây dựng quốc gia độc lập, hoà bình. Thứ hai là quyền của người dân được phát huy. Thứ ba là sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc, thống nhất xung quanh một chính đảng có tổ chức, có sự lãnh đạo và tự họ đồng lòng, đồng sức, đứng lên thành một đội ngũ, giành chính quyền.”
Năm tháng qua đi, Huế vẫn còn đó những thành quách rêu phong. Cửa Ngọ Môn, nơi vua Bảo Ðại thoái vị, dấu vết thời gian càng làm dày thêm mốc son hào hùng năm ấy. Con đường trước Ngọ Môn được mang tên đường 23 tháng 8 để lưu giữ ký ức oai hùng trong tâm trí của người dân Huế, là mốc son tự hào cho thế hệ hôm nay và mai sau./.
Viết bình luận